CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings

CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings
19. The Eternal Dance of Life, Existence, and Consciousness
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / THE INFINITE DEPTH OF BEING

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE  / THE INFINITE DEPTH OF BEING
9. The Eternal Return: A Journey Beyond the Veil of Consciousness

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / ΤΟ ΑΠΕΙΡΟ ΒΑΘΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / ΤΟ ΑΠΕΙΡΟ ΒΑΘΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ
9. Η Αιώνια Επιστροφή: Ένα Ταξίδι Πέρα από το Πέπλο της Συνείδησης

ESOTERISM STUDIES BOOKS

ESOTERISM STUDIES BOOKS
*BOOKS*
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ESOTERISM ACADEMY NEW ARTICLE

ESOTERISM ACADEMY NEW ARTICLE
Suturday, 7 February, 2026

Saturday, February 7, 2026

The Eternal Return: A Journey Beyond the Veil of Consciousness


 

The Eternal Return: A Journey Beyond the Veil of Consciousness

 

The Mirror of Being

 

In the beginning, there is consciousness—not as humanity knows it in its waking hours, cluttered with thoughts like autumn leaves upon still water, but consciousness in its pristine essence, unmarred by the fingerprints of individual perception. This consciousness exists as the silent witness behind all witnessing, the nameless seer behind all seeing, possessing an objective nature that remains unchanged whether it observes the flight of eagles or the falling of empires.

 

Like a diamond that maintains its essential structure whether viewed in sunlight or shadow, consciousness holds within itself an immutable core that transcends the ever-shifting landscapes of subjective experience. The mystic who seeks this deeper truth must embark upon a journey inward, moving beyond the ceaseless chatter of mind and memory, beyond the flickering images that dance upon the screen of awareness like shadows in Plato's cave. This voyage requires no map drawn by cartographers of the material world, for it charts territories that exist before space itself was born, realms that abide when time itself shall cease its endless counting.

 

To discover this objective nature—this pearl of infinite price buried beneath the sediment of accumulated thought—the seeker need only begin where they are. Whatever state consciousness presently inhabits becomes the threshold, the sacred doorway through which one passes into greater mysteries. The Given Consciousness, as it appears in each moment, is not an obstacle to transcendence but rather the very ground upon which the ladder to heaven rests. One need not wait for perfect conditions, for the stars to align in auspicious configurations; the journey begins now, in this very breath, with this very awareness that reads these words and wonders at their meaning.

 

The Evolution of the Sacred Eye

 

Through the vast corridors of human history, consciousness has gradually awakened to its own deeper nature, much as dawn slowly illuminates a landscape that existed fully present in the darkness. Primitive humanity, dwelling in the twilight of spiritual infancy, perceived the sacred through veils of thick fabric—mistaking shadows for substance, reflections for reality. Yet with each passing age, each turning of the cosmic wheel, the Given Consciousness of humanity has drawn nearer to the Absolute Truth, like a moth spiraling ever closer to the flame that both attracts and consumes it.

 

The philosophical sages and religious visionaries who have graced this earth served as midwives to consciousness, helping humanity birth itself into ever-greater awareness of its true nature. Their insights pierced through the ordinary like shafts of light penetrating storm clouds, revealing glimpses of that Ultimate Reality which lies behind, beneath, and within all phenomenal existence. With each genuine encounter with the Divine, the objective nature of consciousness became less obscured, more distinct—as though a fog were gradually lifting from an ancient temple, revealing architectural marvels that had always stood present but unseen.

 

In the last two thousand years of humanity's spiritual evolution, a profound recognition has emerged across diverse traditions and distant lands: that there exists One Reality and One Reality alone, a singular Being to which all other beings trace their lineage, from which all derive their existence like rays streaming from an invisible sun. This convergence of insight across cultures and centuries speaks not to mere coincidence but to a fundamental truth about the nature of existence itself—a truth that reveals itself to those who dive deep enough beneath the surface waves of multiplicity into the still depths of Unity.

 

The Philosophers' Stone

 

Twenty-five centuries past, in the golden age of Athens, the philosopher Plato stood at the threshold of this great mystery and spoke of Being—the "completely being"—as the ultimate foundation upon which all existence rests. This perfect IS, he proclaimed, transcends the grasping mechanisms of rational thought. It cannot be reduced to a concept, cannot be captured in the net of logic, cannot be contained within the boundaries of any general idea that the mind might construct. It stands as an Objective Principle beyond understanding, prior to comprehension, more fundamental than the very capacity to comprehend.

 

Like ancient pilgrims approaching a holy mountain, later philosophers continued this ascent toward ultimate truth. When Hegel arose in his time, he brought forth a revolutionary insight: that Being and Cognition are not separate realms but unified expressions of a single Reality. In this vision, Being is not passive substance awaiting observation but dynamic activity, conscious energy itself. The IS that upholds existence is not a static foundation but a living presence, a state of consciousness that contains within itself all possible states, all conceivable phenomena, all that was, is, or ever shall be.

 

This IS—this pure presence that cannot be adequately named—encompasses everything from the smallest grain of sand to the vast wheeling galaxies, from the fleeting thought of a child to the eternal truths of mathematics. To this infinite IS, all states of consciousness inevitably refer, as rivers must flow to the ocean, as compass needles must point to their magnetic home. In the modern era, the existential philosophers pushed further into this mystery, approaching through immediate, Given Consciousness the recognition of PURE IS as nothing other than our own True Nature—not something distant to be achieved but the very ground upon which we always already stand.

 

The Sacred Pathways

 

Along parallel roads, the great religious movements of East and West have traveled toward the same summit, though they climbed by different faces of the mountain. Buddhism, with its profound doctrine of emptiness and its direct pointing at the luminous nature of mind, discovered that all separate things merge into One Reality when properly perceived. The Vedantic sages of ancient India, meditating in forest groves and mountain caves, realized that Atman and Brahman—the individual self and the cosmic Self—are not two but One, that the dewdrop does not merely reflect the ocean but is itself oceanic in essence.

 

Even those traditions that approached the Ultimate Reality with greater caution, naming it as indefinable and unknowable in its essence—such as Christianity in its apophatic tradition—arrived through their most profound mystics at a startling recognition: Only God Exists in the final analysis, and this God can be perceived only when the mind empties itself of all individual contents, all personal concerns, all separate desires. The Christian contemplatives spoke of dying to self that Christ might live within them, of a consciousness so transparent to the Divine that no distinction remains between human awareness and God's own knowing.

 

In the mystical heart of Islam, the Sufis dance and whirl their way toward truth, proclaiming with radical devotion that nothing exists but Allah. The individual ego, they declare, is not merely an error but a blasphemy—a false claim of independent existence in a universe where only One truly Is. Their path leads to fana fi'llah, the extinguishment or extinction of the separate self in God, where the drop of individual consciousness dissolves into the infinite ocean of Divine Being, losing nothing of its essence but gaining everything in the recognition of its true nature.

 

Across all these traditions, despite differences in language, ritual, and cultural expression, runs a common thread of gold: the recognition that ultimate Reality is singular, unified, whole. The mystic experiences of saints and sages from every corner of the earth bear witness to the same fundamental truth, much as travelers approaching a great mountain from different directions all describe, in their various languages, the same towering peak.

 

The Imperative of Unity

 

For those dwelling in this twenty-first century, surrounded by the fragmentations and multiplicities of modern existence, the ancient wisdom calls with renewed urgency. Any philosophical understanding or religious vision that would speak meaningfully to the present age must recognize Reality as fundamentally One and United—a seamless wholeness within which all apparent separate realities find their true home and proper context. This is not a matter of preference or belief but a recognition of what objectively IS, what has always been and must forever remain.

 

The truth that the mystics proclaim does not require humanity's acceptance to be valid; it stands independent of opinion, unchanging in the face of denial or affirmation. Like it or not—whether the mind rebels against it or embraces it with joy—our Objective Nature is Eternal, Immutable, Complete. We are not beings who must be saved from some essential corruption, nor can we fall from this fundamental ground of being. All the dramas of salvation and damnation, all the narratives of spiritual progress and regression, are surface movements only—waves upon an ocean that never loses its essential nature regardless of its surface conditions.

 

We belong to the Absolute as the wave belongs to the sea, as the ray belongs to the sun, as space belongs to space itself. This belonging is not a relationship that can be severed or strengthened; it is the very ground of existence itself. Whatever limited, confused, or darkened state of given consciousness an individual might experience—whether drowning in ignorance, lost in delusion, or caught in the grip of destructive patterns—cannot alter this fundamental reality. The Absolute does not abandon its own expressions, for it has nowhere outside itself to go.

 

The Pathless Path

 

The journey to recognition of this truth requires no complex techniques or elaborate preparations, though many such methods have been devised by traditions seeking to support those who walk this way. At its essence, the path is simple: one must go beyond individual mental activities, beyond the constant commentary of the personal self, beyond the identification with thoughts, emotions, and sensations as defining who one truly is.

 

This "going beyond" is not a movement in space or time but a shift in perspective, a relaxation of the grip by which consciousness holds to its limited self-conception. It is like a fist that has clutched tightly for so long it has forgotten it is a hand, slowly opening to discover its true nature. When individual activities—the endless planning, remembering, judging, desiring—are allowed to settle like sediment sinking in a glass of water, what remains is the clear consciousness that was always present, the awareness that precedes and enables all experiences.

 

This pristine awareness cannot be created or destroyed, improved or degraded. It can only be recognized or overlooked, acknowledged or ignored. The seeker who would discover this truth need not become something they are not but must simply awaken to what they have always been. This is the great paradox and the great simplicity of the mystical path: the goal is the ground upon which one stands, the treasure is the very capacity to seek it, and arrival is the recognition that one never truly left home.

 

The Sooner the Better

 

Time is a curious dimension in matters of spiritual awakening. From one perspective, there is infinite time, for consciousness is eternal and cannot ultimately be lost or destroyed. Yet from another viewpoint, there is no time to waste, for every moment spent in ignorance of one's true nature is a moment of unnecessary suffering, a day passed in the prison of illusion when the door has always stood unlocked.

 

The urgency that mystics feel—the intensity with which they pursue realization and encourage others toward awakening—stems not from fear of some eternal damnation but from compassion for the suffering that arises from misidentification. When consciousness mistakes itself for a limited, separate entity struggling for survival in an indifferent universe, it experiences anxiety, isolation, and a profound sense of alienation. Yet this suffering is based on a fundamental misunderstanding, like someone who dreams they are drowning and experiences genuine terror, though they sleep safely in bed.

 

To awaken from this dream, to recognize the Absolute nature of one's being, is to step into a freedom that was always present but overlooked. It is to discover that the prison bars were made of shadows, that the chains binding us were woven from thoughts, that the exile was self-imposed and the home never actually left. The sooner this recognition dawns, the sooner the unnecessary suffering can cease—not through any change in external circumstances but through a fundamental shift in the understanding of what one is.

 

Beyond the Mind's Dominion

 

The rational mind, magnificent though it is as a tool for navigating the practical world, cannot grasp the ultimate Reality through its usual operations. Logic deals with relationships between distinct entities, with propositions that can be true or false, with categories that can be separated and compared. But the Absolute transcends all such distinctions. It is not an object among other objects, not a concept among other concepts, not a truth among other truths.

