Esoterism Academy: ZEN

ZEN - ΖΕΝ

ZEN – ZAZEN, SHIKANTAZA, ZEN WITHOUT “ZEN”

I. Zazen, (Dharmakaya) Satori, the Real Enlightenment, Without “Zen”
II. Zazen (Seishin), Daigo-tettei, (Mushin, Fudoshin, Zanshin), The Experience of “Unobstructed” Inner Existence
III. Zazen (Tamashi), Kensho (Hishiryo) the Illumination, The Exercise of Freedom, No-Mind
IV. Zazen, (Jinchi), Mushotoku, Be Here, Now
V. Zazen (Ku), zazen, Knowing oneself,

Zazen (Satori, Mushin, Fudoshin, Zanshin, Hishiryo, Mushotoku, zazen)

...

ΖΕΝ – ZAZEN, SHIKANTAZA, ΤΟ ΖΕΝ ΧΩΡΙΣ «ΖΕΝ»

I. Zazen, (Dharmakaya) Satori, η Πραγματική Φώτιση, Χωρίς το «ζεν»
II. Zazen (Seishin), Daigo-tettei, (Mushin, Fudoshin, Zanshin), Η Βίωση της «Χωρίς Εμπόδια» Εσωτερικής Ύπαρξης
III. Zazen (Tamashi), Kensho (Hishiryo) η Έλλαμψη, Η Άσκηση της Ελευθερίας, Όχι-Νους
IV. Zazen, (Jinchi), Mushotoku, Να Είσαι Εδώ, Τώρα
V. Zazen (Ku), zazen, Γνωρίζοντας τον εαυτό,

Zazen (Satori, Mushin, Fudoshin, Zanshin, Hishiryo, Mushotoku, zazen)

...

The Wordless Gate: A Mystical Journey Through Zen Awakening

I. The Sound Before Sound

In the vast silence that precedes all naming, there exists a reality beyond the reach of conceptual thought—a luminous emptiness that the ancients of the East have sought to touch with fingers of meditation and breath. This is the domain of Zen, where the seeker discovers that what is sought has never been lost, where the journey reveals itself as a returning home to what has always been present, like the ocean recognizing itself in every wave.

The practitioner sits in stillness, and in that stillness, a mystery unfolds. It is not the mystery of something hidden that must be found, but rather the mystery of something so obvious, so intimately close, that it escapes notice—like the eye that cannot see itself, or the tongue that cannot taste its own flavor. Here, in this paradoxical realm, the very ground of being reveals itself not through accumulation of knowledge but through a radical letting-go, a descent into unknowing that paradoxically illuminates everything.

The tradition traces its lineage back through centuries, through the mists of Chinese mountains where robed figures sat beneath ancient pines, through temple gardens in Japan where stones speak of eternity arranged in sand. Yet this lineage is not merely historical; it is the timeless transmission of something that cannot be transmitted, the teaching of what cannot be taught, passed from heart-mind to heart-mind like a flame lighting another flame, neither diminished nor multiplied, simply continuing.

II. The Mirror That Reflects Nothing

What is this First Principle that mystics speak of in hushed tones? In Zen, the answer comes not as doctrine but as direct pointing, like a finger indicating the moon. There is no God-creator standing outside creation, no cosmic architect separate from the building. Instead, there is Buddha-nature—that fundamental ground of being which exists before the first thought arises, before the first word divides the seamless whole into subject and object, self and other.

This original nature cannot be grasped by the seeking mind, for it is closer than closeness itself. It is not somewhere else, in some transcendent realm beyond the clouds. It is here, now, in the taste of morning tea, in the sound of wind moving through bamboo, in the sensation of breath entering and leaving the body. Yet to say it is "here" already places it somewhere, and this nature knows no location. To say it is "now" already confines it to time, and this nature precedes all temporal measurement.

The old masters spoke of emptiness, but this is not the emptiness of absence, the void of nihilistic negation. Rather, it is the pregnant emptiness of pure potential, the mirror-mind that reflects all phenomena without being stained by any, the clear sky through which clouds pass without leaving trace. Suchness, they called it—tathatā—the is-ness of what is, the simple, profound fact of existence exactly as it presents itself, prior to all interpretation, before the mind weaves its stories and constructs its elaborate edifices of meaning.

The tradition warns against making even this into an object of worship or conceptual fixation. "If you meet the Buddha on the road, kill him," goes the famous koan—a shocking statement that reveals profound wisdom. Any Buddha that can be met on a road, any principle that can be grasped and held, has already become an idol, a mental construct that obscures the living reality it attempts to capture. The true First Principle remains forever beyond all principles, the source that cannot be sourced, the ground that has no ground beneath it.

III. The World as Dewdrop

Creation myths speak of beginnings, of cosmic acts that brought the universe into being from nothing. But in the Zen vision, there is no creation and no creator—only the eternal play of dependent origination, the infinite dance of arising and passing that has no first step and no final curtain. Each thing exists only in relationship to all other things; nothing possesses independent, inherent existence. The flower blooms because of soil, water, sunlight, the pollinating insect, the seasons—and each of these exists because of countless other conditions, on and on in an infinite web of interconnection.

This world is not illusion in the crude sense of being unreal or false. The mountain is truly mountain, the river truly river. The dewdrop on the morning grass truly glistens, containing within its tiny sphere the reflection of the entire sky. Yet neither does the world possess the solid, separate, enduring reality that our conventional perception attributes to it. It is like a dream—vivid, present, undeniable in its immediacy, yet without substantial essence when examined closely.

Samsara and nirvana, the tradition teaches, are not two different places—one a realm of suffering to be escaped, the other a heavenly destination to be attained. They are two ways of perceiving this very existence. The unenlightened being sees separation, grasps at pleasure, recoils from pain, constructs elaborate narratives of a substantial self moving through a substantial world. The awakened one sees the same reality but without delusion—recognizes the seamless whole, the empty dance, the suchness that requires no improvement, no escape, no metaphysical explanation.

Rain falls on the temple roof. This simple fact contains all the sutras, all the teachings, all the philosophy that has ever been written. The sound of rain is not a symbol pointing to something else, not a means to some spiritual end. It is complete in itself, perfect in its momentary arising, its brief presence, its inevitable passing. This is the world according to Zen—neither transcended nor transformed, but seen clearly, without the veil of conceptual overlay.

IV. The Face Before Your Parents Were Born

What, then, is this entity that seeks awakening? What is this soul that the Western traditions speak of with such certainty? Zen Buddhism, following the Buddha's ancient insight, teaches the doctrine of no-self, the recognition that there is no permanent, unchanging essence at the core of human experience. Look within for this soul, and what do you find? Thoughts arising and passing, sensations flowing, emotions shifting like weather patterns across the sky of awareness. But where is the thinker behind the thoughts, the experiencer separate from experience?

Yet this teaching of no-self is not nihilistic annihilation. It does not mean that nothing exists or that human life is meaningless. Rather, it points to a deeper truth: that Buddha-nature is the fundamental reality of all beings. Not a possession that some have and others lack, not an achievement earned through spiritual merit, but the very ground of being itself, present from the beginning, obscured only by the clouds of ignorance, attachment, and conceptual thinking.

"This very mind is Buddha," the masters proclaimed—a statement of stunning immediacy and radical implication. There is no distance to traverse, no gap to bridge between the ordinary person and ultimate reality. The separation is itself the delusion. It is like standing in water and crying out with thirst, or searching desperately for one's spectacles while wearing them all along. The seeking itself creates and maintains the apparent separation.

The relationship between individual consciousness and the First Principle is therefore not one of distinction but of identity—yet not identity in the sense of oneness that obliterates all difference. The wave is not separate from the ocean, yet each wave has its unique form, its momentary expression. The Zen student realizes that what they took to be a separate self, isolated and alone, is actually the entire universe experiencing itself from a particular perspective, the whole manifesting as the particular without ceasing to be whole.

V. The Pathless Path

How then does one "elevate" oneself to realization? Here Zen reveals its most profound paradox: there is nowhere to go and nothing to attain, for one has never been separate from Buddha-nature. Yet without rigorous practice, this truth remains merely intellectual understanding, a concept in the mind rather than lived reality. One must walk the pathless path, journey toward a destination where one already stands.

Zazen, seated meditation, forms the heart of Zen practice. The practitioner sits in stillness—back straight, breath natural, mind settling like silt in still water. But this is not meditation in the ordinary sense of concentrating on an object or cultivating particular states of consciousness. It is not meant to achieve anything, acquire anything, become anything. It is simply being, purely and completely, with what is. In Soto Zen, this practice is called shikantaza—just sitting. The sitting itself is enlightenment, not a means to some future awakening. This very moment, this very breath, complete and perfect exactly as it is.

Rinzai Zen employs another method: the koan, those paradoxical questions and statements that confound the rational mind. "What is the sound of one hand clapping?" "Show me your original face before your parents were born." These are not riddles to be solved through clever thinking. They are like wedges driven into the cracks of conceptual thought, splitting apart the mind's habitual patterns, creating space for direct insight to flash through. The student sits with the koan day and night, turns it over and over, not seeking logical answers but allowing it to work beneath the surface of consciousness until suddenly—kensho—a breakthrough, a seeing into one's true nature.

Yet this breakthrough is not the end but the beginning. The old Zen saying goes: "Before enlightenment, chop wood, carry water. After enlightenment, chop wood, carry water." Life continues with its ordinary tasks and responsibilities, but now they are performed without the burden of a false self, without the weight of delusion. The dishes are washed with full presence, each plate a teaching, each cup a sutra. Walking becomes just walking, eating just eating—simple, direct, complete.

The teacher-student relationship serves as crucial crucible for this transformation. The teacher, having walked this path, can recognize genuine insight and distinguish it from intellectual understanding or emotional experience. Through encounters and exchanges, sometimes tender, sometimes fierce, the teacher helps the student die to the old way of seeing and be born into the new—though in truth, it is not new at all but merely the recognition of what has always been.

