8. The Luminous Thread: A Journey Through the Heart of All Religions
The Whisper
Beneath the Words
In the vast
cathedral of human longing, where countless voices rise in prayer and
supplication across the ages, there exists a silence more eloquent than any
utterance. It is the silence that precedes all speech, the stillness from which
every sacred text emerges like a river from its mountain source. Those who have
traversed the inner landscapes of the world's spiritual traditions, who have
descended into the depths of contemplation and ascended to the heights of
ecstatic union, speak of something that cannot quite be spoken—a golden thread
running through the tapestry of all religions, invisible to the casual observer
yet radiant to the eyes that have learned to see.
This is not a
thread that binds, but one that illuminates. It does not constrain the
diversity of human spiritual expression but reveals its essential unity, like
the white light that contains within itself all colors of the spectrum. The
mystic, the contemplative, the seeker who has touched the hem of the
Infinite—these know that beneath the magnificent variety of ritual, doctrine,
and tradition lies a single Truth, wordless and perfect, toward which all
authentic religions gesture like fingers pointing at the moon.
To speak of
this unity is to embark upon a paradoxical journey, for we must use words to
describe what transcends all words, concepts to approach what shatters all
concepts. Yet the attempt must be made, for in this recognition of the common
essence flowing through all faiths lies perhaps humanity's greatest hope for
understanding, compassion, and peace.
The Unnamed
Ground of Being
Before there
was naming, there was That which cannot be named. Before thought carved reality
into subjects and objects, into this and that, into self and other, there
existed—exists now, eternal and unchanging—the Ultimate Reality that mystics in
every tradition have struggled to describe and, in their deepest wisdom, have
chosen to leave undescribed.
The ancient
sages of the Upanishads called it Brahman, declaring "neti neti"—not
this, not that—for It could not be limited by any designation. The Buddhist
masters spoke of Śūnyatā, the luminous Emptiness that is paradoxically the
fullness of all being. The Sufis whispered of Al-Haqq, the Real, the Truth that
subsists when all illusions fall away. Christian mystics beheld the Divine
Darkness, more radiant than any light, the Godhead beyond God. The Taoists
intuited the Tao that cannot be spoken, for the Tao that can be spoken is not
the eternal Tao.
This Ultimate
Reality, this Ground of Being, this Absolute—however inadequate our words—is
proclaimed by every authentic spiritual tradition as the foundation upon which
the cosmos rests. It is not merely the first cause in a chain of causes, not
simply the creator standing apart from creation, but the very substance and
essence of all that is. Like the ocean to its waves, like space to all that
moves within it, the Infinite Reality is both the background and the
foreground, the canvas and the painting, the silence and the music.
Those who have
touched this Reality in the sanctuary of deep meditation describe it with
trembling inadequacy: infinite consciousness, unbounded awareness, existence
itself stripped of all limitation. It is not a thing among things but the very
Is-ness that allows things to be. It precedes existence yet is more intimate
than existence itself. It is closer to us than our own breath, yet as far
beyond our comprehension as the infinite heavens are beyond the reach of our
hands.
The
contemplative understands that this Reality cannot be grasped by the discursive
mind, cannot be captured in the net of logical thought. It can only be
approached—if "approached" is even the right word—through a profound
letting go, a dissolution of the boundaries that separate the knower from the
known, the seeker from the sought. In this dissolution, one discovers what was
always true: that the seeker and the sought were never truly separate, that the
wave was always the ocean, that the drop contained the sea.
The Dance of
Emanation and Return
From this
Unnameable Source, all being flows like light from an eternal sun. Every
consciousness that feels "I am," every spark of awareness that
recognizes its own existence, emanates from and forever remains connected to
the Ultimate Reality. This is the great mystery proclaimed by sages across all
traditions: that nothing exists apart from the Divine, that all beings are
expressions of the One Reality playing in infinite variations.
The
relationship between the Infinite and the finite, between the Absolute and the
individual soul, has been described through countless metaphors and symbols.
Some traditions speak of it as emanation, like rays streaming from the sun.
Others describe it as the breathing of God—all creation exhaled into
manifestation, all souls destined to be inhaled back into the Divine embrace.
Still others see it as the eternal play of consciousness with itself, the
cosmic dance of Shiva, the Divine hiding from itself only to rediscover itself
in a game of infinite delight.
But beneath
these varied images lies a single experiential truth: that each consciousness,
however seemingly separate, however caught in the illusion of isolated
existence, is intrinsically and eternally connected to the Ultimate Reality.
The thread may seem invisible, the connection may be forgotten, but it can
never be truly severed. Like a child who wanders far from home yet remains
always the child of its mother, like a branch that extends far from the trunk
yet draws its life from the same roots, every being exists in unbreakable
relationship with the Source.
This
relationship is not external, not something added to existence like an
attribute added to a substance. Rather, it is the very nature of existence
itself. To be is to be in relation to the Absolute. To exist is to participate
in the Divine life. The mystics who have penetrated this truth speak of it with
reverence and wonder: we are not separate from God seeking connection; we are
God's own self-expression, Divine consciousness manifested in infinite forms,
each form a unique window through which the Infinite gazes upon itself.
When this truth
dawns upon the contemplative consciousness, it transforms everything. The world
is no longer a realm of dead matter, but becomes translucent with sacred
presence. Every being, from the smallest insect to the greatest galaxy, reveals
itself as a bearer of the Divine mystery. The separation between sacred and
profane dissolves, for all is recognized as sacred, all is seen as the play of
the One Reality with itself.
The Call to
Communion
From this
recognition of relationship arises the most profound longing that can stir the
human heart: the yearning for communion with the Ultimate Reality. This is not
merely an intellectual desire for knowledge about the Divine, but a vital
necessity, an existential hunger that cannot be satisfied by anything less than
direct experience of the Truth.
Every religion,
in its essence, responds to this call. Behind the rituals and dogmas, beneath
the commandments and creeds, lies the same fundamental purpose: to facilitate
the conscious reunion of the individual soul with its Source. Prayer,
meditation, contemplation, devotion—these are not arbitrary practices invented
by religious authorities, but organic responses to the soul's inherent drive
toward its own completion.
The
communication between the finite consciousness and the Infinite is unlike any
ordinary communication. It is not a dialogue between two separate entities, not
a conversation between a subject here and an object there. Rather, it is the
movement of consciousness toward its own deepest nature, the journey of the
apparent self toward its true Self. It is, in the paradoxical language of
mysticism, the discovery that the one seeking and the One sought are ultimately
not-two.
This communion
takes many forms across traditions. For some, it manifests as the ecstatic love
of the bhakti poet for the Beloved, where the boundary between lover and
Beloved becomes deliciously blurred. For others, it appears as the serene
awareness of the Buddhist practitioner, recognizing the empty yet luminous
nature of consciousness itself. The Christian mystic may experience it as union
with Christ, the dissolution of self into the Divine presence. The Sufi whirls
in dance until only the Dance remains. The Taoist sage sits in quiet
naturalness until the distinction between sage and Tao evaporates like morning
mist.
Yet despite
this glorious diversity of expression, the underlying movement is the same:
consciousness recognizing itself, the Divine remembering itself through and as
the individual soul, the ocean knowing itself in and as the wave. This is the
true meaning of communion—not connection between separate entities, but the
revelation of primordial unity that was never truly lost, only temporarily
forgotten.