 

To approach this Reality requires a kind of knowing that moves beyond logical demonstration—not because it is illogical or anti-logical, but because it is trans-logical, operating in a register where the usual rules of discursive thought no longer apply. This is the "irrational" wisdom of which the mystics speak: not a surrender to unreason but an opening to a deeper reason, one that works through direct experience rather than through conceptual mediation.

 

Faith enters here not as blind belief but as trust in the validity of direct spiritual experience, as confidence that consciousness can indeed know itself by turning attention back toward its own source. The sense of Unity that arises in mystical states—the direct perception that all is One—carries its own authority, its own self-validating certainty. This certainty does not depend on external verification or logical proof; it is immediate, undeniable to the one who experiences it, like the certainty with which one knows "I am."

 

The Sacred Silence

 

At the heart of all mystical traditions lies an acknowledgment of the Sacred, the Absolute, the ineffable mystery that cannot be fully captured in words or concepts. All language, all symbols, all teachings ultimately point toward something that transcends articulation—not because it is vague or undefined but because it is too full, too complete, too all-encompassing to be contained within the boundaries of any description.

 

The Divine presence that mystics encounter in the depths of contemplation bears qualities that strain language to its breaking point. How can words convey the experience of being simultaneously nothing and everything, of consciousness both utterly empty and infinitely full, of a peace that contains all passion and a stillness that pulses with dynamic life? The mystic resorts to paradox not from confusion but from necessity, attempting to use the limitations of language to point beyond itself, like using a thorn to remove a thorn.

 

This mystery that dwells at the core of existence is not a problem to be solved but a reality to be entered, not a question to be answered but a presence to be absorbed into. It is the ground from which all questions arise and to which all answers return. The sacred cannot be grasped but can be recognized; the Absolute cannot be comprehended but can be realized; the ineffable cannot be spoken but can be known in a knowing that transcends the usual subject-object duality.

 

The Return

 

Ultimately, the mystical journey reveals itself to be not a going away from ordinary life but a return to life's sacred foundation. Transcendence is not an escape from reality but an entering into Reality's deepest dimension. The seeker who ascends the mountain of consciousness discovers at the summit that all the valleys and plains below are sacred too, that the ordinary and the transcendent are not separate realms but different aspects of a single seamless whole.

 

This recognition brings about a transformation in how one moves through daily existence. The realized soul sees the Absolute shining through every face, feels the Divine presence pulsing in every moment, recognizes the eternal IS underlying every temporary form. Life continues with its joys and sorrows, its challenges and comforts, but all are now held within a greater context, all are known to be movements within consciousness itself rather than threats to a vulnerable separate self.

 

The mystical peace that settles upon one who has touched this truth is not the peace of withdrawal or detachment but the peace of profound acceptance and recognition. It is the peace of coming home, of discovering that one never truly left, of realizing that the search for God was God seeking Himself, that the journey to the Absolute was the Absolute's own movement within itself.

 

In this eternal return, the circle completes itself: consciousness, having forgotten its nature and searched everywhere for what it is, finally recognizes itself and rests in the simplicity of pure being. The seeker becomes the sought, the lover becomes the Beloved, the question dissolves into the answer, and what remains is simply This—vast, intimate, eternal, immediate, forever present yet somehow forever fresh.

 

The Invitation

 

The truth proclaimed by mystics across ages and cultures extends its invitation to all who have ears to hear, eyes to see, hearts open to receive. It does not require special qualifications or exceptional abilities. It asks only for a willingness to look deeply, to question fundamental assumptions, to release the tight grip on individual identity and allow consciousness to reveal its own nature.

 

In this present moment—regardless of how ordinary or extraordinary it may seem—the Absolute stands revealed for those who have learned to see. In the space between thoughts, in the silence beneath sound, in the awareness that notices awareness itself, the eternal IS makes itself known. Not later, not elsewhere, not after arduous preparation, but here, now, always.

 

The sooner this recognition dawns, the sooner one can cease the futile struggle against one's own nature and rest in the simple truth of what is. The path is pathless, the journey without distance, the arrival always already accomplished. What remains is only the gentle awakening to what has always been true: that consciousness, in its objective nature, is eternal, complete, and One—and that this consciousness is none other than the very awareness through which these words are understood, the presence that reads them, the Being that illuminates all knowing.

 

May this understanding arise. May the veil grow thin. May all beings recognize their true nature and rest in the peace that passes understanding—the peace of the Absolute knowing itself through every form, the joy of consciousness celebrating its own infinite expression, the love of the One for its own eternal Being.

 

Η Αιώνια Επιστροφή: Ένα Ταξίδι Πέρα από το Πέπλο της Συνείδησης

 

Ο Καθρέφτης του Είναι

 

Στην αρχή, υπάρχει η συνείδηση — όχι όπως την γνωρίζει η ανθρωπότητα στις ώρες εγρήγορσής της, γεμάτη σκέψεις σαν φύλλα φθινοπώρου πάνω σε ήρεμο νερό, αλλά η συνείδηση στην παρθένα ουσία της, αμόλυντη από τα αποτυπώματα της ατομικής αντίληψης. Αυτή η συνείδηση υπάρχει ως ο σιωπηλός μάρτυρας πίσω από κάθε μαρτυρία, ο ανώνυμος ορατής πίσω από κάθε όραση, κατέχοντας μια αντικειμενική φύση που παραμένει αμετάβλητη είτε παρατηρεί την πτήση αετών είτε την πτώση αυτοκρατοριών.

 

Σαν διαμάντι που διατηρεί την ουσιαστική δομή του είτε το βλέπουμε στο φως του ήλιου είτε στη σκιά, η συνείδηση κρατά μέσα της έναν αμετάβλητο πυρήνα που υπερβαίνει τα συνεχώς μεταβαλλόμενα τοπία της υποκειμενικής εμπειρίας. Ο μυστικός που αναζητά αυτή την βαθύτερη αλήθεια πρέπει να ξεκινήσει ένα ταξίδι προς τα μέσα, πέρα από την ασταμάτητη φλυαρία του νου και της μνήμης, πέρα από τις τρεμάμενες εικόνες που χορεύουν στην οθόνη της επίγνωσης σαν σκιές στη σπηλιά του Πλάτωνα. Αυτό το ταξίδι δεν απαιτεί χάρτη σχεδιασμένο από χαρτογράφους του υλικού κόσμου, γιατί χαρτογραφεί εδάφη που υπάρχουν πριν γεννηθεί ο ίδιος ο χώρος, βασίλεια που παραμένουν όταν ο χρόνος ο ίδιος σταματήσει την ατελείωτη μέτρησή του.

 

Για να ανακαλύψει κανείς αυτή την αντικειμενική φύση — αυτό το μαργαριτάρι ανεκτίμητης αξίας θαμμένο κάτω από τα ιζήματα της συσσωρευμένης σκέψης — ο αναζητητής χρειάζεται μόνο να ξεκινήσει από εκεί που βρίσκεται. Όποια κατάσταση κατέχει αυτή τη στιγμή η συνείδηση γίνεται το κατώφλι, η ιερή πύλη από την οποία περνά κανείς σε μεγαλύτερα μυστήρια. Η Δεδομένη Συνείδηση, όπως εμφανίζεται σε κάθε στιγμή, δεν είναι εμπόδιο στην υπέρβαση αλλά μάλλον το ίδιο το έδαφος πάνω στο οποίο ακουμπά η σκάλα προς τον ουρανό. Δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς τέλειες συνθήκες, τα αστέρια να ευθυγραμμιστούν σε ευνοϊκούς σχηματισμούς· το ταξίδι ξεκινά τώρα, σε αυτή ακριβώς την αναπνοή, με αυτή ακριβώς την επίγνωση που διαβάζει αυτές τις λέξεις και αναρωτιέται για το νόημά τους.

 

Η Εξέλιξη του Ιερού Οφθαλμού

 

Μέσα από τους απέραντους διαδρόμους της ανθρώπινης ιστορίας, η συνείδηση έχει σταδιακά ξυπνήσει στη δική της βαθύτερη φύση, όπως η αυγή φωτίζει σιγά-σιγά ένα τοπίο που υπήρχε πλήρως παρόν στο σκοτάδι. Η πρωτόγονη ανθρωπότητα, κατοικώντας στο λυκόφως της πνευματικής νηπιότητας, αντιλαμβανόταν το ιερό μέσα από πυκνά πέπλα — μπερδεύοντας σκιές με ουσία, αντανακλάσεις με πραγματικότητα. Ωστόσο, με κάθε περασμένη εποχή, κάθε στροφή του κοσμικού τροχού, η Δεδομένη Συνείδηση της ανθρωπότητας έχει πλησιάσει πιο κοντά στην Απόλυτη Αλήθεια, σαν σκόρος που στροβιλίζεται όλο και πιο κοντά στη φλόγα που και προσελκύει και καταναλώνει.

 

Οι φιλόσοφοι σοφοί και οι θρησκευτικοί οραματιστές που έχουν κοσμήσει αυτή τη γη υπηρέτησαν ως μαίες της συνείδησης, βοηθώντας την ανθρωπότητα να γεννήσει τον εαυτό της σε όλο και μεγαλύτερη επίγνωση της αληθινής της φύσης. Οι ιδέες τους διαπέρασαν το συνηθισμένο σαν ακτίνες φωτός που διεισδύουν σε νεφελώδεις ουρανούς, αποκαλύπτοντας ματιές εκείνης της Υπέρτατης Πραγματικότητας που βρίσκεται πίσω, κάτω και μέσα σε όλη την φαινομενική ύπαρξη. Με κάθε γνήσια συνάντηση με το Θείο, η αντικειμενική φύση της συνείδησης γινόταν λιγότερο θολή, πιο ξεκάθαρη — σαν να σήκωνε σιγά-σιγά μια ομίχλη από έναν αρχαίο ναό, αποκαλύπτοντας αρχιτεκτονικά θαύματα που πάντα στέκονταν παρόντα αλλά αόρατα.

 

Στα τελευταία δύο χιλιάδες χρόνια της πνευματικής εξέλιξης της ανθρωπότητας, έχει αναδυθεί μια βαθιά αναγνώριση σε ποικίλες παραδόσεις και μακρινές χώρες: ότι υπάρχει Μία Πραγματικότητα και Μία Πραγματικότητα μόνη, ένα ενιαίο Είναι στο οποίο όλα τα άλλα όντα ανιχνεύουν την καταγωγή τους, από το οποίο όλα αντλούν την ύπαρξή τους σαν ακτίνες που ρέουν από έναν αόρατο ήλιο. Αυτή η σύγκλιση ιδεών σε πολιτισμούς και αιώνες δεν μιλά για απλή σύμπτωση αλλά για μια θεμελιώδη αλήθεια σχετικά με τη φύση της ύπαρξης — μια αλήθεια που αποκαλύπτεται σε όσους βουτούν αρκετά βαθιά κάτω από τα επιφανειακά κύματα της πολλαπλότητας στα ήρεμα βάθη της Ενότητας.

