Monday, 5 January, 2026
The Sacred Emptiness: A Journey Through the Living Silence
(Meditation as
Living Action: Freedom from the Known)
The Threshold
of Unknowing
There exists a
practice beyond practice, a way that is no way, a path that dissolves even as
the seeker places foot upon it. This is the sacred art of meditation—not as a
technique to be mastered, nor as a destination to be reached, but as the
perpetual liberation from all that binds the soul to yesterday's shadows.
The mystic who
enters this wordless sanctuary discovers that meditation is nothing less than
the continuous emptying of consciousness from the accumulated weight of the
known. What is this known? It is the vast storehouse of memory, the endless
corridors of yesterday stretching back through countless moments, each one
crystallized into certainty, each one claiming permanence in the ever-changing
river of existence. The known is time itself made solid, experience transformed
into prison, the living waters of awareness frozen into the ice of conclusion.
Yet this
emptying is not the work of years, not the gradual erosion of accumulated dust
from some distant future vantage point. No—here lies the first great mystery:
the emptying occurs not at the journey's end, but at its very inception. It
means never to gather the dust at all, never to allow the mind to become a
museum of the dead past, a mausoleum where living moments go to be entombed in
the rigid forms of memory.
The seeker
stands always at the edge of now, that razor's edge where eternity meets the
temporal, where the infinite presses against the finite. Here, in this sacred
present moment, what has been accumulated dissolves—not through the machinery of
thought, which is itself but another layer of the past, but through action,
through the vital doing of what presents itself in the living instant.
The Prison of
Conclusion
Consider the
movement of ordinary consciousness, that restless pilgrimage from conclusion to
conclusion, like a traveler moving from inn to inn but never truly arriving
home. Each experience becomes immediately encased in judgment, wrapped in the
grave-clothes of evaluation, labeled and filed in the archives of the self. This
is the tragedy of the conditioned mind: it cannot meet life freshly, cannot
drink from the fountain of the present without immediately comparing the taste
to all the waters it has drunk before.
Judgment, that
sovereign king of the mental realm, sits upon its throne of certainty and
pronounces its verdicts upon each moment as it arises. Whether drawn from the
distant past or formed in the immediate present, all judgment is essentially
conclusion—the closing of a door, the ending of inquiry, the transformation of
the living question into a dead answer. And it is precisely this endless
judging, this ceaseless concluding, that prevents the constant renewal of
consciousness, the perpetual emptying that alone keeps the mind spacious and
free.
For the
known—that accumulated mass of conclusions, determinations, and fixed
beliefs—acts as a dam holding back the flowing river of awareness. Where there
should be movement, there is stagnation; where there should be openness, there
is closure; where there should be wonder, there is the deadening certainty of "I
know."
The Tyranny of
Will and the Silence Beyond
Deep within
the architecture of the self resides that which calls itself will—the insistent
voice that declares "I shall achieve," "I shall become," "I shall transform
myself through effort and determination." This will, so praised in the
marketplace of spiritual ambitions, is itself the very mechanism of the known's
perpetuation. For will is born of desire, and desire is always rooted in the
past, in memory, in the ghost of previous pleasure or the shadow of previous
pain.
When will
operates, it moves always from a center of accumulated knowledge, of concluded
experience. The one who wills is the one who remembers, who compares, who seeks
to replicate past satisfaction or avoid past suffering. Thus the action of
will—no matter how noble its intention, no matter how spiritual its
aspiration—cannot possibly empty the vessel of consciousness. It can only fill
it further, adding new layers of experience to be stored, new conclusions to be
drawn, new determinations to be made.
Here the
mystic encounters a profound paradox: the empty mind, that state of pure
receptivity and boundless awareness, cannot be purchased through any
transaction, cannot be won through any battle, cannot be achieved through any
effort of will. It does not yield to demand, no matter how fervent. It cannot be
captured by the grasping hand of desire, no matter how subtle that desire may
appear.
Yet neither
does this mean passivity or resignation. Rather, the empty mind comes into being
through a different kind of awareness altogether—not the awareness of a thinker
observing his thoughts, which only creates further division and distance, but
the awareness of thought itself becoming conscious of its own movements, its own
patterns, its own endless dance of conclusion and judgment.
The Innocence
of Aloneness
In the depths
of authentic meditation, consciousness discovers itself as perpetually
innocent—not the innocence of naiveté or ignorance, but the innocence of the
present moment, untouched by the contaminating hand of memory. This is the
innocence of fresh snow before any footprint marks its surface, the innocence of
dawn before any interpretation colors its light.