VI. The Marketplace With Helping Hands

And what is the final destination of this journey? Where does the path lead for one who has awakened? In many spiritual traditions, the goal is escape—from the world, from the body, from the cycle of rebirth—into some transcendent realm of eternal peace. But Zen points elsewhere. Enlightenment is not escape from existence but freedom within existence, the ability to engage fully with life's joys and sorrows without being enslaved by them.

The Bodhisattva vow expresses this beautifully: to save all sentient beings before entering final nirvana. This is not mere altruism or ethical obligation. It recognizes that individual liberation means nothing in isolation, that the awakened heart naturally overflows with compassion for all beings still trapped in the prison of delusion. How could one rest in personal peace while others suffer? How could the wave forget that it is ocean, that all waves are its own self?

Thus the final images in the famous Oxherding Pictures—which depict stages of Zen awakening—show not retreat into mystical isolation but return to the everyday world. The practitioner comes back to the marketplace with helping hands, engaging with ordinary people, living an ordinary life, yet transformed from within. The wine shop, the fishmonger's stall, the crying child, the laughing friends—all become the mandala of enlightenment, the sacred realm revealing itself in the most mundane circumstances.

This is the ultimate transcendence that Zen offers: not transcendence that leaves the world behind, but transcendence that penetrates so deeply into reality that the distinction between sacred and profane dissolves. Every moment becomes the First Principle expressing itself, every action an opportunity for complete presence, every encounter a meeting with Buddha-nature, whether recognized or not.

VII. The Gate Without Gate

The essence of Zen resists all systematic formulation, all attempts to capture it in doctrine or philosophy. It points to direct transmission outside the scriptures, a teaching not dependent on words. Yet words must be used, even as they are recognized to be inadequate, like a finger pointing at the moon but itself not the moon.

What remains when all concepts fall away? What stands revealed when the seeking mind exhausts itself and finally stops? The old masters simply point: Look! This! Here! Now! The bird calls. The wind moves through pines. Tea steams in the cup. Everything is already complete, already perfect, already Buddha-nature manifesting in infinite forms.

The student sits in meditation, year after year, season following season. Cherry blossoms bloom and fall. Snow covers the temple garden. Summer heat shimmers above the stones. The practice continues, not as effort to achieve but as expression of what already is. And one day—or perhaps gradually, like dawn slowly illuminating the landscape—the great matter becomes clear. Not through gaining anything, but through releasing everything. Not through reaching somewhere else, but through finally arriving where one has always been.

This is the wordless teaching, the gateless gate, the pathless path. It cannot be given, only recognized. It cannot be achieved, only allowed. Like space itself—vast, accommodating all things, touched by none, eternally present, requiring nothing, lacking nothing, complete.

The mystic sits in silence, and in that silence, all questions dissolve into their own source. What remains is simply this: the breath moving, the heart beating, existence expressing itself as this particular form, this unique perspective, this temporary gathering of elements that will one day disperse like morning mist, returning to the source that was never left.

And in that recognition comes a peace beyond understanding, a joy beyond circumstance, a freedom that needs no cause. Not the peace of having arrived somewhere, but the peace of realizing there was never anywhere to go. Not the joy of having gained something precious, but the joy of discovering that nothing was ever lost. Not the freedom of escaping limitation, but the freedom of accepting completely what is.

The temple bell sounds across the valley. Does it ring in the bell, or in the air, or in the ear that hears? Before thought divides the experience, there is only the sound itself—whole, complete, the universe announcing itself in a single pure tone that fades into silence, leaving everything exactly as it was, yet somehow utterly transformed.

This is Zen: ordinary life lived extraordinarily, the sacred discovered in the profane, enlightenment found in the midst of delusion, Buddha-nature recognized in one's own face, in the faces of all beings, in the stones and streams and endless sky. Nothing special, and yet everything miraculous. No destination reached, and yet the journey complete. Forever beginning, never ending, the eternal present revealing itself in each passing moment.

The way forward is the way back. The path out is the path in. And sitting at the center of it all, beyond all concepts of center and circumference, is simply this: awareness aware of itself, being being itself, the mystery resting in its own mystery, complete.

…

Η ΑΠΟΡΡΗΤΗ ΠΥΛΗ: Ένα Μυστικό Ταξίδι μέσα από την Ζεν Αφύπνιση

I. Ο Ήχος Πριν τον Ήχο

Μέσα στην απέραντη σιωπή που προηγείται κάθε ονομασίας, υπάρχει μια πραγματικότητα πέρα από την εμβέλεια της εννοιολογικής σκέψης — μια φωτεινή κενότητα που οι αρχαίοι της Ανατολής προσπάθησαν να αγγίξουν με τα δάχτυλα του διαλογισμού και της αναπνοής. Αυτός είναι ο χώρος του Ζεν, όπου ο αναζητητής ανακαλύπτει ότι αυτό που ψάχνει ποτέ δεν χάθηκε, όπου το ταξίδι αποκαλύπτεται ως επιστροφή στο σπίτι, σε αυτό που πάντοτε υπήρχε παρόν, σαν τον ωκεανό που αναγνωρίζει τον εαυτό του σε κάθε κύμα.

Ο ασκούμενος κάθεται ακίνητος, και μέσα σε αυτή την ακινησία ξεδιπλώνεται ένα μυστήριο. Δεν είναι το μυστήριο κάποιου κρυμμένου πράγματος που πρέπει να βρεθεί, αλλά το μυστήριο κάποιου τόσο προφανούς, τόσο οικείου και κοντινού, που διαφεύγει της προσοχής — σαν το μάτι που δεν μπορεί να δει τον εαυτό του, ή η γλώσσα που δεν μπορεί να γευτεί τη δική της γεύση. Εδώ, σε αυτόν τον παραδοξολογικό χώρο, η ίδια η βάση της ύπαρξης αποκαλύπτεται όχι μέσω συσσώρευσης γνώσης, αλλά μέσω μιας ριζικής απελευθέρωσης, μιας κατάδυσης στην άγνοια που παραδόξως φωτίζει τα πάντα.

Η παράδοση εντοπίζει τη γενεαλογία της μέσα στους αιώνες, μέσα στις ομίχλες των κινεζικών βουνών όπου ρομποφόρες μορφές κάθονταν κάτω από αρχαίους πεύκους, μέσα στους ναούς κήπους της Ιαπωνίας όπου οι πέτρες μιλούν για την αιωνιότητα τακτοποιημένες στην άμμο. Ωστόσο αυτή η γενεαλογία δεν είναι απλώς ιστορική· είναι η διαχρονική μετάδοση κάποιου που δεν μπορεί να μεταδοθεί, η διδασκαλία αυτού που δεν μπορεί να διδαχθεί, που περνά από καρδιά-νου σε καρδιά-νου σαν μια φλόγα που ανάβει μια άλλη φλόγα, χωρίς να μειώνεται ούτε να πολλαπλασιάζεται, απλώς συνεχίζοντας.

II. Ο Καθρέφτης που Δεν Αντανακλά Τίποτα

Ποια είναι αυτή η Πρώτη Αρχή για την οποία μιλούν οι μύστες με σιωπηλές φωνές; Στο Ζεν, η απάντηση δεν έρχεται ως δόγμα αλλά ως άμεση υπόδειξη, σαν ένα δάχτυλο που δείχνει το φεγγάρι. Δεν υπάρχει Θεός-δημιουργός που στέκεται έξω από τη δημιουργία, δεν υπάρχει κοσμικός αρχιτέκτονας ξεχωριστός από το κτίσμα. Αντίθετα, υπάρχει η φύση του Βούδα — εκείνη η θεμελιώδης βάση της ύπαρξης που υπάρχει πριν ανακύψει η πρώτη σκέψη, πριν η πρώτη λέξη διαιρέσει το αδιαίρετο όλο σε υποκείμενο και αντικείμενο, εαυτό και άλλο.

Αυτή η αρχέγονη φύση δεν μπορεί να συλληφθεί από το αναζητούντα νου, γιατί είναι πιο κοντά από την ίδια την εγγύτητα. Δεν βρίσκεται κάπου αλλού, σε κάποιο υπερβατικό βασίλειο πέρα από τα σύννεφα. Βρίσκεται εδώ, τώρα, στη γεύση του πρωινού τσαγιού, στον ήχο του ανέμου που κινείται μέσα από μπαμπού, στην αίσθηση της αναπνοής που μπαίνει και βγαίνει από το σώμα. Ωστόσο, το να πούμε ότι είναι «εδώ» το τοποθετεί ήδη κάπου, και αυτή η φύση δεν γνωρίζει καμία τοποθεσία. Το να πούμε ότι είναι «τώρα» το περιορίζει ήδη στον χρόνο, και αυτή η φύση προηγείται κάθε χρονικής μέτρησης.

Οι παλιοί δάσκαλοι μιλούσαν για κενότητα, αλλά αυτή δεν είναι η κενότητα της απουσίας, το κενό της μηδενιστικής άρνησης. Είναι η έγκυος κενότητα της καθαρής δυνατότητας, ο καθρέφτης-νους που αντανακλά όλα τα φαινόμενα χωρίς να λερώνεται από κανένα, ο καθαρός ουρανός μέσα από τον οποίο περνούν τα σύννεφα χωρίς να αφήνουν ίχνος. Τέτοιοτητα, το ονόμαζαν — tathatā — η είναι-ότητα του ό,τι είναι, το απλό, βαθύ γεγονός της ύπαρξης ακριβώς όπως παρουσιάζεται, πριν από κάθε ερμηνεία, πριν ο νους υφάνει τις ιστορίες του και χτίσει τα περίπλοκα οικοδομήματά του νοήματος.