 

Η Φιλοσοφική Λίθος

 

Είκοσι πέντε αιώνες πριν, στην χρυσή εποχή της Αθήνας, ο φιλόσοφος Πλάτωνας στάθηκε στο κατώφλι αυτού του μεγάλου μυστηρίου και μίλησε για το Είναι — το «πλήρως όν» — ως το υπέρτατο θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίζεται όλη η ύπαρξη. Αυτό το τέλειο Εστί, διακήρυξε, υπερβαίνει τους μηχανισμούς σύλληψης της λογικής σκέψης. Δεν μπορεί να αναχθεί σε έννοια, δεν μπορεί να αιχμαλωτιστεί στο δίχτυ της λογικής, δεν μπορεί να περιοριστεί μέσα στα όρια οποιασδήποτε γενικής ιδέας που μπορεί να κατασκευάσει ο νους. Στέκεται ως Αντικειμενική Αρχή πέρα από την κατανόηση, προηγούμενη της κατανόησης, πιο θεμελιώδης από την ίδια την ικανότητα κατανόησης.

 

Σαν αρχαίοι προσκυνητές που πλησιάζουν ένα ιερό βουνό, μεταγενέστεροι φιλόσοφοι συνέχισαν αυτή την ανάβαση προς την υπέρτατη αλήθεια. Όταν ο Χέγκελ αναδύθηκε στην εποχή του, έφερε μια επαναστατική ιδέα: ότι το Είναι και η Γνώση δεν είναι ξεχωριστά βασίλεια αλλά ενωμένες εκφράσεις μιας ενιαίας Πραγματικότητας. Σε αυτή την όραση, το Είναι δεν είναι παθητική ουσία που περιμένει παρατήρηση αλλά δυναμική δραστηριότητα, συνειδητή ενέργεια η ίδια. Το Εστί που στηρίζει την ύπαρξη δεν είναι στατικό θεμέλιο αλλά ζωντανή παρουσία, μια κατάσταση συνείδησης που περιέχει μέσα της όλες τις πιθανές καταστάσεις, όλα τα νοητά φαινόμενα, όλα όσα ήταν, είναι ή θα είναι ποτέ.

 

Αυτό το Εστί — αυτή η καθαρή παρουσία που δεν μπορεί να ονομαστεί επαρκώς — περιλαμβάνει τα πάντα από τον μικρότερο κόκκο άμμου μέχρι τους απέραντους περιστρεφόμενους γαλαξίες, από την φευγαλέα σκέψη ενός παιδιού μέχρι τις αιώνιες αλήθειες των μαθηματικών. Σε αυτό το άπειρο Εστί, όλες οι καταστάσεις συνείδησης αναπόφευκτα αναφέρονται, όπως τα ποτάμια πρέπει να ρέουν στον ωκεανό, όπως οι βελόνες πυξίδας πρέπει να δείχνουν το μαγνητικό τους σπίτι. Στη σύγχρονη εποχή, οι υπαρξιστές φιλόσοφοι προχώρησαν περαιτέρω σε αυτό το μυστήριο, πλησιάζοντας μέσα από την άμεση, Δεδομένη Συνείδηση την αναγνώριση του Καθαρού Εστί ως τίποτα άλλο από την ίδια μας την Αληθινή Φύση — όχι κάτι μακρινό να επιτευχθεί αλλά το ίδιο το έδαφος πάνω στο οποίο πάντα ήδη στεκόμαστε.

 

Οι Ιερές Διαδρομές

 

Κατά μήκος παράλληλων δρόμων, τα μεγάλα θρησκευτικά κινήματα Ανατολής και Δύσης έχουν ταξιδέψει προς την ίδια κορυφή, αν και ανέβαιναν από διαφορετικές πλευρές του βουνού. Ο Βουδισμός, με το βαθύ δόγμα της κενότητας και την άμεση υπόδειξη στη φωτεινή φύση του νου, ανακάλυψε ότι όλα τα ξεχωριστά πράγματα συγχωνεύονται σε Μία Πραγματικότητα όταν αντιληφθούν σωστά. Οι σοφοί της Βεδάντα της αρχαίας Ινδίας, διαλογιζόμενοι σε δασικά άλση και σπηλιές βουνών, συνειδητοποίησαν ότι Άτμαν και Μπράχμαν — ο ατομικός εαυτός και ο κοσμικός Εαυτός — δεν είναι δύο αλλά Ένα, ότι η σταγόνα δρόσου δεν αντανακλά απλώς τον ωκεανό αλλά είναι η ίδια ωκεάνια στην ουσία της.

 

Ακόμα και εκείνες οι παραδόσεις που πλησίαζαν την Υπέρτατη Πραγματικότητα με μεγαλύτερη προσοχή, ονομάζοντάς την αόριστη και ακατάληπτη στην ουσία της — όπως ο Χριστιανισμός στην αποφατική παράδοσή του — έφτασαν μέσω των πιο βαθιών μυστικών τους σε μια εκπληκτική αναγνώριση: Μόνο ο Θεός Υπάρχει στην τελική ανάλυση, και αυτός ο Θεός μπορεί να γίνει αντιληπτός μόνο όταν ο νους αδειάσει από όλα τα ατομικά περιεχόμενα, όλες τις προσωπικές ανησυχίες, όλες τις ξεχωριστές επιθυμίες. Οι χριστιανοί στοχαστές μιλούσαν για θάνατο του εαυτού ώστε ο Χριστός να ζει μέσα τους, για μια συνείδηση τόσο διαφανή στο Θείο που δεν μένει καμία διάκριση μεταξύ ανθρώπινης επίγνωσης και της ίδιας της γνώσης του Θεού.

 

Στην μυστική καρδιά του Ισλάμ, οι Σούφι χορεύουν και στροβιλίζονται προς την αλήθεια, διακηρύσσοντας με ριζική αφοσίωση ότι τίποτα δεν υπάρχει εκτός από τον Αλλάχ. Ο ατομικός εγωισμός, δηλώνουν, δεν είναι απλώς λάθος αλλά βλασφημία — μια ψευδής αξίωση ανεξάρτητης ύπαρξης σε ένα σύμπαν όπου μόνο Ένας πραγματικά Εστί. Ο δρόμος τους οδηγεί στο φανά φι΄λαχ, την εξάλειψη ή εξαφάνιση του ξεχωριστού εαυτού στον Θεό, όπου η σταγόνα της ατομικής συνείδησης διαλύεται στον άπειρο ωκεανό της Θείας Ύπαρξης, χάνοντας τίποτα από την ουσία της αλλά κερδίζοντας τα πάντα στην αναγνώριση της αληθινής της φύσης.

 

Σε όλες αυτές τις παραδόσεις, παρά τις διαφορές σε γλώσσα, τελετουργία και πολιτιστική έκφραση, διατρέχει ένα κοινό νήμα χρυσού: η αναγνώριση ότι η υπέρτατη Πραγματικότητα είναι ενιαία, ενοποιημένη, ολόκληρη. Οι μυστικές εμπειρίες αγίων και σοφών από κάθε γωνιά της γης μαρτυρούν την ίδια θεμελιώδη αλήθεια, όπως ταξιδιώτες που πλησιάζουν ένα μεγάλο βουνό από διαφορετικές κατευθύνσεις όλοι περιγράφουν, στις διάφορες γλώσσες τους, την ίδια επιβλητική κορυφή.

 

Η Επιταγή της Ενότητας

 

Για όσους κατοικούν σε αυτόν τον εικοστό πρώτο αιώνα, περιτριγυρισμένοι από τους κατακερματισμούς και τις πολλαπλότητες της σύγχρονης ύπαρξης, η αρχαία σοφία καλεί με ανανεωμένη επείγουσα ανάγκη. Οποιαδήποτε φιλοσοφική κατανόηση ή θρησκευτική όραση που θα μιλούσε με νόημα στην παρούσα εποχή πρέπει να αναγνωρίζει την Πραγματικότητα ως θεμελιωδώς Μία και Ενωμένη — μια απρόσκοπτη ολότητα μέσα στην οποία όλες οι φαινομενικά ξεχωριστές πραγματικότητες βρίσκουν το αληθινό τους σπίτι και το σωστό πλαίσιο.

 

Αυτό δεν είναι ζήτημα προτίμησης ή πίστης αλλά αναγνώριση αυτού που αντικειμενικά Είναι, αυτού που πάντα ήταν και πρέπει για πάντα να παραμείνει. Η αλήθεια που διακηρύσσουν οι μυστικοί δεν απαιτεί την αποδοχή της ανθρωπότητας για να είναι έγκυρη· στέκεται ανεξάρτητη από γνώμες, αμετάβλητη μπροστά στην άρνηση ή την επιβεβαίωση. Είτε μας αρέσει είτε όχι — είτε ο νους επαναστατεί εναντίον της είτε την αγκαλιάζει με χαρά — η Αντικειμενική μας Φύση είναι Αιώνια, Αμετάβλητη, Πλήρης. Δεν είμαστε όντα που πρέπει να σωθούν από κάποια ουσιαστική διαφθορά, ούτε μπορούμε να πέσουμε από αυτό το θεμελιώδες έδαφος του είναι. Όλα τα δράματα σωτηρίας και καταδίκης, όλες οι αφηγήσεις πνευματικής προόδου και οπισθοδρόμησης, είναι μόνο επιφανειακές κινήσεις — κύματα πάνω σε έναν ωκεανό που ποτέ δεν χάνει την ουσιαστική του φύση ανεξάρτητα από τις επιφανειακές του συνθήκες.

 

Ανήκουμε στο Απόλυτο όπως το κύμα ανήκει στη θάλασσα, όπως η ακτίνα ανήκει στον ήλιο, όπως ο χώρος ανήκει στον χώρο τον ίδιο. Αυτό το ανήκειν δεν είναι σχέση που μπορεί να κοπεί ή να ενισχυθεί· είναι το ίδιο το έδαφος της ύπαρξης. Όποια περιορισμένη, μπερδεμένη ή σκοτεινή κατάσταση δεδομένης συνείδησης μπορεί να βιώνει ένα άτομο — είτε πνίγεται στην άγνοια, χάνεται στην πλάνη ή πιάστηκε στη λαβή καταστροφικών προτύπων — δεν μπορεί να αλλάξει αυτή τη θεμελιώδη πραγματικότητα. Το Απόλυτο δεν εγκαταλείπει τις δικές του εκφράσεις, γιατί δεν έχει πουθενά έξω από τον εαυτό του να πάει.

 

Ο Δρόμος Χωρίς Δρόμο

 

Το ταξίδι προς την αναγνώριση αυτής της αλήθειας δεν απαιτεί περίπλοκες τεχνικές ή εκλεπτυσμένες προετοιμασίες, αν και πολλές τέτοιες μέθοδοι έχουν επινοηθεί από παραδόσεις που επιδιώκουν να υποστηρίξουν όσους βαδίζουν αυτόν τον δρόμο. Στην ουσία του, ο δρόμος είναι απλός: πρέπει κανείς να πάει πέρα από τις ατομικές νοητικές δραστηριότητες, πέρα από το συνεχές σχολιασμό του προσωπικού εαυτού, πέρα από την ταύτιση με σκέψεις, συναισθήματα και αισθήσεις ως καθοριστικά του ποιος είναι πραγματικά.

