Welcome!
The Foundations, ("Circle of Light", "Esoterism Studies", "Esoterism Academy", "Religious Philosophy Foundation"), are Spiritual Organizations, which have a purely educational character.
The Publications have a purely practical nature, to illuminate the phenomenon of existence. We try to look at our subjects from various, different, perspectives, precisely to illuminate as best we can the object of our contemplation. Some repetitions are done not out of blindness but for purely educational purposes.
We believe that we deal with all traditions, religions, theories and views, objectively. The reference to the various traditions is made to show that ultimately the Truth is one, regardless of its various historical expressions.
Our purpose is not only to give something from our understanding, but also to share the knowledge with everyone. If you have any question, suggestion, or opinion, about the topics published, we will be happy to share them with us.

Welcome to the Land of Truth (whose deepest and truest expression is the Silence that Rises in Understanding).

Thank you for being here!
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Translate

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Esoterism Studies

Esoterism Studies
* NEW BOOK
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ARTICLE

ARTICLE
Wednesday, 24 July, 2024

Tuesday, July 5, 2011

Πρωταγόρας, Σοφιστές… Το Αληθινό Πρόσωπο της Σοφίας

Εισαγωγή 
Αλήθειες και ψεύδη για τους Σοφιστές
Αποκατάσταση της αλήθειας για τους Σοφιστές
Οντολογία και Γνωσιοθεωρία στους Σοφιστές
Η Διδασκαλία της Σοφίας
Η Μέθοδος Διδασκαλίας των Σοφιστών
Αποκρυπτογραφώντας την Σκέψη του Γοργία
Επίλογος

Εισαγωγή
Ο όρος «Σοφιστής» (από το «σοφίζομαι») σημαίνει (σύμφωνα με τον αρχηγέτη και κυριότερο εκπρόσωπο των Σοφιστών, Πρωταγόρα) τον «των σοφών επιστήμονα», δηλαδή τον σοφό, τον κάτοχο της σοφίας, τον επιστήμονα (γνώστη) σοφών (σπουδαίων) πραγμάτων… Αυτό δεν σημαίνει τίποτα, αν δεν προσδιορίσουμε τι εννοούμε όταν λέμε σοφία, σοφά (σπουδαία) πράγματα. Η σοφία (στην πραγματική της σημασία απαιτεί (προϋποθέτει) να έχουμε αυτογνωσία (αντίληψη «αυτού» που αντιλαμβάνεται, δηλαδή του «ποιος» είναι αυτός που αντιλαμβάνεται), να χρησιμοποιούμε θεμελιωμένη γνωσιολογική πράξη, να αντιλαμβανόμαστε ορθά (σύμφωνα με «κάποιους» κανόνες) την πραγματικότητα, και να ιεραρχούμε «σωστά» το περιεχόμενο της πραγματικότητας…
Ο ορισμός της σοφίας (που συναντάμε στα λεξικά) σαν «την ικανότητα κάποιου να αναλύει σε βάθος τα γεγονότα, να συστοιχίζει στοιχεία, να κατανοεί την πραγματικότητα, και να αξιοποιεί την πείρα και τις γνώσεις του παράγοντας λογικές ωφέλιμες κρίσεις και να δίνει σωστές και δίκαιες συμβουλές», είναι ελλιπής, εσφαλμένος, και επιφανειακός, γιατί δεν «απαντάει» στο «ποιός αντιλαμβάνεται», «πως αντιλαμβάνεται» και με ποιους κανόνες καλείται να αναλύσει «αυτό που αντιλαμβάνεται», μιλά αφηρημένα και γενικά για μία ορθή σκέψη… Με άλλα λόγια είναι ελλιπής γιατί δεν έχει οντολογική θεμελίωση, είναι εσφαλμένος γιατί δεν έχει γνωσιολογική επεξήγηση, και είναι επιφανειακός γιατί αναφέρεται μόνο στο περιεχόμενο της αντίληψης, που είναι έξω από τον σκεπτόμενο νου, ασχολείται μόνο με τα «εξωτερικά πράγματα»…
Ούτε μπορεί εξάλλου να χαρακτηριστεί σαν σοφία η «πολυμάθεια», η συσσώρευση πληροφοριών, γιατί η πραγματική σοφία πρέπει να αναφέρεται σε μία δραστηριότητα στην ποιότητα αυτού που αντιλαμβάνεται, και στην ποιότητα της αντίληψής του) κι όχι σε ποσότητα μνήμης (γνώσεων)…
Συμπερασματικά λοιπόν «Σοφός» είναι αυτός που έχει Αυτογνωσία κατά το ανθρωπίνως δυνατό, στέρεα (θεμελιωμένη) γνώση (γνωστική δραστηριότητα), αντίληψη των αιώνιων νόμων της αλήθειας, της δικαιοσύνης, κλπ, και ερμηνεύει την ζωή (την ζωή του, την ζωή των ανθρώπων) κάτω από το «φως» αυτής της προσωπικής αντικειμενικής αντίληψης, και πορεύεται σύμφωνα με αυτή την οδό της γνώσης, της αλήθειας, της αρετής…
Αυτός είναι ο «Σοφός του Πρωταγόρα», των Σοφιστών, ο «Ιδεώδης Άνθρωπος» (που πρέπει να είμαστε… αν δεν είμαστε ήδη), κι αυτή την «Σοφία» πρέπει να επιδιώκουμε, κι αυτή την «Σοφία» (Γνώση, Αλήθεια, Αρετή) πρέπει να διδάσκουμε στους «νέους»…

Αλήθειες και ψεύδη για τους Σοφιστές
Ενώ όμως αυτή είναι η αλήθεια για τον «Σοφό των Σοφιστών», η αντίληψη που επικρατεί μέχρι σήμερα είναι τελείως αντίθετη (και λανθασμένη). Σύμφωνα με αυτή την λανθασμένη αντίληψη «σοφιστής» είναι ο ευρυμαθής δάσκαλος (στην κλασική αρχαιότητα του 5ου π.Χ. αιώνα) που συνήθως ταξίδευε σε διάφορες πόλεις και προσέφερε επί πληρωμή τις γνώσεις του στην φιλοσοφία, την ρητορική, κλπ., επιδιώκοντας συχνά να κάνει τους μαθητές του ικανούς να «πείθουν», ανεξάρτητα από την ορθότητα της άποψής τους… Δεν υπάρχει μεγαλύτερο ψέμα από αυτό…
Αυτή η εσφαλμένη αντίληψη ξεκίνησε από τον Πλάτωνα που κατηγόρησε τους Σοφιστές ότι εμπορεύονται την γνώση, ότι δεν κατέχουν αληθινή γνώση αλλά ψευδή γνώση (ελλιπή ή εσφαλμένη), ότι εισάγουν στην γνώση (στην διανοητική επιχειρηματολογία) και στην πολιτική τον παραλογισμό (την αντιλογική), κι ότι κατευθύνουν λάθος τους νέους ανθρώπους στην ζωή, στην πολιτική, στους τρόπους…
Ασφαλώς όλοι οι Σοφιστές, στην εποχή του Πλάτωνα δεν είναι ίδιοι ούτε ομονοούσαν, ούτε ομοφωνούσαν… Όμως ο Πλάτωνας, «αγνοώντας συνειδητά» το «αληθινό πρόσωπο» του Σοφιστή (τον Σοφό, Αληθινό, Ενάρετο, Άνθρωπο), στον Πρωταγόρα, στον Ιππία, στον Γοργία, θεωρούσε όλους τους Σοφιστές «ψευδοφιλοσόφους», εμπόρους της γνώσης, διαστρεβλωτές της ορθής διανόησης, ανήθικους, κλπ… Σε αυτούς τους ψευδοφιλοσόφους σοφιστές (που βρίσκονται όμως μόνο μέσα στην σκέψη του Πλάτωνα) «αντιπαραθέτει» τον «Σοφό Σωκράτη» σαν αντίποδα… Ήταν όμως άδικος.
Η αντίληψη του Πλάτωνα επηρέασε όλη την αρχαιότητα, και τον Αριστοτέλη, και τους μετέπειτα έλληνες, μέχρι σήμερα… Στην πραγματικότητα όμως ο Σοφός, ο Σοφός των Σοφιστών, όπως τον προσδιορίσαμε πιο πάνω, δεν διαφέρει σε τίποτα από τον Σοφό Σωκράτη του Πλάτωνα. Και μάλιστα ο Σωκράτης είναι ο Μεγαλύτερος των Σοφιστών (με την καλή έννοια που προσδιορίσαμε πιο πάνω)… Οι «σοφιστές» του Πλάτωνα δεν θα μπορούσαν παρά να είναι κάποιοι (σαν τον Ευθύδημο και τον Διονυσόδωρο) που στο όνομα της Σοφιστικής και χωρίς αληθινή σοφία, εκμεταλλεύονταν τους συνανθρώπους τους… Οι Αληθινοί Σοφιστές δεν είχαν καμία σχέση με αυτούς τους ψευδοφιλοσόφους…
Πολλούς αιώνες μετά, ο Χέγκελ (κι αργότερα ο Γκρόουτ) προσπάθησε να ανατρέψει αυτή την εικόνα του Πλάτωνα για τους Σοφιστές και να τους επανεισαγάγει στην ιστορία της φιλοσοφίας… Αλλά ακόμα μέχρι σήμερα υπάρχει άγνοια και σύγχυση για το ποιοι ήταν τελικά οι Σοφιστές, ο Πρωταγόρας, ο Ιππίας, ο Γοργίας, και ποια «Σοφία» δίδασκαν…

Αποκατάσταση της αλήθειας για τους Σοφιστές
Όπως θα αποδείξουμε πιο κάτω, οι Σοφιστές ήταν Αληθινοί Σοφοί (κι όχι ψευδοφιλόσοφοι όπως έλεγε ο Πλάτωνας) κι όλες οι κατηγορίες του Πλάτωνα εναντίον τους μπορούν να ανασκευαστούν.
1) Η κατηγορία ότι οι Σοφιστές ήταν έμποροι γνώσης είναι πολύ επιπόλαιη και επιφανειακή. Μήπως ο ίδιος ο Πλάτωνας δεν είχε αποδεχτεί τον (ανήθικο) θεσμό της ιδιοκτησίας, της κατοχής πλούτου; Δεν ήταν κάτοχος πλούτου, δεν είχε στην ιδιοκτησία του κτήμα δίπλα στον δημόσιο κήπο της Ακαδημίας; Ή μήπως ο Αριστοτέλης για παράδειγμα, όταν δίδασκε τον Αλέξανδρο τον γιό του Φιλίππου αρκούνταν σε ένα πιάτο φαγητό, χωρίς άλλη αμοιβή; Το να «λειτουργείς» σε μία κοινωνία σύμφωνα με θεσμούς της κοινωνίας (με τους οποίους μπορεί να μην συμφωνείς) σε τι είναι επιλήψιμο; Οι Σοφιστές μπορεί να λειτουργούσαν σύμφωνα με τους θεσμούς της κοινωνίας αλλά συχνά έκαναν κριτική σε θεσμούς όπως η ιδιοκτησία, ο πλούτος, κλπ. Ανήθικο θα ήταν να μην έλεγχαν τους θεσμούς όχι να λειτουργούν (αναγκαστικά, για να επιβιώσουν) σύμφωνα με τα θεσμοθετημένα… Άλλωστε δεν είχαν φτιάξει αυτοί τους θεσμούς…
2) Η κατηγορία ότι οι Σοφιστές δεν κατείχαν αληθινή  σοφία και γνώση είναι επίσης ψεύτικη και άδικη. Θα το αποδείξουμε πιο κάτω.
3) Η κατηγορία ότι οι Σοφιστές δεν είχαν Βαθιά Σοφία, δεν είχαν Μεταφυσικές Βάσεις στις αντιλήψεις τους κι ασχολούνταν μόνο με την διανοητική αντιλογία, την πολιτική, ή την ρητορική, και μάλιστα με μη-θεμελιωμένο τρόπο είναι επίσης ψεύτικη κι άδικη και θα το αποδείξουμε πιο κάτω.
4) Η πραγματικότητα είναι ότι οι Σοφιστές ήταν ισάξιοι (το ίδιο Μεγάλοι Σοφοί) με τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, και τους άλλους έλληνες σοφούς…