Such innocence
is necessarily alone. Not the loneliness of separation, not the isolation of the
ego cut off from its fellows, but the radical aloneness of that which cannot be
compared, cannot be measured against anything else, cannot be known through
reference to the past. The mind that is completely alone in this sense stands
naked before existence, stripped of all the comfortable garments of conclusion,
all the familiar armor of knowledge.
When
consciousness achieves this sacred solitude, it ceases to accumulate. Like water
that does not cling to the lotus leaf, experience passes through awareness
without leaving residue, without forming sediment, without building the coral
reef of self upon which the ego constructs its fortress. Each moment arises and
passes, complete in itself, requiring no addition to the storehouse of memory.
In this
aloneness, thought itself becomes silent—not suppressed, not violently pushed
away, but naturally quiet, like a bird that ceases its song when song is no
longer needed. And in that silence, the mind discovers itself untouched,
pristine, eternally new.
The
Dissolution of Tomorrow
The mystics of
old spoke of the death of time, and here in the practice of true meditation, the
seeker encounters what they meant. For the mind that is alone, that dwells
completely in the present, finds that the future—which is nothing but the past
projected forward, memory masquerading as anticipation—simply ceases to have
meaning.
Tomorrow is
born from yesterday. All our plans, our fears, our hopes, our anxieties about
what is to come are constructed from the materials of what has been. We imagine
future pleasures based on past pleasures; we fear future pains based on past
pains. The future is the past in different costume, the same old actors
performing the same old drama on a stage we imagine to be new.
But when the
emptying happens in the present—that perpetual emptying that is the essence of
meditation—the future loses its grip on consciousness. Not through denial or
through the pretense that tomorrow does not exist in the realm of practical
necessity, but through the recognition that psychologically, spiritually,
tomorrow is an illusion, a ghost that haunts us only because we insist on
carrying yesterday into today.
In the pure
present, there is no tomorrow. There is only this—this breath, this light, this
awareness that knows itself without the mediation of memory. And in this
timeless instant, all that seemed so urgent, so important, so desperately in
need of resolution, reveals itself as the fantasy of a mind imprisoned in its
own conclusions.
The Living
Movement
Here emerges
perhaps the most crucial understanding: meditation is not a destination but a
movement, not an achievement but a flowing, not a state to be attained and then
maintained but a perpetual dance between consciousness and existence. It is the
river, not the bank; the breathing, not the breath held; the living flame, not
the captured spark.
So many
approach the sacred art as though it were a mountain to be climbed, with a
summit to be reached where one could plant a flag and declare victory. But this
very approach perpetuates the problem it seeks to solve, for it brings the
energy of conclusion, of determination, of will into the very space that can
only exist when these things dissolve.
Meditation as
movement means meditation without end, without conclusion, without the closing
of the circle. It means entering each moment of awareness as if for the first
time, with no map drawn from previous journeys, no certainty about what will be
discovered. It is exploration without the explorer, seeing without the seer,
knowing without the knower.
This movement
is not chaotic or aimless. Like the growth of a tree, which follows no conscious
plan yet manifests perfect order, the movement of meditation follows its own
intrinsic intelligence. It knows where to flow as water knows how to find the
sea, not through thought or decision but through the simple recognition of what
is.
The Death of
the Meditator
There comes a
moment—not in time but beyond time—when the one who meditates discovers that
meditation can only truly occur when the meditator dissolves. As long as there
is someone doing meditation, there is division, separation, duality. There is
the observer and the observed, the controller and the controlled, the one who
seeks emptiness and the emptiness that is sought.
This division
is itself the barrier, the veil that obscures the sacred. For in truth, there is
no separate entity that can step outside consciousness and manipulate it, clean
it, empty it, transform it. There is only consciousness itself, aware of its own
movements, sensitive to its own patterns, understanding itself without a
separate understander.
When the
meditator dies—and this death must happen again and again, moment by moment, for
the separate self is constantly seeking to resurrect itself—what remains is not
emptiness in the sense of absence, but emptiness in the sense of infinite
potential, limitless space, boundless awareness. It is the emptiness of the sky
that contains all clouds without being defined by any of them, the emptiness of
silence that holds all sound without being disturbed by any of it.
The Sacred
Ordinariness
The paradox
that mystifies many seekers is this: the emptiness that meditation reveals is
not separate from daily life, not divorced from the ordinary world of tasks and
relationships, work and rest. The sacred does not exist in some distant realm
accessible only through extraordinary experiences or altered states.
Rather, the
empty mind discovers that the ordinary is itself the gateway to the infinite.
Washing dishes, walking to work, greeting a friend—when done with complete
attention, with the innocency of the present, these simple acts become
sacraments, portals through which the eternal shines into the temporal.
For the mind
that is free from the known, there is no division between the sacred and the
secular, the spiritual and the mundane, the meditation cushion and the
marketplace. All is one seamless whole, one continuous movement of awareness
meeting existence in each unfolding moment.