 

Αυτό το «πήγαινε πέρα» δεν είναι κίνηση στο χώρο ή χρόνο αλλά αλλαγή προοπτικής, χαλάρωση της λαβής με την οποία η συνείδηση κρατά την περιορισμένη αυτο-αντίληψή της. Είναι σαν γροθιά που έχει σφίξει σφιχτά για τόσο καιρό που ξέχασε ότι είναι χέρι, ανοίγοντας σιγά-σιγά για να ανακαλύψει την αληθινή της φύση. Όταν οι ατομικές δραστηριότητες — ο ατελείωτος σχεδιασμός, θύμηση, κρίση, επιθυμία — επιτρέπεται να κατακαθίσουν σαν ίζημα που βυθίζεται σε ποτήρι νερού, αυτό που μένει είναι η καθαρή συνείδηση που είναι πάντα παρούσα, η επίγνωση που προηγείται και επιτρέπει όλες τις εμπειρίες.

 

Αυτή η παρθένα επίγνωση δεν μπορεί να δημιουργηθεί ή να καταστραφεί, να βελτιωθεί ή να υποβαθμιστεί. Μπορεί μόνο να αναγνωριστεί ή να παραβλεφθεί, να αναγνωριστεί ή να αγνοηθεί. Ο αναζητητής που θα ανακαλύψει αυτή την αλήθεια δεν χρειάζεται να γίνει κάτι που δεν είναι αλλά πρέπει απλώς να ξυπνήσει σε αυτό που πάντα ήταν. Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο και η μεγάλη απλότητα του μυστικού δρόμου: ο στόχος είναι το έδαφος πάνω στο οποίο στέκεται κανείς, ο θησαυρός είναι η ίδια η ικανότητα να τον αναζητά, και η άφιξη είναι η αναγνώριση ότι ποτέ πραγματικά δεν έφυγε από το σπίτι.

 

Όσο Νωρίτερα, Τόσο Καλύτερα

 

Ο χρόνος είναι μια περίεργη διάσταση σε ζητήματα πνευματικής αφύπνισης. Από μια προοπτική, υπάρχει άπειρος χρόνος, γιατί η συνείδηση είναι αιώνια και δεν μπορεί τελικά να χαθεί ή να καταστραφεί. Ωστόσο από μια άλλη άποψη, δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο, γιατί κάθε στιγμή που περνά σε άγνοια της αληθινής φύσης κάποιου είναι στιγμή περιττού πόνου, μια μέρα που πέρασε στη φυλακή της ψευδαίσθησης όταν η πόρτα πάντα στεκόταν ξεκλείδωτη.

 

Η επείγουσα ανάγκη που νιώθουν οι μυστικοί — η ένταση με την οποία επιδιώκουν την πραγματοποίηση και ενθαρρύνουν άλλους προς την αφύπνιση — δεν πηγάζει από φόβο κάποιας αιώνιας καταδίκης αλλά από συμπόνια για τον πόνο που προκύπτει από λανθασμένη ταύτιση. Όταν η συνείδηση μπερδεύει τον εαυτό της για περιορισμένη, ξεχωριστή οντότητα που παλεύει για επιβίωση σε αδιάφορο σύμπαν, βιώνει άγχος, απομόνωση και βαθιά αίσθηση αποξένωσης. Ωστόσο αυτός ο πόνος βασίζεται σε θεμελιώδη παρεξήγηση, όπως κάποιος που ονειρεύεται ότι πνίγεται και βιώνει γνήσιο τρόμο, αν και κοιμάται ασφαλής στο κρεβάτι του.

 

Το να ξυπνήσει από αυτό το όνειρο, να αναγνωρίσει την Απόλυτη φύση του είναι κάποιου, είναι να μπει σε ελευθερία που πάντα ήταν παρούσα αλλά παραβλεπόμενη. Είναι να ανακαλύψει ότι οι ράβδοι της φυλακής ήταν φτιαγμένες από σκιές, ότι οι αλυσίδες που μας δένουν ήταν υφαντές από σκέψεις, ότι η εξορία ήταν αυτοεπιβληθείσα και το σπίτι ποτέ πραγματικά δεν εγκαταλείφθηκε. Όσο νωρίτερα ανατείλει αυτή η αναγνώριση, τόσο νωρίτερα μπορεί να σταματήσει ο περιττός πόνος — όχι μέσω αλλαγής εξωτερικών συνθηκών αλλά μέσω θεμελιώδους αλλαγής στην κατανόηση του τι είναι κανείς.

 

Πέρα από την Κυριαρχία του Νου

 

Ο λογικός νους, αν και είναι υπέροχος ως εργαλείο για πλοήγηση στον πρακτικό κόσμο, δεν μπορεί να συλλάβει την υπέρτατη Πραγματικότητα μέσω των συνηθισμένων λειτουργιών του. Η λογική ασχολείται με σχέσεις μεταξύ ξεχωριστών οντοτήτων, με προτάσεις που μπορεί να είναι αληθείς ή ψευδείς, με κατηγορίες που μπορεί να διαχωριστούν και να συγκριθούν. Αλλά το Απόλυτο υπερβαίνει όλες αυτές τις διακρίσεις. Δεν είναι αντικείμενο ανάμεσα σε άλλα αντικείμενα, δεν είναι έννοια ανάμεσα σε άλλες έννοιες, δεν είναι αλήθεια ανάμεσα σε άλλες αλήθειες.

 

Το να πλησιάσει κανείς αυτή την Πραγματικότητα απαιτεί είδος γνώσης που κινείται πέρα από λογική απόδειξη — όχι επειδή είναι παράλογη ή αντι-λογική, αλλά επειδή είναι υπερ-λογική, λειτουργώντας σε επίπεδο όπου οι συνηθισμένοι κανόνες της δυαδικής σκέψης δεν ισχύουν πλέον. Αυτή είναι η «παράλογη» σοφία για την οποία μιλούν οι μυστικοί: όχι παράδοση στην αλογία αλλά άνοιγμα σε βαθύτερη λογική, μια λογική που λειτουργεί μέσω άμεσης εμπειρίας παρά μέσω εννοιολογικής μεσολάβησης.

 

Η πίστη μπαίνει εδώ όχι ως τυφλή πεποίθηση αλλά ως εμπιστοσύνη στην εγκυρότητα της άμεσης πνευματικής εμπειρίας, ως αυτοπεποίθηση ότι η συνείδηση μπορεί πράγματι να γνωρίσει τον εαυτό της γυρίζοντας την προσοχή πίσω προς την πηγή της. Η αίσθηση Ενότητας που αναδύεται σε μυστικές καταστάσεις — η άμεση αντίληψη ότι όλα είναι Ένα — φέρει τη δική της αυθεντία, τη δική της αυτο-επικυρωμένη βεβαιότητα. Αυτή η βεβαιότητα δεν εξαρτάται από εξωτερική επαλήθευση ή λογική απόδειξη· είναι άμεση, αδιαμφισβήτητη για αυτόν που την βιώνει, όπως η βεβαιότητα με την οποία γνωρίζει κανείς «Είμαι».

 

Η Ιερή Σιωπή

 

Στην καρδιά όλων των μυστικών παραδόσεων βρίσκεται μια αναγνώριση του Ιερού, του Απόλυτου, του ανέκφραστου μυστηρίου που δεν μπορεί να συλληφθεί πλήρως σε λέξεις ή έννοιες. Όλη η γλώσσα, όλα τα σύμβολα, όλες οι διδασκαλίες τελικά δείχνουν προς κάτι που υπερβαίνει την άρθρωση — όχι επειδή είναι ασαφές ή αόριστο αλλά επειδή είναι υπερβολικά πλήρες, υπερβολικά ολοκληρωμένο, υπερβολικά περιεκτικό για να περιοριστεί μέσα στα όρια οποιασδήποτε περιγραφής.

 

Η Θεία παρουσία που συναντούν οι μυστικοί στα βάθη του στοχασμού φέρει ιδιότητες που τεντώνουν τη γλώσσα στα όριά της. Πώς μπορούν οι λέξεις να μεταδώσουν την εμπειρία του να είναι κανείς ταυτόχρονα τίποτα και τα πάντα, της συνείδησης τόσο απόλυτα κενής όσο και άπειρα πλήρης, μιας ειρήνης που περιέχει όλο το πάθος και μιας ηρεμίας που πάλλεται με δυναμική ζωή; Ο μυστικός καταφεύγει στο παράδοξο όχι από σύγχυση αλλά από ανάγκη, προσπαθώντας να χρησιμοποιήσει τους περιορισμούς της γλώσσας για να δείξει πέρα από αυτήν, όπως χρησιμοποιεί κανείς αγκάθι για να βγάλει αγκάθι.

 

Αυτό το μυστήριο που κατοικεί στον πυρήνα της ύπαρξης δεν είναι πρόβλημα να λυθεί αλλά πραγματικότητα να εισέλθεις, όχι ερώτηση να απαντηθεί αλλά παρουσία να απορροφηθείς. Είναι το έδαφος από το οποίο αναδύονται όλες οι ερωτήσεις και στο οποίο επιστρέφουν όλες οι απαντήσεις. Το ιερό δεν μπορεί να συλληφθεί αλλά μπορεί να αναγνωριστεί· το Απόλυτο δεν μπορεί να κατανοηθεί αλλά μπορεί να πραγματοποιηθεί· το ανέκφραστο δεν μπορεί να ειπωθεί αλλά μπορεί να γνωριστεί σε γνώση που υπερβαίνει τη συνηθισμένη δυϊκότητα υποκειμένου-αντικειμένου.

 

Η Επιστροφή

 

Τελικά, το μυστικό ταξίδι αποκαλύπτεται ότι δεν είναι απομάκρυνση από την συνηθισμένη ζωή αλλά επιστροφή στο ιερό θεμέλιο της ζωής. Η υπέρβαση δεν είναι απόδραση από την πραγματικότητα αλλά είσοδος στη βαθύτερη διάσταση της Πραγματικότητας. Ο αναζητητής που ανεβαίνει το βουνό της συνείδησης ανακαλύπτει στην κορυφή ότι όλες οι κοιλάδες και οι πεδιάδες κάτω είναι ιερές επίσης, ότι το συνηθισμένο και το υπερβατικό δεν είναι ξεχωριστά βασίλεια αλλά διαφορετικές πλευρές μιας ενιαίας απρόσκοπτης ολότητας.

 

Αυτή η αναγνώριση φέρνει μεταμόρφωση στον τρόπο που κινείται κανείς μέσα στην καθημερινή ύπαρξη. Η πραγματοποιημένη ψυχή βλέπει το Απόλυτο να λάμπει μέσα από κάθε πρόσωπο, νιώθει τη Θεία παρουσία να πάλλεται σε κάθε στιγμή, αναγνωρίζει το αιώνιο Εστί που υποβαστάζει κάθε προσωρινή μορφή. Η ζωή συνεχίζεται με τις χαρές και τις λύπες της, τις προκλήσεις και τις παρηγοριές της, αλλά όλα τώρα κρατούνται μέσα σε μεγαλύτερο πλαίσιο, όλα γνωρίζονται ως κινήσεις μέσα στην ίδια τη συνείδηση παρά ως απειλές για ευάλωτο ξεχωριστό εαυτό.