Οντολογία και Γνωσιοθεωρία στους Σοφιστές
1) Ο Πρωταγόρας (κι οι Σοφιστές) ξεκινούν (τον φιλοσοφικό στοχασμό τους) από το ολοφάνερο, το αυτονόητο: Ο άνθρωπος (ο παρών άνθρωπος, ο τυχαίος αλλά συγκεκριμένος άνθρωπος, όχι ο άνθρωπος σαν γένος), σαν ύπαρξη (και σαν συνείδηση, σαν αντίληψη) καταρχήν (και χωρίς περαιτέρω διερεύνηση για την «φύση του ανθρώπου») αποτελεί Προϋπόθεση κάθε Αντίληψης της Αλήθειας. Αν δεν υπήρχε ο άνθρωπος (δεν θα υπήρχε κανείς για να αναρωτηθεί για την Αλήθεια) δεν θα ετίθετο θέμα Αλήθειας. Μετά, ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι υπάρχει μια Αλήθεια (αντικειμενική), έξω από τον άνθρωπο (τον παρόντα, τυχαίο άνθρωπο), δεν μπορεί να μην ληφθεί υπ’ όψιν ο άνθρωπος που αντιλαμβάνεται (με όποιο τρόπο αντιλαμβάνεται) ούτε να αγνοηθούν οι όροι με τους οποίους αντιλαμβάνεται αυτή την έξωθεν αλήθεια… αφού τελικά είναι ο άνθρωπος που πρέπει να αντιληφθεί (αυτό είναι που μας ενδιαφέρει)… Με άλλα λόγια, ο άνθρωπος (ο παρών, ο τυχαίος άνθρωπος καταρχήν) είναι (σαν ύπαρξη) προϋπόθεση για να θεμελιωθεί οποιαδήποτε δυνατότητα και διαδικασία γνώσης, οποιαδήποτε Αλήθεια. Αυτό είναι κάτι ολοφάνερο, αυτονόητο, αλλά πολλοί άνθρωποι, ακόμα και «σκεπτόμενοι» επιμένουν να το αγνοούν. Όλοι οι «δογματικοί» ξεκινούν από «γενικές αρχές» για να φτάσουν απαγωγικά στον άνθρωπο, ενώ το αντίθετο θα έπρεπε να γίνεται. Αυτό το επισήμαναν πρώτοι οι Σοφιστές. Πολλούς αιώνες μετά οι σύγχρονοι υπαρξιστές ξαναγύρισαν πίσω στην ολοφάνερη και αυτονόητη θέση των Σοφιστών… Έτσι ο Πρωταγόρας καταλήγει, τελείως φυσικά, (στο σύγγραμμά του «Αλήθεια ή Καταβάλλοντες») στην γνωστή φράση του: «πάντων χρημάτων μέτρον εστίν άνθρωπος, των μεν όντων ως έστιν, των δε ουκ όντων ως ουκ έστιν». Αυτή είναι η Πρώτη Αρχή της Σοφίας των Σοφιστών.

2) Αλλά τι είναι άνθρωπος (κατά τον Πρωταγόρα); Ο άνθρωπος, σαν ύπαρξη, ο παρών, τυχαίος, άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος τι είναι; Προφανώς ο «Άνθρωπος στην Ουσία του», αυτό που είναι πραγματικά, είναι κάτι αντικειμενικό, κι ανεξάρτητο από την όποια τυχαία αντίληψη έχει ο ίδιος ο άνθρωπος για τον εαυτό του. Αλλά και η «συγκροτημένη αντίληψη» που έχει ο άνθρωπος (ο τυχαίος άνθρωπος) για τον εαυτό του (δηλαδή όλες οι υποκειμενικές συγκροτήσεις) είναι επίσης ένα «αντιληπτικό γεγονός» το οποίο εκδηλώνεται στην ύπαρξη και λειτουργεί στην ζωή. Οφείλουμε λοιπόν να «διακρίνουμε» τον Αληθινό Φυσικό Αντικειμενικό Άνθρωπο (σαν Ύπαρξη, Ψυχική Οντότητα, Αντίληψη, κλπ) από την όποια υποκειμενική διαμόρφωση αυτού του ανθρώπου (αυτό που ονομάζουμε «προσωπικότητα»), Αυτή είναι η Δεύτερη Αρχή της Σοφίας των Σοφιστών.

3) Έτσι όμως οδηγούμαστε ξανά στο αρχικό ερώτημα: Τελικά ποιος είναι ο Αληθινός Άνθρωπος; Αληθινός άνθρωπος είναι ο Αληθινός Φυσικός Άνθρωπος, ο Ιδεώδης Άνθρωπος, που Οφείλουμε να Γνωρίσουμε μέσα από την Διαδικασία της Αυτογνωσίας, για να μπορέσουμε να θεμελιώσουμε έτσι την Ύπαρξή μας, την Δυνατότητα και την Βεβαιότητα της Γνώσης μας, την Γνησιότητα της Αλήθειας μας, την Ακεραιότητα της Αρετής μας, την Ολοκλήρωση της Ενάρετης Πράξης… Αληθινός άνθρωπος δεν είναι, δεν μπορεί να είναι, ο υποκειμενικά διαμορφωμένος άνθρωπος… αυτός ο άνθρωπος είναι «αμαθής» και χρειάζεται (φιλοσοφική) παιδεία…
Για τον Πρωταγόρα άνθρωπος είναι ο Αληθινός Φυσικός Άνθρωπος (όπως θα αποδείξουμε πιο κάτω), ο Ιδεώδης άνθρωπος. Μόνο έτσι έχει νόημα η Αυτογνωσία, μόνο έτσι μπορεί να θεμελιωθεί μία Οντολογία, να δομηθεί μία Γνωσιοθεωρία, και να δικαιολογηθεί μία Αντικειμενική  Γνώση και μία Πανανθρώπινη Αρετή (Αγαθότητα, Δικαιοσύνη, κλπ). Μόνο έτσι έχει νόημα η Διδασκαλία της Γνώσης που πρέπει να μας Οδηγήσει να Γνωρίσουμε την Αληθινή Φύση μας, που πρέπει να μας οδηγήσει στην Αλήθεια, στην Αρετή… Η Διδασκαλία της Σοφίας (με αυτή την έννοια) είναι Δραστηριότητα Αυτογνωσίας, Πράξη Γνώσης (της Φύσης μας), Πράξη Αρετής… η Διδασκαλία της Σοφίας δεν είναι μετάδοση γνώσεων, πληροφοριών.
Αντίθετα, αν πιστέψουμε (λανθασμένα) ότι ο Πρωταγόρας άνθρωπο εννοεί τον απλό τυχαίο άνθρωπο της παρούσης στιγμής (τον «αμαθή» άνθρωπο) στην υποκειμενική του διαμόρφωση τότε καταλήγουμε στον απόλυτο υποκειμενισμό, στον διανοητικό σχετικισμό, αλλά και στον ατομικισμό αντιλήψεων και αισθήσεων. Καθένας ζει στον δικό του κόσμο, καθίσταται αδύνατη η «ανάπτυξή» του με περισσότερη γνώση, δεν είναι δυνατή η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, και δεν έχει νόημα καμία «διδασκαλία» της γνώσης ή της αρετής. Όχι πως δεν υπάρχει υποκειμενισμός και σχετικότητα στην διανόηση, την αντίληψη και τις αισθήσεις… αλλά επειδή ακριβώς υπάρχουν αυτά τα φαινόμενα υπάρχει απόλυτη ανάγκη να ανυψωθούμε σε ένα ανώτερο επίπεδο αντίληψης και θεώρησης της πραγματικότητας. Έτσι καθίσταται απολύτως απαραίτητη η «Διδασκαλία του ανθρώπου (του «αμαθή» ανθρώπου). Κι αυτό ακριβώς το Έργο ανέλαβαν να πραγματοποιήσουν οι Σοφιστές.
Η Αυτογνωσία, (κατά την ρήση του Χείλωνα του Λακεδαιμόνιου το «Γνώθι σαυτόν» που ήταν χαραγμένο στην κύρια πύλη του Ιερού Χώρου των Δελφών, αλλά και σε άλλα σημεία), είναι η Τρίτη Αρχή της Σοφίας των Σοφιστών.

4) Αυτογνωσία σημαίνει να Γνωρίσουμε τον Αληθινό Φυσικό Άνθρωπο (που είμαστε), την Αληθινή Ουσία του Ανθρώπου (που είμαστε)… Έχοντας σαν Φόντο την Ορφική Παράδοση που διαποτίζει όλη την ελληνική σκέψη, τα Ελευσίνια Μυστήρια, όλη την Φιλοσοφική Παράδοση των Προσωκρατικών, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο Πρωταγόρας (κι οι άλλοι Σοφιστές) αναζητώντας την Αληθινή Ουσία του Ανθρώπου, Αναζητούν τον Άνθρωπο σαν Οντότητα, σαν Ψυχή, σαν Συνείδηση, σαν Νου, σαν Αντίληψη… δηλαδή σαν μία Μεταφυσική Ουσία…
Ήδη όμως η Ψυχή (και από τους Ορφικούς, και από τους Μύστες των Μυστηρίων, και από τους άλλους Μεγάλους Φιλοσόφους) είχε προσδιορισθεί σαν Ζωντανή Συνειδητή Αρχή, Άυλη, «χωρίς ιδιότητες» (η Ψυχή Καθεαυτή) που όμως «διαμορφώνεται» εξαιτίας της σχέσης της με το σώμα, συγκροτώντας μία υλική ψυχή, μία ψυχοσωματική λειτουργία. Οι «αμαθείς» άνθρωποι, λειτουργούν όχι στο ανώτερο επίπεδο (σαν Καθαρή Ψυχή) αλλά στο κατώτερο επίπεδο των ψυχοσωματικών διαδικασιών… γι’ αυτό και χρειάζονται (φιλοσοφική) παιδεία… Έτσι με αυτή την έννοια οι Σοφιστές μεταφέρουν την Ορφική Παράδοση, και την Ουσία των Μυστηρίων, σε απλή, συστηματική, καθοδήγηση, προκειμένου να διαμορφώσουν ολοκληρωμένους ανθρώπους και κατ’ επέκταση καλούς πολίτες… Η Γνώση της Αληθινής Ουσίας της Ψυχής (σαν Δραστηριότητα, σαν Πράξη) είναι η Τέταρτη Αρχή της Σοφίας των Σοφιστών.