The Depths
Within
All authentic
spiritual traditions point the seeker inward, for the Ultimate Reality that
seems so distant, so transcendent, so utterly Other, dwells in truth at the
very core of one's being. This is perhaps the most revolutionary claim of the
mystical traditions: that the journey to God is a journey into oneself, that
the path to the Infinite leads through the depths of one's own consciousness.
The external
world, with all its multiplicity and variety, is recognized by the
contemplative as the play of surface phenomena. Like waves that dance upon the
ocean's surface while the depths remain unmoved, the ever-changing world of
sensory experience masks the unchanging Reality that underlies it. To pursue
fulfillment in external objects, to seek completion through accumulation of
experiences or possessions, is to chase shadows while ignoring the substance
that casts them.
Thus every
religion, in its esoteric core, teaches the necessity of turning within. The
Kingdom of Heaven is within you, taught the Christ. Know thyself, instructed
the Oracle of Delphi. The Self is to be realized, not sought in external
things, proclaimed the Upanishadic sages. Look within, you are the Buddha,
encouraged the Zen masters.
But this inward
turn is not a mere psychological introspection, not a narcissistic
preoccupation with one's personal history or mental states. It is a profound
descent into the depths of consciousness, a journey beyond the surface mind
with its endless thoughts and emotions, beyond the ego with its desires and
fears, beyond even the subtle realms of inner experience, toward the very
ground of being itself.
In this
descent, the seeker discovers that consciousness has layers, dimensions, depths
previously unsuspected. There is the surface consciousness that identifies with
the body-mind, the ego-self that says "I am this particular person with
this particular history." Beneath this lies the witness consciousness that
observes the ego-self, the awareness that knows thoughts but is not itself a
thought, that perceives emotions but is not itself an emotion. And beneath even
this lies the vast, objectless awareness that mystics recognize as the true
Self—not the small self of personality, but the infinite Self that is one with
the Absolute.
This deepest
dimension of consciousness is what the traditions call by many names: Atman,
Buddha-nature, the Christ within, the Divine Spark, the Inner Light. It is
described as objective because it is not subject to change, not dependent on
circumstances, not a personal possession but rather the impersonal ground from
which personality arises. To rest in this deepest dimension is to experience
what the mystics call one's "true nature"—the face one had before
one's parents were born, the eternal witness that was present before the
universe began and will remain when all phenomena cease.
All spiritual
practices—meditation, prayer, contemplation, devotion—are ultimately designed
to facilitate this inward journey, this descent into the depths where the
individual consciousness discovers its identity with Ultimate Reality. They are
methods for quieting the turbulent surface of the mind, for releasing the grip
of ego-identification, for allowing consciousness to sink into its own infinite
depths like a stone settling to the bottom of a still pond.
The Crown of
Fulfillment
The goal toward
which all authentic spiritual paths lead, despite their differences in language
and methodology, is the direct experience of Ultimate Reality. This is the
summit of human possibility, the fulfillment of the soul's deepest longing, the
completion of the journey that began with the first stirring of spiritual
hunger.
Different
traditions name this attainment differently, yet they point to the same state:
enlightenment in Buddhism, moksha or liberation in Hinduism, fana and baqa
(annihilation and subsistence) in Sufism, theosis or deification in Orthodox
Christianity, unity consciousness in mystical Judaism. The words differ, but
the reality they indicate is singular—the dissolution of the apparent
separation between the individual and the Divine, the recognition of one's
eternal identity with the Ultimate Reality.
Those who have
reached this state—or rather, those who have recognized that they were never
apart from it—struggle to describe what cannot be described. How does one speak
of that in which all speech dissolves? How does one think about that which
transcends all thought? The mystics resort to paradox, poetry, and pregnant
silence. They speak of a knowing that is beyond knowledge, a seeing that
requires the closing of the eyes, a fullness that is simultaneously an absolute
emptiness.
In this state,
the subject-object duality that structures ordinary consciousness collapses.
There is no longer an "I" that experiences the Divine as an
"other"; there is simply the experience itself, pure and undivided.
The wave recognizes itself as ocean. The drop discovers it contains the sea.
The apparent individual consciousness realizes its identity with infinite
Consciousness itself.
This
realization brings with it a peace beyond understanding, a joy that has no
opposite, a love that knows no boundaries. It is not the temporary happiness
that depends on favorable circumstances, but an unshakable contentment rooted
in the recognition of one's true nature. For what can disturb one who knows
oneself as the eternal witness? What can threaten one who has recognized
oneself as the infinite itself, playing in finite forms?
Yet this is not
a cold, abstract realization. It is accompanied by profound compassion, for in
recognizing oneself as the Self of all, one naturally experiences the suffering
and joy of all beings as one's own. The enlightened consciousness sees its own face
in every face, recognizes its own being in every being. The boundaries that
seemed to separate self from other are revealed as illusory, and love flows
naturally and effortlessly toward all existence.
The Revelation
of Unity
The experience
of Ultimate Reality reveals a truth that transforms one's entire relationship
with existence: there is only One Reality, and one has never been truly
separated from it. The journey through the universes, through countless
experiences and lifetimes, through suffering and joy, through birth and
death—all of it is recognized as the Divine playing hide-and-seek with itself,
consciousness temporarily forgetting its true nature only to rediscover it in a
revelation of infinite delight.
This is the
great secret whispered by sages across all traditions: the separation was
always illusory. The wave was never truly separate from the ocean; it only
seemed so from a limited perspective. The soul was never truly exiled from its
Source; it only believed itself to be. All the seeking, all the spiritual
practices, all the striving for enlightenment—these do not create the unity but
only remove the veil that obscured it.
From this
perspective, the entire cosmos is seen as a divine drama, a cosmic play in
which the One acts all the parts. The multiplicity of forms and phenomena is
recognized as the creative expression of a single Reality, infinite in its
potential for manifestation. Nothing exists outside of or apart from the
Divine; all is the Divine, appearing in infinite disguises.
This
understanding illuminates the nature of what we call "reality" and
"illusion." The world is not unreal in the sense of being
non-existent, but it is illusory in the sense that our ordinary perception of
it is fundamentally mistaken. We see separateness where there is unity,
multiplicity where there is Oneness, subjects and objects where there is only
the seamless field of consciousness knowing itself.
The enlightened
vision sees through these appearances to the Reality that underlies them. It
recognizes the world as both real and unreal—real as the manifestation of the
Divine, unreal as independent entities separate from the Source. Like dreams
that seem utterly real while we sleep but are recognized as insubstantial upon
waking, the phenomena of existence are seen as the dream of consciousness
within consciousness itself.
This revelation
brings tremendous freedom. If all is the Divine play, then there is nothing to
fear, nothing truly to gain or lose, nowhere to go because one is already
there, nothing to become because one already is. The burden of separation falls
away, and in its place arises a lightness of being, a capacity to participate
joyfully in life while knowing oneself as that which transcends all of life's
changes.
The Living
Truth Beyond Words
Yet in all this
speaking of the Ultimate Reality, in all these attempts to capture in language
what can never be captured, we must remember a crucial truth: religions are
only signposts, not the destination. They are fingers pointing at the moon, not
the moon itself. The map is not the territory, the menu is not the meal, and
the description of water will never quench thirst.
Every sacred
text, every doctrine, every theological system is at best an approximation, a
human attempt to express in the limited medium of concepts and words what is by
nature beyond all limitation. This is why authentic spiritual traditions, at
their mystical core, always emphasize direct experience over belief,
realization over doctrine, transformation over mere intellectual understanding.