This is the
great liberation: not an escape from life but the discovery of life in its
fullness, not a withdrawal from the world but an engagement with the world so
complete, so total, that the separation between self and other, between inner
and outer, simply dissolves like mist before the morning sun.
The
Unspeakable Gift
What words can
capture the perfume of this freedom? What language can contain the vastness of
the empty mind? The mystic returns from these depths knowing that all
description is betrayal, all explanation is reduction, all teaching is merely
pointing at the moon while foolish students examine the finger.
Yet still the
words must come, not to define or confine the experience but to awaken in others
the recognition that what is being spoken of is not foreign or distant but
intimately close—closer than their own breath, more immediate than their own
thoughts, more present than their own presence.
The empty mind
is not something to be created; it is what remains when all creation ceases. It
is not something to be achieved; it is what has always been here, obscured only
by the endless accumulation of the known. It is not something to be understood;
it is the very ground of understanding itself, the awareness prior to all
knowledge, the silence from which all sound emerges and to which all sound
returns.
The Eternal
Beginning
And so the
journey ends where it began—in the present moment, in this breath, in this
awareness that knows itself without conclusion. The seeker discovers that there
was never anywhere to go, never anything to achieve, never any separation to
overcome. There was only ever this—this living emptiness, this sacred void that
is simultaneously the fullness of all existence.
Meditation as
the emptying of the mind from the known is not a practice for the future, not a
technique to be perfected over years of discipline. It is the invitation to die
to yesterday in this very instant, to let all conclusions dissolve in the face
of what is, to stand naked and alone before the mystery that cannot be named.
In this dying,
there is no loss but infinite gain. In this emptiness, there is no absence but
the presence of all that is. In this aloneness, there is no isolation but the
discovery of unity with all existence.
The empty mind
asks nothing, seeks nothing, demands nothing. It simply is—and in that simple
being, all seeking ends, all questions dissolve, and the sacred silence that has
always been here reveals itself as the very ground of consciousness, the source
from which all arises and to which all returns.
This is
meditation: not as conclusion but as eternal beginning, not as achievement but
as continuous letting go, not as becoming but as the discovery of what has never
not been. The known empties itself in the present, and what remains is the
ineffable, the unspeakable, the sacred mystery that each soul must discover for
itself in the living silence of the alone.
…
Η Ιερή Κενότητα: Ένα Ταξίδι Μέσα από τη Ζωντανή Σιωπή
(Διαλογισμός ως Ζωντανή Δράση: Απελευθέρωση από το Γνωστό)
Το Κατώφλι του Αγνώστου
Υπάρχει μια πρακτική πέρα από την πρακτική, ένας δρόμος που δεν είναι δρόμος,
ένα μονοπάτι που διαλύεται ακριβώς τη στιγμή που ο αναζητητής πατάει το πόδι του
πάνω του. Αυτή είναι η ιερή τέχνη του διαλογισμού—όχι ως τεχνική που πρέπει να
κατακτηθεί, ούτε ως προορισμός που πρέπει να επιτευχθεί, αλλά ως η διαρκής
απελευθέρωση από όλα όσα δένουν την ψυχή με τις σκιές του χθες.
Ο μύστης που εισέρχεται σε αυτό το άλεκτο ιερό καταφύγιο ανακαλύπτει ότι ο
διαλογισμός δεν είναι τίποτα λιγότερο από το συνεχές άδειασμα της συνείδησης από
το συσσωρευμένο βάρος του γνωστού. Τι είναι αυτό το γνωστό; Είναι η απέραντη
αποθήκη της μνήμης, οι ατελείωτοι διάδρομοι του χθες που εκτείνονται πίσω μέσα
από αμέτρητες στιγμές, καθεμιά κρυσταλλωμένη σε βεβαιότητα, καθεμιά που
διεκδικεί μονιμότητα στον ασταμάτητα μεταβαλλόμενο ποταμό της ύπαρξης. Το γνωστό
είναι ο ίδιος ο χρόνος που έχει γίνει στερεός, η εμπειρία που έχει μετατραπεί σε
φυλακή, τα ζωντανά νερά της επίγνωσης παγωμένα σε πάγο συμπερασμάτων.
Ωστόσο, αυτό το άδειασμα δεν είναι έργο ετών, ούτε η σταδιακή διάβρωση της
συσσωρευμένης σκόνης από κάποιο μακρινό μελλοντικό σημείο. Όχι—εδώ κρύβεται το
πρώτο μεγάλο μυστήριο: το άδειασμα δεν συμβαίνει στο τέλος του ταξιδιού, αλλά
στην ίδια του την αρχή. Σημαίνει να μην μαζεύει ποτέ κανείς τη σκόνη, να μην
επιτρέπει ποτέ στο νου να γίνει μουσείο του νεκρού παρελθόντος, μαυσωλείο όπου
οι ζωντανές στιγμές πηγαίνουν για να ενταφιαστούν στις άκαμπτες μορφές της
μνήμης.
