CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings

CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings
20. The Non-Path of True Enlightenment
SUNDAY, 15 March, 2026

20. The Non-Path of True Enlightenment

 

A Mystical Inquiry into the Silence Beyond All Seeking

Chapter I: The Seeker and the Mirage

There is a moment — known to every sincere soul who has walked the corridors of spiritual longing — when the seeker pauses upon the road and feels, with sudden and inexplicable clarity, that something is profoundly wrong. Not wrong in the way that a map may err, sending the traveler down a lane that winds back upon itself. Wrong in a deeper, more unsettling sense: wrong in the way that the very act of walking may itself be the obstacle. Wrong in the way that the eye, straining to see, has always been that which prevents true seeing.

This moment of sacred disorientation is not a failure. It is, perhaps, the first honest encounter the seeker has ever had with Reality.

For centuries, in every corner of the human world, the spiritual traditions have offered roads. They have drawn their maps with great care and devotion — maps of ascending consciousness, of purified will, of accumulated virtue, of disciplined breath and concentrated mind. The mystics of the East described ladders of light rising through chakras and subtle bodies toward a radiant summit. The contemplatives of the West spoke of a purgative way, an illuminative way, a unitive way, a staircase carved into the very mountain of the Divine. Shamans described journeys through layered worlds; philosophers charted degrees of Being; initiates spoke in hushed reverence of thresholds, of veils, of gates that opened only to those who had proven themselves worthy of passage.

And yet. And yet.

There is a silence that waits at the end of every one of these roads. Not the silence of arrival. Not the silence of a destination finally reached after long and weary travel. But a silence of an entirely different order — a silence that whispers, with the gentleness of wind passing through the hollow of an ancient tree: you were never on a path at all.

Chapter II: The Deification of the Little Self

To understand what true enlightenment is not, one must first look honestly at what the human mind calls enlightenment — and recognize in it, beneath all its luminous language, the unmistakable signature of the self.

The human path toward what it names as spiritual awakening is, in most of its expressions, a project of the ego dressed in celestial garments. It speaks the language of transcendence, yet it is rooted in acquisition. It promises liberation, yet it is driven by the deepest of all human impulses: the desire to become more, to rise higher, to transform the limited self into something greater, something worthy, something luminous and enduring.

There is a particular and seductive beauty to this aspiration. It elevates the human being above the merely animal, above the merely instinctual. It inspires great art, great sacrifice, great acts of compassion and renunciation. One does not dismiss it lightly, and one does not mock the sincerity of those who have walked its paths with genuine devotion and trembling heart.

But let the thing be named for what it is: it is the apotheosis of the little self. It is the self that decides it shall become awakened, that disciplines itself toward awakening, that measures its progress toward awakening, that arrives — or believes it arrives — at awakening, and then knows itself to be awakened. At every stage of this journey, the self remains the central actor, the protagonist of its own spiritual drama. It has merely exchanged coarser clothing for finer. It has traded the robes of desire for the robes of renunciation, the ambitions of the world for the ambitions of heaven. But the one who wears the robes — that persistent, watchful, self-referencing one — has not dissolved. It has, in a sense, never been more fully itself than in the moment it proclaims: I am awakened.

This is not enlightenment. This is illuminated self-regard. This is the dream dreaming itself in more translucent colors.

Chapter III: The Road That Leads to a Wall

Every road, by its very nature, implies a destination. And every destination implies a traveler who has not yet arrived — a traveler defined, in the most fundamental sense, by the distance between where they stand and where they are going. The spiritual path, in this sense, is built upon and perpetually reinforces the very separation it claims to heal.

Those who preach of salvation, who offer systems of attainment, who describe the stages of illumination with confident and authoritative precision — they are, regardless of their sincerity, cartographers of a country that does not exist. They have taken the inexpressible and given it coordinates. They have taken the boundless and marked it with a flag. They hand the seeker a map and say: here is where you are; here is where you must go. And the seeker, grateful for the orientation, sets off — deeper into the dream, deeper into the magnificent, self-sustaining fantasy of spiritual time.