5) Για να φτάσει λοιπόν ο Σοφός (ο Πρωταγόρας) στον Αληθινό Φυσικό Άνθρωπο μέσω της Αυτογνωσίας, στην Αληθινή Ουσία, στον Εσώτερο Εαυτό (στην Ψυχή), κι έτσι, πάνω σε μία Στέρεα Οντολογική Βάση να δομήσει μία Ασφαλή Γνωσιολογία, μία Βέβαιη Γνώση, και Βασικές Ηθικές Αρχές που θα στηρίξουν τον βίο… θα πρέπει να ελέγξει όλες τις ψυχοσωματικές δραστηριότητες (της υλικής ψυχής) ως προς την αλήθεια τους, (κατά πόσο δηλαδή μπορούν να μας δώσουν ασφαλή γνώση)…
α) οι αισθήσεις από την φύση τους είναι ατομικές και σχετικές και δεν μπορούν να αποτελούν ασφαλές θεμέλιο γνώσης.
β) Προσωπικά αισθήματα και αντιλήψεις είναι υποκειμενικά και σχετικά,  αλλά και κοινωνικά ήθη και θεσμοί είναι επίσης δημιουργήματα των ανθρώπων (και κατά συνθήκη αποδεκτά) και δεν έχουν καμία αντικειμενική βάση.
γ) Ακόμα και στο επίπεδο της διανόησης δεν υπάρχει καμία αντικειμενική και ασφαλής αλήθεια. Η λογική μπορεί να υποστηρίξει με επιχειρήματα τόσο μία άποψη όσο και η αντίθετή της. Η εισαγωγή της αντιλογικής, η τέχνη να παρουσιάζεται το ίδιο θέμα και ως ορθό και ως ψευδές, είχε  σκοπό απλά και μόνο να κάνει εμφανή την διττότητα της σκέψης, την διπλή όψη της λογικής (Μήπως ακόμα και σήμερα σε ένα δικαστήριο το ίδιο περιστατικό δεν ερμηνεύεται διαφορετικά και ίσως αντίθετα από την κατηγορούσα και την υπερασπιστική αρχή;).
Το τελικό συμπέρασμα λοιπόν είναι πως ούτε οι αισθήσεις, ούτε προσωπικές αντιλήψεις και ήθη και θεσμοί, ούτε καν η διανόηση μπορεί να οδηγήσει στην Αλήθεια, σε μία ασφαλή γνώση. Τότε;
Μόνο όταν ο άνθρωπος αναζητήσει και αποκτήσει Αληθινή Αυτογνωσία, Γνώση της Αληθινής Ουσίας του, της Μεταφυσικής Αρχής του, της Ψυχής (σαν Καθαρής ουσίας, κι όχι (μέσω των ψυχοσωματικών λειτουργιών) σαν διαμορφωμένης (λόγω ακριβώς των σχέσεων με το σώμα) αντίληψης του εαυτού… μπορεί να Είναι (να Γίνει και να Ονομαστεί) Αληθινός Άνθρωπος. Η Αποκάλυψη της Αληθινής Ουσίας (του Είναι), πέρα από την σχετικότητα των αισθήσεων, πέρα από την σχετικότητα της αντίληψης, πέρα από την διττότητα του νου, αποκαλύπτει Μία Ουσία που «μετέχει» ή «μοιάζει» του «θείου», «Μία Ουσία χωρίς ιδιότητες», Μία Ουσία (που εξαιτίας ακριβώς της απουσίας χαρακτηριστικών) οδηγεί στην Αντίληψη του Ενός (της Μίας Ουσίας, της Ενότητας), της Ταυτότητας, της Ισότητας των όντων…
Πάνω σε αυτή την Καθαρή Οντολογική Βάση (που Φτάνουμε με την Αυτογνωσία) μπορεί να στηριχθεί η Αληθινή Γνώση. Αυτή η Γνώση που έχει σαν Περιεχόμενο το Είναι (την Ενότητα, την Ταυτότητα, την Ισότητα, κλπ) είναι η Αλήθεια. Πάνω σε Αυτή την Αλήθεια μπορεί να οικοδομηθεί η Αρετή που κύρια έκφρασή της είναι, στον κόσμο της δράσης, η Δικαιοσύνη, με συνακόλουθες όλες τις άλλες αρετές…
Η Καλλιέργεια της Αυτογνωσίας, η Γνώση του Αληθινού Όντος, του Είναι (σαν Αποτέλεσμα της Διαδικασίας της Αυτογνωσίας) είναι η Πέμπτη Αρχή της Σοφίας των σοφιστών.

6) Η Αναγκαιότητα της Αυτογνωσίας οδηγεί φυσιολογικά στην Διδασκαλία της Αληθινής Γνώσης, της Αληθινής Αρετής, της Ολοκληρωμένης Πράξης. Μέσα σε αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο όχι μόνο γίνεται κατανοητή η διδασκαλία της Γνώσης, της Αρετής, αλλά και κρίνεται αναγκαία η Διδασκαλία αυτή για την διαμόρφωση των νέων και την δημιουργία μίας πιο ώριμης και πιο δίκαιης κοινωνίας ανθρώπων.
Έτσι όχι μόνο ο Πρωταγόρας κι οι Σοφιστές κατέχουν, και μιλούν για, και διδάσκουν την Αληθινή Ουσία, αλλά και αποτελούν τους αληθινούς διαφωτιστές του ανθρώπου και της κοινωνίας. Έτσι καταρρίπτονται όλες οι κατηγορίες του Πλάτωνα και των άλλων εναντίον τους. Σκοπός του Σοφιστή (Πρωταγόρα) είναι να οδηγήσει τον άνθρωπο να γίνει ο Ιδεώδης Άνθρωπος, ο Αληθινός Φυσικός Άνθρωπος που θα Αναζητήσει σε Βαθύτερο Οντολογικό Πεδίο την Αλήθεια και την Γνώση και θα στηρίξει την πράξη του… κι όχι στο επιφανειακό επίπεδο της αίσθησης, της αντίληψης ή των θεσμών, ή της διττής σκεπτοδιαδικασίας… Ο Σοφιστής (Πρωταγόρας) θέλει να  φτιάξει ολοκληρωμένους ανθρώπους που θα είναι ικανοί να δημιουργήσουν μία αληθινή (δίκαιη) κοινωνία ανθρώπων… Μήπως ο Πλάτωνας δεν ήθελε μία ιδανική πολιτεία με ιδανικούς ανθρώπους; Πως μπορούσε να κατηγορεί τους Σοφιστές;…
Αυτή η Διδασκαλία της Σοφίας, είναι η Έκτη Αρχή της Σοφίας των Σοφιστών.

7) Βεβαίως η Αναζήτηση της Αυτογνωσίας, η Προσπάθεια να στηριχθεί ο άνθρωπος στην Αληθινή Μεταφυσική Αρχή του, πέρα ακόμα και από την διττότητα της σκέψης οδηγεί αναγκαστικά στην σύγκρουση με όλα τα καθιερωμένα. Πρέπει να συγκρουστούμε (ο Σοφιστής, κι ο καθένας μας), όχι μόνο με τις κατώτερες δράσεις της (υλικής) ψυχής (αισθήσεις, αντιλήψεις, διττή σκέψη) αλλά και με την ίδια την κοινότητα που συχνά στηρίζεται σε αντί-φυσικούς και αντί-ανθρωπίνους θεσμούς, ακόμα και παράλογους θεσμούς.
Με αυτή την έννοια η κριτική πολιτισμού που ασκούσαν οι Σοφιστές αφορά όλα τα πεδία της ανθρώπινης ύπαρξης, την εξωτερική πολιτική ζωή, θεσμούς, αντιλήψεις, θρησκευτικές πεποιθήσεις και πράξεις, τα πάντα. Όλα αυτά, δεν είναι «φύσει» (ιερά και απαραβίαστα) αλλά γέννημα της σύμβασης («νόμω», «θέσει»), άρα μπορούν να αλλάξουν και να βελτιωθούν… Όλα θεωρούνται απλά ανθρώπινα δημιουργήματα, όλα είναι υπό έλεγχο, υπό αίρεση. Όλα μπορούν να αναθεωρηθούν και ο άνθρωπος και η κοινωνία να ξεκινήσουν από μηδενική βάση. Μία τέτοια ανατρεπτική θεώρηση δεν θα μπορούσε να υποστηριχθεί χωρίς ισχυρές μεταφυσικές βάσεις. Η κατά φύσιν ύπαρξη, το κατά φύσιν ζειν, η αληθινή αρετή, αποτελούν την προϋπόθεση, όχι μόνο για την ολοκλήρωση του ανθρώπου, αλλά και για την κοινωνική οργάνωση μίας δίκαιης πολιτείας. Αυτή η φιλοσοφία (η κριτική) πολιτισμού είναι η Έβδομη Αρχή της Σοφίας των Σοφιστών.

Η Διδασκαλία της Σοφίας
Ο Πραγματικός Σκοπός της Διδασκαλίας του Πρωταγόρα (και των Σοφιστών, τουλάχιστον των Αληθινών Σοφιστών, κι όχι των κακών μιμητών τους) ήταν να οδηγήσει τον άνθρωπο στην Αυτογνωσία. Μόνο όταν ο άνθρωπος νοιώσει (δεν έχει σημασία σε ποιο βαθμό) την Στέρεα Βάση του Είναι, της Ψυχής (που είναι Θεία Ουσία, μετέχει του Θείου), μία αντίληψη απαλλαγμένη  από την ταλάντευση της ανθρώπινης σκέψης, τότε μόνο μπορεί να υπάρξει (και να αποδειχτεί ότι υπάρχει) δυνατότητα γνώσης, μόνο τότε μπορούν να θεμελιωθούν οι βασικές ηθικές αρχές (αιώνιες, πανανθρώπινες), και μόνο τότε μπορεί να υποδειχτεί στον άνθρωπο ο αληθινός προορισμός του, ένας σκοπός στην ζωή και στην δράση του… ένας σκοπός που στηρίζεται, αντλείται από, κι αναδεικνύεται κι ολοκληρώνεται στο Βάθος της Ουσίας του…
Αν ο άνθρωπος δεν είναι ολοκληρωμένος (στο μέτρο που μπορεί να είναι ο καθένας) βρίσκεται χαμένος μέσα στον λαβύρινθο της διττής σκέψης, στην αυθαιρεσία της αντίληψης και των θεσμών, στο χάος της εξωτερικής και κακό-οργανωμένης ζωής…
Η Αληθινή Ανθρώπινη Φύση Αποκαλύπτεται στο Βάθος της, Θεία, Αγαθή, Ολοκληρωμένη. Η Ηθική που πηγάζει από αυτή την Φύση («φύσει») έχει σαν Βάση της το Αγαθό, την Δικαιοσύνη, την Ισότητα, την Ενότητα, κλπ… κι από εδώ πηγάζουν όλες οι άλλες αρετές. Η ηθική κι η αρετή που θεμελιώνονται από τους ανολοκλήρωτους ανθρώπους της ανθρώπινης κοινωνίας, είναι δημιουργήματα της ανθρώπινης (διττής) λογικής και συχνά αυτές οι («νόμω», «θέσει») αρχές, αυτοί οι θεσμοί, είναι αυθαίρετοι κι άδικοι. Γι’ αυτό και είναι (στην σκέψη των Σοφιστών) υπό αίρεση…
Αυτό που επιδιώκουν λοιπόν οι Σοφιστές με την Αυτογνωσία του ανθρώπου είναι να φτιάξουν ολοκληρωμένους ανθρώπους (και πολίτες) που θα μπορέσουν να εφαρμόσουν στην ζωή την Αλήθεια και την Δικαιοσύνη, να «παρέμβουν» στους ανθρώπινους θεσμούς, να τους βελτιώσουν, να φτιάξουν μία καλύτερη κοινωνία… Ο Πρωταγόρας (σε αντίθεση με τον Ησίοδο) πίστευε σε μία «πρόοδο» της ανθρώπινης κοινωνίας, μέσω του διαφωτισμού της.
Βέβαια, υπήρξαν Σοφιστές που (χωρίς να γνωρίζουν τι λένε και τι κάνουν) υποστήριξαν ότι η «φύση του ανθρώπου» είναι άγρια, κακή, και γι’ αυτό θεσπίζονται νόμοι για να μετριασθεί αυτή η αγριότητα… Άρα η «φύση» είναι κακή και ο «νόμος» είναι καλός… Αυτό το επιχείρημα όμως καταρρίπτεται από την πραγματικότητα. Στην ζωή, στην κοινωνία οι νόμοι (θεσπισμένοι από ανθρώπους που έχουν συμφέροντα) διατηρούν ένα στάτους άδικο (αφού επιτρέπει την συσσώρευση πλούτου από λίγους, την εκμετάλλευση των ανθρώπων, την «νόμιμη» κλοπή από κάποιες ομάδες, κλπ…)… Το επιχείρημα της «κακής φύσης» και του «καλού νόμου» το επικαλούνται όσοι έχουν συμφέρον να διατηρούν το άδικο στάτους στην κοινωνία. Αλλά η ηθική γυμνότητα των νόμων των ανθρώπινων κοινωνιών αποκαλύπτεται εκ των πραγμάτων, από την κατάσταση των κοινωνιών, και την ανθρώπινη δυστυχία.
Συνεπώς οι (Αληθινοί) Σοφιστές είχαν δίκαιο που ήθελαν να οδηγήσουν τους ανθρώπους να Στηριχθούν στην Στέρεα Ηθική Βάση της Αληθινής Ύπαρξης, από την οποία θα μπορούσαν όχι μόνο να έχουν Αληθινή Γνώση, Καθαρή Ηθική (Αρετή) αλλά και να ελέγξουν και όλα τα ανθρώπινα… και να βελτιώσουν την ζωή τους και την κοινωνία. Άραγε ο Σωκράτης ή ο Πλάτωνας, ή οι άλλοι Μεγάλοι Σοφοί, είχαν κάποιο διαφορετικό σκοπό;
Είναι σίγουρο ότι όλοι οι Σοφιστές δεν ήταν στο ύψος ενός Πρωταγόρα, είναι σίγουρο ότι για να καταλάβουμε όσα έλεγε ο Γοργίας περί «όντος» χρειαζόταν να τα ερμηνεύσουμε στα πλαίσια της γενικότερης αντίληψής του για την ύπαρξη, κι είναι ακόμα σίγουρο ότι υπήρξαν σοφιστές (σαν τον Ευθύδημο και τον Διονυσόδωρο) που εκφύλισαν την Σοφιστική σε ανοησία, σε λογικά τεχνάσματα και σοφίσματα, δυσφημίζοντας έτσι και τους υπόλοιπους Σοφιστές… Είναι όμως άδικο για τον Πλάτωνα (ή τον σημερινό ιστορικό της φιλοσοφίας) να μην γίνεται διάκριση ανάμεσα στους Αληθινούς Σοφιστές (που ήταν διαφωτιστές που δίδασκαν φιλοσοφία της ύπαρξης, φιλοσοφία του πολιτισμού, φιλοσοφία της ζωής) και τους άθλιους μιμητές τους.