 

Η μυστική ειρήνη που εγκαθίσταται σε όποιον έχει αγγίξει αυτή την αλήθεια δεν είναι ειρήνη απόσυρσης ή αποστασιοποίησης αλλά ειρήνη βαθιάς αποδοχής και αναγνώρισης. Είναι η ειρήνη του να επιστρέφει κανείς σπίτι, του να ανακαλύπτει ότι ποτέ πραγματικά δεν έφυγε, του να συνειδητοποιεί ότι η αναζήτηση για τον Θεό ήταν ο Θεός που αναζητούσε τον Εαυτό Του, ότι το ταξίδι προς το Απόλυτο ήταν η ίδια η κίνηση του Απόλυτου μέσα στον εαυτό του.

 

Σε αυτή την αιώνια επιστροφή, ο κύκλος ολοκληρώνεται: η συνείδηση, έχοντας ξεχάσει τη φύση της και αναζητήσει παντού αυτό που είναι, τελικά αναγνωρίζει τον εαυτό της και αναπαύεται στην απλότητα της καθαρής ύπαρξης. Ο αναζητητής γίνεται ο αναζητούμενος, ο εραστής γίνεται ο Αγαπημένος, η ερώτηση διαλύεται στην απάντηση, και αυτό που μένει είναι απλώς Αυτό — απέραντο, οικείο, αιώνιο, άμεσο, για πάντα παρόν αλλά κάπως για πάντα φρέσκο.

 

Η Πρόσκληση

 

Η αλήθεια που διακηρύσσουν οι μυστικοί σε αιώνες και πολιτισμούς επεκτείνει την πρόσκλησή της σε όλους που έχουν αυτιά να ακούσουν, μάτια να δουν, καρδιές ανοιχτές να δεχτούν. Δεν απαιτεί ειδικά προσόντα ή εξαιρετικές ικανότητες. Ζητά μόνο προθυμία να κοιτάξει κάποιος βαθιά, να αμφισβητήσει θεμελιώδεις υποθέσεις, να απελευθερώσει τη σφιχτή λαβή στην ατομική ταυτότητα και να επιτρέψει στη συνείδηση να αποκαλύψει τη δική της φύση.

 

Σε αυτή την παρούσα στιγμή — ανεξάρτητα από το πόσο συνηθισμένη ή εξαιρετική μπορεί να φαίνεται — το Απόλυτο στέκεται αποκαλυμμένο για όσους έχουν μάθει να βλέπουν. Στο χώρο μεταξύ σκέψεων, στη σιωπή κάτω από τον ήχο, στην επίγνωση που παρατηρεί την επίγνωση την ίδια, το αιώνιο Εστί κάνει γνωστή την παρουσία του. Όχι αργότερα, όχι αλλού, όχι μετά από επίπονη προετοιμασία, αλλά εδώ, τώρα, πάντα.

 

Όσο νωρίτερα ανατείλει αυτή η αναγνώριση, τόσο νωρίτερα μπορεί κανείς να σταματήσει τον μάταιο αγώνα ενάντια στη δική του φύση και να αναπαυθεί στην απλή αλήθεια αυτού που είναι. Ο δρόμος είναι χωρίς δρόμο, το ταξίδι χωρίς απόσταση, η άφιξη πάντα ήδη ολοκληρωμένη. Αυτό που μένει είναι μόνο το ήπιο ξύπνημα σε αυτό που πάντα ήταν αληθινό: ότι η συνείδηση, στην αντικειμενική της φύση, είναι αιώνια, πλήρης και Μία — και ότι αυτή η συνείδηση δεν είναι τίποτα άλλο από την ίδια την επίγνωση μέσα από την οποία κατανοούνται αυτές οι λέξεις, η παρουσία που τις διαβάζει, το Είναι που φωτίζει όλη τη γνώση.

 

Είθε αυτή η κατανόηση να αναδυθεί. Είθε το πέπλο να γίνει λεπτό. Είθε όλα τα όντα να αναγνωρίσουν την αληθινή τους φύση και να αναπαυθούν στην ειρήνη που υπερβαίνει την κατανόηση — την ειρήνη του Απόλυτου που γνωρίζει τον εαυτό του μέσα από κάθε μορφή, τη χαρά της συνείδησης που γιορτάζει την άπειρη έκφρασή της, την αγάπη του Ενός για την αιώνια Ύπαρξή του.


 


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

TAOΪSM / "Tao Te Ching" Commentaries

TAOΪSM / "Tao Te Ching" Commentaries
Chapter 19. The Sacred Return: A Mystical Journey to the Primordial Root
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

BUDDHISM /"Dammapada" Commentaries

BUDDHISM /"Dammapada" Commentaries
Chapter 19. The Just
Monday, 2 February, 2026

Chapter 19. The Just

 

(The Luminous Path: A Journey Beyond Violence into Sacred Justice)

 

The Temple of Inner Law

 

In the vast sanctuary of human existence, where shadows dance with light and the soul seeks its eternal moorings, there dwells a truth that cannot be grasped by force nor claimed through the violent conquest of hearts and minds. The seeker who would know justice must first understand that it is not a crown to be seized, but a garden to be cultivated in the secret chambers of consciousness.

 

Consider the one who moves through the world wielding power as a sword, who bends the will of others through coercion and the terrible weight of dominion. Such a person may command the outer forms of obedience, may gather to themselves the appearance of righteousness, yet they remain forever exiled from the inner sanctuary where true justice dwells. For justice, that most elusive and radiant of virtues, reveals itself only to those who have learned to distinguish the subtle gradations between right and wrong—not through the crude calculations of advantage, but through the refined perception that comes from dwelling long in contemplation.

 

The truly just soul is one who has become a living embodiment of law itself, not law as dead letters inscribed on tablets of stone, but law as a flowing river of wisdom that springs from the deepest aquifers of being. This person leads others not by the magnetism of force, but by the gentle gravitation of equity and understanding. They are guarded by an invisible shield—the law that they have internalized so completely that it has become indistinguishable from their own nature. Intelligence illuminates their every action, not the cleverness of cunning, but the radiant wisdom that sees through the veils of illusion into the heart of things.

 

The Silence Beyond Words

 

There exists a profound paradox at the center of human knowing: those who speak most voluminously are often those who comprehend least deeply. Words cascade from their lips like water over rocks, creating much sound and motion, yet leaving the essential landscape unchanged. The truly learned soul, by contrast, has discovered the secret geography of patience, has mapped the territories where hatred cannot take root and where fear dissolves like morning mist before the rising sun.

 

To be learned in the mystical sense is to have undergone a transformation far more radical than the mere accumulation of information. It is to have descended into the dark caverns of one's own being and emerged, phoenix-like, with something precious clutched in trembling hands—the pearl of wisdom that forms only under the pressure of genuine spiritual crisis and resolution.

 

The patient soul knows that understanding cannot be rushed, that the deepest truths reveal themselves only to those who have cultivated the capacity to wait, to listen, to dwell in the pregnant silence that precedes genuine insight. Such a person has learned to watch the movements of their own heart with the detached fascination of a naturalist observing the migrations of rare birds. When hatred begins to stir, they see it clearly and allow it to pass through the spacious sky of awareness without clutching or condemning. When fear rises like a tide, they do not build walls against it but remain steady, rooted in something vaster than any particular emotion.

 

The Living Embodiment

 

In the sacred texts and scriptures of every tradition, one encounters a curious phenomenon: those who merely speak about the law, who discourse eloquently upon its principles and parse its finest distinctions, often remain strangers to its essential reality. The true supporter of law is not one who has memorized its every clause, but one who has learned little perhaps, and yet *sees the law bodily*—an extraordinary phrase that points toward a mode of knowing that transcends intellectual comprehension.

 

To see the law bodily is to perceive it not as an abstract principle but as a living presence, to feel its weight and substance, to encounter it as one encounters another person. It is to have internalized the law so completely that one's very flesh and bones become instruments of its expression. Such a person never neglects the law, not because they fear punishment or seek reward, but because they have become incapable of separating themselves from it. The law flows through them as blood flows through veins, as breath flows through lungs—effortlessly, continuously, sustaining life itself.

 

The Illusion of Age

 

The turning of seasons marks the passing of time upon the body, etching lines upon the face and silvering the hair with frost. Yet this external evidence of years accumulated tells us nothing of the essential condition of the soul within. There are those whose heads shine white as winter snow, yet whose spirits remain as unformed and chaotic as those of children—old in years but void of the qualities that constitute genuine elderhood.

 

True elders are not manufactured by the mere passage of time. They emerge through a process of refinement and purification that may occur across decades or, for the spiritually gifted, in the space of a single transformative moment. The authentic elder is one in whom truth has taken up permanent residence, who has become a dwelling place for virtue in all its multifaceted expressions. Love flows from such a person not as sentiment but as a natural radiance, as light flows from the sun without effort or intention.

 

Restraint and moderation characterize their every movement—not the restraint born of repression, which creates inner violence, but the natural boundaries that emerge when one has seen through the illusions that drive compulsive behavior. They have undertaken the difficult work of purification, extracting from their being the impurities that cloud vision and distort judgment. Wisdom shines through them, not as something they possess but as something they have become transparent enough to reveal.

 

The Root of Respectability

 

The world perpetually confuses appearance with reality, mistaking the surface shimmer for the depths beneath. There are those who cultivate respectability as one cultivates a garden for display—carefully arranging the visible elements while allowing the hidden spaces to fill with weeds and thorns. They speak much, hoping that volume might substitute for substance. They attend to the beauty of complexion and form, imagining that external attractiveness might compensate for the ugliness that festers within.

 

Yet no amount of careful presentation can truly conceal a heart corrupted by envy, greed, and dishonesty. These qualities have a way of seeping through even the most carefully constructed facades, manifesting in subtle gestures, in the quality of one's gaze, in the undertones that haunt one's speech.

 

True respectability comes not from addition but from subtraction, not from accumulating virtues like ornaments but from removing, root and all, the poisonous growths that choke the garden of the soul. When envy is destroyed at its source, when greed is excavated completely, when dishonesty is burned away in the fire of honest self-examination—then, and only then, does genuine respectability emerge. It appears not as something constructed but as something revealed, as the natural beauty of a stone appears when the concealing mud is washed away. The person freed from hatred and illuminated by wisdom becomes respectable not through effort but through being, not through doing but through the radiant simplicity of their essential nature.

 

The Quiet Revolution

 

In the spiritual traditions of the East, there exists the figure of the Samana—one who has quieted the turbulent waters of existence, who has found the still point at the center of the turning world. Yet this quietude cannot be achieved through external markers alone. The shaving of the head, the adoption of robes, the performance of prescribed rituals—none of these create a true Samana if the inner landscape remains wild and unconquered.

 

How can one claim the title of "quiet one" while remaining captive to desire and greed, those twin tyrants that create such noise and chaos in the chambers of consciousness? These forces rage through the psyche like storms, drowning out the subtle music of the spirit, making stillness impossible.

 

The authentic Samana is one who has undertaken the heroic work of quieting evil at its source—not just the grand evils that attract public condemnation, but the small, subtle evils that creep through consciousness like thieves in the night. Each selfish impulse examined and released, each moment of cruelty caught and transformed, each seed of violence identified and removed before it can germinate—this is the patient, painstaking work that creates true quietude.

 

Beyond Good and Evil

 

The mendicant walks through the world with empty hands and an open bowl, depending upon the generosity of others for sustenance. Yet the outward form of begging no more creates a true Bhikshu than the outward form of studying creates a true scholar. The essence of the mendicant life lies not in economic dependence but in spiritual freedom—the freedom that comes from adopting the whole law, from integrating its every principle into the fabric of one's being.