Η παράδοση προειδοποιεί να μην κάνουμε ούτε αυτό αντικείμενο λατρείας ή εννοιολογικής εμμονής. «Αν συναντήσεις τον Βούδα στο δρόμο, σκότωσέ τον», λέει το διάσημο κοάν — μια συγκλονιστική δήλωση που αποκαλύπτει βαθιά σοφία. Οποιοσδήποτε Βούδας μπορεί να συναντηθεί στο δρόμο, οποιαδήποτε αρχή μπορεί να συλληφθεί και να κρατηθεί, έχει ήδη γίνει είδωλο, μια νοητική κατασκευή που σκεπάζει την ζωντανή πραγματικότητα που προσπαθεί να συλλάβει. Η αληθινή Πρώτη Αρχή παραμένει για πάντα πέρα από όλες τις αρχές, η πηγή που δεν μπορεί να πηγάσει, η βάση που δεν έχει βάση από κάτω της.

III. Ο Κόσμος σαν Σταγόνα Δρόσου

Οι μύθοι δημιουργίας μιλούν για αρχές, για κοσμικές πράξεις που έφεραν το σύμπαν στην ύπαρξη από το τίποτα. Όμως στο όραμα του Ζεν δεν υπάρχει δημιουργία ούτε δημιουργός — μόνο το αιώνιο παιχνίδι της εξαρτημένης προέλευσης, ο άπειρος χορός της ανάδυσης και της παρέλευσης που δεν έχει πρώτο βήμα ούτε τελικό παραπέτασμα. Κάθε πράγμα υπάρχει μόνο σε σχέση με όλα τα άλλα πράγματα· τίποτα δεν κατέχει ανεξάρτητη, εγγενή ύπαρξη. Το λουλούδι ανθίζει χάρη στο χώμα, το νερό, τον ήλιο, το έντομο επικονίασης, τις εποχές — και το καθένα από αυτά υπάρχει χάρη σε αμέτρητες άλλες συνθήκες, και πάει λέγοντας σε ένα άπειρο δίχτυ αλληλοσύνδεσης.

Αυτός ο κόσμος δεν είναι ψευδαίσθηση με την χυδαία έννοια ότι είναι μη πραγματικός ή ψεύτικος. Το βουνό είναι πραγματικά βουνό, ο ποταμός πραγματικά ποταμός. Η σταγόνα δρόσου στο πρωινό χορτάρι πραγματικά γυαλίζει, περιέχοντας μέσα στη μικρή της σφαίρα την αντανάκλαση ολόκληρου του ουρανού. Ωστόσο ούτε ο κόσμος κατέχει την στερεή, ξεχωριστή, διαρκή πραγματικότητα που αποδίδει η συμβατική μας αντίληψη. Είναι σαν όνειρο — ζωντανό, παρόν, αδιαμφισβήτητο στην αμεσότητά του, αλλά χωρίς ουσιαστική υπόσταση όταν εξεταστεί προσεκτικά.

Η σαμσάρα και η νιρβάνα, διδάσκει η παράδοση, δεν είναι δύο διαφορετικοί τόποι — η μία ένα βασίλειο πόνου που πρέπει να ξεφύγεις, η άλλη ένας ουράνιος προορισμός που πρέπει να επιτευχθεί. Είναι δύο τρόποι αντίληψης αυτής της ίδιας ύπαρξης. Ο μη φωτισμένος βλέπει διαχωρισμό, αρπάζεται από την ευχαρίστηση, αποστρέφεται τον πόνο, κατασκευάζει περίπλοκες αφηγήσεις ενός ουσιαστικού εαυτού που κινείται μέσα σε έναν ουσιαστικό κόσμο. Ο αφυπνισμένος βλέπει την ίδια πραγματικότητα αλλά χωρίς αυταπάτη — αναγνωρίζει το αδιαίρετο όλο, τον κενό χορό, την τέτοιοτητα που δεν χρειάζεται βελτίωση, διαφυγή, μεταφυσική εξήγηση.

Η βροχή πέφτει στη στέγη του ναού. Αυτό το απλό γεγονός περιέχει όλα τα σούτρα, όλες τις διδασκαλίες, όλη τη φιλοσοφία που γράφτηκε ποτέ. Ο ήχος της βροχής δεν είναι σύμβολο που δείχνει κάτι άλλο, δεν είναι μέσο για κάποιο πνευματικό σκοπό. Είναι πλήρης από μόνος του, τέλειος στη στιγμιαία ανάδυσή του, στη σύντομη παρουσία του, στην αναπόφευκτη παρέλευσή του. Αυτός είναι ο κόσμος σύμφωνα με το Ζεν — ούτε ξεπερνιέται ούτε μεταμορφώνεται, αλλά βλέπεται καθαρά, χωρίς το πέπλο της εννοιολογικής επικάλυψης.

IV. Το Πρόσωπο Πριν Γεννηθούν οι Γονείς Σου

Τι είναι λοιπόν αυτό το ον που αναζητά την αφύπνιση; Τι είναι αυτή η ψυχή για την οποία μιλούν με τόση βεβαιότητα οι δυτικές παραδόσεις; Το Ζεν Βουδισμός, ακολουθώντας την αρχαία διαπίστωση του Βούδα, διδάσκει το δόγμα του μη-εαυτού, την αναγνώριση ότι δεν υπάρχει μόνιμη, αμετάβλητη ουσία στον πυρήνα της ανθρώπινης εμπειρίας. Κοίταξε μέσα σου για αυτή την ψυχή, και τι βρίσκεις; Σκέψεις που αναδύονται και παρέρχονται, αισθήσεις που ρέουν, συναισθήματα που αλλάζουν σαν καιρικά φαινόμενα στον ουρανό της επίγνωσης. Αλλά πού είναι ο σκεπτόμενος πίσω από τις σκέψεις, ο βιωματικός ξεχωριστός από την εμπειρία;

Ωστόσο αυτή η διδασκαλία του μη-εαυτού δεν είναι μηδενιστική εξολόθρευση. Δεν σημαίνει ότι τίποτα δεν υπάρχει ή ότι η ανθρώπινη ζωή είναι χωρίς νόημα. Αντίθετα, δείχνει μια βαθύτερη αλήθεια: ότι η φύση του Βούδα είναι η θεμελιώδης πραγματικότητα όλων των όντων. Δεν είναι κάτι που κατέχουν κάποιοι και λείπει από άλλους, δεν είναι επίτευξη που κερδίζεται με πνευματική αρετή, αλλά η ίδια η βάση της ύπαρξης, παρούσα από την αρχή, σκεπασμένη μόνο από τα σύννεφα της άγνοιας, της προσκόλλησης και της εννοιολογικής σκέψης.

«Αυτός ακριβώς ο νους είναι Βούδας», διακήρυξαν οι δάσκαλοι — μια δήλωση εκπληκτικής αμεσότητας και ριζικής σημασίας. Δεν υπάρχει απόσταση να διανυθεί, δεν υπάρχει χάσμα να γεφυρωθεί ανάμεσα στον συνηθισμένο άνθρωπο και την υπέρτατη πραγματικότητα. Ο διαχωρισμός είναι ο ίδιος η αυταπάτη. Είναι σαν να στέκεσαι μέσα στο νερό και να φωνάζεις διψασμένος, ή να ψάχνεις απεγνωσμένα τα γυαλιά σου ενώ τα φοράς όλη την ώρα. Η ίδια η αναζήτηση δημιουργεί και διατηρεί τον φαινομενικό διαχωρισμό.

Η σχέση ανάμεσα στην ατομική συνείδηση και την Πρώτη Αρχή δεν είναι λοιπόν σχέση διάκρισης αλλά ταυτότητας — όχι όμως ταυτότητας με την έννοια μιας ενότητας που καταργεί κάθε διαφορά. Το κύμα δεν είναι ξεχωριστό από τον ωκεανό, ωστόσο κάθε κύμα έχει τη μοναδική του μορφή, την στιγμιαία του έκφραση. Ο μαθητής του Ζεν συνειδητοποιεί ότι αυτό που νόμιζε ότι ήταν ένας ξεχωριστός εαυτός, απομονωμένος και μόνος, είναι στην πραγματικότητα ολόκληρο το σύμπαν που βιώνει τον εαυτό του από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία, το όλο που εκδηλώνεται ως το μερικό χωρίς να παύει να είναι όλο.

V. Η Άπατος Οδός

Πώς λοιπόν «ανυψώνει» κανείς τον εαυτό του στην πραγματοποίηση; Εδώ το Ζεν αποκαλύπτει το πιο βαθύ του παράδοξο: δεν υπάρχει πουθενά να πάει και τίποτα να επιτύχει, γιατί ποτέ δεν υπήρξε ξεχωριστός από τη φύση του Βούδα. Ωστόσο, χωρίς αυστηρή πρακτική, αυτή η αλήθεια παραμένει απλώς διανοητική κατανόηση, μια έννοια στο μυαλό και όχι βιωμένη πραγματικότητα. Πρέπει να βαδίσει κανείς την άπατη οδό, να ταξιδέψει προς έναν προορισμό όπου ήδη στέκεται.

Ο ζαζέν, ο καθιστός διαλογισμός, αποτελεί την καρδιά της πρακτικής του Ζεν. Ο ασκούμενος κάθεται ακίνητος — πλάτη ίσια, αναπνοή φυσική, νους που κατακάθεται σαν ιλύς σε ήρεμο νερό. Αλλά αυτό δεν είναι διαλογισμός με την συνηθισμένη έννοια της συγκέντρωσης σε ένα αντικείμενο ή της καλλιέργειας συγκεκριμένων καταστάσεων συνείδησης. Δεν προορίζεται να επιτύχει κάτι, να αποκτήσει κάτι, να γίνει κάτι. Είναι απλώς το είναι, καθαρά και πλήρως, με ό,τι υπάρχει. Στο Σότο Ζεν, αυτή η πρακτική λέγεται σικάνταζα — απλώς καθιστός. Το ίδιο το κάθισμα είναι η φώτιση, όχι μέσο για κάποια μελλοντική αφύπνιση. Αυτή ακριβώς η στιγμή, αυτή ακριβώς η αναπνοή, πλήρης και τέλεια ακριβώς όπως είναι.