Η Μέθοδος της Διδασκαλίας των Σοφιστών
Η Διδασκαλία της Σοφίας απευθυνόταν κατά κύριο λόγο στους νέους (αλλά και σε όσους μεγαλύτερους ήθελαν να αποκτήσουν φιλοσοφική παιδεία). Γίνονταν κυρίως με διαλέξεις. Οι Σοφιστές διοργάνωναν κύκλους διαλέξεων με συγκεκριμένο θέμα (σειρές μαθημάτων), ή ελεύθερες διαλέξεις με κάποιο συγκεκριμένο θέμα ή με θέμα προτεινόμενο από το ακροατήριο. Γίνονταν ακόμα μαθήματα με διαλογική μορφή.
Μέχρι την εποχή των Σοφιστών η μόρφωση της νεολαίας περιοριζόταν σε ανάγνωση και γραφή, ενασχόληση με την ποίηση (κυρίως τον Όμηρο, που ήταν η «Βίβλος» της αρχαιότητας) και την μουσική, και γυμναστική. Όποιος ήθελε να προχωρήσει βαθύτερα, στα μυστήρια της ζωής έπρεπε να το κάνει με προσωπική προσπάθεια καταφεύγοντας σε κάποιο Σοφό, ή σε θρησκευτικούς κύκλους, ή στους Μύστες των Μυστηρίων… Τον 5ο π.Χ. αιώνα όμως (και μετά τα «Μηδικά», 492-479 π.Χ.) όλα αυτά ήταν ανεπαρκή. Οι άνθρωποι χρειάζονταν περισσότερη μόρφωση και σε αυτή την ανάγκη ανταποκρίθηκαν οι Σοφιστές, άλλοι επάξια, κι άλλοι όχι
1) (Πρωταγόρας, «Αλήθεια ή Καταβάλλοντες»). Το Βασικό Κεντρικό Θέμα της Διδασκαλίας των Σοφιστών είναι ο άνθρωπος, η πραγματική έννοια του ανθρώπου. Όταν ο Πρωταγόρας αναφέρεται στον άνθρωπο, δεν εννοεί ούτε τον τυχαίο άνθρωπο (που είναι συνήθως χωρίς φιλοσοφική παιδεία), ούτε τον άνθρωπο σαν γένος, σαν είδος. Εννοούσε αποδεδειγμένα τον «φιλόσοφο άνθρωπο», τον Ιδεώδη Άνθρωπο. Μόνο ο άνθρωπος που έχει Αυτογνωσία είναι Αληθινός Άνθρωπος. Μόνο Αυτός μπορεί να είναι Αληθινός Άνθρωπος, να έχει Αληθινή Αρετή,  μόνο Αυτός μπορεί να είναι σωστός κυβερνήτης ή σωστός πολίτης… Άραγε ο Πλάτωνας δίδασκε κάτι διαφορετικό;
2) (Πρωταγόρας, «Αντιλογίαι»). Άλλο Κεντρικό θέμα της Διδασκαλίας των Σοφιστών ήταν η Αληθινή Γνώση, η διττότητα της σκέψης, η σχετικότητα των αντιλήψεων και η ατομικότητα των αισθήσεων. Ο Πρωταγόρας στο σύγγραμμά του «Αντιλογίαι», αλλά και σε διαλέξεις και συζητήσεις (κατά τις μαρτυρίες) αποδείκνυε έμπρακτα ότι για οποιοδήποτε θέμα είναι αληθείς δύο (ή περισσότερες) αντιφατικές προτάσεις, αναιρώντας έτσι το λογικό αξίωμα της αντίφασης. Οι Σοφιστές πολύ πριν τους Δάσκαλους του Ζεν στην μακρινή Κίνα (και Ιαπωνία) απόδειξαν ότι σύμφωνα με την λογική «κάτι» μπορεί να είναι μαύρο και άσπρο και κάτι άλλο, και τίποτα από όλα αυτά…
Ο «φαινομενικός» οντολογικός και γνωσιολογικός μηδενισμός του Γοργία είχε σκοπό να οδηγήσει ακριβώς σε μία ανώτερη θεώρηση της πραγματικότητας. Το «Ον», για τον Γοργία, βρίσκεται σε μία ανώτερη σφαίρα αντίληψης, «δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μέσα στην σκέψη, να συλληφθεί από την σκέψη». Ακόμα και αν θεωρήσουμε ότι μπορεί να υπάρξει μέσα στην σκέψη (σαν απόσταγμα ανώτερης βιωματικής εμπειρίας), ότι μπορεί να συλληφθεί κάποια «έννοια του όντος», δεν μπορεί να μεταδοθεί (να ανακοινωθεί) στους άλλους, γιατί αυτό που «μεταδίδεται» είναι όχι το «ον» αλά το «σύμβολό» του, ο λόγος, η λέξη…
Το πρόβλημα για τους Σοφιστές δεν ήταν να βρούμε την αλήθεια στο επίπεδο της διττής σκέψης. Ούτε να υποστηρίξουμε την μία ή την άλλη άποψη κατά το συμφέρον μας, αλλά να ανυψωθούμε σε ένα ανώτερο επίπεδο αντίληψης, πάνω από την διττή σκέψη, να θεωρήσουμε την πραγματικότητα με ένα διαφορετικό τρόπο. Η Αλήθεια Βιώνεται στο Δικό της Οντολογικό Επίπεδο (σαν Ύπαρξη, Καθαρή Αντίληψη, Γνώση, Αλήθεια, Αρετή) κι όχι μέσα στην διανόηση. Στο επίπεδο της σκέψης πάντα τα πράγματα θα είναι αυθαίρετα, σχετικά, κατασκευασμένα και υπό αίρεση…
Με άλλα λόγια διδάσκοντας οι Σοφιστές τους ανθρώπους να χειρίζονται την διττή σκέψη το έκαναν για να τους οδηγήσουν σε μία ανώτερη θεώρηση, να αποκτήσουν με την υπέρβαση της σκέψης Αληθινή Γνώση, και Αρετή και με αυτά τα εφόδια να χρησιμοποιήσουν την σκέψη, να κατευθύνουν την σκέψη σε αγαθές προθέσεις και σκοπούς, την αντίληψη στην ορθότητα και την ζωή και την πράξη σε αληθινή δικαιοσύνη και σε αληθινή κοινωνική τάξη και ευημερία… κι όχι εκμεταλλευόμενοι τις αδυναμίες της σκέψης, του συλλογισμού και του λόγου, να «παραπλανούν» τους συνανθρώπους τους.
3) (Πρωταγόρας, «Περί θεών»). Οι Σοφιστές δεν αρνιόνταν ούτε την Ενότητα της Μεταφυσικής Οντολογικής Βάσης των όντων (που κληρονόμησαν από την «ορφική θεολογία» και την «φιλοσοφική παράδοση»), ούτε αρνιόνταν την θειότητα της Ανθρώπινης Ψυχής, (μόνο την «υλική ψυχή» θεωρούσαν «διαμορφωμένη» και προσωρινή…), αλλά φυσικά έκριναν ότι οι αντιλήψεις των ανθρώπων για τους θεούς ούτε επαρκείς είναι (αφού δεν οδηγούν στην Ενότητα του Όντος), ούτε ηθικές (αφού συχνά είναι υποκριτικές), ούτε επωφελείς (αφού συχνά οι άνθρωποι, στην θρησκευτική ζωή, εξαπατούνται από τον εαυτό τους, είτε από άλλους)… Λογικό (τουλάχιστον για τους Σοφούς) ήταν λοιπόν όλες αυτές οι αντιλήψεις να κριθούν και να ανασκευαστούν… Βεβαίως αυτό δεν συνέφερε το (οποιοδήποτε) καθεστώς… Η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη…
4) (Πρωταγόρας, «Περί της εν αρχή καταστάσεως»). Η Βασική Αντίληψη των Σοφιστών (για το Δίκαιο), όπως διατυπώθηκε από τον Πρωταγόρα, όπως διακηρύχθηκε από τον Ιππία, κι όπως καταγράφηκε από τον Αντιφώντα, ήταν  ότι «Οι νόμοι της πολιτείας είναι αυθαίρετοι καθορισμοί, οι νόμοι όμως της φύσεως υπάρχουν κατ’ αναγκαιότητα. Και οι μεν διατάξεις των νόμων είναι αποτέλεσμα αμοιβαίας συμφωνίας και δεν έχουν φυσική προέλευση. Όσα όμως προέρχονται από την φύση είναι αυτοφυή και δεν προέρχονται από συμφωνία»…. Οι Σοφιστές όχι μόνο Όρισαν το Φυσικό Δίκαιο, αλλά και το «διέκριναν» από τον «νόμο», και προσδιόρισαν την σύγκρουση του «νόμου» με το Αληθινό δίκαιο (που είναι το Φυσικό Δίκαιο)…
Πολλούς αιώνες μετά ο Ρουσσώ («Κοινωνικό Συμβόλαιο») απλά θα επαναλάβει όσα έχουν ήδη αναλύσει διεξοδικά οι Σοφιστές…
Ξεκινώντας από αυτή την «θέση» (σύμφωνα με τους Σοφιστές) κρίνεται αναγκαίο, όχι μόνο να Αναφερθούμε στην Φύση για να βρούμε την Αλήθεια, την Δικαιοσύνη, και να οργανώσουμε την κοινωνική ζωή, αλλά πολύ περισσότερο κρίνεται αναγκαίο να «κρίνουμε» και να «αναθεωρήσουμε» όλους τους ανθρώπινους θεσμούς, εφόσον αντίκεινται στην Αγαθή Φύση και εφόσον δεν οδηγούν στην ευημερία των ανθρώπων.
Έτσι οι Σοφιστές κήρυξαν πόλεμο ενάντια στους ανθρώπους που κοιμούνται ανυποψίαστοι και νομίζουν ότι ζουν σε μία αληθινή και δίκαιη ανθρώπινη κοινωνία, στους ανόητους που παρασύρονται από φαύλους πολιτικούς, αλλά και στους ανήθικους πολιτικούς που με ψευτορητορείες (και χωρίς ηθική και αίσθημα δικαιοσύνης) κρατούν τους πολίτες δέσμιους σε μία άδικη κοινωνία.
Θέλοντας οι Σοφιστές να διαμορφώσουν ολοκληρωμένους ανθρώπους και δίκαιους πολίτες, τους δίνουν τα εφόδια, για να διεκδικήσουν από τους φαύλους την πολιτική, την ζωή… Όσο οι άνθρωποι δεν «ξυπνούν» να διεκδικήσουν την Αλήθεια και το Δίκαιο θα χειραγωγούνται και θα είναι έρμαια στην ψευτοπολιτική, και θα ζουν με άδικους νόμους την αδικία. Μόνο μέσα από την Διαφώτιση της Ψυχής, με Στέρεες Ηθικές Αρχές και με «Άμεση Δημοκρατία» μπορούν οι άνθρωποι να φτιάξουν μία αληθινή κοινωνία ανθρώπων (κι όχι μία αγέλη που κρατιέται με την βία σε μία άδικη κι ανισσόροπη συνοχή).
Το αποτέλεσμα ήταν οι Σοφιστές από άλλους να θαυμάζονται για την Σοφία τους και την Ωριμότητά τους, και την αληθινή και δίκαια κριτική των θεσμών, από άλλους (που είχαν συμφέρον) να πολεμιούνται, και άλλους (πολιτικούς άρχοντες) να διώκονται. Όχι μόνο ο Πρωταγόρας (στο τέλος της ζωής του) διώχτηκε αλλά και άλλοι Σοφιστές οδηγήθηκαν στον θάνατο…
Όχι μόνο οι Σοφιστές αλλά και κάθε άνθρωπος (σαν τον Σωκράτη που ακολουθούσε τον δικό του δρόμο) που τολμούσε να πει την Αλήθεια οδηγούνταν στην φυλακή και τον θάνατο…
5) Με το Σύνολο της Διδασκαλίας τους οι Σοφιστές προσπαθούσαν να βοηθήσουν τον άνθρωπο (τον άνθρωπο που ήθελε να μορφωθεί φιλοσοφικά) να ζήσει πιο σωστά, πιο δίκαια, πιο ευτυχισμένα. Πέρα από όλα τα άλλα λοιπόν η Φιλοσοφία τους ήταν «φιλοσοφία της ζωής», διερεύνηση και διαφώτιση της ζωής σε όλα της τα πεδία, και το εσωτερικό και το εξωτερικό, και το ατομικό και το κοινωνικό, και το φυσικό και το πολιτικό…
Οι Σοφιστές υπήρξαν  «Φιλόσοφοι της Ύπαρξης», «Θεωρητικοί του πολιτισμού» και «Δάσκαλοι της τέχνης της ζωής». Συνέβαλαν τα μέγιστα στην ανάπτυξη του ελληνικού πολιτισμού και είναι άδικο να μην τους αναγνωρίζουμε το μερίδιό τους σε αυτή την προσπάθεια…