Spiritual time is perhaps the most refined of all illusions. It is the sense that something must happen, that a process must unfold, that a before must give way to an after — that now, this very moment, is somehow insufficient, somehow preliminary, somehow a step toward a later moment when the real thing shall finally arrive. The road exists in time. The road is time. And as long as the seeker walks the road, they are living proof that they have not yet understood what they are seeking.

For what is sought has never been ahead. It has never been at the end of any road. It is not a destination that one approaches through effort, through practice, through the accumulation of spiritual merit or the refinement of inner character. The moment of recognition — if it comes at all — is not the end of a journey. It is the sudden and total collapse of the very idea that there was ever a journey to complete.

Chapter IV: The Silence That Is Not an Absence

True Enlightenment — if that phrase can still be used without immediately betraying what it attempts to point toward — is not the destination to which all paths converge. It is what remains when the very activity of path-following ceases. Not ceases through exhaustion, not ceases through achieved arrival, but ceases in the way that a wave ceases: not by stopping, but by recognizing that it was always water.

This is the Silence. Not the silence of a room in which no one speaks. Not the silence of a mind temporarily quieted through meditation. Those are silences still defined by their contrast with sound, still held within the architecture of time and change. The Silence that is meant here is something altogether more radical — a Silence that does not oppose noise, that does not follow thought, that is not achieved by any practice whatsoever. It is the silence of that which never began, which cannot end, which has no location in the landscape of experience and yet is more intimate than experience itself.

The mystics who have touched this — and they are few, for to touch it one must, in some sense, cease to be a mystic — have spoken of it in fragments, in broken language, in the poetry of negation. The great Meister Eckhart murmured of the desert of the Godhead, where no image can enter. The Upanishads described Brahman as neti, neti — not this, not this. The Tao that can be named is not the eternal Tao. The finger points at the moon, but the finger is not the moon, and those who study the finger will miss the heavenly glory.

These negations are not defeats. They are the most precise language available for pointing toward that which exists beyond all description, beyond all predication, beyond all the categories that the human mind constructs to make experience navigable and communicable. They are gestures toward what one might call the Dark Existence of the Vast — the immeasurable ground of Being that is not darkness in the sense of blindness, but darkness in the sense of the primordial, in the sense of that which existed before light divided from shadow, before the first word was spoken, before the universe folded itself out of silence into form.

Chapter V: Beyond Space, Beyond the Architecture of the Known

Reality — not the reality of tables and thoughts and temporal events, but Reality in its naked and unmediated nature — does not reside within the coordinates of space. Space is a structure imposed by the perceiving mind upon the seamless wholeness of what is. And within space, all things have edges. All things are defined by what they are not. All things carry within them the fundamental loneliness of the separate, the grief of the bounded thing reaching across the distance toward another bounded thing.

But the Dark Existence of the Vast knows no edges. It is not large in the way that a galaxy is large. It is not vast in the way that an ocean is vast. Those are merely extensions of scale, still measured against the human body, still registered within the human sense of dimension. The Vastness that is meant here is prior to dimension. It is the space in which space itself arises. It is the ground of grounds, the depth beneath all depths, the one thing that cannot be made into an object of knowledge because it is that within which all knowing occurs.

To encounter this — and the word "encounter" is already too bilateral, too suggestive of two things meeting across a space — is to dissolve the conviction that one is a separate entity navigating a world of other separate entities. Not to dissolve it as a philosophical position adopted after careful argumentation. But to dissolve it the way morning dissolves a dream: not by refuting the dream's contents one by one, but by the simple, overwhelming fact of waking.

This waking is not dramatic. It does not come with radiant light, with the sensation of expansion, with bliss washing over a still-present self. Those experiences — and they are real, and they are precious — belong still to the experiencer. They are gifts, but they are gifts given to someone. The recognition that is being pointed toward here is not given to anyone, because in it, the one who would receive has quietly, gently, absolutely ceased to be the center around which everything arranges itself.

What remains is not nothing. What remains is everything — but without the anxious, grasping quality of a self that needs everything to be otherwise than it is.