Το Ρίνζαι Ζεν χρησιμοποιεί άλλη μέθοδο: το κοάν, αυτά τα παραδοξολογικά ερωτήματα και δηλώσεις που μπερδεύουν τον λογικό νου. «Ποιος είναι ο ήχος του χειροκροτήματος με το ένα χέρι;» «Δείξε μου το αρχικό σου πρόσωπο πριν γεννηθούν οι γονείς σου.» Αυτά δεν είναι γρίφοι για να λυθούν με έξυπνη σκέψη. Είναι σαν σφήνες που σπρώχνονται στις ρωγμές της εννοιολογικής σκέψης, σπάζοντας τα συνηθισμένα μοτίβα του νου, δημιουργώντας χώρο για να περάσει άμεση ενόραση. Ο μαθητής κάθεται με το κοάν μέρα και νύχτα, το γυρίζει και το ξαναγυρίζει, όχι αναζητώντας λογικές απαντήσεις αλλά επιτρέποντας να δουλέψει κάτω από την επιφάνεια της συνείδησης μέχρι που ξαφνικά — κένσο — μια διάσπαση, μια ματιά στη αληθινή φύση του.

Ωστόσο αυτή η διάσπαση δεν είναι το τέλος αλλά η αρχή. Η παλιά ρήση του Ζεν λέει: «Πριν την φώτιση, κόβε ξύλα, κουβάλα νερό. Μετά την φώτιση, κόβε ξύλα, κουβάλα νερό.» Η ζωή συνεχίζεται με τις συνηθισμένες εργασίες και ευθύνες της, αλλά τώρα εκτελούνται χωρίς το βάρος ενός ψευδούς εαυτού, χωρίς το βάρος της αυταπάτης. Τα πιάτα πλένονται με πλήρη παρουσία, κάθε πιάτο μια διδασκαλία, κάθε φλιτζάνι ένα σούτρα. Το περπάτημα γίνεται απλώς περπάτημα, το φαγητό απλώς φαγητό — απλό, άμεσο, πλήρες.

Η σχέση δάσκαλου-μαθητή λειτουργεί ως κρίσιμο χυτήριο για αυτή την μεταμόρφωση. Ο δάσκαλος, που έχει βαδίσει αυτόν τον δρόμο, μπορεί να αναγνωρίσει την γνήσια ενόραση και να την διακρίνει από διανοητική κατανόηση ή συναισθηματική εμπειρία. Μέσα από συναντήσεις και ανταλλαγές, άλλοτε τρυφερές, άλλοτε σκληρές, ο δάσκαλος βοηθά τον μαθητή να πεθάνει στον παλιό τρόπο θέασης και να γεννηθεί στον νέο — αν και στην πραγματικότητα δεν είναι νέος, αλλά απλώς η αναγνώριση αυτού που πάντοτε υπήρχε.

VI. Η Αγορά με Βοηθητικά Χέρια

Και ποιος είναι ο τελικός προορισμός αυτού του ταξιδιού; Πού οδηγεί ο δρόμος για αυτόν που έχει αφυπνιστεί; Σε πολλές πνευματικές παραδόσεις, ο στόχος είναι η διαφυγή — από τον κόσμο, από το σώμα, από τον κύκλο της αναγέννησης — σε κάποιο υπερβατικό βασίλειο αιώνιας ειρήνης. Όμως το Ζεν δείχνει αλλού. Η φώτιση δεν είναι διαφυγή από την ύπαρξη αλλά ελευθερία μέσα στην ύπαρξη, η ικανότητα να εμπλακεί κανείς πλήρως με τις χαρές και τις λύπες της ζωής χωρίς να γίνει δούλος τους.

Ο όρκος του Μποντισάτβα εκφράζει αυτό όμορφα: να σώσει όλα τα αισθανόμενα όντα πριν εισέλθει στην τελική νιρβάνα. Αυτό δεν είναι απλός αλτρουισμός ή ηθική υποχρέωση. Αναγνωρίζει ότι η ατομική απελευθέρωση δεν σημαίνει τίποτα απομονωμένη, ότι η αφυπνισμένη καρδιά φυσικά ξεχειλίζει με συμπόνια για όλα τα όντα που είναι ακόμα παγιδευμένα στη φυλακή της αυταπάτης. Πώς θα μπορούσε κανείς να αναπαυθεί στην προσωπική ειρήνη ενώ οι άλλοι υποφέρουν; Πώς θα μπορούσε το κύμα να ξεχάσει ότι είναι ωκεανός, ότι όλα τα κύματα είναι ο ίδιος του ο εαυτός;

Έτσι οι τελευταίες εικόνες στις διάσημες Εικόνες του Βοσκού του Βοδιού — που απεικονίζουν τα στάδια της Ζεν αφύπνισης — δείχνουν όχι αποχώρηση σε μυστική απομόνωση αλλά επιστροφή στον καθημερινό κόσμο. Ο ασκούμενος επιστρέφει στην αγορά με βοηθητικά χέρια, εμπλέκεται με συνηθισμένους ανθρώπους, ζει μια συνηθισμένη ζωή, αλλά μεταμορφωμένος από μέσα. Το οινοπωλείο, ο πάγκος του ψαρά, το κλαμένο παιδί, οι γελούντες φίλοι — όλα γίνονται η μάνταλα της φώτισης, το ιερό βασίλειο που αποκαλύπτεται στις πιο καθημερινές περιστάσεις.

Αυτή είναι η υπέρτατη υπέρβαση που προσφέρει το Ζεν: όχι υπέρβαση που αφήνει τον κόσμο πίσω, αλλά υπέρβαση που διεισδύει τόσο βαθιά στην πραγματικότητα ώστε η διάκριση μεταξύ ιερού και βέβηλου διαλύεται. Κάθε στιγμή γίνεται η Πρώτη Αρχή που εκφράζεται, κάθε πράξη ευκαιρία για πλήρη παρουσία, κάθε συνάντηση συνάντηση με τη φύση του Βούδα, είτε αναγνωρίζεται είτε όχι.

VII. Η Πύλη Χωρίς Πύλη

Η ουσία του Ζεν αντιστέκεται σε κάθε συστηματική διατύπωση, σε κάθε προσπάθεια να συλληφθεί σε δόγμα ή φιλοσοφία. Δείχνει προς άμεση μετάδοση έξω από τις γραφές, μια διδασκαλία που δεν εξαρτάται από λέξεις. Ωστόσο οι λέξεις πρέπει να χρησιμοποιηθούν, ακόμα και όταν αναγνωρίζεται ότι είναι ανεπαρκείς, σαν δάχτυλο που δείχνει το φεγγάρι αλλά δεν είναι το ίδιο το φεγγάρι.

Τι μένει όταν πέσουν όλες οι έννοιες; Τι αποκαλύπτεται όταν ο αναζητών νους εξαντληθεί και τελικά σταματήσει; Οι παλιοί δάσκαλοι απλώς δείχνουν: Κοίτα! Αυτό! Εδώ! Τώρα! Το πουλί φωνάζει. Ο άνεμος κινείται μέσα από τα πεύκα. Το τσάι αχνίζει στο φλιτζάνι. Τα πάντα είναι ήδη πλήρη, ήδη τέλεια, ήδη η φύση του Βούδα που εκδηλώνεται σε άπειρες μορφές.

Ο μαθητής κάθεται σε διαλογισμό, χρόνο με τον χρόνο, εποχή μετά την εποχή. Οι κερασιές ανθίζουν και πέφτουν. Το χιόνι σκεπάζει τον κήπο του ναού. Η θερινή ζέστη τρεμοπαίζει πάνω από τις πέτρες. Η πρακτική συνεχίζεται, όχι ως προσπάθεια επίτευξης αλλά ως έκφραση αυτού που ήδη είναι. Και μια μέρα — ή ίσως σταδιακά, σαν την αυγή που αργά φωτίζει το τοπίο — το μεγάλο ζήτημα γίνεται σαφές. Όχι κερδίζοντας κάτι, αλλά απελευθερώνοντας τα πάντα. Όχι φτάνοντας κάπου αλλού, αλλά φτάνοντας τελικά εκεί που πάντοτε βρισκόταν.

Αυτή είναι η διδασκαλία χωρίς λόγια, η πύλη χωρίς πύλη, η οδός χωρίς οδό. Δεν μπορεί να δοθεί, μόνο να αναγνωριστεί. Δεν μπορεί να επιτευχθεί, μόνο να επιτραπεί. Σαν τον ίδιο τον χώρο — απέραντο, που χωράει τα πάντα, που δεν αγγίζεται από τίποτα, αιώνια παρόν, που δεν χρειάζεται τίποτα, δεν στερείται τίποτα, πλήρες.

Ο μύστης κάθεται στη σιωπή, και μέσα σε αυτή τη σιωπή όλα τα ερωτήματα διαλύονται στην ίδια τους την πηγή. Αυτό που μένει είναι απλώς αυτό: η αναπνοή που κινείται, η καρδιά που χτυπά, η ύπαρξη που εκφράζεται ως αυτή η συγκεκριμένη μορφή, αυτή η μοναδική οπτική, αυτή η προσωρινή συγκέντρωση στοιχείων που μια μέρα θα διασκορπιστεί σαν την πρωινή ομίχλη, επιστρέφοντας στην πηγή που ποτέ δεν εγκατέλειψε.

Και μέσα σε αυτή την αναγνώριση έρχεται μια ειρήνη πέρα από την κατανόηση, μια χαρά πέρα από τις περιστάσεις, μια ελευθερία που δεν χρειάζεται αιτία. Όχι η ειρήνη του ότι έφτασε κάπου, αλλά η ειρήνη της συνειδητοποίησης ότι ποτέ δεν υπήρχε πουθενά να πάει. Όχι η χαρά του ότι απέκτησε κάτι πολύτιμο, αλλά η χαρά της ανακάλυψης ότι τίποτα δεν χάθηκε ποτέ. Όχι η ελευθερία της διαφυγής από τον περιορισμό, αλλά η ελευθερία της πλήρους αποδοχής αυτού που είναι.