The Truth to
which all religions point is not a truth that can be learned from books or
accepted on authority. It must be lived, realized, experienced in the depths of
one's own being. One cannot become enlightened by reading about enlightenment
any more than one can become nourished by reading about food. The finger
pointing at the moon is valuable, but eventually one must stop looking at the
finger and behold the moon itself.
This is why the
great mystics of all traditions, despite their devotion to their particular
paths, display a remarkable humility about their own traditions. They know that
the Reality they have touched transcends all formulations, exceeds all
theological systems, overflows all attempts to contain it in words. They use
the language and symbols of their tradition, but they hold these lightly,
knowing they are conveniences, skillful means for communication, not final
truth.
The sincere
seeker, therefore, while grateful for the teachings and practices offered by
their tradition, must ultimately be willing to go beyond all teachings, beyond
all practices, into the wordless silence where Truth reveals itself directly.
This is the pathless path that all authentic paths finally lead to—the
dissolution of all seeking into simple being, the recognition of what one has
always been but temporarily forgot.
The Invitation
to Awaken
As we survey
the magnificent diversity of the world's religions—their different scriptures
and rituals, their varied conceptions of the Divine, their distinct paths and
practices—we might initially be struck by their differences. But to those who
have penetrated to the mystical heart of these traditions, a profound unity
reveals itself. Like rivers that take different courses but all flow toward the
same ocean, like climbers ascending a mountain from different sides but all
heading toward the same summit, the world's authentic spiritual traditions all
point toward and facilitate the same ultimate realization.
This
recognition need not diminish the beauty and value of any particular tradition.
Rather, it enriches our appreciation of them all, revealing how each has found
its own unique way of expressing the inexpressible, its own skillful means of
guiding souls toward the Truth. The differences between religions, when seen
from this perspective, are not causes for conflict but occasions for
wonder—testifying to the infinite creativity with which consciousness expresses
itself, the manifold ways the Divine calls to itself.
For the reader
who has journeyed with these reflections, an invitation naturally arises: not
to believe what has been written, but to verify it through direct experience.
The contemplative path is open to all, requiring no special talent or
qualification beyond sincerity and persistence. Begin where you are, with
whatever tradition speaks to your heart, or with no tradition at all if that
feels true. The important thing is not the starting point but the
direction—inward and upward, toward the depths and toward the heights, which
are ultimately the same.
Sit in silence
and observe the movements of your own consciousness. Question who you truly are
beyond all the roles and identities you have assumed. Investigate the nature of
the awareness that knows your thoughts and experiences. Seek not in books or teachings
but in the living reality of your own being the Truth that all the sages have
proclaimed.
In this
seeking, you will discover what seekers have always discovered: that you are
already that which you seek, that the treasure was buried in your own field all
along, that the Ultimate Reality you longed to experience is the very
consciousness through which you long and seek and experience. This recognition
does not come through effort or achievement but through a profound relaxation
into what is, a letting go into the truth of your own being.
May all beings
awaken to their true nature. May all recognize the Divine presence that dwells
within and without, that is neither within nor without because it transcends
all spatial metaphors. May the light that shines through all religions
illuminate every heart, and may that illumination bring peace, compassion, and
understanding to our troubled world.
For in the end,
there is only One—playing as the many, seeking itself through countless forms,
loving itself in all the varied expressions of love, knowing itself through all
the paths of knowledge. When this is realized, not as a concept but as living truth,
the spiritual journey reaches its completion, which is also its beginning,
which is also its eternal now.
The silence
speaks. The Mystery reveals itself. And in that revelation, all questions
dissolve into the luminous peace that has no opposite, the joy that knows no
sorrow, the love that embraces all of existence in its infinite embrace.
…
Το Φωτεινό Νήμα: Ένα Ταξίδι Μέσα από την Καρδιά Όλων των Θρησκειών
Ο Ψίθυρος Κάτω από τις Λέξεις
Στον απέραντο καθεδρικό ναό της ανθρώπινης
λαχτάρας, όπου αμέτρητες φωνές υψώνονται σε προσευχή και ικεσία διαμέσου των
αιώνων, υπάρχει μια σιωπή πιο εύγλωττη από κάθε έκφραση. Είναι η σιωπή που
προηγείται κάθε ομιλίας, η ακινησία από την οποία αναδύεται κάθε ιερό κείμενο
σαν ποτάμι από την πηγή του στο βουνό. Εκείνοι που έχουν διασχίσει τα εσωτερικά
τοπία των πνευματικών παραδόσεων του κόσμου, που έχουν κατέβει στα βάθη της
εσωτερικής περισυλλογής και ανέβει στα ύψη της εκστατικής ένωσης, μιλούν για κάτι
που δεν μπορεί ακριβώς να ειπωθεί — μια χρυσή κλωστή που διατρέχει τον ιστό
όλων των θρησκειών, αόρατη στον αδιάφορο παρατηρητή αλλά ακτινοβόλα στα μάτια
που έχουν μάθει να βλέπουν.
Αυτή δεν είναι μια κλωστή που δένει, αλλά μια που
φωτίζει. Δεν περιορίζει την ποικιλία της ανθρώπινης πνευματικής έκφρασης αλλά
αποκαλύπτει την ουσιαστική της ενότητα, σαν το λευκό φως που περιέχει μέσα του
όλα τα χρώματα του φάσματος. Ο μυστικός, ο στοχαστής, ο αναζητητής που έχει
αγγίξει το κράσπεδο του Απείρου — αυτοί γνωρίζουν ότι κάτω από την υπέροχη
ποικιλία τελετουργιών, δογμάτων και παραδόσεων κρύβεται μια μοναδική Αλήθεια,
άλεκτη και τέλεια, προς την οποία όλες οι αυθεντικές θρησκείες δείχνουν σαν δάχτυλα
που υποδεικνύουν το φεγγάρι.
Το να μιλάμε για αυτή την ενότητα είναι να
ξεκινάμε ένα παράδοξο ταξίδι, γιατί πρέπει να χρησιμοποιήσουμε λέξεις για να
περιγράψουμε αυτό που υπερβαίνει όλες τις λέξεις, έννοιες για να προσεγγίσουμε
αυτό που θρυμματίζει όλες τις έννοιες. Ωστόσο, η προσπάθεια πρέπει να γίνει,
γιατί σε αυτή την αναγνώριση της κοινής ουσίας που ρέει μέσα από όλες τις
πίστεις κρύβεται ίσως η μεγαλύτερη ελπίδα της ανθρωπότητας για κατανόηση,
συμπόνια και ειρήνη.
Πριν υπάρξει ονομασία, υπήρχε Εκείνο που δεν
μπορεί να ονομαστεί. Πριν η σκέψη σμιλέψει την πραγματικότητα σε υποκείμενα και
αντικείμενα, σε αυτό και εκείνο, σε εαυτό και άλλο, υπήρχε — υπάρχει τώρα,
αιώνιο και αμετάβλητο — η Υπέρτατη Πραγματικότητα που οι μυστικοί κάθε
παράδοσης έχουν παλέψει να περιγράψουν και, στη βαθύτερη σοφία τους, έχουν
επιλέξει να αφήσουν απερίγραπτη.