Ο αναζητητής στέκεται πάντα στο χείλος του τώρα, εκείνο το ξυράφι όπου η
αιωνιότητα συναντά το πρόσκαιρο, όπου το άπειρο πιέζει το πεπερασμένο. Εδώ, σε
αυτή την ιερή παρούσα στιγμή, ό,τι έχει συσσωρευτεί διαλύεται—όχι μέσω της
μηχανής της σκέψης, που είναι η ίδια μια ακόμα στρώση του παρελθόντος, αλλά μέσω
της δράσης, μέσω της ζωτικής πράξης αυτού που παρουσιάζεται στη ζωντανή στιγμή.
Η Φυλακή του Συμπεράσματος
Σκεφτείτε την κίνηση της συνηθισμένης συνείδησης, εκείνο το ανήσυχο προσκύνημα
από συμπέρασμα σε συμπέρασμα, σαν ταξιδιώτη που μετακινείται από πανδοχείο σε
πανδοχείο χωρίς ποτέ να φτάνει πραγματικά στο σπίτι. Κάθε εμπειρία εγκλωβίζεται
αμέσως σε κρίση, τυλίγεται στα σάβανα της αξιολόγησης, επισημαίνεται και
αρχειοθετείται στα αρχεία του εαυτού. Αυτή είναι η τραγωδία του κλιμακωμένου
νου: δεν μπορεί να συναντήσει τη ζωή φρέσκα, δεν μπορεί να πιει από την πηγή του
παρόντος χωρίς αμέσως να συγκρίνει τη γεύση με όλα τα νερά που έχει πιει πριν.
Η κρίση, αυτός ο κυρίαρχος βασιλιάς του νοητικού βασιλείου, κάθεται στον θρόνο
της βεβαιότητας και εκφέρει τις ετυμηγορίες του σε κάθε στιγμή καθώς αναδύεται.
Είτε προέρχεται από το μακρινό παρελθόν είτε σχηματίζεται στην άμεση παρούσα,
όλη η κρίση είναι ουσιαστικά συμπέρασμα—το κλείσιμο μιας πόρτας, το τέλος της
έρευνας, η μετατροπή της ζωντανής ερώτησης σε νεκρή απάντηση. Και είναι ακριβώς
αυτή η ασταμάτητη κρίση, αυτό το αδιάκοπο συμπερασματολογείν, που εμποδίζει τη
συνεχή ανανέωση της συνείδησης, το διαρκές άδειασμα που μόνον αυτό κρατάει το
νου ευρύχωρο και ελεύθερο.
Διότι το γνωστό—αυτή η συσσωρευμένη μάζα συμπερασμάτων, αποφάσεων και σταθερών
πεποιθήσεων—λειτουργεί σαν φράγμα που συγκρατεί τον ρέοντα ποταμό της επίγνωσης.
Εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει κίνηση, υπάρχει στασιμότητα· εκεί που θα έπρεπε να
υπάρχει ανοιχτότητα, υπάρχει κλείσιμο· εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει θαυμασμός,
υπάρχει η νεκρωτική βεβαιότητα του «ξέρω».
Η Τυραννία της Θέλησης και η Σιωπή Πέρα από Αυτήν
Βαθιά μέσα στην αρχιτεκτονική του εαυτού κατοικεί αυτό που ονομάζει τον εαυτό
του θέληση—η επίμονη φωνή που διακηρύσσει «Θα επιτύχω», «Θα γίνω», «Θα
μεταμορφώσω τον εαυτό μου μέσω προσπάθειας και αποφασιστικότητας». Αυτή η
θέληση, τόσο επαινεμένη στην αγορά των πνευματικών φιλοδοξιών, είναι η ίδια ο
μηχανισμός που διαιωνίζει το γνωστό. Διότι η θέληση γεννιέται από την επιθυμία,
και η επιθυμία είναι πάντα ριζωμένη στο παρελθόν, στη μνήμη, στο φάντασμα
προηγούμενης ηδονής ή στη σκιά προηγούμενου πόνου.