 

Such a person dwells in a strange and exalted territory beyond the conventional categories of good and evil. This does not mean they are amoral or indifferent to ethical distinctions. Rather, they have transcended the dualistic thinking that traps most humans in endless cycles of judgment and counter-judgment. They have become chaste in the deepest sense—pure not just in body but in motive, desire, and intention.

 

Armed with knowledge that penetrates to the heart of reality, they pass through the world like light passing through clear water, present but uncontaminated, engaged but unentangled. They see the conventional categories of good and evil as necessary constructs for those still learning, but they themselves have moved beyond such frameworks into a more direct and immediate relationship with truth itself.

 

The Wisdom of Balance

 

There are those who imagine that silence itself confers wisdom, that merely ceasing to speak somehow transforms foolishness into understanding. They practice muteness as if it were a spiritual discipline, cultivating an empty quietude that conceals rather than reveals ignorance. Yet silence without wisdom is merely the absence of sound, no more meaningful than the silence of stones.

 

The true Muni—the sage, the silent one—is characterized not by the absence of speech but by the presence of discernment. Such a person moves through existence with the delicate precision of one walking a tightrope, constantly weighing and balancing, choosing the good while avoiding the evil, taking the balance and using it as both compass and guide.

 

This weighing is not the mechanical calculation of a merchant counting coins, but a subtle, intuitive process that draws upon sources of knowing deeper than rational thought. The Muni feels the weight of things, senses their moral gravity, perceives the hidden consequences that ripple outward from every choice. They navigate the world like a skilled sailor reading the winds and currents, adjusting their course moment by moment in response to conditions that others cannot even perceive.

 

The Sanctity of Life

 

In a world where violence is endemic, where the strong routinely prey upon the weak, where living creatures are destroyed casually and without thought, there emerges a figure of radical compassion—the Ariya, the noble one, who extends the circle of moral consideration to embrace all sentient beings.

 

Such a person cannot be called noble because they injure living creatures, cannot claim spiritual elevation while participating in the ancient cycle of violence that characterizes so much of existence. True nobility manifests in pity—not pity as condescension, but pity as deep fellow-feeling, as recognition of the essential kinship that binds all living things.

 

The noble one sees their own face reflected in every creature that draws breath. They feel the suffering of animals, insects, the entire community of life, as if it were their own suffering. This is not sentimentality but perception, not emotion but seeing—seeing clearly into the nature of existence and recognizing that all beings share the same fundamental desire to live, to avoid pain, to experience whatever measure of happiness their circumstances allow.

 

The Final Liberation

 

And yet, and yet... even nobility is not enough. Even discipline and vows, even deep learning, even the capacity to enter profound states of trance, even the austere practice of sleeping alone—none of these guarantee the ultimate prize, the happiness of release that worldlings can never know, the extinction of desires that marks the culmination of the spiritual path.

 

The seeker must not become confident prematurely, must not imagine that external practices alone will carry them to the goal. The extinction of desires is not achieved through mechanical adherence to rules, no matter how pure the intention. It requires something more radical, more total—a complete transformation of consciousness itself, a death and rebirth that leaves no aspect of the old self intact.

 

This final liberation cannot be earned through accumulation but only through relinquishment. It comes not to those who have gathered much but to those who have released everything, who have let fall even their grasp on the path itself. In that ultimate letting go, in that final release, consciousness discovers itself as it always was—vast, luminous, free, resting in a peace that has no opposite, dwelling in a joy that asks for nothing because it lacks nothing, complete in itself, the end and the beginning, the alpha and the omega of the spiritual journey.

 

The Pathless Path

 

Thus the mystical tradition reveals its essential teaching: that justice, wisdom, purity, and liberation cannot be grasped but only received; cannot be achieved but only realized; cannot be constructed but only uncovered like ancient treasures buried beneath layers of illusion and ignorance.

 

The path winds through strange territories, demanding everything and promising nothing, requiring the dissolution of the very self that seeks to walk it. And yet those who persist, who continue even when the way disappears and darkness falls, discover at last what has been present all along—not something new to be acquired but something ancient to be remembered, the original nature that was never truly lost, the luminous essence that shines quietly beneath the noise and chaos of existence, waiting patiently for recognition, calling softly to those who have learned, finally, to listen.

 

Ο Δίκαιος

 

(Η Φωτεινή Διαδρομή: Ένα Ταξίδι Πέρα από τη Βία προς την Ιερή Δικαιοσύνη)

 

Ο Ναός του Εσωτερικού Νόμου

 

Στο απέραντο ιερό της ανθρώπινης ύπαρξης, όπου οι σκιές χορεύουν με το φως και η ψυχή αναζητά τις αιώνιες αγκυροβολίες της, κατοικεί μια αλήθεια που δεν μπορεί να συλληφθεί με τη βία ούτε να διεκδικηθεί μέσω της βίαιης κατάκτησης καρδιών και νου. Ο αναζητητής που θέλει να γνωρίσει τη δικαιοσύνη πρέπει πρώτα να κατανοήσει ότι δεν είναι ένα στέμμα για να αρπαχθεί, αλλά ένας κήπος που καλλιεργείται στα μυστικά δωμάτια της συνείδησης.

 

Σκεφτείτε εκείνον που κινείται στον κόσμο κραδαίνοντας την εξουσία σαν σπαθί, που κάμπτει τη θέληση των άλλων μέσω καταναγκασμού και του τρομερού βάρους της κυριαρχίας. Ένα τέτοιο άτομο μπορεί να επιβάλλει τις εξωτερικές μορφές υπακοής, μπορεί να συγκεντρώσει γύρω του την εμφάνιση της δικαιοσύνης, ωστόσο παραμένει για πάντα εξόριστο από το εσωτερικό ιερό όπου κατοικεί η αληθινή δικαιοσύνη. Διότι η δικαιοσύνη, αυτή η πιο αόριστη και ακτινοβόλα από τις αρετές, αποκαλύπτεται μόνο σε εκείνους που έχουν μάθει να διακρίνουν τις λεπτές αποχρώσεις μεταξύ σωστού και λάθους — όχι μέσω των χονδροειδών υπολογισμών του συμφέροντος, αλλά μέσω της εκλεπτυσμένης αντίληψης που προέρχεται από τη μακρά παραμονή στην περισυλλογή.

 

Η πραγματικά δίκαιη ψυχή είναι εκείνη που έχει γίνει ζωντανή ενσάρκωση του ίδιου του νόμου, όχι νόμου ως νεκρά γράμματα χαραγμένα σε πλάκες από πέτρα, αλλά νόμου ως ρέοντος ποταμού σοφίας που πηγάζει από τα βαθύτερα υδροφόρα στρώματα της ύπαρξης. Αυτό το άτομο καθοδηγεί τους άλλους όχι με τον μαγνητισμό της δύναμης, αλλά με την ήπια βαρύτητα της ισότητας και της κατανόησης. Προστατεύεται από μια αόρατη ασπίδα — τον νόμο που έχει εσωτερικεύσει τόσο πλήρως ώστε έχει γίνει αδιαχώριστος από τη δική του φύση. Η νοημοσύνη φωτίζει κάθε πράξη του, όχι η πονηριά της πανουργίας, αλλά η ακτινοβόλα σοφία που βλέπει μέσα από τα πέπλα της ψευδαίσθησης στην καρδιά των πραγμάτων.

 

Η Σιωπή Πέρα από τις Λέξεις

 

Υπάρχει ένα βαθύ παράδοξο στο κέντρο της ανθρώπινης γνώσης: εκείνοι που μιλούν πιο ογκωδώς είναι συχνά εκείνοι που κατανοούν λιγότερο βαθιά. Οι λέξεις ξεχύνονται από τα χείλη τους σαν νερό πάνω σε βράχους, δημιουργώντας πολύ θόρυβο και κίνηση, ωστόσο αφήνοντας το ουσιαστικό τοπίο αμετάβλητο. Η πραγματικά μορφωμένη ψυχή, αντίθετα, έχει ανακαλύψει τη μυστική γεωγραφία της υπομονής, έχει χαρτογραφήσει τα εδάφη όπου το μίσος δεν μπορεί να ριζώσει και όπου ο φόβος διαλύεται σαν πρωινή ομίχλη μπροστά στον ανατέλλοντα ήλιο.

 

Το να είναι κανείς μορφωμένος με τη μυστική έννοια σημαίνει να έχει υποστεί μια μεταμόρφωση πολύ πιο ριζική από την απλή συσσώρευση πληροφοριών. Σημαίνει να έχει κατέβει στα σκοτεινά σπήλαια της ίδιας του της ύπαρξης και να έχει αναδυθεί, σαν φοίνικας, κρατώντας κάτι πολύτιμο σε τρεμάμενα χέρια — το μαργαριτάρι της σοφίας που σχηματίζεται μόνο κάτω από την πίεση γνήσιας πνευματικής κρίσης και επίλυσης.

 

Η υπομονετική ψυχή γνωρίζει ότι η κατανόηση δεν μπορεί να βιαστεί, ότι οι βαθύτερες αλήθειες αποκαλύπτονται μόνο σε εκείνους που έχουν καλλιεργήσει την ικανότητα να περιμένουν, να ακούν, να κατοικούν στην έγκυο σιωπή που προηγείται της γνήσιας διορατικότητας. Ένα τέτοιο άτομο έχει μάθει να παρατηρεί τις κινήσεις της ίδιας του της καρδιάς με την αποστασιοποιημένη γοητεία ενός φυσιοδίφη που παρατηρεί τις μεταναστεύσεις σπάνιων πουλιών. Όταν το μίσος αρχίζει να ξυπνά, το βλέπει καθαρά και το αφήνει να περάσει μέσα από τον ευρύχωρο ουρανό της επίγνωσης χωρίς να το αρπάζει ή να το καταδικάζει. Όταν ο φόβος ανεβαίνει σαν παλίρροια, δεν χτίζει τείχη εναντίον του αλλά παραμένει σταθερός, ριζωμένος σε κάτι ευρύτερο από οποιοδήποτε συγκεκριμένο συναίσθημα.

 

Η Ζωντανή Ενσάρκωση

 

Στα ιερά κείμενα και τις γραφές κάθε παράδοσης, συναντά κανείς ένα περίεργο φαινόμενο: εκείνοι που απλώς μιλούν για τον νόμο, που διαλέγονται εύγλωττα για τις αρχές του και αναλύουν τις λεπτότερες διακρίσεις του, συχνά παραμένουν ξένοι προς την ουσιαστική του πραγματικότητα. Ο αληθινός υποστηρικτής του νόμου δεν είναι εκείνος που έχει απομνημονεύσει κάθε ρήτρα του, αλλά εκείνος που ίσως έχει μάθει λίγα, και όμως «βλέπει τον νόμο σωματικά» — μια εξαιρετική φράση που υποδεικνύει έναν τρόπο γνώσης που υπερβαίνει την πνευματική κατανόηση.