Αποκρυπτογραφώντας την Σκέψη του Γοργία
(Γοργίας, «Περί του μη όντος, είτε περί φύσεως)
Στο έργο αυτό («Περί του μη όντος»), από το οποίο έμειναν μόνο δύο επιτομές ο Γοργίας υποστηρίζει τρία αξιώματα: πως τίποτα δεν υπάρχει, πως κι αν υπάρχει δεν μπορεί να γίνει γνωστό, πως κι αν γίνει γνωστό δεν μπορεί να ανακοινωθεί (στους άλλους)… Εμβαθύνοντας λίγο στην Φιλοσοφική Σκέψη του Γοργία και διαβάζοντας σωστά αυτά που λέει, μπορούμε να καταλήξουμε σε τελείως διαφορετικά συμπεράσματα από αυτά στα οποία καταλήγει κάποιος με την επιφανειακή ανάγνωση των λεγομένων του…
Είναι παραπάνω από ολοφάνερο (κι αυτό είναι Βασική Αρχή της Σοφιστικής Σκέψης, κι  ο Γοργίας δεν το αμφισβητεί) ότι  η Αρχή της Σκέψης (Αυτός που Σκέπτεται, που αναρωτιέται) Ανήκει στο Είναι, Υπάρχει.. κι όχι μόνο Υπάρχει αλλά είναι η Βάση της Σκέψης… διαφορετικά (αν δεν υπάρχει η Αρχή της Σκέψης) δεν μπορεί να υπάρξει σκέψη… Όμως Αυτή η Αρχή του Είναι, η Αρχή της Σκέψης, είναι Ουσία Άγνωστη, κι Απροσπέλαστη (τουλάχιστον από την σκέψη)… Όταν, στο επίπεδο της σκέψης, προσπαθούμε να προσεγγίσουμε το ον τότε βρισκόμαστε σε αδιέξοδο.
«Τίποτα δεν υπάρχει» (σαν αντικείμενο της σκέψης), αφού η σκέψη δεν μπορεί να συλλάβει το «ον». Αυτό που συλλαμβάνει η σκέψη είναι μόνο έννοιες.
«Αν υπάρχει κάτι δεν μπορεί να γίνει γνωστό» με τους όρους της σκέψης, αφού η σκέψη δεν μπορεί να ανυψωθεί πάνω από τις έννοιες ως το Αληθινό Είναι.
«Κι αν κάτι γίνει γνωστό» (μέσα από βιωματική εμπειρία) «δεν μπορεί να ανακοινωθεί στους άλλους», αφού ότι μεταδίδεται είναι σύμβολα των όντων, οι λέξεις, όχι τα πραγματικά όντα (δηλαδή η βιωματική εμπειρία των όντων).
Αν λοιπόν (σύμφωνα με την Σκέψη του Γοργία) θέλουμε να ανυψωθούμε ως την Σφαίρα του Είναι (του «όντος») πρέπει να ανυψωθούμε πάνω από την σκέψη. Μένοντας στο επίπεδο της σκέψης όλα είναι και παραμένουν σχετικά. Στο επίπεδο της σκέψης όλα είναι «ρητορεία», «ρητορική». Αν κάποιος δεν έχει Ασφαλείς Οντολογικές Βάσεις, Στέρεα Φυσική Ηθική, χάνεται στο χάος της σκέψης και των λέξεων… κι η «ρητορική» γίνεται «δίκοπο μαχαίρι»… Μόνο με την Φωτισμένη Λογική Σκέψη μπορεί να αναπτυχθεί ο άνθρωπος, κι ο πολιτισμός, κι οι ανθρώπινες κοινωνίες…
Αν κάποιος δεν κατανοήσει (το Βάθος της Σκέψης, τις Προϋποθέσεις της Σκέψης, και) την σκέψη του Γοργία και μείνει στο επίπεδο της διττής (και χαώδους) σκέψης, είναι αναγκασμένος να υιοθετήσει τελικά δύο τελείως αντίθετους δρόμους, δύο ολότελα αντίθετες θεωρίες για το «φυσικό δίκαιο»… Η μία θεωρία που ακολουθεί ο Καλλικλής (σύμφωνα με τον Πλάτωνα), κι ο Μένων (σύμφωνα με τον Ξενοφώντα) είναι η θεωρία για το «Δίκαιο του ισχυρότερου», σύμφωνα με την οποία έθιμα και νόμοι είναι έργο της πλειοψηφίας των αδύνατων ανθρώπων που έτσι θέλουν να ελέγξουν την ανεξέλεγκτη δράση των ισχυρών… Από την φύση του όμως ο «ισχυρός» μπορεί να «σπάσει» όλους αυτούς τους θεσμούς και να κυριαρχήσει… Στην πραγματικότητα όμως μία τέτοια θεωρία δεν ισχύει στην πράξη αφού τους νόμους τους φτιάχνουν «ισχυροί» για να «ασφαλίσουν» τα συμφέροντά τους σε βάρος των αδύνατων. Αυτό τουλάχιστον δείχνει η ζωή… Ακριβώς τα αντίθετα για το «Φυσικό Δίκαιο» υποστήριζε ο Λυκόφρων κι ο Αλκιδάμας. Σύμφωνα με τον Λυκόφρονα «Ο νόμος είναι συμβόλαιο που σ’ αυτό ο καθένας εγγυάται αμοιβαία το δίκαιο του άλλου. Δεν είναι όμως (ο νόμος) σε θέση να παιδαγωγήσει τους πολίτες σε ηθικότητα και δικαιοσύνη» Αναγκαστικά λοιπόν ο νόμος πρέπει να συμμορφωθεί με το Φυσικό Δίκαιο, την Δικαιοσύνη, την Ισότητα, την Ελευθερία, να «αναθεωρηθεί», να «διορθωθεί»… Σύμφωνα με τον Αλκιδάμα στο όνομα του φυσικού δικαίου έπρεπε να καταργηθεί η «δουλεία», αφού ο Θεός άφησε όλους τους ανθρώπους ελεύθερους. Η φύση δεν έπλασε κανέναν για σκλάβο.

Επίλογος
Η Σοφία των Σοφιστών προσέφερε πολλά στην «φιλοσοφική σκέψη», στον ελληνικό πολιτισμό, και στον άνθρωπο…
Καταρχήν η Σοφιστική έστρεψε την ελληνική διανόηση στον άνθρωπο διατυπώνοντας βασικές φιλοσοφικές αρχές της σκέψης του υπαρξισμού, πολλούς αιώνες πριν τους σύγχρονους υπαρξιστές.
Δεύτερον οι Σοφιστές αποσαφήνισαν την διττότητα (και την σχετικότητα) της σκέψης, πολλούς αιώνες πριν μιλήσουν οι Δάσκαλοι του Ζεν.
Τρίτον ανέπτυξαν μια φιλοσοφία του πολιτισμού που είναι ακόμα επίκαιρη και μία θεωρία για το Φυσικό Δίκαιο, πολλούς αιώνες πριν τον ευρωπαϊκό διαφωτισμό και τον Ρουσσώ.
Τέταρτον έβαλαν τις βάσεις της αληθινής πολιτικής και της άμεσης δημοκρατίας, πέρα από την πολιτική φαυλότητα.
Πέμπτον θεμελίωσαν την συστηματική μόρφωση της νεολαίας, πάνω σε υγιείς βάσεις.
Έκτον ήταν αληθινοί «δάσκαλοι της ζωής» αφού βοηθούσαν τους ανθρώπους όχι μόνο να καλυτερέψουν την ζωή τους αλλά και να είναι σωστοί πολίτες σε μία κοινωνία δικαίου (κι όχι αρπακτικά σε μία αγέλη ζώων).
Τέλος οι Σοφιστές ήταν Αληθινοί Άνθρωποι, Αληθινοί Σοφοί, έστω κι αν το έργο τους δεν είχε την απήχηση που θα άξιζε να έχει… αφού τελικά δεν μπόρεσαν παρά ελάχιστα να «βελτιώσουν» την κοινωνία των ανθρώπων… Αυτό όμως δεν οφείλεται στην δική τους μη ικανότητα αλλά στο ότι οι άνθρωποι μέσα στην «αμάθειά» τους βαδίζουν στα «πατροπαράδοτα» μονοπάτια. Ακόμα κι ο μεγαλύτερος επαναστάτης, χρειάζεται κάποιους να τον ακολουθήσουν… αλλιώς τα πράγματα δεν αλλάζουν…
Πρωταγόρας, Πρόδικος, Ιππίας, Γοργίας, Λυκόφρων, Αλκιδάμας, και τόσοι άλλοι Μεγάλοι Έλληνες, Έλληνες που τους έχουμε ανάγκη σήμερα στην «ελλάδα της παρακμής», της λογικής ανοησίας, της πολιτικής αλητείας, και της υλιστικής αισχρότητας. Οι Γνήσιοι Έλληνες αναγνωρίζουν τους Προγόνους τους και την σκέψη τους, ακούνε, ακόμα σήμερα, την φωνή τους…
Οι «εχθροί που αναθρέψαμε» έλληνες στην καταγωγή αλλά «αλλόφρονες» στην ψυχή είναι της άλλης σχολής των σοφιστών, (των ψευδοφιλοσόφων του Πλάτωνα), του λογικού τεχνάσματος, των σοφισμάτων, του ξύλινου λόγου, της πολιτικής απάτης, της οικονομικής αλητείας, και του κοινωνικού χάους που ντύνεται τον μανδύα της «δημοκρατίας», της κοινωνικής τάξης… δυστυχώς,  σήμερα, ζούμε την «μεγάλη πολιτική απάτη»…







~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Chapter 2 

 

The Eternal Dance of Opposites: Unveiling the Mysticism of Tao Te Ching,   

 

In the profound wisdom of Laozi's “Tao Te Ching”, Chapter 2 reveals a mystical tapestry where the dualities of existence are not just acknowledged but celebrated as intrinsic elements of the universal balance. This chapter, succinct yet infinitely deep, invites us to ponder the essential nature of contrasts, the harmonious interplay of opposites, and the serene wisdom of the sage who embodies the Tao. 

 

The Illumination of Dualities 

 

"Under heaven, all can see beauty as beauty only because there is ugliness. 

All can know good as good only because there is evil." 

Laozi begins by highlighting an undeniable truth: the very perception of qualities such as beauty and goodness is predicated on their opposites, ugliness and evil. This dualistic nature of human understanding is foundational in Taoist thought. It echoes the yin-yang principle, where opposing forces are interconnected and interdependent in the natural world, giving rise to each other in turn. 

Beauty and ugliness, good and evil, are not standalone absolutes but relational constructs. The existence of one gives meaning to the other. This profound realization challenges us to see beyond surface-level judgments and appreciate the deeper, interconnected nature of all things. It urges us to transcend binary thinking and embrace a more holistic view of existence. 