Chapter VI: The Stillness at the End of All Movement

The contemplative soul, sitting with all of this, may feel a particular and beautiful species of vertigo. It is the vertigo of a question that begins to dissolve the questioner. If there is no path, where does one place the feet? If there is no movement toward enlightenment, what becomes of all the longing, all the seeking, all the genuine and heartfelt aspiration that has driven the spiritual life from its very beginning?

These questions deserve neither dismissal nor easy resolution. They are to be held, as one holds a flame — close enough to see by, not so close that one is consumed before the seeing is complete.

The answer, insofar as there is one, is this: the longing was never wrong. The seeking was never wrong. Even the roads, even the maps, even the teachers who handed down their carefully charted paths — none of it was wrong, in the sense of being evil or deluded or deserving of contempt. All of it was the dream dreaming itself toward its own awakening. All of it was the river, finding its way by every available channel, toward the ocean it had always been.

But the ocean does not reward the river for its journey. The ocean simply receives the river — and in receiving it, reveals that there was never a river and an ocean. There was only water, moving through different shapes, at different speeds, wearing different names, until the movement slowed, and the shapes dissolved, and the names fell into the Silence that was always waiting beneath them.

This Silence is not death. It is not emptiness in the nihilistic sense. It is the fullness that precedes all form — the pregnant dark from which all light is born, to which all light returns, and which is itself neither born nor returning, but simply, timelessly, immovably, impossibly: is.

Chapter VII: The Non-Path as the Only True Arriving

And so the soul that has wandered long — through the labyrinthine corridors of doctrine and practice, through the high passes of mystical experience and the dry valleys of spiritual doubt, through the libraries of sacred scripture and the inner chambers of solitary contemplation — this soul arrives, at last, at the place it never left.

There is nothing here to claim. There is no certificate of attainment, no inner light that announces itself as proof, no voice from the depths that says: you have done it, you are here. There is only the utter simplicity of what is — the breath moving in and out of a body that no longer needs to be anything other than what it is, the sounds of the world arising and passing without commentary, the sense of existing that requires no justification, no improvement, no continuation into a future in which it will finally be more fully itself.

True Enlightenment is this: the ending of the project of becoming. Not the ending achieved through effort, but the ending that reveals itself when the effort is seen, clearly and completely, for what it always was — the dream of a separate self trying to escape its own separateness by becoming spiritual enough to merge with the whole. When that dream is seen, not criticized but simply seen — it does not shatter dramatically. It dissolves. As naturally as mist dissolves before the morning sun that was never, in truth, its enemy.

What the soul sought at the end of every path was never at the end of any path. It was here, at the very place the seeking began — beneath the seeker, before the seeking, indifferent to the journey and yet containing it entirely. It was always the Ground. It was always the Silence. It was always this Dark, Vast, Timeless Existence, looking out through every pair of human eyes that ever wept in longing for it — not knowing that the longing and the Longed-For had never, for a single moment, been two things separated by the distance of a road.

The road ends here. The road ends before it begins.

And in this ending — which is no ending — there is only the Silence.

The Silence that was always already Home.

"True Enlightenment has no Path. It is the pathless ground upon which all paths arise, walk themselves out, and return — like waves upon an ocean that was never anything but still."

 

Η Μη-Οδός της Αληθινής Φώτισης

 

Μια Μυστική Έρευνα στη Σιωπή Πέρα από Κάθε Αναζήτηση

 

Κεφάλαιο Ι: Ο Αναζητητής και το Είδωλο

 

Υπάρχει μια στιγμή — γνωστή σε κάθε ειλικρινή ψυχή που έχει περπατήσει στους διαδρόμους της πνευματικής λαχτάρας — όταν ο αναζητητής σταματά στον δρόμο και αισθάνεται, με ξαφνική και ανεξήγητη διαύγεια, ότι κάτι είναι βαθιά λάθος. Όχι λάθος με την έννοια που ένας χάρτης μπορεί να κάνει λάθος, στέλνοντας τον ταξιδιώτη σε έναν δρόμο που γυρίζει πίσω στον εαυτό του. Λάθος με έναν βαθύτερο, πιο ανησυχητικό τρόπο: λάθος με την έννοια ότι η ίδια η πράξη του περπατήματος μπορεί να είναι το εμπόδιο. Λάθος με την έννοια ότι το μάτι, που τεντώνεται για να δει, ήταν πάντα αυτό που εμπόδιζε την αληθινή όραση.