Η καμπάνα του ναού ηχεί μέσα στην κοιλάδα. Χτυπά μέσα στην καμπάνα, ή στον αέρα, ή στο αυτί που ακούει; Πριν η σκέψη διαιρέσει την εμπειρία, υπάρχει μόνο ο ίδιος ο ήχος — ολόκληρος, πλήρης, το σύμπαν που αναγγέλλει τον εαυτό του σε έναν μοναδικό καθαρό τόνο που σβήνει στη σιωπή, αφήνοντας τα πάντα ακριβώς όπως ήταν, αλλά με κάποιο τρόπο ριζικά μεταμορφωμένα.

Αυτό είναι το Ζεν: η συνηθισμένη ζωή που ζει εξαιρετικά, το ιερό που ανακαλύπτεται μέσα στο βέβηλο, η φώτιση που βρίσκεται μέσα στην αυταπάτη, η φύση του Βούδα που αναγνωρίζεται στο δικό σου πρόσωπο, στα πρόσωπα όλων των όντων, στις πέτρες και στα ρυάκια και στον ατέλειωτο ουρανό. Τίποτα το ιδιαίτερο, και όμως όλα θαυμαστά. Κανένας προορισμός που δεν φτάνει, και όμως το ταξίδι ολοκληρωμένο. Πάντοτε αρχίζοντας, ποτέ τελειώνοντας, το αιώνιο παρόν που αποκαλύπτεται σε κάθε φευγαλέα στιγμή.

Ο δρόμος μπροστά είναι ο δρόμος πίσω. Η έξοδος είναι η είσοδος. Και καθισμένος στο κέντρο όλων, πέρα από κάθε έννοια κέντρου και περιφέρειας, υπάρχει απλώς αυτό: η επίγνωση που είναι επίγνωση του εαυτού της, το είναι που είναι το ίδιο του το είναι, το μυστήριο που αναπαύεται στο δικό του μυστήριο, πλήρες.

Subscribe to: Comments (Atom)

Monday, 16 February, 2026

4. The Mystery Beyond Memory: A Journey Into Timeless Meditation

(Meditation Without Memory, Possession, or Past)

The Sanctity of Darkness

In the great rhythm of existence, there is a sacred alternation that few truly comprehend. The seeker walks through daylight hours with eyes wide open, observing the endless procession of phenomena that parade before consciousness. Yet it is in the darkness, in the blessed surrender of sleep, that the deepest mysteries make themselves known. For the one who has learned to watch—truly watch—the movements of life with unwavering attention, the night becomes not an absence but a presence, not a void but a vessel.

Sleep, in its purest form, is not merely rest for the weary body. It is a threshold, a portal through which the soul may pass into territories unknown to the waking mind. When the daylight consciousness has been vigilant, when awareness has moved like a clear stream through the hours of activity, then something miraculous occurs as darkness falls. The mind does not collapse into unconsciousness but rather awakens into a different order of being altogether.

This awakening comes unbidden, like grace itself. No amount of striving can produce it, no technique can guarantee its arrival. It emerges from depths that have no name, rising from the stillness that lies beneath all thought, all memory, all the accumulated knowledge of a lifetime. It is meditation in its most authentic form—not the meditation of practice and discipline, though these have their place, but meditation as a gift, as benediction, as the spontaneous flowering of a consciousness that has been prepared without knowing it was being prepared.

The Enchantment That Cannot Be Summoned

There exists an enchantment that no human imagination can conjure, no flight of fancy can approximate. It belongs to a different order of reality entirely, one that exists outside the boundaries of thought, beyond the territories mapped by memory and expectation. This is the enchantment of true meditation, and it comes into being only when all invitations have ceased, when the mind has finally exhausted its endless efforts to capture, to hold, to possess.

The consciousness that has learned to be tranquil—not through suppression but through understanding, not through force but through clarity—becomes a silent witness to its own depths. And from somewhere beyond these depths, from a realm that is neither within consciousness nor separate from it, the mystery descends. It does not enter the mind; rather, the mind discovers itself already immersed in it, like a fish suddenly aware of the ocean.

This mystery dwells in a space that thought cannot reach. Thought, with all its brilliant capacity for analysis and categorization, finds itself powerless here. It is like trying to catch the wind in a net, trying to bottle starlight, trying to measure the infinite with finite instruments. The periphery of thought marks the boundary of the known world, but meditation lives in the vast unknown beyond those boundaries—not as an idea about the unknown, but as direct encounter with it.

The Impossibility of Remembrance

Here lies one of the great paradoxes of spiritual experience: that which is most profound leaves no trace in memory. Memory belongs to time, to the sequential unfolding of moments in which the past can be distinguished from the present. But meditation, in its deepest sense, belongs to the timeless. It cannot be stored, cannot be archived in the mind's vast library of experiences.

When one tries to remember meditation—to recall its qualities, to compare this experience with that one, to build a treasury of spiritual moments—the very act of remembering destroys the living reality. Remembrance is always a resurrection of what has died, an attempt to bring back to life something that has already passed into the realm of the finished, the completed, the gone. It is like pressing flowers in a book and calling them gardens.

True meditation is not a resurrection. It does not arise from the past, does not depend on accumulated experience or spiritual credentials. It comes from fullness—the fullness of the heart that has learned to be simple, to be present, to be available to the moment without the burden of yesterday. This fullness has nothing to do with intellectual capacity or the brightness of the analytical mind. One may be brilliant in thought and impoverished in meditation; one may be simple in intellect and rich beyond measure in spiritual depth.

The Blessing of Eternal Newness

For those who are blessed—and it is truly a blessing, not an achievement—meditation may arrive night after night, like a faithful friend who needs no announcement of arrival. Yet each visitation is utterly new. Not new in the sense that it differs from what came before, for such comparison would already introduce the old into the new. Rather, it is new in a way that has no relationship to the old at all. It is newness without precedent, without reference point, without the shadow of memory lurking in the background.

This newness expresses itself in infinite diversity. Each encounter with the mystery reveals different facets, different qualities, different depths. Yet within this ceaseless change lies something changeless—not the changelessness of stagnation, but the unchanging ground from which all authentic change emerges. It is change that does not accumulate, transformation that leaves no trace, movement that returns always to stillness.

To witness this is to stand before the great mystery of existence itself: that life can be simultaneously eternal and ever-fresh, that the divine presence can be both unchanging and infinitely creative, that the soul can experience something again and again and yet find it each time as if for the first time.

The Sacred Art of Sleep

Sleep itself becomes transformed when consciousness has learned the art of watchfulness. Not the sleep of exhaustion, when the body simply collapses under the weight of fatigue. Not the sleep induced by chemicals or substances that force the mind into unconsciousness. Not even the sleep that follows physical satisfaction, the heavy slumber of contentment. These forms of sleep are escapes, small deaths, temporary absences from awareness.

The sleep that serves meditation is different in kind. It is light as air, quick as intuition, delicate as the first breath of dawn. The body that enters this sleep is a sensitive instrument, finely tuned through the day's alertness. When awareness has moved through waking hours with precision and care, the body absorbs this quality. It becomes responsive rather than dull, alive rather than merely functional, capable of that exquisite sensitivity that allows the deepest mysteries to make themselves known.

This sensitivity is not cultivated through ascetic practices or harsh disciplines. It arises naturally from alertness itself—from the simple act of being present to life as it unfolds. When one watches the movements of thought, the arising of emotion, the interplay of desire and resistance, the body learns a different way of being. It relaxes not into torpor but into readiness, like a deer in a forest, simultaneously at ease and completely aware.

The Infinite Depths

Sometimes the meditation that comes in the night is light, barely perceptible—a whisper of presence, a subtle shift in the quality of consciousness, gentle as a breeze that moves through leaves so softly one can hardly be certain it was there at all. At such times, the mystery touches the soul with extraordinary delicacy, like the brush of a butterfly's wing against skin, leaving behind not an impression but a sense of having been blessed by something too subtle for words.

At other times, the depth is beyond all measure. The soul finds itself plunging into abysses that have no bottom, or rather, whose bottom is infinity itself. These are the moments when all concepts of depth and height, of inner and outer, of self and other dissolve completely. The individual consciousness discovers itself to be a drop that contains the ocean, a single point that encompasses all space, a momentary existence that touches eternity.

Such experiences cannot be compared, cannot be ranked on any scale of spiritual achievement. The light touch and the infinite depth are equally sacred, equally complete in themselves. To prefer one over the other, to desire the profound over the subtle or the gentle over the overwhelming, is already to miss the point. Each manifestation of the mystery is perfect as it is, complete in its own right, requiring nothing beyond itself.

The Danger of Possession

Here lies the great danger that awaits every seeker: the temptation to possess. The mind, by its very nature, wants to grasp, to hold, to accumulate. It wants to build a treasury of experiences, to say "I have meditated deeply" or "I have touched the infinite." This possessiveness, subtle as it is, destroys the very thing it seeks to preserve.

When the mind holds a spiritual experience as a remembrance, when it indulges in the memory of ecstasy, when it returns again and again to savor what once was, the living stream of meditation comes to an end. What remains is only a corpse, a dead thing that the mind keeps wrapped in the grave-clothes of memory, occasionally taking it out to examine and admire. But the living mystery has departed, leaving only its shadow.

The quality of possessiveness must be recognized for what it is: a barrier to the sacred, a wall between the seeker and the sought, a veil that obscures the very thing one most deeply desires. This does not mean one should try forcefully to become non-possessive, for such effort is itself a subtle form of possession. Rather, one must see clearly the mechanism of possession, must understand how the mind operates, how it grasps and clings and tries to make permanent what is by nature impermanent.