Όταν η θέληση λειτουργεί, κινείται πάντα από ένα κέντρο συσσωρευμένης γνώσης,
συναγμένης εμπειρίας. Αυτός που θέλει είναι αυτός που θυμάται, που συγκρίνει,
που επιδιώκει να αναπαράγει προηγούμενη ικανοποίηση ή να αποφύγει προηγούμενο
πόνο. Έτσι η δράση της θέλησης—όσο ευγενής κι αν είναι η πρόθεσή της, όσο
πνευματική κι αν είναι η φιλοδοξία της—δεν μπορεί ποτέ να αδειάσει το δοχείο της
συνείδησης. Μπορεί μόνο να το γεμίσει περαιτέρω, προσθέτοντας νέες στρώσεις
εμπειρίας για αποθήκευση, νέα συμπεράσματα για εξαγωγή, νέες αποφάσεις για λήψη.
Εδώ ο μύστης συναντά ένα βαθύ παράδοξο: ο κενός νους, αυτή η κατάσταση καθαρής
δεκτικότητας και απεριόριστης επίγνωσης, δεν μπορεί να αγοραστεί με καμία
συναλλαγή, δεν μπορεί να κερδηθεί με καμία μάχη, δεν μπορεί να επιτευχθεί με
καμία προσπάθεια θέλησης. Δεν υποχωρεί σε καμία απαίτηση, όσο ένθερμη κι αν
είναι. Δεν μπορεί να συλληφθεί από το αρπακτικό χέρι της επιθυμίας, όσο λεπτή κι
αν φαίνεται αυτή η επιθυμία.
Ωστόσο, ούτε αυτό σημαίνει παθητικότητα ή παραίτηση. Μάλλον, ο κενός νους
έρχεται στην ύπαρξη μέσω ενός διαφορετικού είδους επίγνωσης—όχι της επίγνωσης
ενός σκεπτόμενου που παρατηρεί τις σκέψεις του, που μόνο δημιουργεί περαιτέρω
διαίρεση και απόσταση, αλλά της επίγνωσης της ίδιας της σκέψης που γίνεται
συνειδητή των δικών της κινήσεων, των δικών της μοτίβων, του δικού της
ατελείωτου χορού συμπερασμάτων και κρίσεων.
Η Αθωότητα της Μοναξιάς
Στα βάθη του αυθεντικού διαλογισμού, η συνείδηση ανακαλύπτει τον εαυτό της ως
διαρκώς αθώο—όχι την αθωότητα της αφέλειας ή της άγνοιας, αλλά την αθωότητα της
παρούσας στιγμής, ανέγγιχτη από το μολυσματικό χέρι της μνήμης. Αυτή είναι η
αθωότητα του φρέσκου χιονιού πριν οποιοδήποτε αποτύπωμα σημαδέψει την επιφάνειά
του, η αθωότητα της αυγής πριν οποιαδήποτε ερμηνεία χρωματίσει το φως της.
Μια τέτοια αθωότητα είναι απαραίτητα μόνη. Όχι η μοναξιά της αποχωρισμού, όχι η
απομόνωση του εγώ αποκομμένου από τους συνανθρώπους του, αλλά η ριζική μοναξιά
αυτού που δεν μπορεί να συγκριθεί, δεν μπορεί να μετρηθεί σε σχέση με οτιδήποτε
άλλο, δεν μπορεί να γίνει γνωστό μέσω αναφοράς στο παρελθόν. Ο νους που είναι
εντελώς μόνος με αυτή την έννοια στέκεται γυμνός μπροστά στην ύπαρξη, γυμνωμένος
από όλα τα άνετα ενδύματα των συμπερασμάτων, από όλη την οικεία πανοπλία της
γνώσης.
Όταν η συνείδηση επιτυγχάνει αυτή την ιερή μοναχικότητα, παύει να συσσωρεύει.
Σαν το νερό που δεν κολλάει στο φύλλο του λωτού, η εμπειρία περνάει μέσα από την
επίγνωση χωρίς να αφήνει κατάλοιπο, χωρίς να σχηματίζει ίζημα, χωρίς να χτίζει
τον κοραλλιογενή ύφαλο του εαυτού πάνω στον οποίο το εγώ κατασκευάζει το φρούριό
του. Κάθε στιγμή αναδύεται και παρέρχεται, πλήρης από μόνη της, χωρίς να απαιτεί
προσθήκη στην αποθήκη της μνήμης.
Σε αυτή τη μοναξιά, η ίδια η σκέψη γίνεται σιωπηλή—όχι καταπιεσμένη, όχι βίαια
απωθημένη, αλλά φυσικά ήσυχη, σαν πουλί που σταματάει το τραγούδι του όταν το
τραγούδι δεν χρειάζεται πια. Και σε εκείνη τη σιωπή, ο νους ανακαλύπτει τον
εαυτό του ανέγγιχτο, παρθένο, αιώνια νέο.