 

The Symphony of Complements 

 

"Therefore having and not having arise together. 

Difficult and easy complement each other. 

Long and short contrast each other; 

High and low rest upon each other; 

Voice and sound harmonize each other; 

Front and back follow one another." 

Laozi elaborates on the theme of duality by illustrating how seemingly opposite concepts are inextricably linked. In this cosmic dance, having and not having, difficulty and ease, length and shortness, height and lowness, voice and sound, front and back—each pair exists because of the other. They do not merely coexist but actively define and enrich one another. 

Consider the relationship between difficulty and ease. Without challenges, the notion of ease would be meaningless. It is through overcoming difficulties that we come to appreciate ease. Similarly, the concept of "having" gains significance only in contrast to "not having." This interplay extends to all aspects of life, from the physical to the metaphysical, weaving a rich tapestry of existence where every thread contributes to the whole. 

 

The Way of the Sage 

 

"Therefore the sage goes about doing nothing, teaching no-talking. 

The ten thousand things rise and fall without cease, 

Creating, yet not possessing, 

Working, yet not taking credit. 

Work is done, then forgotten. 

Therefore it lasts forever." 

In this passage, Laozi introduces the sage, a figure who embodies the Tao, or the Way. The sage's wisdom lies in action through inaction, a concept known as “wu wei”. This does not imply laziness or passivity but rather an alignment with the natural flow of the universe. The sage acts without attachment to the outcomes, teaches without imposing, and creates without claiming ownership. 

The sage's approach is one of humility and non-interference. By not clinging to achievements or seeking recognition, the sage remains in harmony with the Tao. This detachment allows the sage's work to endure, echoing the idea that true legacy is built on selflessness and alignment with the natural order. 

 

The Timeless Wisdom 

 

The concluding lines of this chapter encapsulate a timeless wisdom: "Work is done, then forgotten. Therefore, it lasts forever." This paradoxical statement reveals a profound truth about the nature of lasting impact. When actions are performed with selfless intent and without attachment to personal gain, they resonate through time, becoming eternal. 

In our modern world, where success is often measured by recognition and accumulation, Laozi's teachings offer a refreshing perspective. The idea that true fulfillment and lasting impact arise from a place of humility and detachment challenges contemporary values. It encourages us to shift our focus from the ephemeral to the eternal, from the self to the greater whole. 

 

Embracing the Tao 

 

Chapter 2 of the “Tao Te Ching” invites us to embrace the Tao by recognizing and honoring the dualities of existence. It calls us to see beyond surface distinctions and appreciate the interconnectedness of all things. By adopting the sage's approach of action through inaction and selfless service, we align ourselves with the natural flow of the universe. 

This mystical journey through the dualities of life, as guided by Laozi, offers not only a philosophical framework but also a practical guide for living in harmony with the world. It is a reminder that true wisdom lies in simplicity, humility, and a deep understanding of the eternal dance of opposites that shapes our reality. 

As we navigate the complexities of modern life, let us draw inspiration from the sage and strive to act with grace, humility, and an unwavering connection to the Tao. In doing so, we become part of the timeless flow, where our actions, though forgotten, leave an indelible mark on the tapestry of existence. 

... 

Ο Αιώνιος Χορός των Αντιθέτων: Αποκαλύπτοντας τον Μυστικισμό του Τάο Τε Τσινγκ 

 

Με τη βαθιά σοφία του “Tao Te Ching” του Laozi, το Κεφάλαιο 2 αποκαλύπτει μια μυστικιστική ταπετσαρία όπου οι δυαδότητες της ύπαρξης όχι απλώς αναγνωρίζονται, αλλά δοξάζονται ως εγγενή στοιχεία της παγκόσμιας ισορροπίας. Αυτό το κεφάλαιο, συνοπτικό αλλά απείρως βαθύ, μας καλεί να αναλογιστούμε την ουσιαστική φύση των αντιθέσεων, την αρμονική αλληλεπίδραση των αντιθέτων και τη γαλήνια σοφία του σοφού που ενσαρκώνει το Τάο. 

 

Ο Φωτισμός των δυαδικοτήτων 

 

«Κάτω από τον ουρανό, όλοι μπορούν να δουν την ομορφιά ως ομορφιά μόνο επειδή υπάρχει ασχήμια. 

Όλοι μπορούν να γνωρίσουν το καλό ως καλό μόνο επειδή υπάρχει το κακό». 

Ο Laozi ξεκινάει τονίζοντας μια αναμφισβήτητη αλήθεια: η ίδια η αντίληψη ιδιοτήτων όπως η ομορφιά και η καλοσύνη βασίζεται στα αντίθετά τους, την ασχήμια και το κακό. Αυτή η δυαδική φύση της ανθρώπινης κατανόησης είναι θεμελιώδης στην ταοϊστική σκέψη. Απηχεί την αρχή yin-yang, όπου οι αντίθετες δυνάμεις αλληλοσυνδέονται και αλληλοεξαρτώνται στον φυσικό κόσμο, προκαλώντας η μία την άλλη με τη σειρά της. 

Η ομορφιά και η ασχήμια, το καλό και το κακό, δεν είναι αυτόνομα απόλυτα αλλά σχεσιακά κατασκευάσματα. Η ύπαρξη του ενός δίνει νόημα στο άλλο. Αυτή η βαθιά συνειδητοποίηση μας προκαλεί να δούμε πέρα από επιφανειακές κρίσεις και να εκτιμήσουμε τη βαθύτερη, διασυνδεδεμένη φύση όλων των πραγμάτων. Μας προτρέπει να υπερβούμε τη δυαδική σκέψη και να αγκαλιάσουμε μια πιο ολιστική άποψη της ύπαρξης. 

 

Η Συμφωνία των Συμπληρωμάτων 

 

«Επομένως το να έχουμε και να μην έχουμε προκύπτουν μαζί. 

Δύσκολα και εύκολα αλληλοσυμπληρώνονται. 

Μεγάλη και σύντομο αντιτίθενται μεταξύ τους. 

Υψηλό και χαμηλό ακουμπούν το ένα στο άλλο. 

Φωνή και ήχος εναρμονίζονται μεταξύ τους. 

Μπροστά και πίσω διαδέχονται το ένα το άλλο». 

Ο Laozi επεξεργάζεται το θέμα της δυαδικότητας παρουσιάζοντας πώς οι φαινομενικά αντίθετες έννοιες συνδέονται άρρηκτα. Σε αυτόν τον κοσμικό χορό, το να έχεις και να μην έχεις, η δυσκολία και η ευκολία, το μακρύ και το κοντό, το ύψηλό και το χαμηλό, φωνή και ήχος, εμπρός και πίσωτο κάθε ζευγάρι υπάρχει εξαιτίας του άλλου. Δεν συνυπάρχουν απλώς, αλλά προσδιορίζουν και εμπλουτίζουν ενεργά το ένα το άλλο. 

Εξετάστε τη σχέση μεταξύ δυσκολίας και ευκολίας. Χωρίς προκλήσεις, η έννοια της ευκολίας θα ήταν χωρίς νόημα. Είναι μέσα από την υπέρβαση των δυσκολιών που φτάνουμε να εκτιμήσουμε την ευκολία. Ομοίως, η έννοια του «έχω» αποκτά σημασία μόνο σε αντίθεση με το «δεν έχω». Αυτή η αλληλεπίδραση επεκτείνεται σε όλες τις πτυχές της ζωής, από τη φυσική έως τη μεταφυσική, υφαίνοντας μια πλούσια ταπισερί ύπαρξης όπου κάθε νήμα συνεισφέρει στο σύνολο. 

 

Ο Δρόμος του Σοφού 

 

«Επομένως, ο σοφός συνεχίζει να μην κάνει τίποτα, διδάσκοντας να μην μιλάμε. 

Τα δέκα χιλιάδες πράγματα ανεβαίνουν και πέφτουν ασταμάτητα, 

Δημιουργώντας, αλλά όχι κατέχοντας, 

Δουλεύοντας, αλλά μη λαμβάνοντας κέρδος. 

Η δουλειά γίνεται και μετά ξεχνιέται. 

Επομένως, διαρκεί για πάντα». 

Σε αυτό το απόσπασμα, ο Laozi εισάγει τον σοφό, μια φιγούρα που ενσαρκώνει το Τάο ή τον Δρόμο. Η σοφία του σοφού βρίσκεται στη δράση μέσω της αδράνειας, μια έννοια γνωστή ωςwu wei”. Αυτό δεν συνεπάγεται τεμπελιά ή παθητικότητα, αλλά μάλλον ευθυγράμμιση με τη φυσική ροή του σύμπαντος. Ο σοφός ενεργεί χωρίς προσκόλληση στα αποτελέσματα, διδάσκει χωρίς να επιβάλλει και δημιουργεί χωρίς να διεκδικεί την ιδιοκτησία. 

Η προσέγγιση του σοφού είναι προσέγγιση ταπεινότητας και μη παρεμβολής. Με το να μην προσκολλάται στα επιτεύγματα ή να αναζητά την αναγνώριση, ο σοφός παραμένει σε αρμονία με το Τάο. Αυτή η απόσπαση επιτρέπει στο έργο του σοφού να αντέξει, απηχώντας την ιδέα ότι η αληθινή κληρονομιά βασίζεται στην ανιδιοτέλεια και την ευθυγράμμιση με τη φυσική τάξη. 

 

Η Διαχρονική Σοφία 

 

Οι καταληκτικές γραμμές αυτού του κεφαλαίου συμπυκνώνουν μια διαχρονική σοφία: «Η δουλειά γίνεται, μετά ξεχνιέται. Επομένως, διαρκεί για πάντα». Αυτή η παράδοξη δήλωση αποκαλύπτει μια βαθιά αλήθεια για τη φύση του διαρκούς αντίκτυπου. Όταν οι πράξεις εκτελούνται με ανιδιοτελή πρόθεση και χωρίς προσκόλληση σε προσωπικό κέρδος, αντηχούν στο χρόνο, γίνονται αιώνιες. 

Στον σύγχρονο κόσμο μας, όπου η επιτυχία μετριέται συχνά με την αναγνώριση και τη συσσώρευση, οι διδασκαλίες του Laozi προσφέρουν μια αναζωογονητική προοπτική. Η ιδέα ότι η αληθινή εκπλήρωση και ο διαρκής αντίκτυπος προκύπτουν από έναν τόπο ταπεινότητας και αποστασιοποίησης αμφισβητεί τις σύγχρονες αξίες. Μας ενθαρρύνει να μετατοπίσουμε την εστίασή μας από το εφήμερο στο αιώνιο, από τον εαυτό στο ευρύτερο σύνολο. 

 

Αγκαλιάζοντας το Τάο 

 

Το Κεφάλαιο 2 τουTάο Τε Τσινγκ” μας προσκαλεί να αγκαλιάσουμε το Τάο αναγνωρίζοντας και τιμώντας τις δυαδότητες της ύπαρξης. Μας καλεί να δούμε πέρα από τις επιφανειακές διακρίσεις και να εκτιμήσουμε τη διασύνδεση όλων των πραγμάτων. Υιοθετώντας την προσέγγιση δράσης του σοφού μέσω της αδράνειας και της ανιδιοτελούς υπηρεσίας, ευθυγραμμιζόμαστε με τη φυσική ροή του σύμπαντος. 

Αυτό το μυστικιστικό ταξίδι στις δυαδότητες της ζωής, όπως καθοδηγείται από τον Laozi, προσφέρει όχι μόνο ένα φιλοσοφικό πλαίσιο αλλά και έναν πρακτικό οδηγό για να ζεις σε αρμονία με τον κόσμο. Είναι μια υπενθύμιση ότι η αληθινή σοφία βρίσκεται στην απλότητα, την ταπεινοφροσύνη και τη βαθιά κατανόηση του αιώνιου χορού των αντιθέτων που διαμορφώνει την πραγματικότητά μας. 