 

Αυτή η στιγμή του ιεούς αποπροσανατολισμού δεν είναι αποτυχία. Είναι, ίσως, η πρώτη ειλικρινής συνάντηση που είχε ποτέ ο αναζητητής με την Πραγματικότητα.

 

Επί αιώνες, σε κάθε γωνιά του ανθρώπινου κόσμου, οι πνευματικές παραδόσεις πρόσφεραν δρόμους. Χάραξαν τους χάρτες τους με μεγάλη φροντίδα και αφοσίωση — χάρτες της ανερχόμενης συνείδησης, της εξαγνισμένης βούλησης, της συσσωρευμένης αρετής, της πειθαρχημένης αναπνοής και της συγκεντρωμένης νόησης. Οι μύστες της Ανατολής περιέγραψαν σκάλες φωτός που ανεβαίνουν μέσα από τσάκρας και λεπτά σώματα προς μια ακτινοβόλο κορυφή. Οι στοχαστές της Δύσης μίλησαν για έναν δρόμο κάθαρσης, έναν δρόμο φωτισμού, έναν δρόμο ένωσης, μια σκάλα σκαλισμένη μέσα στο ίδιο το βουνό του Θείου. Οι σαμάνοι περιέγραψαν ταξίδια μέσα από στρωματοποιημένους κόσμους· οι φιλόσοφοι χαρτογράφησαν βαθμίδες του Όντος· οι μυημένοι μιλούσαν με σιωπηλή ευλάβεια για κατώφλια, για πέπλα, για πύλες που άνοιγαν μόνο σε όσους είχαν αποδείξει ότι είναι άξιοι να περάσουν.

 

Και όμως. Και όμως.

 

Υπάρχει μια σιωπή που περιμένει στο τέλος κάθε ενός από αυτούς τους δρόμους. Όχι η σιωπή της άφιξης. Όχι η σιωπή ενός προορισμού που επιτέλους επιτεύχθηκε μετά από μακρύ και κουραστικό ταξίδι. Αλλά μια σιωπή εντελώς διαφορετικής τάξης — μια σιωπή που ψιθυρίζει, με την απαλότητα του ανέμου που περνά μέσα από την κοιλότητα ενός αρχαίου δέντρου: ποτέ δεν ήσουν σε δρόμο.

 

Κεφάλαιο ΙΙ: Η Αποθέωση του Μικρού Εαυτού

 

Για να κατανοήσει κανείς τι δεν είναι η αληθινή φώτιση, πρέπει πρώτα να κοιτάξει με ειλικρίνεια αυτό που ο ανθρώπινος νους ονομάζει φώτιση — και να αναγνωρίσει μέσα του, κάτω από όλη την λαμπερή του γλώσσα, την αδιαμφισβήτητη υπογραφή του εαυτού.

 

Η ανθρώπινη πορεία προς αυτό που ονομάζει πνευματική αφύπνιση είναι, στις περισσότερες εκφράσεις της, ένα εγχείρημα του εγώ ντυμένο με ουράνια ενδύματα. Μιλά τη γλώσσα της υπέρβασης, αλλά είναι ριζωμένη στην απόκτηση. Υπόσχεται απελευθέρωση, αλλά οδηγείται από την βαθύτερη από όλες τις ανθρώπινες ορμές: την επιθυμία να γίνει κανείς περισσότερος, να ανέβει ψηλότερα, να μεταμορφώσει τον περιορισμένο εαυτό σε κάτι μεγαλύτερο, κάτι άξιο, κάτι λαμπερό και αιώνιο.