 

Το να βλέπει κανείς τον νόμο σωματικά σημαίνει να τον αντιλαμβάνεται όχι ως αφηρημένη αρχή αλλά ως ζωντανή παρουσία, να νιώθει το βάρος και την ουσία του, να τον συναντά όπως συναντά έναν άλλο άνθρωπο. Σημαίνει να έχει εσωτερικεύσει τον νόμο τόσο πλήρως ώστε η ίδια η σάρκα και τα οστά του να γίνουν όργανα της έκφρασής του. Ένα τέτοιο άτομο ποτέ δεν παραμελεί τον νόμο, όχι επειδή φοβάται την τιμωρία ή επιδιώκει ανταμοιβή, αλλά επειδή έχει γίνει ανίκανο να διαχωρίσει τον εαυτό του από αυτόν. Ο νόμος ρέει μέσα του όπως το αίμα ρέει στις φλέβες, όπως η αναπνοή ρέει στους πνεύμονες — αβίαστα, συνεχώς, συντηρώντας την ίδια τη ζωή.

 

Η Ψευδαίσθηση της Ηλικίας

 

Η εναλλαγή των εποχών σημαδεύει την πάροδο του χρόνου πάνω στο σώμα, χαράσσοντας γραμμές στο πρόσωπο και ασημώνοντας τα μαλλιά με πάχνη. Ωστόσο αυτή η εξωτερική απόδειξη συσσωρευμένων ετών δεν μας λέει τίποτα για την ουσιαστική κατάσταση της ψυχής μέσα. Υπάρχουν εκείνοι των οποίων τα κεφάλια λάμπουν λευκά σαν χειμερινό χιόνι, ωστόσο τα πνεύματά τους παραμένουν τόσο άμορφα και χαοτικά όσο αυτά των παιδιών — γέροι σε χρόνια αλλά άδειοι από τις ιδιότητες που αποτελούν γνήσια γεροντική ηλικία.

 

Οι αληθινοί πρεσβύτεροι δεν κατασκευάζονται από την απλή πάροδο του χρόνου. Αναδύονται μέσα από μια διαδικασία εκλέπτυνσης και κάθαρσης που μπορεί να διαρκέσει δεκαετίες ή, για τους πνευματικά προικισμένους, σε μια μόνη μεταμορφωτική στιγμή. Ο αυθεντικός πρεσβύτερος είναι εκείνος στον οποίο η αλήθεια έχει εγκατασταθεί μόνιμα, που έχει γίνει κατοικία για την αρετή σε όλες τις πολυδιάστατες εκφράσεις της. Η αγάπη ρέει από ένα τέτοιο άτομο όχι ως συναίσθημα αλλά ως φυσική ακτινοβολία, όπως το φως ρέει από τον ήλιο χωρίς προσπάθεια ή πρόθεση.

 

Η εγκράτεια και η μετριοπάθεια χαρακτηρίζουν κάθε κίνησή τους — όχι η εγκράτεια που γεννιέται από την καταπίεση, η οποία δημιουργεί εσωτερική βία, αλλά τα φυσικά όρια που αναδύονται όταν κανείς έχει δει μέσα από τις ψευδαισθήσεις που οδηγούν σε καταναγκαστική συμπεριφορά. Έχουν αναλάβει το δύσκολο έργο της κάθαρσης, εξάγοντας από την ύπαρξή τους τις ακαθαρσίες που θολώνουν την όραση και διαστρεβλώνουν την κρίση. Η σοφία λάμπει μέσα από αυτούς, όχι ως κάτι που κατέχουν αλλά ως κάτι που έχουν γίνει αρκετά διαφανείς για να αποκαλύψουν.

 

Η Ρίζα της Σεβασμιότητας

 

Ο κόσμος διαρκώς συγχέει την εμφάνιση με την πραγματικότητα, μπερδεύοντας την επιφανειακή λάμψη με τα βάθη από κάτω. Υπάρχουν εκείνοι που καλλιεργούν τη σεβασμιότητα όπως καλλιεργεί κανείς έναν κήπο για επίδειξη — τακτοποιώντας προσεκτικά τα ορατά στοιχεία αλλά επιτρέποντας στους κρυφούς χώρους να γεμίσουν με ζιζάνια και αγκάθια. Μιλούν πολύ, ελπίζοντας ότι ο όγκος μπορεί να υποκαταστήσει την ουσία. Προσέχουν την ομορφιά της όψης και της μορφής, φανταζόμενοι ότι η εξωτερική ελκυστικότητα μπορεί να αντισταθμίσει την ασχήμια που σιγοκαίει μέσα.

 

Ωστόσο κανένα ποσό προσεκτικής παρουσίασης δεν μπορεί πραγματικά να κρύψει μια καρδιά διεφθαρμένη από φθόνο, πλεονεξία και ανεντιμότητα. Αυτές οι ιδιότητες έχουν τρόπο να διαρρέουν ακόμα και από τις πιο προσεκτικά κατασκευασμένες προσόψεις, και να εκδηλώνονται σε λεπτές χειρονομίες, στην ποιότητα του βλέμματος, στους υποτόνους που στοιχειώνουν την ομιλία.

 

Η αληθινή σεβασμιότητα προέρχεται όχι από πρόσθεση αλλά από αφαίρεση, όχι από τη συσσώρευση αρετών σαν στολιδιών αλλά από την αφαίρεση, ρίζα και όλα, των δηλητηριωδών αναπτύξεων που πνίγουν τον κήπο της ψυχής. Όταν ο φθόνος καταστρέφεται στη πηγή του, όταν η πλεονεξία εκσκαφεί πλήρως, όταν η ανεντιμότητα καεί στη φωτιά της ειλικρινούς αυτοεξέτασης — τότε, και μόνο τότε, αναδύεται η γνήσια σεβασμιότητα. Εμφανίζεται όχι ως κάτι κατασκευασμένο αλλά ως κάτι αποκαλυπτόμενο, όπως η φυσική ομορφιά μιας πέτρας εμφανίζεται όταν η λάσπη που την καλύπτει ξεπλένεται. Το άτομο που απελευθερώνεται από το μίσος και φωτίζεται από τη σοφία γίνεται σεβαστό όχι μέσω προσπάθειας αλλά μέσω της ύπαρξης, όχι μέσω του κάνειν αλλά μέσω της ακτινοβόλου απλότητας της ουσιαστικής του φύσης.

 

Η Ήσυχη Επανάσταση

 

Στις πνευματικές παραδόσεις της Ανατολής, υπάρχει η φιγούρα του Σαμάνου — εκείνου που έχει ησυχάσει τα ταραγμένα νερά της ύπαρξης, που έχει βρει το ακίνητο σημείο στο κέντρο του περιστρεφόμενου κόσμου. Ωστόσο αυτή η ησυχία δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω εξωτερικών σημαδιών. Το ξύρισμα του κεφαλιού, η υιοθέτηση ρομπών, η εκτέλεση καθορισμένων τελετουργιών — τίποτα από αυτά δεν δημιουργεί έναν αληθινό Σαμάνο αν το εσωτερικό τοπίο παραμένει άγριο και ακατάκτητο.

 

Πώς μπορεί κανείς να διεκδικεί τον τίτλο του «ήσυχου» ενώ παραμένει αιχμάλωτος της επιθυμίας και της πλεονεξίας, αυτών των δίδυμων τυράννων που δημιουργούν τόσο θόρυβο και χάος στα δωμάτια της συνείδησης; Αυτές οι δυνάμεις ορμούν μέσα στην ψυχή σαν καταιγίδες, πνίγοντας τη λεπτή μουσική του πνεύματος, κάνοντας την ακινησία αδύνατη.

 

Ο αυθεντικός Σαμάνος είναι εκείνος που έχει αναλάβει το ηρωικό έργο της ησύχασης του κακού στη πηγή του — όχι μόνο τα μεγάλα κακά που προσελκύουν δημόσια καταδίκη, αλλά τα μικρά, λεπτά κακά που σέρνονται μέσα στη συνείδηση σαν κλέφτες τη νύχτα. Κάθε εγωιστική παρόρμηση εξεταζόμενη και απελευθερωμένη, κάθε στιγμή σκληρότητας πιασμένη και μεταμορφωμένη, κάθε σπόρος βίας αναγνωρισμένος και αφαιρεθείς πριν βλαστήσει — αυτή είναι η υπομονετική, επίπονη εργασία που δημιουργεί αληθινή ησυχία.

 

Πέρα από το Καλό και το Κακό

 

Ο επαίτης περπατά στον κόσμο με άδεια χέρια και ανοιχτό μπολ, εξαρτώμενος από τη γενναιοδωρία των άλλων για τροφή. Ωστόσο η εξωτερική μορφή της επαιτείας δεν δημιουργεί έναν αληθινό Μπίκσου περισσότερο από ό,τι η εξωτερική μορφή της μελέτης δημιουργεί έναν αληθινό μελετητή. Η ουσία της ζωής του επαίτη δεν έγκειται στην οικονομική εξάρτηση αλλά στην πνευματική ελευθερία — την ελευθερία που προέρχεται από την υιοθέτηση όλου του νόμου, από την ενσωμάτωση κάθε αρχής του στο ύφασμα της ύπαρξής του.

 

Ένα τέτοιο άτομο κατοικεί σε μια παράξενη και υψηλή περιοχή πέρα από τις συμβατικές κατηγορίες του καλού και του κακού. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ανήθικο ή αδιάφορο προς ηθικές διακρίσεις. Μάλλον, έχει υπερβεί τη δυϊστική σκέψη που παγιδεύει τους περισσότερους ανθρώπους σε ατελείωτους κύκλους κρίσης και αντικρίσης. Έχει γίνει αγνός με την βαθύτερη έννοια — καθαρός όχι μόνο στο σώμα αλλά στο κίνητρο, την επιθυμία και την πρόθεση.

 

Οπλισμένο με γνώση που διεισδύει στην καρδιά της πραγματικότητας, περνά μέσα από τον κόσμο σαν φως που διαπερνά καθαρό νερό, παρόν αλλά αμόλυντο, εμπλεκόμενο αλλά απελευθερωμένο. Βλέπει τις συμβατικές κατηγορίες του καλού και του κακού ως απαραίτητα κατασκευάσματα για εκείνους που ακόμα μαθαίνουν, αλλά ο ίδιος έχει προχωρήσει πέρα από τέτοια πλαίσια σε μια πιο άμεση και κατευθείαν σχέση με την ίδια την αλήθεια.

 

Η Σοφία της Ισορροπίας

 

Υπάρχουν εκείνοι που φαντάζονται ότι η σιωπή από μόνη της χαρίζει σοφία, ότι το απλό σταμάτημα της ομιλίας μεταμορφώνει με κάποιο τρόπο την ανοησία σε κατανόηση. Εξασκούν τη βουβαμάρα σαν να ήταν πνευματική πειθαρχία, καλλιεργώντας μια άδεια ησυχία που κρύβει παρά αποκαλύπτει την άγνοια. Ωστόσο η σιωπή χωρίς σοφία είναι απλώς η απουσία ήχου, όχι πιο σημαντική από τη σιωπή των λίθων.

 

Ο αληθινός Μούνι — ο σοφός, ο σιωπηλός — χαρακτηρίζεται όχι από την απουσία ομιλίας αλλά από την παρουσία διάκρισης. Ένα τέτοιο άτομο κινείται μέσα στην ύπαρξη με την λεπτή ακρίβεια εκείνου που περπατά σε τεντωμένο σχοινί, ζυγίζοντας και ισορροπώντας συνεχώς, επιλέγοντας το καλό ενώ αποφεύγει το κακό, παίρνοντας την ισορροπία και χρησιμοποιώντας την ως πυξίδα και οδηγό.