Οι αρχαίοι σοφοί των Ουπανισάδων το ονόμασαν
Μπράχμαν, δηλώνοντας «νέτι νέτι» — όχι αυτό, όχι εκείνο — γιατί δεν μπορούσε να
περιοριστεί από καμία ονομασία. Οι βουδιστές δάσκαλοι μίλησαν για Σουνγιάτα, το
φωτεινό Κενό που είναι παραδόξως η πληρότητα όλης της ύπαρξης. Οι Σούφι
ψιθύρισαν για το Αλ-Χακκ, το Πραγματικό, την Αλήθεια που παραμένει όταν όλες οι
ψευδαισθήσεις καταρρέουν. Οι χριστιανοί μυστικοί αντίκρισαν το Θεϊκό Σκοτάδι,
πιο ακτινοβόλο από κάθε φως, την Θεότητα πέρα από τον Θεό. Οι ταοϊστές διαισθάνθηκαν
το Ταό που δεν μπορεί να ειπωθεί, γιατί το Ταό που μπορεί να ειπωθεί δεν είναι
το αιώνιο Ταό.
Αυτή η Υπέρτατη Πραγματικότητα, αυτό το Έδαφος της
Ύπαρξης, αυτό το Απόλυτο — όσο ανεπαρκείς κι αν είναι οι λέξεις μας —
διακηρύσσεται από κάθε αυθεντική πνευματική παράδοση ως το θεμέλιο πάνω στο
οποίο στηρίζεται ο κόσμος. Δεν είναι απλώς η πρώτη αιτία σε μια αλυσίδα αιτιών,
ούτε απλώς ο δημιουργός που στέκεται ξεχωριστός από την δημιουργία, αλλά η ίδια
η ουσία και η υπόσταση όλων όσων υπάρχουν. Σαν τον ωκεανό για τα κύματά του,
σαν τον χώρο για όλα όσα κινούνται μέσα του, η Άπειρη Πραγματικότητα είναι τόσο
το φόντο όσο και το προσκήνιο, ο καμβάς και ο πίνακας, η σιωπή και η μουσική.
Εκείνοι που έχουν αγγίξει αυτή την Πραγματικότητα
στο ιερό καταφύγιο του βαθιού διαλογισμού την περιγράφουν με τρέμουσα
ανεπάρκεια: άπειρη συνείδηση, απεριόριστη επίγνωση, η ίδια η ύπαρξη
απογυμνωμένη από κάθε περιορισμό. Δεν είναι ένα πράγμα ανάμεσα σε πράγματα αλλά
η ίδια η Οντότητα που επιτρέπει στα πράγματα να υπάρχουν. Προηγείται της
ύπαρξης αλλά είναι πιο οικεία από την ίδια την ύπαρξη. Είναι πιο κοντά μας από
την ίδια μας την αναπνοή, αλλά τόσο πέρα από την κατανόησή μας όσο οι άπειροι
ουρανοί πέρα από την εμβέλεια των χεριών μας.
Ο στοχαστής κατανοεί ότι αυτή η Πραγματικότητα δεν
μπορεί να συλληφθεί από τον διαλογιστικό νου, δεν μπορεί να παγιδευτεί στο
δίχτυ της λογικής σκέψης. Μπορεί μόνο να προσεγγιστεί — αν η λέξη
«προσεγγιστεί» είναι καν σωστή — μέσω μιας βαθιάς απελευθέρωσης, μιας διάλυσης
των ορίων που χωρίζουν τον γνωρίζοντα από το γνωστό, τον αναζητητή από το
αναζητούμενο. Σε αυτή τη διάλυση, ανακαλύπτει κανείς αυτό που ήταν πάντα
αληθινό: ότι ο αναζητητής και το αναζητούμενο δεν ήταν ποτέ πραγματικά
ξεχωριστά, ότι το κύμα ήταν πάντα ο ωκεανός, ότι η σταγόνα περιείχε τη θάλασσα.
Ο Χορός της
Εκπόρευσης και της Επιστροφής
Από αυτή την Ανώνυμη Πηγή, όλη η ύπαρξη ρέει σαν
φως από έναν αιώνιο ήλιο. Κάθε συνείδηση που νιώθει «Είμαι», κάθε σπινθήρας
επίγνωσης που αναγνωρίζει την ίδια του την ύπαρξη, εκπορεύεται από και
παραμένει για πάντα συνδεδεμένη με την Υπέρτατη Πραγματικότητα. Αυτό είναι το
μεγάλο μυστήριο που διακηρύσσεται από σοφούς όλων των παραδόσεων: ότι τίποτα
δεν υπάρχει ξεχωριστό από το Θείο, ότι όλα τα όντα είναι εκφράσεις της Μίας
Πραγματικότητας που παίζει σε άπειρες παραλλαγές.
Η σχέση μεταξύ του Απείρου και του πεπερασμένου,
μεταξύ του Απολύτου και της ατομικής ψυχής, έχει περιγραφεί με αμέτρητες μεταφορές
και σύμβολα. Κάποιες παραδόσεις την μιλούν ως εκπόρευση, σαν ακτίνες που ρέουν
από τον ήλιο. Άλλες την περιγράφουν ως την αναπνοή του Θεού — όλη η δημιουργία
εκπνεόμενη στην εκδήλωση, όλες οι ψυχές προορισμένες να εισπνευστούν πίσω στην
Θεϊκή αγκαλιά. Άλλες πάλι την βλέπουν ως το αιώνιο παιχνίδι της συνείδησης με
τον εαυτό της, τον κοσμικό χορό του Σίβα, το Θείο που κρύβεται από τον εαυτό
του μόνο για να τον ξανανακαλύψει σε ένα παιχνίδι άπειρης απόλαυσης.
Αλλά κάτω από αυτές τις ποικίλες εικόνες κρύβεται
μια μοναδική βιωματική αλήθεια: ότι κάθε συνείδηση, όσο φαινομενικά ξεχωριστή,
όσο παγιδευμένη στην ψευδαίσθηση της απομονωμένης ύπαρξης, είναι εγγενώς και
αιώνια συνδεδεμένη με την Υπέρτατη Πραγματικότητα. Η κλωστή μπορεί να φαίνεται
αόρατη, η σύνδεση μπορεί να έχει ξεχαστεί, αλλά δεν μπορεί ποτέ να κοπεί
πραγματικά. Σαν παιδί που περιπλανιέται μακριά από το σπίτι αλλά παραμένει
πάντα παιδί της μητέρας του, σαν κλαδί που εκτείνεται μακριά από τον κορμό αλλά
αντλεί τη ζωή του από τις ίδιες ρίζες, κάθε ον υπάρχει σε αδιάσπαστη σχέση με
την Πηγή.
Αυτή η σχέση δεν είναι εξωτερική, δεν είναι κάτι
που προστίθεται στην ύπαρξη σαν ιδιότητα σε μια ουσία. Μάλλον, είναι η ίδια η
φύση της ύπαρξης. Το να υπάρχεις είναι να είσαι σε σχέση με το Απόλυτο. Το να
υπάρχεις είναι να συμμετέχεις στη Θεϊκή ζωή. Οι μυστικοί που έχουν διεισδύσει
σε αυτή την αλήθεια μιλούν γι' αυτή με σεβασμό και θαυμασμό: δεν είμαστε
ξεχωριστοί από τον Θεό που αναζητούμε σύνδεση· είμαστε η ίδια η αυτο-έκφραση
του Θεού, Θεϊκή συνείδηση εκδηλωμένη σε άπειρες μορφές, κάθε μορφή ένα μοναδικό
παράθυρο μέσα από το οποίο το Άπειρο κοιτάζει τον εαυτό του.