Η Διάλυση του Αύριο
Οι μύστες του παρελθόντος μιλούσαν για τον θάνατο του χρόνου, και εδώ, στην
πρακτική του αληθινού διαλογισμού, ο αναζητητής συναντά τι εννοούσαν. Διότι ο
νους που είναι μόνος, που κατοικεί εντελώς στο παρόν, βρίσκει ότι το μέλλον—που
δεν είναι τίποτα άλλο παρά το παρελθόν προβαλλόμενο προς τα εμπρός, η μνήμη
μεταμφιεσμένη σε προσδοκία—απλώς παύει να έχει νόημα.
Το αύριο γεννιέται από το χθες. Όλα μας τα σχέδια, οι φόβοι μας, οι ελπίδες μας,
οι αγωνίες μας για το τι θα έρθει είναι κατασκευασμένα από τα υλικά του τι
υπήρξε. Φανταζόμαστε μελλοντικές ηδονές βασισμένοι σε παρελθοντικές ηδονές·
φοβόμαστε μελλοντικούς πόνους βασισμένοι σε παρελθοντικούς πόνους. Το μέλλον
είναι το παρελθόν με διαφορετική ενδυμασία, οι ίδιοι παλιοί ηθοποιοί που παίζουν
το ίδιο παλιό δράμα σε μια σκηνή που φανταζόμαστε ότι είναι νέα.
Αλλά όταν το άδειασμα συμβαίνει στο παρόν—αυτό το διαρκές άδειασμα που είναι η
ουσία του διαλογισμού—το μέλλον χάνει την λαβή του στη συνείδηση. Όχι μέσω
άρνησης ή μέσω της προσποίησης ότι το αύριο δεν υπάρχει στο πεδίο της πρακτικής
αναγκαιότητας, αλλά μέσω της αναγνώρισης ότι ψυχολογικά, πνευματικά, το αύριο
είναι μια ψευδαίσθηση, ένα φάντασμα που μας στοιχειώνει μόνο επειδή επιμένουμε
να κουβαλάμε το χθες στο σήμερα.
Στο καθαρό παρόν, δεν υπάρχει αύριο. Υπάρχει μόνο αυτό—αυτή η αναπνοή, αυτό το
φως, αυτή η επίγνωση που γνωρίζει τον εαυτό της χωρίς τη μεσολάβηση της μνήμης.
Και σε αυτή την άχρονη στιγμή, όλα όσα φαίνονταν τόσο επείγοντα, τόσο σημαντικά,
τόσο απεγνωσμένα σε ανάγκη επίλυσης, αποκαλύπτονται ως η φαντασία ενός νου
φυλακισμένου στα ίδια του τα συμπεράσματα.
Η Ζωντανή Κίνηση
Εδώ αναδύεται ίσως η πιο κρίσιμη κατανόηση: ο διαλογισμός δεν είναι προορισμός
αλλά κίνηση, όχι επίτευγμα αλλά ροή, όχι κατάσταση που επιτυγχάνεται και μετά
διατηρείται αλλά διαρκής χορός μεταξύ συνείδησης και ύπαρξης. Είναι ο ποταμός,
όχι η όχθη· η αναπνοή, όχι η κρατημένη ανάσα· η ζωντανή φλόγα, όχι ο
αιχμαλωτισμένος σπινθήρας.
Τόσοι πολλοί προσεγγίζουν την ιερή τέχνη σαν να ήταν βουνό για αναρρίχηση, με
κορυφή για κατάκτηση όπου θα μπορούσε κανείς να καρφώσει μια σημαία και να
διακηρύξει νίκη. Αλλά αυτή ακριβώς η προσέγγιση διαιωνίζει το πρόβλημα που
επιδιώκει να λύσει, διότι φέρνει την ενέργεια του συμπεράσματος, της
αποφασιστικότητας, της θέλησης ακριβώς στον χώρο που μπορεί να υπάρχει μόνο όταν
αυτά τα πράγματα διαλύονται.
Ο διαλογισμός ως κίνηση σημαίνει διαλογισμός χωρίς τέλος, χωρίς συμπέρασμα,
χωρίς το κλείσιμο του κύκλου. Σημαίνει να εισέρχεται κανείς σε κάθε στιγμή
επίγνωσης σαν για πρώτη φορά, χωρίς χάρτη σχεδιασμένο από προηγούμενα ταξίδια,
χωρίς βεβαιότητα για το τι θα ανακαλυφθεί. Είναι εξερεύνηση χωρίς τον
εξερευνητή, όραση χωρίς τον βλέποντα, γνώση χωρίς τον γνωρίζοντα.