The Rootless Mystery

Meditation, in its truest sense, has no root. It is not grounded in any system of thought, does not grow from any seed of practice or technique. It has no substance that the mind can hold, no form that can be grasped, no essence that can be captured in words or concepts. It is like wind—present and powerful, yet without solidity. Like space—all-encompassing, yet empty of content. Like light—revealing everything, yet itself invisible.

This rootlessness is not a deficiency but the very nature of the mystery itself. Because it has no root, it cannot be cultivated in any ordinary sense. Because it has no substance, it cannot be possessed or stored. Because it belongs to the realm beyond thought, it cannot be understood through analysis or study.

Yet this does not mean meditation is unreachable or impossibly distant. On the contrary, it is closer than breath, more intimate than thought, more present than the sense of self. It is always already here, always already available. What is required is not the addition of something new but the removal of what obscures: the constant churning of thought, the grasping of desire, the weight of memory, the burden of the accumulated past.

The Eternal Present

In the end, what reveals itself to the one who has learned to be still is the simple, extraordinary fact of presence itself. Not presence as opposed to absence, not presence as one half of a duality, but presence as the ground of all experience—the unchanging awareness within which all change occurs, the silent witness that observes the entire drama of existence without ever being touched by it.

This presence has no history. It was not born and cannot die. It does not accumulate experiences or grow in wisdom or develop over time. It simply is, eternally and completely, the same yesterday, today, and forever. Yet within this changeless presence, all change becomes possible. Within this eternal now, all of time unfolds. Within this stillness, all movement arises.

To rest in this presence is to discover what one has always been, to come home to a place one never truly left, to awaken from a dream one never quite believed. It is the end of seeking and the beginning of simply being. It is meditation without meditation, awareness without an aware one, presence without anyone being present.

The Sacred Invitation

The mystery extends an invitation to every human soul—not an invitation that requires acceptance or rejection, for such choice already implies separation, but an invitation that is always already accepted by virtue of one's very existence. The question is not whether one will respond to this invitation but whether one will recognize that the response is already happening, has always been happening, in every breath, in every moment of awareness, in every fleeting instant of being.

To live with this recognition is to walk through the world as both pilgrim and destination, as both seeker and sought, as both question and answer. It is to discover that the sacred is not separate from the ordinary, that transcendence is not opposed to immanence, that the infinite dwells in every finite moment.

This is the gift of meditation without memory, the blessing of experience without possession, the grace of presence without past. It asks nothing of us except that we be what we already are, know what we already know, and rest in what has never left us. And in that simple rest, in that profound ease, the mystery reveals itself—not as something other than ourselves, but as our own deepest nature, always present, forever new, eternally complete.

…

4. Το Μυστήριο Πέρα από τη Μνήμη: Ένα Ταξίδι στο Διαχρονικό Διαλογισμό

(Διαλογισμός Χωρίς Μνήμη, Κατοχή ή Παρελθόν)

Η Ιερότητα του Σκότους

Στον μεγάλο ρυθμό της ύπαρξης, υπάρχει μια ιερή εναλλαγή που λίγοι κατανοούν πραγματικά. Ο αναζητητής περπατά στις ώρες της ημέρας με τα μάτια ορθάνοιχτα, παρατηρώντας την ατελείωτη παρέλαση των φαινομένων που παρελαύνουν μπροστά από τη συνείδηση. Ωστόσο, είναι στο σκότος, στην ευλογημένη παράδοση του ύπνου, που τα βαθύτερα μυστήρια αποκαλύπτονται. Για εκείνον που έχει μάθει να παρακολουθεί —πραγματικά να παρακολουθεί— τις κινήσεις της ζωής με αταλάντευτη προσοχή, η νύχτα γίνεται όχι απουσία αλλά παρουσία, όχι κενό αλλά δοχείο.

Ο ύπνος, στην καθαρότερη μορφή του, δεν είναι απλώς ανάπαυση για το κουρασμένο σώμα. Είναι ένα κατώφλι, μια πύλη από την οποία η ψυχή μπορεί να περάσει σε εδάφη άγνωστα στον ξύπνιο νου. Όταν η συνείδηση της ημέρας ήταν αφυπνισμένη, όταν η επίγνωση έχει κινηθεί σαν καθαρό ρυάκι μέσα στις ώρες της δραστηριότητας, τότε κάτι θαυμαστό συμβαίνει καθώς πέφτει το σκότος. Ο νους δεν καταρρέει στην ασυνειδησία, αλλά μάλλον ξυπνά σε μια διαφορετική τάξη ύπαρξης συνολικά.

Αυτό το ξύπνημα έρχεται απροσκάλεστο, σαν την ίδια τη χάρη. Καμία προσπάθεια δεν μπορεί να το παράγει, καμία τεχνική δεν μπορεί να εγγυηθεί την άφιξή του. Αναδύεται από βάθη που δεν έχουν όνομα, ανεβαίνοντας από την ακινησία που βρίσκεται κάτω από κάθε σκέψη, κάθε μνήμη, κάθε συσσωρευμένη γνώση μιας ζωής. Είναι ο διαλογισμός στην πιο αυθεντική του μορφή —όχι ο διαλογισμός της εξάσκησης και της πειθαρχίας, αν και αυτά έχουν τη θέση τους, αλλά ο διαλογισμός ως δώρο, ως ευλογία, ως το αυθόρμητο άνθισμα μιας συνείδησης που έχει προετοιμαστεί χωρίς να το γνωρίζει.

Η Μαγεία που Δεν Μπορεί να Επικληθεί

Υπάρχει μια μαγεία που καμία ανθρώπινη φαντασία δεν μπορεί να δημιουργήσει, καμία πτήση της φαντασίας δεν μπορεί να προσεγγίσει. Ανήκει σε μια διαφορετική τάξη πραγματικότητας εντελώς, μια τάξη που υπάρχει έξω από τα όρια της σκέψης, πέρα από τα εδάφη που έχουν χαρτογραφηθεί από τη μνήμη και την προσδοκία. Αυτή είναι η μαγεία του αληθινού διαλογισμού, και έρχεται στην ύπαρξη μόνο όταν όλες οι προσκλήσεις έχουν σταματήσει, όταν ο νους έχει επιτέλους εξαντλήσει τις ατελείωτες προσπάθειές του να συλλάβει, να κρατήσει, να κατέχει.

Η συνείδηση που έχει μάθει να είναι ήρεμη —όχι μέσω καταστολής αλλά μέσω κατανόησης, όχι μέσω βίας αλλά μέσω σαφήνειας— γίνεται ένας σιωπηλός μάρτυρας των ίδιων της των βαθών. Και από κάπου πέρα από αυτά τα βάθη, από ένα βασίλειο που δεν είναι ούτε μέσα στη συνείδηση ούτε ξεχωριστό από αυτήν, το μυστήριο κατεβαίνει. Δεν εισέρχεται στον νου· μάλλον, ο νους ανακαλύπτει τον εαυτό του ήδη βυθισμένο σε αυτό, σαν ένα ψάρι που ξαφνικά συνειδητοποιεί τον ωκεανό.

Αυτό το μυστήριο κατοικεί σε έναν χώρο που η σκέψη δεν μπορεί να φτάσει. Η σκέψη, με όλη της την λαμπρή ικανότητα για ανάλυση και κατηγοριοποίηση, βρίσκεται ανίσχυρη εδώ. Είναι σαν να προσπαθείς να πιάσεις τον άνεμο σε δίχτυ, να εμφιαλώσεις το φως των αστεριών, να μετρήσεις το άπειρο με πεπερασμένα όργανα. Η περιφέρεια της σκέψης σημαδεύει το όριο του γνωστού κόσμου, αλλά ο διαλογισμός ζει στο απέραντο άγνωστο πέρα από αυτά τα όρια —όχι ως ιδέα για το άγνωστο, αλλά ως άμεση συνάντηση με αυτό.

Η Αδυναμία της Ανάμνησης

Εδώ βρίσκεται μία από τις μεγάλες παραδοξότητες της πνευματικής εμπειρίας: αυτό που είναι το πιο βαθύ δεν αφήνει ίχνος στη μνήμη. Η μνήμη ανήκει στον χρόνο, στην αλληλουχία της ανάπτυξης των στιγμών όπου το παρελθόν μπορεί να διακριθεί από το παρόν. Αλλά ο διαλογισμός, στην βαθύτερη έννοιά του, ανήκει στο άχρονο. Δεν μπορεί να αποθηκευτεί, δεν μπορεί να αρχειοθετηθεί στη μεγάλη βιβλιοθήκη εμπειριών του νου.

Όταν κάποιος προσπαθεί να θυμηθεί τον διαλογισμό —να ανακαλέσει τις ιδιότητές του, να συγκρίνει αυτή την εμπειρία με εκείνη, να χτίσει έναν θησαυρό πνευματικών στιγμών— η ίδια η πράξη της ανάμνησης καταστρέφει την ζωντανή πραγματικότητα. Η ανάμνηση είναι πάντα μια ανάσταση αυτού που έχει πεθάνει, μια προσπάθεια να επαναφέρει στη ζωή κάτι που έχει ήδη περάσει στο βασίλειο του τετελεσμένου, του ολοκληρωμένου, του χαμένου. Είναι σαν να πιέζεις λουλούδια σε ένα βιβλίο και να τα αποκαλείς κήπους.

Ο αληθινός διαλογισμός δεν είναι ανάσταση. Δεν αναδύεται από το παρελθόν, δεν εξαρτάται από συσσωρευμένη εμπειρία ή πνευματικά διαπιστευτήρια. Έρχεται από την πληρότητα —την πληρότητα της καρδιάς που έχει μάθει να είναι απλή, να είναι παρούσα, να είναι διαθέσιμη στη στιγμή χωρίς το βάρος του χθες. Αυτή η πληρότητα δεν έχει καμία σχέση με την πνευματική ικανότητα ή τη λάμψη του αναλυτικού νου. Κάποιος μπορεί να είναι λαμπρός στη σκέψη και φτωχός στον διαλογισμό· κάποιος μπορεί να είναι απλός στον νου και πλούσιος πέρα από κάθε μέτρο σε πνευματικό βάθος.