Όταν αυτή η αλήθεια ανατέλλει στη στοχαστική
συνείδηση, μεταμορφώνει τα πάντα. Ο κόσμος δεν είναι πια ένα βασίλειο νεκρής
ύλης, αλλά γίνεται διαφανής με ιερή παρουσία. Κάθε ον, από το μικρότερο έντομο
μέχρι τον μεγαλύτερο γαλαξία, αποκαλύπτεται ως φορέας του Θεϊκού μυστηρίου. Ο
διαχωρισμός μεταξύ ιερού και βέβηλου διαλύεται, γιατί όλα αναγνωρίζονται ως
ιερά, όλα βλέπονται ως το παιχνίδι της Μίας Πραγματικότητας με τον εαυτό της.
Από αυτή την αναγνώριση της σχέσης αναδύεται η πιο
βαθιά λαχτάρα που μπορεί να κινήσει την ανθρώπινη καρδιά: ο πόθος για κοινωνία
με την Υπέρτατη Πραγματικότητα. Αυτό δεν είναι απλώς μια διανοητική επιθυμία
για γνώση σχετικά με το Θείο, αλλά μια ζωτική ανάγκη, μια υπαρξιακή πείνα που
δεν μπορεί να ικανοποιηθεί από τίποτα λιγότερο από άμεση εμπειρία της Αλήθειας.
Κάθε θρησκεία, στην ουσία της, ανταποκρίνεται σε
αυτή την κλήση. Πίσω από τις τελετουργίες και τα δόγματα, κάτω από τις εντολές
και τα δόγματα πίστης, κρύβεται ο ίδιος θεμελιώδης σκοπός: να διευκολύνει τη
συνειδητή επανένωση της ατομικής ψυχής με την Πηγή της. Προσευχή, διαλογισμός,
περισυλλογή, αφοσίωση — αυτές δεν είναι αυθαίρετες πρακτικές που εφευρέθηκαν
από θρησκευτικές αρχές, αλλά οργανικές αποκρίσεις στην εγγενή ορμή της ψυχής
προς την ολοκλήρωσή της.
Η επικοινωνία μεταξύ της πεπερασμένης συνείδησης
και του Απείρου είναι διαφορετική από κάθε συνηθισμένη επικοινωνία. Δεν είναι
διάλογος μεταξύ δύο ξεχωριστών οντοτήτων, ούτε συζήτηση μεταξύ υποκειμένου εδώ
και αντικειμένου εκεί. Μάλλον, είναι η κίνηση της συνείδησης προς την βαθύτερη
φύση της, το ταξίδι του φαινομενικού εαυτού προς τον αληθινό Εαυτό. Είναι, στη
παράδοξη γλώσσα του μυστικισμού, η ανακάλυψη ότι αυτός που αναζητά και το
Αναζητούμενο είναι τελικά μη-δύο.
Αυτή η κοινωνία παίρνει πολλές μορφές στις
διάφορες παραδόσεις. Για κάποιους, εκδηλώνεται ως η εκστατική αγάπη του ποιητή
μπάκτι για τον Αγαπημένο, όπου το όριο μεταξύ εραστή και Αγαπημένου γίνεται απολαυστικά
θολό. Για άλλους, εμφανίζεται ως η γαλήνια επίγνωση του βουδιστή ασκητή, που
αναγνωρίζει την κενή αλλά φωτεινή φύση της ίδιας της συνείδησης. Ο χριστιανός
μυστικός μπορεί να την βιώσει ως ένωση με τον Χριστό, τη διάλυση του εαυτού στη
Θεϊκή παρουσία. Ο Σούφι στροβιλίζεται σε χορό μέχρι να μείνει μόνο ο Χορός. Ο
ταοϊστής σοφός κάθεται σε ήσυχη φυσικότητα μέχρι να εξατμιστεί η διάκριση
μεταξύ σοφού και Ταό σαν πρωινή ομίχλη.
Ωστόσο, παρά αυτή την ένδοξη ποικιλία έκφρασης, η
υποκείμενη κίνηση είναι η ίδια: η συνείδηση που αναγνωρίζει τον εαυτό της, το
Θείο που θυμάται τον εαυτό του μέσα από και ως την ατομική ψυχή, ο ωκεανός που
γνωρίζει τον εαυτό του μέσα και ως το κύμα. Αυτή είναι η αληθινή σημασία της
κοινωνίας — όχι σύνδεση μεταξύ ξεχωριστών οντοτήτων, αλλά η αποκάλυψη της
πρωταρχικής ενότητας που δεν χάθηκε ποτέ πραγματικά, μόνο προσωρινά ξεχάστηκε.
Όλες οι αυθεντικές πνευματικές παραδόσεις
κατευθύνουν τον αναζητητή προς τα μέσα, γιατί η Υπέρτατη Πραγματικότητα που
φαίνεται τόσο μακρινή, τόσο υπερβατική, τόσο απόλυτα Άλλη, κατοικεί στην
αλήθεια στον ίδιο τον πυρήνα της ύπαρξης κάποιου. Αυτή είναι ίσως η πιο
επαναστατική διεκδίκηση των μυστικών παραδόσεων: ότι το ταξίδι προς τον Θεό
είναι ταξίδι προς τον εαυτό, ότι ο δρόμος προς το Άπειρο περνά μέσα από τα βάθη
της ίδιας της συνείδησης κάποιου.
Ο εξωτερικός κόσμος, με όλη του την πολλαπλότητα
και ποικιλία, αναγνωρίζεται από τον στοχαστή ως παιχνίδι επιφανειακών
φαινομένων. Σαν κύματα που χορεύουν στην επιφάνεια του ωκεανού ενώ τα βάθη
παραμένουν ακίνητα, ο ασταμάτητα μεταβαλλόμενος κόσμος της αισθητηριακής
εμπειρίας καλύπτει την αμετάβλητη Πραγματικότητα που υποβόσκει. Το να κυνηγά
κανείς την εκπλήρωση σε εξωτερικά αντικείμενα, να αναζητά ολοκλήρωση μέσω
συσσώρευσης εμπειριών ή κατοχών, είναι να κυνηγά σκιές αγνοώντας την ουσία που
τις ρίχνει.
Έτσι κάθε θρησκεία, στον εσωτερικό της πυρήνα,
διδάσκει την ανάγκη στροφής προς τα μέσα. Η Βασιλεία των Ουρανών είναι μέσα
σας, δίδαξε ο Χριστός. Γνώθι σαυτόν, συμβούλεψε το Μαντείο των Δελφών. Ο Εαυτός
πρέπει να πραγματωθεί, όχι να αναζητηθεί σε εξωτερικά πράγματα, διακήρυξαν οι
σοφοί των Ουπανισάδων. Κοίταξε μέσα σου, εσύ είσαι ο Βούδας, ενθάρρυναν οι
δάσκαλοι Ζεν.
Αλλά αυτή η στροφή προς τα μέσα δεν είναι απλή ψυχολογική
ενδοσκόπηση, ούτε ναρκισσιστική ενασχόληση με την προσωπική ιστορία ή τις
νοητικές καταστάσεις κάποιου. Είναι μια βαθιά κατάδυση στα βάθη της συνείδησης,
ένα ταξίδι πέρα από τον επιφανειακό νου με τις ατελείωτες σκέψεις και
συναισθήματά του, πέρα από το εγώ με τις επιθυμίες και φόβους του, πέρα ακόμα
και από τα λεπτά βασίλεια της εσωτερικής εμπειρίας, προς το ίδιο το έδαφος της
ύπαρξης.