Αυτή η κίνηση δεν είναι χαοτική ή χωρίς σκοπό. Σαν την ανάπτυξη ενός δέντρου,
που δεν ακολουθεί κανένα συνειδητό σχέδιο αλλά εκδηλώνει τέλεια τάξη, η κίνηση
του διαλογισμού ακολουθεί τη δική της εγγενή νοημοσύνη. Ξέρει πού να ρέει όπως
το νερό ξέρει πώς να βρει τη θάλασσα, όχι μέσω σκέψης ή απόφασης αλλά μέσω της
απλής αναγνώρισης του τι είναι.
Ο Θάνατος του Διαλογιζόμενου
Έρχεται μια στιγμή—όχι στον χρόνο αλλά πέρα από τον χρόνο—όπου αυτός που
διαλογίζεται ανακαλύπτει ότι ο διαλογισμός μπορεί να συμβεί πραγματικά μόνο όταν
ο διαλογιζόμενος διαλύεται. Όσο υπάρχει κάποιος που κάνει διαλογισμό, υπάρχει
διαίρεση, αποχωρισμός, δυϊσμός. Υπάρχει ο παρατηρητής και το παρατηρούμενο, ο
ελεγκτής και το ελεγχόμενο, αυτός που αναζητά την κενότητα και η κενότητα που
αναζητείται.
Αυτή η διαίρεση είναι η ίδια το εμπόδιο, το πέπλο που σκεπάζει το ιερό. Διότι
στην αλήθεια, δεν υπάρχει ξεχωριστή οντότητα που μπορεί να βγει έξω από τη
συνείδηση και να τη χειριστεί, να την καθαρίσει, να την αδειάσει, να την
μεταμορφώσει. Υπάρχει μόνο η ίδια η συνείδηση, επίγνωση των δικών της κινήσεων,
ευαίσθητη στα δικά της μοτίβα, που κατανοεί τον εαυτό της χωρίς ξεχωριστό
κατανοούντα.
Όταν ο διαλογιζόμενος πεθαίνει—και αυτός ο θάνατος πρέπει να συμβαίνει ξανά και
ξανά, στιγμή προς στιγμή, διότι ο ξεχωριστός εαυτός συνεχώς επιδιώκει να
αναστηθεί—αυτό που απομένει δεν είναι κενότητα με την έννοια της απουσίας, αλλά
κενότητα με την έννοια του άπειρου δυναμικού, απεριόριστου χώρου, απεριόριστης
επίγνωσης. Είναι η κενότητα του ουρανού που περιέχει όλα τα σύννεφα χωρίς να
ορίζεται από κανένα από αυτά, η κενότητα της σιωπής που κρατάει όλους τους ήχους
χωρίς να διαταράσσεται από κανέναν από αυτούς.
Η Ιερή Καθημερινότητα
Το παράδοξο που μπερδεύει πολλούς αναζητητές είναι αυτό: η κενότητα που
αποκαλύπτει ο διαλογισμός δεν είναι ξεχωριστή από την καθημερινή ζωή, δεν είναι
αποκομμένη από τον συνηθισμένο κόσμο των εργασιών και των σχέσεων, της δουλειάς
και της ανάπαυσης. Το ιερό δεν υπάρχει σε κάποιο μακρινό βασίλειο προσβάσιμο
μόνο μέσω εξαιρετικών εμπειριών ή αλλοιωμένων καταστάσεων.
Μάλλον, ο κενός νους ανακαλύπτει ότι το συνηθισμένο είναι η ίδια η πύλη προς το
άπειρο. Το πλύσιμο των πιάτων, το περπάτημα προς τη δουλειά, ο χαιρετισμός ενός
φίλου—όταν γίνονται με πλήρη προσοχή, με την αθωότητα του παρόντος, αυτές οι
απλές πράξεις γίνονται μυστήρια, πύλες μέσα από τις οποίες το αιώνιο λάμπει μέσα
στο πρόσκαιρο.
Διότι για τον νου που είναι ελεύθερος από το γνωστό, δεν υπάρχει διαίρεση μεταξύ
ιερού και κοσμικού, πνευματικού και καθημερινού, μαξιλαριού διαλογισμού και
αγοράς. Όλα είναι ένα απρόσκοπτο όλο, μια συνεχής κίνηση επίγνωσης που συναντά
την ύπαρξη σε κάθε ξεδιπλούμενη στιγμή.
Αυτή είναι η μεγάλη απελευθέρωση: όχι μια απόδραση από τη ζωή αλλά η ανακάλυψη
της ζωής στην πληρότητά της, όχι μια απόσυρση από τον κόσμο αλλά μια εμπλοκή με
τον κόσμο τόσο πλήρης, τόσο ολική, που ο διαχωρισμός μεταξύ εαυτού και άλλου,
μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού, απλώς διαλύεται σαν ομίχλη μπροστά στον πρωινό
ήλιο.