Η Ευλογία της Αιώνιας Καινοτομίας

Για εκείνους που είναι ευλογημένοι —και είναι πραγματικά ευλογία, όχι επίτευγμα— ο διαλογισμός μπορεί να έρχεται νύχτα με νύχτα, σαν ένας πιστός φίλος που δεν χρειάζεται αναγγελία άφιξης. Ωστόσο, κάθε επίσκεψη είναι απόλυτα νέα. Όχι νέα με την έννοια ότι διαφέρει από αυτό που ήρθε πριν, γιατί τέτοια σύγκριση θα εισήγαγε ήδη το παλιό στο νέο. Μάλλον, είναι νέα με έναν τρόπο που δεν έχει καμία σχέση με το παλιό καθόλου. Είναι καινοτομία χωρίς προηγούμενο, χωρίς σημείο αναφοράς, χωρίς τη σκιά της μνήμης να παραμονεύει στο παρασκήνιο.

Αυτή η καινοτομία εκφράζεται σε άπειρη ποικιλία. Κάθε συνάντηση με το μυστήριο αποκαλύπτει διαφορετικές πλευρές, διαφορετικές ιδιότητες, διαφορετικά βάθη. Ωστόσο, μέσα σε αυτή την ασταμάτητη αλλαγή βρίσκεται κάτι αμετάβλητο —όχι η αμεταβλητότητα της στασιμότητας, αλλά το αμετάβλητο έδαφος από το οποίο αναδύεται κάθε αυθεντική αλλαγή. Είναι αλλαγή που δεν συσσωρεύεται, μεταμόρφωση που δεν αφήνει ίχνος, κίνηση που επιστρέφει πάντα στην ακινησία.

Το να το μαρτυρείς αυτό είναι να στέκεσαι μπροστά στο μεγάλο μυστήριο της ίδιας της ύπαρξης: ότι η ζωή μπορεί να είναι ταυτόχρονα αιώνια και πάντα φρέσκια, ότι η θεϊκή παρουσία μπορεί να είναι τόσο αμετάβλητη όσο και άπειρα δημιουργική, ότι η ψυχή μπορεί να βιώνει κάτι ξανά και ξανά και ωστόσο να το βρίσκει κάθε φορά σαν για πρώτη φορά.

Η Ιερή Τέχνη του Ύπνου

Ο ίδιος ο ύπνος μεταμορφώνεται όταν η συνείδηση έχει μάθει την τέχνη της επαγρύπνησης. Όχι ο ύπνος της εξάντλησης, όταν το σώμα απλώς καταρρέει κάτω από το βάρος της κούρασης. Όχι ο ύπνος που προκαλείται από χημικές ουσίες ή ουσίες που εξαναγκάζουν τον νου σε ασυνειδησία. Ούτε καν ο ύπνος που ακολουθεί τη φυσική ικανοποίηση, ο βαρύς ύπνος της ικανοποίησης. Αυτές οι μορφές ύπνου είναι αποδράσεις, μικροί θάνατοι, προσωρινές απουσίες από την επίγνωση.

Ο ύπνος που υπηρετεί τον διαλογισμό είναι διαφορετικός σε είδος. Είναι ελαφρύς σαν τον αέρα, γρήγορος σαν την διαίσθηση, λεπτός σαν την πρώτη ανάσα της αυγής. Το σώμα που εισέρχεται σε αυτόν τον ύπνο είναι ένα ευαίσθητο όργανο, λεπτά συντονισμένο μέσω της επαγρύπνησης της ημέρας. Όταν η επίγνωση έχει κινηθεί μέσα στις ώρες του ξύπνιου με ακρίβεια και φροντίδα, το σώμα απορροφά αυτή την ιδιότητα. Γίνεται ανταποκρινόμενο αντί για θαμπό, ζωντανό αντί για απλώς λειτουργικό, ικανό για εκείνη την εξαιρετική ευαισθησία που επιτρέπει στα βαθύτερα μυστήρια να αποκαλυφθούν.

Αυτή η ευαισθησία δεν καλλιεργείται μέσω ασκητικών πρακτικών ή σκληρών πειθαρχιών. Αναδύεται φυσικά από την ίδια την επαγρύπνηση —από την απλή πράξη του να είσαι παρών στη ζωή καθώς ξεδιπλώνεται. Όταν κάποιος παρακολουθεί τις κινήσεις της σκέψης, την ανάδυση του συναισθήματος, την αλληλεπίδραση της επιθυμίας και της αντίστασης, το σώμα μαθαίνει έναν διαφορετικό τρόπο ύπαρξης. Χαλαρώνει όχι σε νάρκη αλλά σε ετοιμότητα, σαν ένα ελάφι σε δάσος, ταυτόχρονα άνετο και πλήρως ενήμερο.

Τα Άπειρα Βάθη

Μερικές φορές ο διαλογισμός που έρχεται τη νύχτα είναι ελαφρύς, μετά βίας αντιληπτός —ένας ψίθυρος παρουσίας, μια λεπτή αλλαγή στην ποιότητα της συνείδησης, απαλός σαν αύρα που κινείται μέσα από φύλλα τόσο απαλά που δύσκολα μπορείς να είσαι σίγουρος ότι ήταν εκεί. Σε τέτοιες στιγμές, το μυστήριο αγγίζει την ψυχή με εξαιρετική λεπτότητα, σαν το άγγιγμα της φτερούγας πεταλούδας στο δέρμα, αφήνοντας πίσω όχι εντύπωση αλλά μια αίσθηση ότι ευλογήθηκες από κάτι πολύ λεπτό για λέξεις.

Άλλες φορές, το βάθος είναι πέρα από κάθε μέτρο. Η ψυχή βρίσκει τον εαυτό της να βουτά σε αβύσσους χωρίς πάτο, ή μάλλον, των οποίων ο πάτος είναι το άπειρο το ίδιο. Αυτές είναι οι στιγμές όταν όλες οι έννοιες βάθους και ύψους, εσωτερικού και εξωτερικού, εαυτού και άλλου διαλύονται εντελώς. Η ατομική συνείδηση ανακαλύπτει τον εαυτό της να είναι μια σταγόνα που περιέχει τον ωκεανό, ένα μόνο σημείο που περιλαμβάνει όλο τον χώρο, μια στιγμιαία ύπαρξη που αγγίζει την αιωνιότητα.

Τέτοιες εμπειρίες δεν μπορούν να συγκριθούν, δεν μπορούν να ταξινομηθούν σε καμία κλίμακα πνευματικού επιτεύγματος. Το ελαφρύ άγγιγμα και το άπειρο βάθος είναι εξίσου ιερά, εξίσου ολοκληρωμένα από μόνα τους. Το να προτιμάς το ένα από το άλλο, να επιθυμείς το βαθύ πάνω από το λεπτό ή το απαλό πάνω από το συντριπτικό, είναι ήδη να χάνεις το νόημα. Κάθε εκδήλωση του μυστηρίου είναι τέλεια όπως είναι, ολοκληρωμένη από μόνη της, χωρίς να απαιτεί τίποτα πέρα από τον εαυτό της.

Ο Κίνδυνος της Κατοχής

Εδώ βρίσκεται ο μεγάλος κίνδυνος που περιμένει κάθε αναζητητή: ο πειρασμός της κατοχής. Ο νους, από την ίδια του τη φύση, θέλει να αρπάξει, να κρατήσει, να συσσωρεύσει. Θέλει να χτίσει έναν θησαυρό εμπειριών, να πει «Έχω διαλογιστεί βαθιά» ή «Έχω αγγίξει το άπειρο». Αυτή η κατοχικότητα, όσο λεπτή και αν είναι, καταστρέφει το ίδιο το πράγμα που επιδιώκει να διατηρήσει.

Όταν ο νους κρατά μια πνευματική εμπειρία ως ανάμνηση, όταν επιδίδεται στη μνήμη της έκστασης, όταν επιστρέφει ξανά και ξανά να γευτεί αυτό που ήταν κάποτε, το ζωντανό ρεύμα του διαλογισμού τερματίζεται. Αυτό που μένει είναι μόνο ένα πτώμα, ένα νεκρό πράγμα που ο νους κρατά τυλιγμένο στα σάβανα της μνήμης, βγάζοντάς το περιστασιακά για να το εξετάσει και να το θαυμάσει. Αλλά το ζωντανό μυστήριο έχει φύγει, αφήνοντας μόνο τη σκιά του.

Η ιδιότητα της κατοχικότητας πρέπει να αναγνωριστεί για αυτό που είναι: ένα εμπόδιο στο ιερό, ένα τείχος μεταξύ του αναζητητή και του αναζητούμενου, ένα πέπλο που σκιάζει το ίδιο το πράγμα που κάποιος επιθυμεί πιο βαθιά. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να προσπαθήσει κανείς με δύναμη να γίνει μη κατοχικός, γιατί τέτοια προσπάθεια είναι η ίδια μια λεπτή μορφή κατοχής. Μάλλον, πρέπει να δει κανείς καθαρά τον μηχανισμό της κατοχής, να κατανοήσει πώς λειτουργεί ο νους, πώς αρπάζει και προσκολλάται και προσπαθεί να κάνει μόνιμο αυτό που από τη φύση του είναι παροδικό.

Το Μυστήριο Χωρίς Ρίζα

Ο διαλογισμός, στην αληθέστερη έννοιά του, δεν έχει ρίζα. Δεν είναι ριζωμένος σε κανένα σύστημα σκέψης, δεν μεγαλώνει από κανέναν σπόρο εξάσκησης ή τεχνικής. Δεν έχει ουσία που ο νους μπορεί να κρατήσει, καμία μορφή που μπορεί να αρπαχτεί, καμία ουσία που μπορεί να συλληφθεί σε λέξεις ή έννοιες. Είναι σαν τον άνεμο —παρών και ισχυρός, ωστόσο χωρίς στερεότητα. Σαν τον χώρο —περιεκτικός όλων, ωστόσο άδειος από περιεχόμενο. Σαν το φως —αποκαλύπτει τα πάντα, ωστόσο το ίδιο είναι αόρατο.