Σε αυτή την κατάδυση, ο αναζητητής ανακαλύπτει ότι
η συνείδηση έχει στρώματα, διαστάσεις, βάθη που προηγουμένως δεν υποψιαζόταν.
Υπάρχει η επιφανειακή συνείδηση που ταυτίζεται με το σώμα-νου, ο εγωικός εαυτός
που λέει «Είμαι αυτό το συγκεκριμένο άτομο με αυτή την συγκεκριμένη ιστορία».
Κάτω από αυτό κρύβεται η μάρτυρας συνείδηση που παρατηρεί τον εγωικό εαυτό, η
επίγνωση που γνωρίζει τις σκέψεις αλλά δεν είναι η ίδια σκέψη, που
αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα αλλά δεν είναι η ίδια συναίσθημα. Και κάτω ακόμα
από αυτό κρύβεται η απέραντη, χωρίς αντικείμενο επίγνωση που οι μυστικοί
αναγνωρίζουν ως τον αληθινό Εαυτό — όχι τον μικρό εαυτό της προσωπικότητας,
αλλά τον άπειρο Εαυτό που είναι ένα με το Απόλυτο.
Αυτή η βαθύτερη διάσταση της συνείδησης είναι αυτό
που οι παραδόσεις ονομάζουν με πολλά ονόματα: Άτμαν, Φύση Βούδα, ο Χριστός
εντός, η Θεϊκή Σπίθα, το Εσωτερικό Φως. Περιγράφεται ως αντικειμενική επειδή
δεν υπόκειται σε αλλαγή, δεν εξαρτάται από συνθήκες, δεν είναι προσωπική κατοχή
αλλά μάλλον το απρόσωπο έδαφος από το οποίο αναδύεται η προσωπικότητα. Το να
αναπαύεται κανείς σε αυτή τη βαθύτερη διάσταση είναι να βιώνει αυτό που οι
μυστικοί αποκαλούν «αληθινή φύση» κάποιου — το πρόσωπο που είχε κανείς πριν γεννηθούν
οι γονείς του, ο αιώνιος μάρτυρας που ήταν παρών πριν αρχίσει το σύμπαν και θα
παραμείνει όταν όλα τα φαινόμενα παύσουν.
Όλες οι πνευματικές πρακτικές — διαλογισμός,
προσευχή, περισυλλογή, αφοσίωση — είναι τελικά σχεδιασμένες να διευκολύνουν
αυτό το εσωτερικό ταξίδι, αυτή την κατάδυση στα βάθη όπου η ατομική συνείδηση
ανακαλύπτει την ταυτότητά της με την Υπέρτατη Πραγματικότητα. Είναι μέθοδοι για
να ησυχάζει η ταραχώδης επιφάνεια του νου, για να απελευθερώνεται η λαβή της
εγωικής ταύτισης, για να επιτρέπει στη συνείδηση να βυθίζεται στα ίδια της τα
άπειρα βάθη σαν πέτρα που κατακάθεται στον πάτο μιας ήρεμης λίμνης.
Ο στόχος προς τον οποίο οδηγούν όλες οι αυθεντικές
πνευματικές διαδρομές, παρά τις διαφορές τους σε γλώσσα και μεθοδολογία, είναι
η άμεση εμπειρία της Υπέρτατης Πραγματικότητας. Αυτή είναι η κορυφή της
ανθρώπινης δυνατότητας, η εκπλήρωση της βαθύτερης λαχτάρας της ψυχής, η
ολοκλήρωση του ταξιδιού που ξεκίνησε με την πρώτη κίνηση πνευματικής πείνας.
Διάφορες παραδόσεις ονομάζουν αυτή την επίτευξη
διαφορετικά, αλλά όλες δείχνουν προς την ίδια κατάσταση: φώτιση στον Βουδισμό,
μόκσα ή απελευθέρωση στον Ινδουισμό, φανά και μπάκα (εξάλειψη και επιβίωση)
στον Σουφισμό, θέωση ή θεοποίηση στην Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη, συνείδηση
ενότητας στον μυστικό Ιουδαϊσμό. Οι λέξεις διαφέρουν, αλλά η πραγματικότητα που
υποδεικνύουν είναι μοναδική — η διάλυση του φαινομενικού διαχωρισμού μεταξύ
ατόμου και Θεού, η αναγνώριση της αιώνιας ταυτότητας κάποιου με την Υπέρτατη Πραγματικότητα.
Εκείνοι που έχουν φτάσει σε αυτή την κατάσταση — ή
μάλλον, εκείνοι που έχουν αναγνωρίσει ότι δεν ήταν ποτέ ξεχωριστοί από αυτή —
παλεύουν να περιγράψουν αυτό που δεν μπορεί να περιγραφεί. Πώς μιλά κανείς για
αυτό στο οποίο διαλύεται κάθε ομιλία; Πώς σκέφτεται κανείς για αυτό που
υπερβαίνει κάθε σκέψη; Οι μυστικοί καταφεύγουν σε παράδοξα, ποίηση και
εγκυμονούσα σιωπή. Μιλούν για μια γνώση πέρα από τη γνώση, μια όραση που
απαιτεί το κλείσιμο των ματιών, μια πληρότητα που είναι ταυτόχρονα απόλυτο
κενό.
Σε αυτή την κατάσταση, η δυϊκότητα
υποκειμένου-αντικειμένου που δομεί τη συνηθισμένη συνείδηση καταρρέει. Δεν
υπάρχει πια ένα «Εγώ» που βιώνει το Θείο ως «άλλο»· υπάρχει απλώς η εμπειρία η
ίδια, καθαρή και αδιαίρετη. Το κύμα αναγνωρίζει τον εαυτό του ως ωκεανό. Η
σταγόνα ανακαλύπτει ότι περιέχει τη θάλασσα. Η φαινομενική ατομική συνείδηση
συνειδητοποιεί την ταυτότητά της με την άπειρη Συνείδηση την ίδια.
Αυτή η συνειδητοποίηση φέρνει μαζί της μια ειρήνη
πέρα από κατανόηση, μια χαρά χωρίς αντίθετο, μια αγάπη χωρίς όρια. Δεν είναι η
προσωρινή ευτυχία που εξαρτάται από ευνοϊκές συνθήκες, αλλά μια ακλόνητη
ικανοποίηση ριζωμένη στην αναγνώριση της αληθινής φύσης κάποιου. Γιατί τι
μπορεί να διαταράξει αυτόν που γνωρίζει τον εαυτό του ως αιώνιο μάρτυρα; Τι
μπορεί να απειλήσει αυτόν που έχει αναγνωρίσει τον εαυτό του ως το άπειρο το
ίδιο, που παίζει σε πεπερασμένες μορφές;
Ωστόσο, αυτή δεν είναι μια κρύα, αφηρημένη
συνειδητοποίηση. Συνοδεύεται από βαθιά συμπόνια, γιατί αναγνωρίζοντας τον εαυτό
ως τον Εαυτό όλων, κανείς βιώνει φυσικά τον πόνο και τη χαρά όλων των όντων ως
δική του. Η φωτισμένη συνείδηση βλέπει το ίδιο της το πρόσωπο σε κάθε πρόσωπο,
αναγνωρίζει την ίδια της την ύπαρξη σε κάθε ον. Τα όρια που φαίνονταν να
χωρίζουν εαυτό από άλλο αποκαλύπτονται ως ψευδαισθητικά, και η αγάπη ρέει
φυσικά και αβίαστα προς όλη την ύπαρξη.