Το Απόρρητο Δώρο
Ποιες λέξεις μπορούν να συλλάβουν το άρωμα αυτής της ελευθερίας; Ποια γλώσσα
μπορεί να περιέχει την απέραντη έκταση του κενού νου; Ο μύστης επιστρέφει από
αυτά τα βάθη γνωρίζοντας ότι κάθε περιγραφή είναι προδοσία, κάθε εξήγηση είναι
αναγωγή, κάθε διδασκαλία είναι απλώς δάχτυλο που δείχνει το φεγγάρι ενώ οι
ανόητοι μαθητές εξετάζουν το δάχτυλο.
Ωστόσο, οι λέξεις πρέπει να έρχονται, όχι για να ορίσουν ή να περιορίσουν την
εμπειρία αλλά για να ξυπνήσουν στους άλλους την αναγνώριση ότι αυτό για το οποίο
μιλάμε δεν είναι ξένο ή μακρινό αλλά οικείο—πιο κοντά από την ίδια τους την
αναπνοή, πιο άμεσο από τις ίδιες τους τις σκέψεις, πιο παρόν από την ίδια τους
την παρουσία.
Ο κενός νους δεν είναι κάτι που πρέπει να δημιουργηθεί· είναι αυτό που απομένει
όταν όλη η δημιουργία παύει. Δεν είναι κάτι που πρέπει να επιτευχθεί· είναι αυτό
που πάντα ήταν εδώ, σκεπασμένο μόνο από την ασταμάτητη συσσώρευση του γνωστού.
Δεν είναι κάτι που πρέπει να κατανοηθεί· είναι το ίδιο το έδαφος της κατανόησης,
η επίγνωση πριν από κάθε γνώση, η σιωπή από την οποία όλοι οι ήχοι αναδύονται
και στην οποία όλοι οι ήχοι επιστρέφουν.
Η Αιώνια Αρχή
Και έτσι το ταξίδι τελειώνει εκεί που άρχισε—στην παρούσα στιγμή, σε αυτή την
αναπνοή, σε αυτή την επίγνωση που γνωρίζει τον εαυτό της χωρίς συμπέρασμα. Ο
αναζητητής ανακαλύπτει ότι ποτέ δεν υπήρχε κάπου να πάει, ποτέ κάτι να επιτύχει,
ποτέ κανένας αποχωρισμός να υπερνικηθεί. Υπήρχε μόνο πάντοτε αυτό—αυτή η ζωντανή
κενότητα, αυτό το ιερό κενό που είναι ταυτόχρονα η πληρότητα όλης της ύπαρξης.
Ο διαλογισμός ως άδειασμα του νου από το γνωστό δεν είναι πρακτική για το
μέλλον, ούτε τεχνική που τελειοποιείται μέσα από χρόνια πειθαρχίας. Είναι η
πρόσκληση να πεθάνει κανείς στο χθες σε αυτή ακριβώς τη στιγμή, να αφήσει όλα τα
συμπεράσματα να διαλυθούν μπροστά σε αυτό που είναι, να σταθεί γυμνός και μόνος
μπροστά στο μυστήριο που δεν μπορεί να ονομαστεί.
Σε αυτό τον θάνατο, δεν υπάρχει απώλεια αλλά άπειρο κέρδος. Σε αυτή την
κενότητα, δεν υπάρχει απουσία αλλά η παρουσία όλων όσων είναι. Σε αυτή τη
μοναξιά, δεν υπάρχει απομόνωση αλλά η ανακάλυψη της ενότητας με όλη την ύπαρξη.
Ο κενός νους δεν ζητάει τίποτα, δεν αναζητάει τίποτα, δεν απαιτεί τίποτα. Απλώς
είναι—και σε αυτό το απλό είναι, όλη η αναζήτηση τελειώνει, όλες οι ερωτήσεις
διαλύονται, και η ιερή σιωπή που πάντα ήταν εδώ αποκαλύπτεται ως το ίδιο το
έδαφος της συνείδησης, η πηγή από την οποία όλα αναδύονται και στην οποία όλα
επιστρέφουν.
Αυτός
είναι ο διαλογισμός: όχι ως συμπέρασμα αλλά ως αιώνια αρχή, όχι ως επίτευγμα
αλλά ως συνεχές άφημα, όχι ως γίγνεσθαι αλλά ως η ανακάλυψη αυτού που ποτέ δεν
έπαψε να είναι. Το γνωστό αδειάζει τον εαυτό του στο παρόν, και αυτό που
απομένει είναι το απόρρητο, το άλεκτο, το ιερό μυστήριο που κάθε ψυχή πρέπει να
ανακαλύψει μόνη της στη ζωντανή σιωπή της μοναξιάς.