 

Υπάρχει μια ιδιαίτερη και γοητευτική ομορφιά σε αυτή την προσδοκία. Αναβαθμίζει τον άνθρωπο πάνω από το απλώς ζωώδες, πάνω από το απλώς ενστικτώδες. Εμπνέει μεγάλη τέχνη, μεγάλη θυσία, μεγάλες πράξεις συμπόνιας και απαρνήσεως. Δεν την απορρίπτει κανείς ελαφρά τη καρδία, και δεν χλευάζει την ειλικρίνεια όσων περπάτησαν τους δρόμους της με γνήσια αφοσίωση και τρεμάμενη καρδιά.

 

Αλλά ας ονομαστεί το πράγμα με το όνομά του: είναι η αποθέωση του μικρού εαυτού. Είναι ο εαυτός που αποφασίζει ότι θα γίνει φωτισμένος, που πειθαρχεί τον εαυτό του προς τη φώτιση, που μετρά την πρόοδό του προς τη φώτιση, που φτάνει —ή πιστεύει ότι φτάνει— στη φώτιση, και μετά γνωρίζει τον εαυτό του ως φωτισμένο. Σε κάθε στάδιο αυτού του ταξιδιού, ο εαυτός παραμένει ο κεντρικός δρών, ο πρωταγωνιστής του δικού του πνευματικού δράματος. Απλώς άλλαξε πιο χοντρά ρούχα με πιο λεπτά. Αντάλλαξε τις στολές της επιθυμίας με τις στολές της απαρνήσεως, τις φιλοδοξίες του κόσμου με τις φιλοδοξίες του ουρανού. Αλλά αυτός που φοράει τις στολές —αυτός ο επίμονος, παρατηρητικός, αυτοαναφορικός— δεν έχει διαλυθεί. Έχει, με κάποια έννοια, γίνει ποτέ πιο πλήρως ο εαυτός του παρά στη στιγμή που διακηρύσσει: Είμαι φωτισμένος.

 

Αυτό δεν είναι φώτιση. Αυτό είναι φωτισμένη αυτοεκτίμηση. Αυτό είναι το όνειρο που ονειρεύεται τον εαυτό του με πιο διάφανα χρώματα.

 

Κεφάλαιο ΙΙΙ: Ο Δρόμος που Οδηγεί σε Τείχος

 

Κάθε δρόμος, από τη φύση του, προϋποθέτει έναν προορισμό. Και κάθε προορισμός προϋποθέτει έναν ταξιδιώτη που δεν έχει ακόμη φτάσει — έναν ταξιδιώτη που ορίζεται, με την πιο θεμελιώδη έννοια, από την απόσταση ανάμεσα στο πού στέκεται και στο πού πηγαίνει. Ο πνευματικός δρόμος, με αυτή την έννοια, χτίζεται πάνω και ενισχύει διαρκώς την ίδια τη διαχωρισμό που ισχυρίζεται ότι θεραπεύει.

 

Όσοι κηρύττουν τη σωτηρία, που προσφέρουν συστήματα επίτευξης, που περιγράφουν τα στάδια του φωτισμού με σίγουρη και έγκυρη ακρίβεια — αυτοί είναι, ανεξάρτητα από την ειλικρίνειά τους, χαρτογράφοι μιας χώρας που δεν υπάρχει. Πήραν το ανέκφραστο και του έδωσαν συντεταγμένες. Πήραν το απεριόριστο και το σήμαναν με σημαία. Δίνουν στον αναζητητή έναν χάρτη και του λένε: εδώ είσαι· εδώ πρέπει να πας. Και ο αναζητητής, ευγνώμων για τον προσανατολισμό, ξεκινά — βαθύτερα μέσα στο όνειρο, βαθύτερα μέσα στη μεγαλοπρεπή, αυτοσυντηρούμενη φαντασία του πνευματικού χρόνου.