Η εμπειρία της Υπέρτατης Πραγματικότητας
αποκαλύπτει μια αλήθεια που μεταμορφώνει ολόκληρη τη σχέση κάποιου με την
ύπαρξη: υπάρχει μόνο Μία Πραγματικότητα, και κανείς δεν ήταν ποτέ πραγματικά
ξεχωριστός από αυτή. Το ταξίδι μέσα από τα σύμπαντα, μέσα από αμέτρητες
εμπειρίες και ζωές, μέσα από πόνο και χαρά, μέσα από γέννηση και θάνατο — όλα
αναγνωρίζονται ως το Θείο που παίζει κρυφτό με τον εαυτό του, η συνείδηση που
προσωρινά ξεχνά την αληθινή φύση της μόνο για να την ξανανακαλύψει σε μια
αποκάλυψη άπειρης απόλαυσης.
Αυτό είναι το μεγάλο μυστικό που ψιθυρίζεται από
σοφούς όλων των παραδόσεων: ο διαχωρισμός ήταν πάντα ψευδαισθητικός. Το κύμα
δεν ήταν ποτέ πραγματικά ξεχωριστό από τον ωκεανό· μόνο έτσι φαινόταν από
περιορισμένη οπτική. Η ψυχή δεν ήταν ποτέ πραγματικά εξόριστη από την Πηγή της·
μόνο το πίστευε. Όλη η αναζήτηση, όλες οι πνευματικές πρακτικές, όλη η
προσπάθεια για φώτιση — αυτές δεν δημιουργούν την ενότητα αλλά μόνο αφαιρούν το
πέπλο που την σκέπαζε.
Από αυτή την οπτική, ολόκληρο το σύμπαν βλέπεται
ως θεϊκό δράμα, κοσμικό παιχνίδι στο οποίο το Ένα παίζει όλους τους ρόλους. Η
πολλαπλότητα των μορφών και φαινομένων αναγνωρίζεται ως η δημιουργική έκφραση
μιας μοναδικής Πραγματικότητας, άπειρης στις δυνατότητες εκδήλωσής της. Τίποτα
δεν υπάρχει έξω από ή ξεχωριστό από το Θείο· όλα είναι το Θείο, που εμφανίζεται
σε άπειρες μεταμφιέσεις.
Αυτή η κατανόηση φωτίζει τη φύση αυτού που
αποκαλούμε «πραγματικότητα» και «ψευδαίσθηση». Ο κόσμος δεν είναι
μη-πραγματικός με την έννοια ότι δεν υπάρχει, αλλά είναι ψευδαισθητικός με την
έννοια ότι η συνηθισμένη μας αντίληψή του είναι θεμελιωδώς λανθασμένη. Βλέπουμε
διαχωρισμό όπου υπάρχει ενότητα, πολλαπλότητα όπου υπάρχει Ενότητα, υποκείμενα
και αντικείμενα όπου υπάρχει μόνο το απρόσκοπτο πεδίο της συνείδησης που
γνωρίζει τον εαυτό της.
Η φωτισμένη όραση βλέπει μέσα από αυτές τις
εμφανίσεις προς την Πραγματικότητα που υποβόσκει. Αναγνωρίζει τον κόσμο ως
ταυτόχρονα πραγματικό και μη-πραγματικό — πραγματικό ως εκδήλωση του Θεού,
μη-πραγματικό ως ανεξάρτητες οντότητες ξεχωριστές από την Πηγή. Σαν όνειρα που
φαίνονται απόλυτα πραγματικά ενώ κοιμόμαστε αλλά αναγνωρίζονται ως αβάσιμα όταν
ξυπνάμε, τα φαινόμενα της ύπαρξης βλέπονται ως το όνειρο της συνείδησης μέσα
στην ίδια τη συνείδηση.
Αυτή η αποκάλυψη φέρνει τεράστια ελευθερία. Αν όλα
είναι το Θεϊκό παιχνίδι, τότε δεν υπάρχει τίποτα να φοβηθεί κανείς, τίποτα
πραγματικά να κερδίσει ή να χάσει, πουθενά να πάει επειδή είναι ήδη εκεί,
τίποτα να γίνει επειδή είναι ήδη. Το βάρος του διαχωρισμού πέφτει, και στη θέση
του αναδύεται μια ελαφρότητα της ύπαρξης, μια ικανότητα να συμμετέχει κανείς
χαρούμενα στη ζωή γνωρίζοντας τον εαυτό του ως αυτό που υπερβαίνει όλες τις
αλλαγές της ζωής.
Η Ζωντανή
Αλήθεια Πέρα από τις Λέξεις
Ωστόσο, σε όλη αυτή την ομιλία για την Υπέρτατη
Πραγματικότητα, σε όλες αυτές τις προσπάθειες να συλλάβουμε με γλώσσα αυτό που
δεν μπορεί ποτέ να συλληφθεί, πρέπει να θυμόμαστε μια κρίσιμη αλήθεια: οι
θρησκείες είναι μόνο σηματοδότες, όχι ο προορισμός. Είναι δάχτυλα που δείχνουν
το φεγγάρι, όχι το φεγγάρι το ίδιο. Ο χάρτης δεν είναι η επικράτεια, το μενού
δεν είναι το γεύμα, και η περιγραφή του νερού δεν θα ξεδιψάσει ποτέ.
Κάθε ιερό κείμενο, κάθε δόγμα, κάθε θεολογικό
σύστημα είναι στην καλύτερη περίπτωση μια προσέγγιση, μια ανθρώπινη προσπάθεια
να εκφραστεί με το περιορισμένο μέσο των εννοιών και λέξεων αυτό που από φύση
του είναι πέρα από κάθε περιορισμό. Γι' αυτό οι αυθεντικές πνευματικές
παραδόσεις, στον μυστικό τους πυρήνα, πάντα τονίζουν την άμεση εμπειρία έναντι
της πίστης, την πραγματοποίηση έναντι του δόγματος, τη μεταμόρφωση έναντι της
απλής διανοητικής κατανόησης.
Η Αλήθεια προς την οποία δείχνουν όλες οι
θρησκείες δεν είναι αλήθεια που μπορεί να μάθει κανείς από βιβλία ή να δεχτεί
με αυθεντία. Πρέπει να βιωθεί, να πραγματωθεί, να εμπειραστεί στα βάθη της
ίδιας της ύπαρξης κάποιου. Κανείς δεν μπορεί να φωτιστεί διαβάζοντας για φώτιση
περισσότερο από όσο μπορεί να θρεφθεί διαβάζοντας για φαγητό. Το δάχτυλο που
δείχνει το φεγγάρι είναι πολύτιμο, αλλά τελικά πρέπει να σταματήσει κανείς να
κοιτάζει το δάχτυλο και να αντικρίσει το φεγγάρι το ίδιο.