Καθώς περιηγούμαστε στην πολυπλοκότητα της σύγχρονης ζωής, ας αντλούμε έμπνευση από τον σοφό και ας προσπαθούμε να ενεργούμε με χάρη, ταπείνωση και ακλόνητη σύνδεση με το Τάο. Με αυτόν τον τρόπο, γινόμαστε μέρος της διαχρονικής ροής, όπου οι πράξεις μας, αν και ξεχασμένες, αφήνουν ένα ανεξίτηλο σημάδι στην ταπισερί της ύπαρξης. 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Chapter 2. On Earnestness 

 

The Mystical Path of Earnestness: Reflections from the Dhammapada 

  

The Dhammapada, a revered text in Buddhist literature, offers profound insights into the nature of earnestness and its crucial role in the journey toward Nirvana. In the verses from Chapter II, we are guided through the essence of earnestness as the path of immortality and spiritual awakening. This mystical exploration reveals the transformative power of mindfulness, the dangers of thoughtlessness, and the ultimate realization of Nirvana. 

 

Earnestness: The Path to Immortality 

 

"Earnestness is the path of immortality (Nirvana), thoughtlessness the path of death. Those who are in earnest do not die, those who are thoughtless are as if dead already." 

The Dhammapada begins by contrasting earnestness with thoughtlessness. Earnestness, characterized by mindfulness and diligence, leads to the immortal state of Nirvana. In contrast, thoughtlessness, marked by neglect and heedlessness, is akin to spiritual death. This dichotomy underscores the importance of a vigilant and mindful approach to life. 

To be earnest is to be fully awake, conscious of each moment, and dedicated to the path of righteousness. It is a state of being where one transcends the mundane and connects with the deeper truths of existence. Thoughtlessness, on the other hand, traps individuals in a cycle of ignorance and suffering, preventing them from realizing their true potential. 

 

The Joy of Earnestness 

 

"Those who are advanced in earnestness, having understood this clearly, delight in earnestness, and rejoice in the knowledge of the Ariyas (the elect)." 

For those who have grasped the value of earnestness, it becomes a source of joy and fulfillment. These enlightened beings, known as Ariyas or the elect, find profound satisfaction in their diligent practice and the wisdom it brings. The knowledge of the Ariyas represents a deep understanding of the Dharma and the nature of reality. 

This delight in earnestness is not merely intellectual but deeply experiential. It involves a heartfelt commitment to the spiritual path, leading to a transformative and joyous experience of life. The earnest practitioner finds joy not in external achievements or sensory pleasures but in the inner peace and wisdom that arise from mindfulness and right action. 

  

Attaining Nirvana through Steadfastness 

  

"These wise people, meditative, steady, always possessed of strong powers, attain to Nirvana, the highest happiness." 

  

The path to Nirvana, the ultimate goal of Buddhist practice, is marked by meditation, steadiness, and inner strength. The wise, who remain meditative and unwavering in their efforts, cultivate powerful mental and spiritual faculties. These qualities enable them to transcend the illusions of the material world and attain the highest happiness—Nirvana. 

  

Nirvana is often described as the cessation of suffering, a state of perfect peace and liberation from the cycles of birth and death. It is the realization of the true nature of the self and the dissolution of all attachments and desires. The steadfast and meditative practice of earnestness is the key to unlocking this sublime state of being. 

  

The Glory of the Earnest 

  

"If an earnest person has roused himself, if he is not forgetful, if his deeds are pure, if he acts with consideration, if he restrains himself, and lives according to law, —then his glory will increase." 

  

Earnestness is not a passive state but an active and dynamic engagement with life. An earnest person is vigilant, mindful, and conscientious in all actions. Purity of deeds, thoughtful consideration, self-restraint, and adherence to the Dharma are the hallmarks of such a person. These qualities lead to the growth and flourishing of one's spiritual glory. 

  

This glory is not of a worldly nature but a radiant inner light that shines forth as a result of virtuous living and sincere practice. It reflects the inner transformation and spiritual elevation that earnestness brings about, making the practitioner a beacon of wisdom and compassion in the world. 

  

Creating an Unassailable Island 

  

"By rousing himself, by earnestness, by restraint and control, the wise man may make for himself an island which no flood can overwhelm." 

  

The metaphor of creating an island suggests the construction of a stable and secure foundation of spiritual practice. By cultivating earnestness, self-restraint, and control, the wise build an inner refuge that remains unshaken by the external world. This island represents the steadfast mind and heart, impervious to the floods of desire, attachment, and suffering. 

  

This image of an unassailable island highlights the importance of inner resilience and steadfastness in the face of life's challenges. It encourages practitioners to develop a strong and unwavering commitment to their spiritual path, ensuring their progress toward liberation. 

  

The Vanity of Fools vs. the Jewel of Earnestness 

  

"Fools follow after vanity, men of evil wisdom. The wise man keeps earnestness as his best jewel." 

  

Vanity, the pursuit of superficial and transient pleasures, is the domain of the foolish and the unwise. These individuals, guided by misguided understanding, chase after empty and fleeting goals. In contrast, the wise cherish earnestness as their most precious possession—a jewel that guides them toward true fulfillment and liberation. 

  

Earnestness, as a jewel, symbolizes the priceless value of mindfulness and diligence. It is a treasure that enriches the soul and leads to lasting happiness. By valuing and cultivating earnestness, the wise ensure that they remain on the path of righteousness and spiritual growth. 

  

The Serenity of the Wise 

  

"When the learned man drives away vanity by earnestness, he, the wise, climbing the terraced heights of wisdom, looks down upon the fools, serene he looks upon the toiling crowd, as one that stands on a mountain looks down upon them that stand upon the plain." 

  

The Dhammapada presents a vivid image of the wise ascending the terraced heights of wisdom, achieving a vantage point from which they can see the world with clarity and serenity. This elevated perspective allows them to view the toiling crowd with compassion and understanding, recognizing the futility of their vain pursuits. 

  

This metaphor illustrates the transformative power of earnestness. By transcending vanity and cultivating wisdom, the practitioner gains a serene and detached perspective on life. This detachment is not cold or indifferent but marked by a deep sense of peace and compassion for all beings. 

  

Advancing Like a Racer 

  

"Earnest among the thoughtless, awake among the sleepers, the wise man advances like a racer, leaving behind the hack." 

  

The contrast between the earnest and the thoughtless is striking. The earnest, fully awake and mindful, advance rapidly on the spiritual path, leaving behind those who are heedless and asleep. The image of a racer emphasizes the dynamic and progressive nature of earnest practice, leading to swift spiritual advancement. 

  

This verse encourages practitioners to remain vigilant and committed, always striving to progress on their spiritual journey. It serves as a reminder that earnestness propels us forward, allowing us to overcome obstacles and achieve our highest potential. 

  

The Praise of Earnestness 

  

"By earnestness did Maghavan (Indra) rise to the lordship of the gods. People praise earnestness; thoughtlessness is always blamed." 

  

Earnestness is celebrated not only in the human realm but also in the divine. The example of Maghavan (Indra) rising to the lordship of the gods through earnestness highlights its supreme value. Earnestness is universally praised as a virtue that leads to greatness and spiritual elevation, while thoughtlessness is universally condemned. 

  

This verse reinforces the idea that earnestness is a fundamental quality for achieving both worldly and spiritual success. It encourages us to emulate the virtues of diligence and mindfulness, ensuring that we earn the praise and respect of both humans and gods. 

  

The Fiery Bhikshu 

  

"A Bhikshu (mendicant) who delights in earnestness, who looks with fear on thoughtlessness, moves about like fire, burning all his fetters, small or large." 

  

The image of a Bhikshu moving like fire conveys the transformative and purifying power of earnestness. Just as fire burns away impurities, the earnest mendicant destroys all fetters—both small and large—through diligent practice. This process of purification leads to greater freedom and spiritual advancement. 

  

This verse emphasizes the importance of vigilance and mindfulness in the life of a Bhikshu. By delighting in earnestness and fearing thoughtlessness, the mendicant ensures steady progress on the path to liberation, burning away all obstacles and attachments. 

  

The Reflective Bhikshu 

  

"A Bhikshu (mendicant) who delights in reflection, who looks with fear on thoughtlessness, cannot fall away (from his perfect state)—he is close upon Nirvana." 

  

Reflection, or deep contemplation, is a crucial aspect of earnestness. A Bhikshu who delights in reflection and fears thoughtlessness is safeguarded from falling away from the perfect state of mindfulness and purity. Such a practitioner remains steadfast on the path, ever closer to the realization of Nirvana. 

  

This final verse highlights the protective power of reflection and mindfulness. By cultivating a reflective and earnest mind, the Bhikshu remains firmly rooted in the Dharma, ensuring steady progress toward the ultimate goal of Nirvana. 

  

Embracing the Path of Earnestness 

  

The verses from Chapter II of the Dhammapada offer a comprehensive guide to the mystical path of earnestness. They encourage us to cultivate mindfulness, diligence, and reflection, warning against the perils of thoughtlessness and vanity. By embracing earnestness as our guiding principle, we can navigate the challenges of life with clarity and wisdom, ultimately realizing the highest happiness of Nirvana. 

  

These teachings remind us that the journey to spiritual awakening requires constant vigilance and effort. Earnestness is not merely an abstract ideal but a practical and dynamic quality that shapes our thoughts, actions, and experiences. By making earnestness our best jewel, we ensure that we remain on the path of righteousness, progressing steadily toward the eternal peace and liberation of Nirvana. 

  

In embracing this mystical path, let us be inspired by 

... 

Το μυστικιστικό μονοπάτι της ειλικρίνειας: Αντανακλάσεις από το Dhammapada 

  

Το Dhammapada, ένα σεβαστό κείμενο στη βουδιστική λογοτεχνία, προσφέρει βαθιές γνώσεις για τη φύση της σοβαρότητας και τον κρίσιμο ρόλο της στο ταξίδι προς τη Νιρβάνα. Στους στίχους από το Κεφάλαιο ΙΙ, καθοδηγούμαστε μέσα από την ουσία της σοβαρότητας ως το μονοπάτι της αθανασίας και της πνευματικής αφύπνισης. Αυτή η μυστικιστική εξερεύνηση αποκαλύπτει τη μεταμορφωτική δύναμη της επίγνωσης, τους κινδύνους της αστοχίας και την τελική συνειδητοποίηση του Νιρβάνα. 

  

Σοβαρότητα: Το μονοπάτι προς την αθανασία 

  

"Η ειλικρίνεια είναι ο δρόμος της αθανασίας (Νιρβάνα), η αστοχία ο δρόμος του θανάτου. Όσοι είναι σοβαροί δεν πεθαίνουν, αυτοί που είναι αλόγιστοι είναι σαν να έχουν ήδη πεθάνει." 

  

Το Dhammapada ξεκινά αντιπαραβάλλοντας τη σοβαρότητα με την αστοχία. Η σοβαρότητα, που χαρακτηρίζεται από επίγνωση και επιμέλεια, οδηγεί στην αθάνατη κατάσταση του Νιρβάνα. Αντίθετα, η αστοχία, που χαρακτηρίζεται από παραμέληση και απροσεξία, μοιάζει με πνευματικό θάνατο. Αυτή η διχοτόμηση υπογραμμίζει τη σημασία μιας άγρυπνης και συνειδητής προσέγγισης στη ζωή. 

  

Το να είσαι σοβαρός σημαίνει να είσαι πλήρως ξύπνιος, έχοντας επίγνωση της κάθε στιγμής και αφοσιωμένος στο μονοπάτι της δικαιοσύνης. Είναι μια κατάσταση όπου κάποιος υπερβαίνει τα εγκόσμια και συνδέεται με τις βαθύτερες αλήθειες της ύπαρξης. Η αστοχία, από την άλλη πλευρά, παγιδεύει τα άτομα σε έναν κύκλο άγνοιας και οδύνης, εμποδίζοντάς τα να συνειδητοποιήσουν τις πραγματικές δυνατότητές τους. 

  

Η χαρά της ειλικρίνειας 

  

«Όσοι είναι προχωρημένοι στη σοβαρότητα, αφού το έχουν κατανοήσει καθαρά, χαίρονται με τη σοβαρότητα και χαίρονται για τη γνώση των Αρίγια (των εκλεκτών).» 

  

Για όσους έχουν κατανοήσει την αξία της σοβαρότητας, γίνεται πηγή χαράς και εκπλήρωσης. Αυτά τα φωτισμένα όντα, γνωστά ως Ariyas ή οι εκλεκτοί, βρίσκουν βαθιά ικανοποίηση από την επιμελή πρακτική τους και τη σοφία που φέρνει. Η γνώση των Αρίγια αντιπροσωπεύει μια βαθιά κατανόηση του Ντάρμα και της φύσης της πραγματικότητας. 