 

Ο πνευματικός χρόνος είναι ίσως η πιο εκλεπτυσμένη από όλες τις ψευδαισθήσεις. Είναι η αίσθηση ότι κάτι πρέπει να συμβεί, ότι μια διαδικασία πρέπει να ξεδιπλωθεί, ότι ένα πριν πρέπει να δώσει τη θέση του σε ένα μετά — ότι τώρα, αυτή ακριβώς η στιγμή, είναι με κάποιον τρόπο ανεπαρκής, με κάποιον τρόπο προκαταρκτική, με κάποιον τρόπο ένα βήμα προς μια μεταγενέστερη στιγμή όταν το πραγματικό πράγμα θα φτάσει επιτέλους. Ο δρόμος υπάρχει στον χρόνο. Ο δρόμος είναι χρόνος. Και όσο ο αναζητητής περπατά τον δρόμο, αποτελεί ζωντανή απόδειξη ότι δεν έχει ακόμη κατανοήσει αυτό που αναζητά.

 

Γιατί αυτό που αναζητείται ποτέ δεν ήταν μπροστά. Ποτέ δεν ήταν στο τέλος κανενός δρόμου. Δεν είναι προορισμός που προσεγγίζει κανείς μέσω προσπάθειας, μέσω πρακτικής, μέσω συσσώρευσης πνευματικής αξίας ή εξευγενισμού του εσωτερικού χαρακτήρα. Η στιγμή της αναγνώρισης —αν έρθει ποτέ— δεν είναι το τέλος ενός ταξιδιού. Είναι η ξαφνική και ολική κατάρρευση της ίδιας της ιδέας ότι υπήρξε ποτέ ταξίδι για να ολοκληρωθεί.

 

Κεφάλαιο IV: Η Σιωπή που Δεν Είναι Απουσία

 

Η Αληθινή Φώτιση —αν ακόμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτή η φράση χωρίς να προδώσει αμέσως αυτό προς το οποίο προσπαθεί να δείξει— δεν είναι ο προορισμός στον οποίο συγκλίνουν όλοι οι δρόμοι. Είναι αυτό που μένει όταν η ίδια η δραστηριότητα της ακολούθησης δρόμου σταματά. Όχι σταματά από εξάντληση, όχι σταματά από επίτευξη άφιξης, αλλά σταματά με τον τρόπο που ένα κύμα σταματά: όχι σταματώντας, αλλά αναγνωρίζοντας ότι ήταν πάντα νερό.

 

Αυτή είναι η Σιωπή. Όχι η σιωπή ενός δωματίου όπου κανείς δεν μιλά. Όχι η σιωπή ενός νου που έχει προσωρινά ησυχάσει μέσω διαλογισμού. Αυτές είναι σιωπές που ακόμα ορίζονται από την αντίθεσή τους με τον ήχο, που ακόμα κρατιούνται μέσα στην αρχιτεκτονική του χρόνου και της αλλαγής. Η Σιωπή που εννοείται εδώ είναι κάτι εντελώς πιο ριζικό — μια Σιωπή που δεν αντιτίθεται στον θόρυβο, που δεν ακολουθεί τη σκέψη, που δεν επιτυγχάνεται με καμία πρακτική οτιδήποτε. Είναι η σιωπή αυτού που ποτέ δεν άρχισε, που δεν μπορεί να τελειώσει, που δεν έχει θέση στο τοπίο της εμπειρίας και όμως είναι πιο οικείο από την ίδια την εμπειρία.

 

Οι μύστες που έχουν αγγίξει αυτό —και είναι λίγοι, γιατί για να το αγγίξει κανείς πρέπει, με κάποια έννοια, να πάψει να είναι μύστης— έχουν μιλήσει γι’ αυτό σε θραύσματα, σε σπασμένη γλώσσα, στην ποίηση της άρνησης. Ο μεγάλος Μάιστερ Έκχαρτ ψιθύρισε για την έρημο της Θεότητας, όπου καμία εικόνα δεν μπορεί να εισέλθει. Οι Ουπανισάδες περιέγραψαν τον Βράχμαν ως neti, neti — όχι αυτό, όχι αυτό. Ο Τάο που μπορεί να ονομαστεί δεν είναι ο αιώνιος Τάο. Το δάχτυλο δείχνει το φεγγάρι, αλλά το δάχτυλο δεν είναι το φεγγάρι, και όσοι μελετούν το δάχτυλο θα χάσουν την ουράνια δόξα.