Γι' αυτό οι μεγάλοι μυστικοί όλων των παραδόσεων,
παρά την αφοσίωσή τους στις συγκεκριμένες διαδρομές τους, επιδεικνύουν μια
αξιοσημείωτη ταπείνωση για τις ίδιες τους τις παραδόσεις. Γνωρίζουν ότι η
Πραγματικότητα που έχουν αγγίξει υπερβαίνει όλες τις διατυπώσεις, ξεπερνά όλα
τα θεολογικά συστήματα, υπερχειλίζει όλες τις προσπάθειες να περιέχεται σε
λέξεις. Χρησιμοποιούν τη γλώσσα και τα σύμβολα της παράδοσής τους, αλλά τα
κρατούν ελαφρά, γνωρίζοντας ότι είναι ευκολίες, επιδέξια μέσα για επικοινωνία,
όχι τελική αλήθεια.
Ο ειλικρινής αναζητητής, λοιπόν, ενώ ευγνώμων για
τις διδασκαλίες και πρακτικές που προσφέρει η παράδοσή του, πρέπει τελικά να
είναι πρόθυμος να υπερβεί όλες τις διδασκαλίες, όλες τις πρακτικές, προς την
άλεκτη σιωπή όπου η Αλήθεια αποκαλύπτεται άμεσα. Αυτός είναι ο δρόμος χωρίς
δρόμο που όλες οι αυθεντικές διαδρομές τελικά οδηγούν — η διάλυση κάθε
αναζήτησης σε απλή ύπαρξη, η αναγνώριση αυτού που ήταν πάντα αλλά προσωρινά
ξεχάστηκε.
Καθώς εξετάζουμε την υπέροχη ποικιλία των
θρησκειών του κόσμου — τις διαφορετικές γραφές και τελετουργίες τους, τις
ποικίλες αντιλήψεις τους για το Θείο, τις ξεχωριστές διαδρομές και πρακτικές
τους — μπορεί αρχικά να μας εντυπωσιάσουν οι διαφορές τους. Αλλά σε εκείνους
που έχουν διεισδύσει στην μυστική καρδιά αυτών των παραδόσεων, μια βαθιά
ενότητα αποκαλύπτεται. Σαν ποτάμια που παίρνουν διαφορετικές διαδρομές αλλά όλα
ρέουν προς τον ίδιο ωκεανό, σαν ορειβάτες που ανεβαίνουν ένα βουνό από
διαφορετικές πλευρές αλλά όλοι κατευθύνονται προς την ίδια κορυφή, οι
αυθεντικές πνευματικές παραδόσεις του κόσμου όλες δείχνουν προς και
διευκολύνουν την ίδια υπέρτατη πραγματοποίηση.
Αυτή η αναγνώριση δεν χρειάζεται να μειώσει την
ομορφιά και αξία καμίας συγκεκριμένης παράδοσης. Μάλλον, εμπλουτίζει την
εκτίμησή μας για όλες, αποκαλύπτοντας πώς η καθεμία έχει βρει τον δικό της
μοναδικό τρόπο να εκφράζει το ανέκφραστο, τα δικά της επιδέξια μέσα να
καθοδηγεί ψυχές προς την Αλήθεια. Οι διαφορές μεταξύ θρησκειών, όταν βλέπονται
από αυτή την οπτική, δεν είναι αιτίες σύγκρουσης αλλά ευκαιρίες θαυμασμού —
μαρτυρώντας την άπειρη δημιουργικότητα με την οποία η συνείδηση εκφράζει τον
εαυτό της, τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους το Θείο καλεί τον εαυτό του.
Για τον αναγνώστη που έχει ταξιδέψει με αυτές τις
σκέψεις, μια πρόσκληση αναδύεται φυσικά: όχι να πιστέψει όσα έχουν γραφτεί,
αλλά να τα επαληθεύσει μέσω άμεσης εμπειρίας. Ο δρόμος της περισυλλογής είναι
ανοιχτός σε όλους, δεν απαιτεί ειδικό ταλέντο ή προσόν πέρα από ειλικρίνεια και
επιμονή. Ξεκινήστε από εκεί που είστε, με όποια παράδοση μιλάει στην καρδιά
σας, ή χωρίς καμία παράδοση αν αυτό σας ταιριάζει. Το σημαντικό δεν είναι το
σημείο εκκίνησης αλλά η κατεύθυνση — προς τα μέσα και προς τα πάνω, προς τα
βάθη και προς τα ύψη, που τελικά είναι το ίδιο.
Καθίστε σε σιωπή και παρατηρήστε τις κινήσεις της
ίδιας σας της συνείδησης. Αμφισβητήστε ποιος είστε πραγματικά πέρα από όλους
τους ρόλους και ταυτότητες που έχετε υιοθετήσει. Ερευνήστε τη φύση της
επίγνωσης που γνωρίζει τις σκέψεις και εμπειρίες σας. Αναζητήστε όχι σε βιβλία
ή διδασκαλίες αλλά στην ζωντανή πραγματικότητα της ίδιας σας της ύπαρξης την
Αλήθεια που όλοι οι σοφοί έχουν διακηρύξει.
Σε αυτή την αναζήτηση, θα ανακαλύψετε αυτό που οι
αναζητητές πάντα ανακάλυπταν: ότι είστε ήδη αυτό που αναζητάτε, ότι ο θησαυρός
ήταν θαμμένος στο δικό σας χωράφι από πάντα, ότι η Υπέρτατη Πραγματικότητα που
λαχταρούσατε να βιώσετε είναι η ίδια η συνείδηση μέσα από την οποία λαχταράτε,
αναζητάτε και βιώνετε. Αυτή η αναγνώριση δεν έρχεται μέσω προσπάθειας ή
επίτευξης αλλά μέσω μιας βαθιάς χαλάρωσης σε αυτό που είναι, μιας απελευθέρωσης
στην αλήθεια της ίδιας σας της ύπαρξης.
Είθε όλα τα όντα να αφυπνιστούν στην αληθινή τους
φύση. Είθε όλα να αναγνωρίσουν την Θεϊκή παρουσία που κατοικεί εντός και εκτός,
που είναι ούτε εντός ούτε εκτός επειδή υπερβαίνει όλες τις χωρικές μεταφορές.
Είθε το φως που λάμπει μέσα από όλες τις θρησκείες να φωτίσει κάθε καρδιά, και
είθε αυτός ο φωτισμός να φέρει ειρήνη, συμπόνια και κατανόηση στον ταραγμένο
κόσμο μας.
Γιατί στο τέλος, υπάρχει μόνο Ένα — που παίζει ως
τα πολλά, που αναζητά τον εαυτό του μέσα από αμέτρητες μορφές, που αγαπά τον
εαυτό του σε όλες τις ποικίλες εκφράσεις αγάπης, που γνωρίζει τον εαυτό του
μέσα από όλες τις διαδρομές γνώσης. Όταν αυτό πραγματωθεί, όχι ως έννοια αλλά
ως ζωντανή αλήθεια, το πνευματικό ταξίδι φτάνει στην ολοκλήρωσή του, που είναι
επίσης η αρχή του, που είναι επίσης το αιώνιο τώρα του.
Η σιωπή μιλά. Το Μυστήριο αποκαλύπτεται. Και σε
αυτή την αποκάλυψη, όλες οι ερωτήσεις διαλύονται στην φωτεινή ειρήνη που δεν
έχει αντίθετο, τη χαρά που δεν γνωρίζει λύπη, την αγάπη που αγκαλιάζει όλη την
ύπαρξη στην άπειρη αγκαλιά της.