  

Αυτή η απόλαυση στη σοβαρότητα δεν είναι απλώς διανοητική αλλά βαθιά βιωματική. Περιλαμβάνει μια εγκάρδια δέσμευση στο πνευματικό μονοπάτι, που οδηγεί σε μια μεταμορφωτική και χαρούμενη εμπειρία ζωής. Ο ένθερμος ασκούμενος βρίσκει χαρά όχι στα εξωτερικά επιτεύγματα ή τις αισθητηριακές απολαύσεις, αλλά στην εσωτερική γαλήνη και σοφία που προκύπτουν από την επίγνωση και τη σωστή δράση. 

  

Επίτευξη Νιρβάνα μέσω της Σταθερότητας 

  

«Αυτοί οι σοφοί άνθρωποι, διαλογιστές, σταθεροί, πάντα με ισχυρές δυνάμεις, φτάνουν στη Νιρβάνα, την υψηλότερη ευτυχία». 

  

Το μονοπάτι προς τη Νιρβάνα, τον απώτερο στόχο της βουδιστικής πρακτικής, χαρακτηρίζεται από διαλογισμό, σταθερότητα και εσωτερική δύναμη. Οι σοφοί, που παραμένουν στοχαστικοί και αταλάντευτοι στις προσπάθειές τους, καλλιεργούν ισχυρές νοητικές και πνευματικές ικανότητες. Αυτές οι ιδιότητες τους επιτρέπουν να ξεπεράσουν τις ψευδαισθήσεις του υλικού κόσμου και να επιτύχουν την υψηλότερη ευτυχία - τη Νιρβάνα. 

  

Η Νιρβάνα περιγράφεται συχνά ως η παύση του πόνου, μια κατάσταση τέλειας ειρήνης και απελευθέρωσης από τους κύκλους της γέννησης και του θανάτου. Είναι η συνειδητοποίηση της αληθινής φύσης του εαυτού και η διάλυση όλων των προσκολλήσεων και επιθυμιών. Η σταθερή και διαλογιστική εξάσκηση της σοβαρότητας είναι το κλειδί για το ξεκλείδωμα αυτής της εξαιρετικής κατάστασης ύπαρξης. 

  

Η δόξα των Εντιμότερων 

  

«Αν ένας σοβαρός άνθρωπος έχει ξεσηκωθεί, αν δεν είναι ξεχασιάρης, αν οι πράξεις του είναι αγνές, αν ενεργεί με προσοχή, αν συγκρατείται και ζει σύμφωνα με το νόμο, τότε η δόξα του θα αυξηθεί». 

  

Η σοβαρότητα δεν είναι μια παθητική κατάσταση αλλά μια ενεργητική και δυναμική ενασχόληση με τη ζωή. Ένα σοβαρό άτομο είναι άγρυπνο, συνειδητό και ευσυνείδητο σε όλες τις πράξεις. Η καθαρότητα των πράξεων, η στοχαστική σκέψη, η αυτοσυγκράτηση και η προσκόλληση στο Ντάρμα είναι τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός τέτοιου ατόμου. Αυτές οι ιδιότητες οδηγούν στην ανάπτυξη και στην άνθηση της πνευματικής δόξας κάποιου. 

  

Αυτή η δόξα δεν είναι κοσμικής φύσης, αλλά ένα λαμπερό εσωτερικό φως που λάμπει ως αποτέλεσμα ενάρετης ζωής και ειλικρινούς πρακτικής. Αντανακλά την εσωτερική μεταμόρφωση και την πνευματική ανύψωση που επιφέρει η σοβαρότητα, καθιστώντας τον ασκούμενο φάρο σοφίας και συμπόνιας στον κόσμο. 

  

Δημιουργώντας ένα ακατάσχετο νησί 

  

«Ξυπνώντας τον εαυτό του, με σοβαρότητα, με περιορισμό και έλεγχο, ο σοφός μπορεί να φτιάξει για τον εαυτό του ένα νησί που καμία πλημμύρα δεν μπορεί να κατακλύσει». 

  

Η μεταφορά της δημιουργίας ενός νησιού υποδηλώνει την κατασκευή ενός σταθερού και ασφαλούς θεμελίου πνευματικής πρακτικής. Καλλιεργώντας σοβαρότητα, αυτοσυγκράτηση και έλεγχο, οι σοφοί χτίζουν ένα εσωτερικό καταφύγιο που παραμένει ακλόνητο από τον εξωτερικό κόσμο. Αυτό το νησί αντιπροσωπεύει το σταθερό μυαλό και την καρδιά, αδιαπέραστο από τις πλημμύρες της επιθυμίας, της προσκόλλησης και του πόνου. 

  

Αυτή η εικόνα ενός ακατάσχετου νησιού υπογραμμίζει τη σημασία της εσωτερικής ανθεκτικότητας και της σταθερότητας απέναντι στις προκλήσεις της ζωής. Ενθαρρύνει τους ασκούμενους να αναπτύξουν μια ισχυρή και ακλόνητη δέσμευση στην πνευματική τους πορεία, διασφαλίζοντας την πρόοδό τους προς την απελευθέρωση. 

  

Η ματαιοδοξία των ανόητων έναντι στο κόσμημα της ειλικρίνειας 

  

«Οι ανόητοι ακολουθούν τη ματαιοδοξία, άνθρωποι με κακή σοφία. Ο σοφός κρατά τη σοβαρότητα ως το καλύτερο του κόσμημα». 

  

Η ματαιοδοξία, η επιδίωξη επιφανειακών και παροδικών απολαύσεων, είναι ο τομέας των ανόητων και των ασύνετων. Αυτά τα άτομα, με γνώμονα την λανθασμένη κατανόηση, κυνηγούν κενούς και φευγαλέους στόχους. Αντίθετα, οι σοφοί εκτιμούν τη σοβαρότητα ως το πιο πολύτιμο κτήμα τουςένα κόσμημα που τους οδηγεί προς την αληθινή εκπλήρωση και απελευθέρωση. 

  

Η σοβαρότητα, ως κόσμημα, συμβολίζει την ανεκτίμητη αξία της προσοχής και της επιμέλειας. Είναι ένας θησαυρός που εμπλουτίζει την ψυχή και οδηγεί σε διαρκή ευτυχία. Εκτιμώντας και καλλιεργώντας τη σοβαρότητα, οι σοφοί διασφαλίζουν ότι παραμένουν στο μονοπάτι της δικαιοσύνης και της πνευματικής ανάπτυξης. 

  

Η Γαλήνη του Σοφού 

  

«Όταν ο λόγιος διώχνει τη ματαιοδοξία με σοβαρότητα, αυτός, ο σοφός, σκαρφαλώνοντας στα κλιμακωτά ύψη της σοφίας, κοιτάζει από ψηλά τους ανόητους, γαλήνιος κοιτάζει το πλήθος που εργάζεται, όπως αυτός που στέκεται σε ένα βουνό κοιτάζει κάτω αυτούς που στέκονται στον κάμπο». 

  

Το Dhammapada παρουσιάζει μια ζωντανή εικόνα των σοφών που ανεβαίνουν στα υψώματα της σοφίας, επιτυγχάνοντας ένα πλεονέκτημα από το οποίο μπορούν να δουν τον κόσμο με σαφήνεια και γαλήνη. Αυτή η υπερυψωμένη προοπτική τους επιτρέπει να βλέπουν το πλήθος που εργάζεται με συμπόνια και κατανόηση, αναγνωρίζοντας τη ματαιότητα των μάταιων επιδιώξεών τους. 

  

Αυτή η μεταφορά απεικονίζει τη μεταμορφωτική δύναμη της σοβαρότητας. Υπερβαίνοντας τη ματαιοδοξία και καλλιεργώντας τη σοφία, ο ασκούμενος αποκτά μια γαλήνια και αποστασιοποιημένη οπτική για τη ζωή. Αυτή η απόσπαση δεν είναι ψυχρή ή αδιάφορη, αλλά χαρακτηρίζεται από μια βαθιά αίσθηση ειρήνης και συμπόνιας για όλα τα όντα. 

  

Προχωρώντας σαν δρομέας 

  

«Εντιμότερος ανάμεσα στους απερίσκεπτους, ξύπνιος ανάμεσα στους κοιμώμενους, ο σοφός προχωρά σαν δρομέας, αφήνοντας πίσω του τα τραύματα». 

  

Η αντίθεση μεταξύ του σοβαρού και του απερίσκεπτου είναι εντυπωσιακή. Οι σοβαροί, πλήρως ξύπνιοι και συνειδητοποιημένοι, προχωρούν γρήγορα στο πνευματικό μονοπάτι, αφήνοντας πίσω τους απρόσεκτους και κοιμισμένους. Η εικόνα ενός δρομέα τονίζει τη δυναμική και προοδευτική φύση της σοβαρής εξάσκησης, που οδηγεί σε γρήγορη πνευματική πρόοδο. 

  

Αυτό το εδάφιο ενθαρρύνει τους ασκούμενους να παραμείνουν σε εγρήγορση και αφοσιωμένοι, προσπαθώντας πάντα να προοδεύσουν στο πνευματικό τους ταξίδι. Λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η σοβαρότητα μας ωθεί προς τα εμπρός, επιτρέποντάς μας να ξεπεράσουμε τα εμπόδια και να επιτύχουμε τις υψηλότερες δυνατότητές μας. 

  

Ο έπαινος της σοβαρότητας 

  

"Με σοβαρότητα ο Maghavan (Ίντρα) ανέβηκε στην κυριαρχία των θεών. 

  

Η ειλικρίνεια γιορτάζεται όχι μόνο στο ανθρώπινο βασίλειο αλλά και στο θείο. Το παράδειγμα του Maghavan (Indra) που ανέρχεται στην κυριαρχία των θεών μέσω της σοβαρότητας αναδεικνύει την υπέρτατη αξία του. Η ειλικρίνεια υμνείται παγκοσμίως ως αρετή που οδηγεί σε μεγαλείο και πνευματική ανύψωση, ενώ η αστοχία καταδικάζεται παγκοσμίως. 

  

Αυτός ο στίχος ενισχύει την ιδέα ότι η σοβαρότητα είναι θεμελιώδης ιδιότητα για την επίτευξη τόσο κοσμικής όσο και πνευματικής επιτυχίας. Μας ενθαρρύνει να μιμηθούμε τις αρετές της επιμέλειας και της επίγνωσης, διασφαλίζοντας ότι κερδίζουμε τον έπαινο και τον σεβασμό τόσο των ανθρώπων όσο και των θεών. 

  

Ο Φλογερός Μπικσού 

  

"Ένας Bhikshu (mendicant) που χαίρεται με σοβαρότητα, που κοιτάζει με φόβο την αστοχία, κινείται σαν φωτιά, καίγοντας όλα τα δεσμά του, μικρά ή μεγάλα." 

  

Η εικόνα ενός Μπικσού που κινείται σαν φωτιά μεταδίδει τη μεταμορφωτική και καθαρτική δύναμη της σοβαρότητας. Ακριβώς όπως η φωτιά καίει τις ακαθαρσίες, ο ειλικρινής αναζητής καταστρέφει όλα τα δεσμά - τόσο μικρά όσο και μεγάλα - μέσω της επιμελούς πρακτικής. Αυτή η διαδικασία κάθαρσης οδηγεί σε μεγαλύτερη ελευθερία και πνευματική πρόοδο. 

  

Αυτός ο στίχος τονίζει τη σημασία της επαγρύπνησης και της προσοχής στη ζωή ενός Μπικσού. Απολαμβάνοντας τη σοβαρότητα και φοβούμενος την αστοχία, ο ασκούμενος εξασφαλίζει σταθερή πρόοδο στο μονοπάτι προς την απελευθέρωση, καίγοντας όλα τα εμπόδια και τις προσκολλήσεις. 

  

Ο αντανακλαστικός Bhikshu 

  

"Ένας Bhikshu  που απολαμβάνει τον προβληματισμό, που κοιτάζει με φόβο την αστοχία, δεν μπορεί να ξεφύγει (από την τέλεια κατάστασή του) - είναι κοντά στον Νιρβάνα." 

  

Ο προβληματισμός ή ο βα