 

Αυτές οι αρνήσεις δεν είναι ήττες. Είναι η πιο ακριβής γλώσσα που υπάρχει για να δείξει προς αυτό που υπάρχει πέρα από κάθε περιγραφή, πέρα από κάθε κατηγοριοποίηση, πέρα από όλες τις κατηγορίες που κατασκευάζει ο ανθρώπινος νους για να κάνει την εμπειρία πλοηγήσιμη και επικοινωνήσιμη. Είναι χειρονομίες προς αυτό που θα μπορούσε κανείς να ονομάσει το Σκοτεινό Όν της Απεραντοσύνης — το αμέτρητο έδαφος του Όντος που δεν είναι σκοτάδι με την έννοια της τύφλωσης, αλλά σκοτάδι με την έννοια του πρωταρχικού, με την έννοια αυτού που υπήρχε πριν χωριστεί το φως από τη σκιά, πριν ειπωθεί η πρώτη λέξη, πριν ο κόσμος ξεδιπλωθεί από τη σιωπή στη μορφή.

 

Κεφάλαιο V: Πέρα από τον Χώρο, Πέρα από την Αρχιτεκτονική του Γνωστού

 

Η Πραγματικότητα —όχι η πραγματικότητα των τραπεζιών και των σκέψεων και των χρονικών γεγονότων, αλλά η Πραγματικότητα στη γυμνή και αμεσολάβητη φύση της— δεν κατοικεί μέσα στις συντεταγμένες του χώρου. Ο χώρος είναι μια δομή που επιβάλλει ο αντιλαμβανόμενος νους στην άρρηκτη ολότητα του ό,τι είναι. Και μέσα στον χώρο, όλα τα πράγματα έχουν άκρες. Όλα τα πράγματα ορίζονται από αυτό που δεν είναι. Όλα τα πράγματα φέρουν μέσα τους τη θεμελιώδη μοναξιά του χωρισμένου, τον πόνο του οριοθετημένου όντος που απλώνεται πέρα από την απόσταση προς ένα άλλο οριοθετημένο ον.

 

Αλλά η Σκοτεινή Απεραντοσύνη του Όντος δεν γνωρίζει άκρες. Δεν είναι μεγάλη με τον τρόπο που ένας γαλαξίας είναι μεγάλος. Δεν είναι απέραντη με τον τρόπο που ένας ωκεανός είναι απέραντος. Αυτά είναι απλώς επεκτάσεις κλίμακας, ακόμα μετρούμενες σε σχέση με το ανθρώπινο σώμα, ακόμα καταγεγραμμένες μέσα στην ανθρώπινη αίσθηση της διάστασης. Η Απεραντοσύνη που εννοείται εδώ είναι προγενέστερη της διάστασης. Είναι ο χώρος μέσα στον οποίο αναδύεται ο ίδιος ο χώρος. Είναι το έδαφος των εδαφών, το βάθος κάτω από όλα τα βάθη, το ένα πράγμα που δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο γνώσης επειδή είναι αυτό μέσα στο οποίο συμβαίνει όλη η γνώση.

 

Το να συναντήσει κανείς αυτό —και η λέξη «συνάντηση» είναι ήδη υπερβολικά δυαδική, υπερβολικά υπονοούσα δύο πράγματα που συναντιούνται πέρα από έναν χώρο— είναι να διαλυθεί η πεποίθηση ότι κανείς είναι ένα ξεχωριστό ον που πλοηγείται σε έναν κόσμο άλλων ξεχωριστών όντων. Όχι να διαλυθεί ως φιλοσοφική θέση που υιοθετείται μετά από προσεκτική επιχειρηματολογία. Αλλά να διαλυθεί όπως η πρωινή λιακάδα διαλύει ένα όνειρο: όχι αντικρούοντας τα περιεχόμενα του ονείρου ένα-ένα, αλλά με το απλό, συντριπτικό γεγονός της αφύπνισης.