Αυτή η χωρίς ρίζα κατάσταση δεν είναι ελάττωμα αλλά η ίδια η φύση του μυστηρίου. Επειδή δεν έχει ρίζα, δεν μπορεί να καλλιεργηθεί με οποιονδήποτε συνηθισμένο τρόπο. Επειδή δεν έχει ουσία, δεν μπορεί να κατεχθεί ή να αποθηκευτεί. Επειδή ανήκει στο βασίλειο πέρα από τη σκέψη, δεν μπορεί να κατανοηθεί μέσω ανάλυσης ή μελέτης.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο διαλογισμός είναι απρόσιτος ή αδύνατα μακρινός. Αντίθετα, είναι πιο κοντά από την αναπνοή, πιο οικείος από τη σκέψη, πιο παρών από την αίσθηση του εαυτού. Είναι πάντα ήδη εδώ, πάντα ήδη διαθέσιμος. Αυτό που απαιτείται δεν είναι η προσθήκη κάτι νέου αλλά η αφαίρεση αυτού που σκιάζει: την συνεχή αναταραχή της σκέψης, την αρπαγή της επιθυμίας, το βάρος της μνήμης, το φορτίο του συσσωρευμένου παρελθόντος.

Το Αιώνιο Παρόν

Στο τέλος, αυτό που αποκαλύπτεται σε εκείνον που έχει μάθει να είναι ακίνητος είναι το απλό, εξαιρετικό γεγονός της παρουσίας της ίδιας. Όχι παρουσία σε αντίθεση με απουσία, όχι παρουσία ως το ένα μισό μιας δυϊκότητας, αλλά παρουσία ως το έδαφος όλης της εμπειρίας —η αμετάβλητη επίγνωση μέσα στην οποία συμβαίνει όλη η αλλαγή, ο σιωπηλός μάρτυρας που παρατηρεί ολόκληρο το δράμα της ύπαρξης χωρίς ποτέ να αγγίζεται από αυτό.

Αυτή η παρουσία δεν έχει ιστορία. Δεν γεννήθηκε και δεν μπορεί να πεθάνει. Δεν συσσωρεύει εμπειρίες ούτε μεγαλώνει σε σοφία ούτε εξελίσσεται με τον χρόνο. Απλώς είναι, αιώνια και ολοκληρωμένα, η ίδια χθες, σήμερα και για πάντα. Ωστόσο, μέσα σε αυτή την αμετάβλητη παρουσία, όλη η αλλαγή γίνεται δυνατή. Μέσα σε αυτό το αιώνιο τώρα, όλος ο χρόνος ξεδιπλώνεται. Μέσα σε αυτή την ακινησία, όλη η κίνηση αναδύεται.

Το να αναπαύεσαι σε αυτή την παρουσία είναι να ανακαλύπτεις αυτό που πάντα ήσουν, να επιστρέφεις σπίτι σε έναν τόπο που ποτέ πραγματικά δεν άφησες, να ξυπνάς από ένα όνειρο που ποτέ δεν πίστεψες πλήρως. Είναι το τέλος της αναζήτησης και η αρχή του απλού είναι. Είναι διαλογισμός χωρίς διαλογισμό, επίγνωση χωρίς κάποιον που γνωρίζει, παρουσία χωρίς κάποιον να είναι παρών.

Η Ιερή Πρόσκληση

Το μυστήριο επεκτείνει μια πρόσκληση σε κάθε ανθρώπινη ψυχή —όχι μια πρόσκληση που απαιτεί αποδοχή ή απόρριψη, γιατί τέτοια επιλογή ήδη υπονοεί διαχωρισμό, αλλά μια πρόσκληση που είναι πάντα ήδη αποδεκτή λόγω της ίδιας της ύπαρξης κάποιου. Το ερώτημα δεν είναι αν κάποιος θα ανταποκριθεί σε αυτή την πρόσκληση αλλά αν θα αναγνωρίσει ότι η ανταπόκριση ήδη συμβαίνει, πάντα συνέβαινε, σε κάθε αναπνοή, σε κάθε στιγμή επίγνωσης, σε κάθε φευγαλέα στιγμή του είναι.

Το να ζει κανείς με αυτή την αναγνώριση είναι να περπατά στον κόσμο ως ταυτόχρονα προσκυνητής και προορισμός, ως ταυτόχρονα αναζητητής και αναζητούμενος, ως ταυτόχρονα ερώτηση και απάντηση. Είναι να ανακαλύπτει ότι το ιερό δεν είναι ξεχωριστό από το συνηθισμένο, ότι η υπέρβαση δεν αντιτίθεται στην εμμένεια, ότι το άπειρο κατοικεί σε κάθε πεπερασμένη στιγμή.

Αυτό είναι το δώρο του διαλογισμού χωρίς μνήμη, η ευλογία της εμπειρίας χωρίς κατοχή, η χάρη της παρουσίας χωρίς παρελθόν. Δεν ζητά τίποτα από εμάς εκτός από το να είμαστε αυτό που ήδη είμαστε, να γνωρίζουμε αυτό που ήδη γνωρίζουμε, και να αναπαυόμαστε σε αυτό που ποτέ δεν μας άφησε. Και σε αυτή την απλή ανάπαυση, σε αυτή την βαθιά ευκολία, το μυστήριο αποκαλύπτεται —όχι ως κάτι άλλο από εμάς, αλλά ως η βαθύτερη φύση μας, πάντα παρούσα, για πάντα νέα, αιώνια ολοκληρωμένη.

Intellectual property rights

The entire content of our website, including, but not limited to, texts, news, graphics, photographs, diagrams, illustrations, services provided and generally any kind of files, is subject to intellectual property (copyright) and is governed by the national and international provisions on Intellectual Property, with the exception of the expressly recognized rights of third parties.
Therefore, it is expressly prohibited to reproduce, republish, copy, store, sell, transmit, distribute, publish, perform, "download", translate, modify in any way, in part or in summary, without the express prior written consent of the Foundation. It is known that in case the Foundation consents, the applicant is obliged to explicitly refer via links (hyperlinks) to the relevant content of the Foundation's website. This obligation of the applicant exists even if it is not explicitly stated in the written consent of the Foundation.
Exceptionally, it is permitted to individually store and copy parts of the content on a simple personal computer for strictly personal use (private study or research, educational purposes), without the intention of commercial or other exploitation and always under the condition of indicating the source of its origin, without this in any way implies a grant of intellectual property rights.
It is also permitted to republish material for purposes of promoting the events and activities of the Foundation, provided that the source is mentioned and that no intellectual property rights are infringed, no trademarks are modified, altered or deleted.
Everything else that is included on the electronic pages of our website and constitutes registered trademarks and intellectual property products of third parties is their own sphere of responsibility and has nothing to do with the website of the Foundation.

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας

Το σύνολο του περιεχομένου του Δικτυακού μας τόπου, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, των κειμένων, ειδήσεων, γραφικών, φωτογραφιών, σχεδιαγραμμάτων, απεικονίσεων, παρεχόμενων υπηρεσιών και γενικά κάθε είδους αρχείων, αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) και διέπεται από τις εθνικές και διεθνείς διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με εξαίρεση τα ρητώς αναγνωρισμένα δικαιώματα τρίτων.

Συνεπώς, απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, «λήψη» (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά η περιληπτικά χωρίς τη ρητή προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος. Γίνεται γνωστό ότι σε περίπτωση κατά την οποία το Ίδρυμα συναινέσει, ο αιτών υποχρεούται για την ρητή παραπομπή μέσω συνδέσμων (hyperlinks) στο σχετικό περιεχόμενο του Δικτυακού τόπου του Ιδρύματος. Η υποχρέωση αυτή του αιτούντος υφίσταται ακόμα και αν δεν αναγραφεί ρητά στην έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος.

Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η μεμονωμένη αποθήκευση και αντιγραφή τμημάτων του περιεχομένου σε απλό προσωπικό υπολογιστή για αυστηρά προσωπική χρήση (ιδιωτική μελέτη ή έρευνα, εκπαιδευτικούς σκοπούς), χωρίς πρόθεση εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης και πάντα υπό την προϋπόθεση της αναγραφής της πηγής προέλευσής του, χωρίς αυτό να σημαίνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επίσης, επιτρέπεται η αναδημοσίευση υλικού για λόγους προβολής των γεγονότων και δραστηριοτήτων του Ιδρύματος, με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή και δεν θα θίγονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δεν θα τροποποιούνται, αλλοιώνονται ή διαγράφονται εμπορικά σήματα.

Ό,τι άλλο περιλαμβάνεται στις ηλεκτρονικές σελίδες του Δικτυακού μας τόπου και αποτελεί κατοχυρωμένα σήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων ανάγεται στη δική τους σφαίρα ευθύνης και ουδόλως έχει να κάνει με τον Δικτυακό τόπο του Ιδρύματος.

Esoterism Academy

CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / The Way of the Real

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Η Οδός του Πραγματικού

ESOTERISM STUDIES BOOKS

ESOTERISM ACADEMY NEW ARTICLE

ZEN - ΖΕΝ

...

TAOΪSM / "Tao Te Ching" Commentaries

BUDDHISM /"Dammapada" Commentaries

VEDANTA / "Viveka Chudamani, by Adi Sankaracharya" Commentaries

jKRISHNAMURTI / "The Only Revolution" Commentaries

4. The Mystery Beyond Memory: A Journey Into Timeless Meditation

RELIGION / Religions Commentaries

Quotes

Constantinos’s quotes

Copyright