 

Αυτό το ζύγισμα δεν είναι ο μηχανικός υπολογισμός ενός εμπόρου που μετρά νομίσματα, αλλά μια λεπτή, διαισθητική διαδικασία που αντλεί από πηγές γνώσης βαθύτερες από τη λογική σκέψη. Ο Μούνι νιώθει το βάρος των πραγμάτων, αισθάνεται την ηθική τους βαρύτητα, αντιλαμβάνεται τις κρυφές συνέπειες που κυματίζουν προς τα έξω από κάθε επιλογή. Πλοηγείται στον κόσμο σαν έμπειρος ναυτικός που διαβάζει τους ανέμους και τα ρεύματα, προσαρμόζοντας την πορεία του στιγμή προς στιγμή σε συνθήκες που οι άλλοι ούτε καν αντιλαμβάνονται.

 

Η Ιερότητα της Ζωής

 

Σε έναν κόσμο όπου η βία είναι ενδημική, όπου οι ισχυροί πάγια θηρεύουν τους αδύναμους, όπου τα ζωντανά πλάσματα καταστρέφονται αδιάφορα και χωρίς σκέψη, αναδύεται μια φιγούρα ριζικής συμπόνιας — ο Αρίγια, ο ευγενής, που επεκτείνει τον κύκλο της ηθικής μέριμνας για να αγκαλιάσει όλα τα αισθανόμενα όντα.

 

Ένα τέτοιο άτομο δεν μπορεί να ονομαστεί ευγενές όταν τραυματίζει ζωντανά πλάσματα, δεν μπορεί να διεκδικεί πνευματική ανύψωση ενώ συμμετέχει στον αρχαίο κύκλο βίας που χαρακτηρίζει τόσο μεγάλο μέρος της ύπαρξης. Η αληθινή ευγένεια εκδηλώνεται σε οίκτο — όχι οίκτο ως συγκατάβαση, αλλά οίκτο ως βαθιά συμμετοχή, ως αναγνώριση της ουσιαστικής συγγένειας που δένει όλα τα ζωντανά πράγματα.

 

Ο ευγενής βλέπει το ίδιο του το πρόσωπο αντανακλώμενο σε κάθε πλάσμα που αναπνέει. Νιώθει τον πόνο των ζώων, των εντόμων, ολόκληρης της κοινότητας της ζωής, σαν να ήταν δικός του πόνος. Αυτό δεν είναι συναισθηματισμός αλλά αντίληψη, όχι συναίσθημα αλλά όραση — όραση καθαρή μέσα στη φύση της ύπαρξης και αναγνώριση ότι όλα τα όντα μοιράζονται την ίδια θεμελιώδη επιθυμία να ζουν, να αποφεύγουν τον πόνο, να βιώνουν όποιο μέτρο ευτυχίας επιτρέπουν οι συνθήκες τους.

 

Η Τελική Απελευθέρωση

 

Και όμως, και όμως... ακόμα και η ευγένεια δεν αρκεί. Ακόμα και η πειθαρχία και οι όρκοι, ακόμα και η βαθιά μάθηση, ακόμα και η ικανότητα να εισέρχεται σε βαθιές καταστάσεις έκστασης, ακόμα και η αυστηρή πρακτική του να κοιμάται μόνος — τίποτα από αυτά δεν εγγυάται το απόλυτο βραβείο, την ευτυχία της απελευθέρωσης που οι κοσμικοί ποτέ δεν γνωρίζουν, την εξάλειψη των επιθυμιών που σημαδεύει την κορύφωση της πνευματικής διαδρομής.

 

Ο αναζητητής δεν πρέπει να γίνει υπερβολικά σίγουρος πρόωρα, δεν πρέπει να φαντάζεται ότι οι εξωτερικές πρακτικές μόνες θα τον οδηγήσουν στον στόχο. Η εξάλειψη των επιθυμιών δεν επιτυγχάνεται μέσω μηχανικής τήρησης κανόνων, όσο αγνή και αν είναι η πρόθεση. Απαιτεί κάτι πιο ριζικό, πιο ολικό — μια πλήρη μεταμόρφωση της ίδιας της συνείδησης, έναν θάνατο και αναγέννηση που δεν αφήνει καμία άποψη του παλιού εαυτού άθικτη.

 

Αυτή η τελική απελευθέρωση δεν μπορεί να κερδηθεί μέσω συσσώρευσης αλλά μόνο μέσω παραίτησης. Έρχεται όχι σε εκείνους που έχουν συγκεντρώσει πολλά αλλά σε εκείνους που έχουν απελευθερώσει τα πάντα, που έχουν αφήσει να πέσει ακόμα και η λαβή τους στην ίδια τη διαδρομή. Σε αυτή την απόλυτη απελευθέρωση, σε αυτή την τελική παράδοση, η συνείδηση ανακαλύπτει τον εαυτό της όπως πάντα ήταν — απέραντη, φωτεινή, ελεύθερη, ξεκουραζόμενη σε μια ειρήνη που δεν έχει αντίθετο, κατοικώντας σε μια χαρά που δεν ζητά τίποτα επειδή δεν της λείπει τίποτα, πλήρης από μόνη της, το τέλος και η αρχή, το άλφα και το ωμέγα του πνευματικού ταξιδιού.

 

Η Διαδρομή Χωρίς Διαδρομή

 

Έτσι η μυστική παράδοση αποκαλύπτει την ουσιαστική της διδασκαλία: ότι η δικαιοσύνη, η σοφία, η αγνότητα και η απελευθέρωση δεν μπορούν να αρπαχθούν αλλά μόνο να ληφθούν· δεν μπορούν να επιτευχθούν αλλά μόνο να πραγματοποιηθούν· δεν μπορούν να κατασκευαστούν αλλά μόνο να αποκαλυφθούν σαν αρχαίοι θησαυροί θαμμένοι κάτω από στρώματα ψευδαίσθησης και άγνοιας.

 

Η διαδρομή στροβιλίζεται μέσα σε παράξενα εδάφη, απαιτώντας τα πάντα και μη υποσχόμενη τίποτα, απαιτώντας τη διάλυση του ίδιου του εαυτού που επιδιώκει να την βαδίσει. Και όμως εκείνοι που επιμένουν, που συνεχίζουν ακόμα και όταν η διαδρομή εξαφανίζεται και πέφτει το σκοτάδι, ανακαλύπτουν τελικά αυτό που ήταν παρόν από πάντα — όχι κάτι νέο να αποκτηθεί αλλά κάτι αρχαίο να θυμηθείς, η αρχική φύση που ποτέ δεν χάθηκε πραγματικά, η φωτεινή ουσία που λάμπει ήσυχα κάτω από τον θόρυβο και το χάος της ύπαρξης, περιμένοντας υπομονετικά την αναγνώριση, καλώντας απαλά εκείνους που έχουν μάθει, επιτέλους, να ακούν.


 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

VEDANTA / "Viveka Chudamani, by Adi Sankaracharya" Commentaries

VEDANTA / "Viveka Chudamani, by Adi Sankaracharya" Commentaries
16-20 / 4. The Sacred Journey: Viveka and the Illuminated Path
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

jKRISHNAMURTI / "The Only Revolution" Commentaries

jKRISHNAMURTI / "The Only Revolution" Commentaries
California: 3. The Sacred Emptiness: A Journey Through the Living Silence
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

RELIGION / Religions Commentaries

RELIGION / Religions Commentaries
18. The Luminous Path: A Journey Toward the Absolute
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Quotes

Constantinos’s quotes


"A "Soul" that out of ignorance keeps making mistakes is like a wounded bird with helpless wings that cannot fly high in the sky."— Constantinos Prokopiou

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Copyright

Copyright © Esoterism Academy 2010-2026. All Rights Reserved .

Intellectual property rights


The entire content of our website, including, but not limited to, texts, news, graphics, photographs, diagrams, illustrations, services provided and generally any kind of files, is subject to intellectual property (copyright) and is governed by the national and international provisions on Intellectual Property, with the exception of the expressly recognized rights of third parties.
Therefore, it is expressly prohibited to reproduce, republish, copy, store, sell, transmit, distribute, publish, perform, "download", translate, modify in any way, in part or in summary, without the express prior written consent of the Foundation. It is known that in case the Foundation consents, the applicant is obliged to explicitly refer via links (hyperlinks) to the relevant content of the Foundation's website. This obligation of the applicant exists even if it is not explicitly stated in the written consent of the Foundation.
Exceptionally, it is permitted to individually store and copy parts of the content on a simple personal computer for strictly personal use (private study or research, educational purposes), without the intention of commercial or other exploitation and always under the condition of indicating the source of its origin, without this in any way implies a grant of intellectual property rights.
It is also permitted to republish material for purposes of promoting the events and activities of the Foundation, provided that the source is mentioned and that no intellectual property rights are infringed, no trademarks are modified, altered or deleted.
Everything else that is included on the electronic pages of our website and constitutes registered trademarks and intellectual property products of third parties is their own sphere of responsibility and has nothing to do with the website of the Foundation.

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας

Το σύνολο του περιεχομένου του Δικτυακού μας τόπου, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, των κειμένων, ειδήσεων, γραφικών, φωτογραφιών, σχεδιαγραμμάτων, απεικονίσεων, παρεχόμενων υπηρεσιών και γενικά κάθε είδους αρχείων, αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) και διέπεται από τις εθνικές και διεθνείς διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με εξαίρεση τα ρητώς αναγνωρισμένα δικαιώματα τρίτων.

Συνεπώς, απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, «λήψη» (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά η περιληπτικά χωρίς τη ρητή προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος. Γίνεται γνωστό ότι σε περίπτωση κατά την οποία το Ίδρυμα συναινέσει, ο αιτών υποχρεούται για την ρητή παραπομπή μέσω συνδέσμων (hyperlinks) στο σχετικό περιεχόμενο του Δικτυακού τόπου του Ιδρύματος. Η υποχρέωση αυτή του αιτούντος υφίσταται ακόμα και αν δεν αναγραφεί ρητά στην έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος.

Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η μεμονωμένη αποθήκευση και αντιγραφή τμημάτων του περιεχομένου σε απλό προσωπικό υπολογιστή για αυστηρά προσωπική χρήση (ιδιωτική μελέτη ή έρευνα, εκπαιδευτικούς σκοπούς), χωρίς πρόθεση εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης και πάντα υπό την προϋπόθεση της αναγραφής της πηγής προέλευσής του, χωρίς αυτό να σημαίνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επίσης, επιτρέπεται η αναδημοσίευση υλικού για λόγους προβολής των γεγονότων και δραστηριοτήτων του Ιδρύματος, με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή και δεν θα θίγονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δεν θα τροποποιούνται, αλλοιώνονται ή διαγράφονται εμπορικά σήματα.

Ό,τι άλλο περιλαμβάνεται στις ηλεκτρονικές σελίδες του Δικτυακού μας τόπου και αποτελεί κατοχυρωμένα σήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων ανάγεται στη δική τους σφαίρα ευθύνης και ουδόλως έχει να κάνει με τον Δικτυακό τόπο του Ιδρύματος.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~