 

Αυτή η αφύπνιση δεν είναι δραματική. Δεν έρχεται με ακτινοβόλο φως, με αίσθηση επέκτασης, με ευδαιμονία που ξεπλένει έναν ακόμα παρόντα εαυτό. Αυτές οι εμπειρίες —και είναι πραγματικές, και είναι πολύτιμες— ανήκουν ακόμα στον βιώντα. Είναι δώρα, αλλά είναι δώρα που δίνονται σε κάποιον. Η αναγνώριση προς την οποία γίνεται η υπόδειξη εδώ δεν δίνεται σε κανέναν, γιατί μέσα της, αυτός που θα δεχόταν έχει ήσυχα, απαλά, απόλυτα πάψει να είναι το κέντρο γύρω από το οποίο τα πάντα τακτοποιούνται.

 

Αυτό που μένει δεν είναι τίποτα. Αυτό που μένει είναι τα πάντα —αλλά χωρίς την αγχώδη, αρπακτική ποιότητα ενός εαυτού που χρειάζεται τα πάντα να είναι διαφορετικά από ό,τι είναι.

 

Κεφάλαιο VI: Η Ακινησία στο Τέλος Όλης της Κίνησης

 

Η στοχαστική ψυχή, καθισμένη με όλα αυτά, μπορεί να νιώσει ένα ιδιαίτερο και όμορφο είδος ίλιγγου. Είναι το ίλιγγος ενός ερωτήματος που αρχίζει να διαλύει τον ίδιο τον ερωτώντα. Αν δεν υπάρχει δρόμος, πού τοποθετεί κανείς τα πόδια; Αν δεν υπάρχει κίνηση προς τη φώτιση, τι γίνεται με όλη τη λαχτάρα, όλη την αναζήτηση, όλη την γνήσια και εγκάρδια προσδοκία που οδήγησε την πνευματική ζωή από την ίδια της την αρχή;

 

Αυτά τα ερωτήματα δεν αξίζουν ούτε απόρριψη ούτε εύκολη λύση. Πρέπει να κρατηθούν, όπως κρατά κανείς μια φλόγα — αρκετά κοντά για να βλέπει κανείς με το φως της, όχι τόσο κοντά ώστε να καταναλωθεί πριν ολοκληρωθεί το βλέμμα.

 

Η απάντηση, στο βαθμό που υπάρχει μία, είναι αυτή: η λαχτάρα ποτέ δεν ήταν λάθος. Η αναζήτηση ποτέ δεν ήταν λάθος. Ακόμα και οι δρόμοι, ακόμα και οι χάρτες, ακόμα και οι δάσκαλοι που παρέδωσαν τους προσεκτικά χαρτογραφημένους δρόμους τους —τίποτα από αυτά δεν ήταν λάθος, με την έννοια του κακού ή του παρανοϊκού ή του άξιου περιφρόνησης. Όλα αυτά ήταν το όνειρο που ονειρευόταν τον εαυτό του προς την ίδια του την αφύπνιση. Όλα αυτά ήταν ο ποταμός, βρίσκοντας τον δρόμο του μέσα από κάθε διαθέσιμο κανάλι, προς τον ωκεανό που πάντα ήταν.

 

Αλλά ο ωκεανός δεν ανταμείβει τον ποταμό για το ταξίδι του. Ο ωκεανός απλώς δέχεται τον ποταμό —και δέχοντάς τον, αποκαλύπτει ότι ποτέ δεν υπήρξε ποταμός και ωκεανός. Υπήρχε μόνο νερό, κινούμενο μέσα από διαφορετικά σχήματα, με διαφορετικές ταχύτητες, φορώντας διαφορετικά ονόματα, μέχρι που η κίνηση επιβραδύνθηκε, και τα σχήματα διαλύθηκαν, και τα ονόματα έπεσαν στη Σιωπή που πάντα περίμενε από κάτω τους.

 

Αυτή η Σιωπή δεν είναι θάνατος. Δεν είναι κενότητα με τη μηδενιστική έννοια. Είναι η πληρότητα που προηγείται κάθε μορφής — το έγκυο σκοτάδι από το οποίο γεννιέται όλο το φως, στο οποίο επιστρέφει όλο το φως, και που το ίδιο δεν γεννιέται ούτε επιστρέφει, αλλά απλώς, άχρονα, ακίνητα, αδύνατα: είναι.

 

Κεφάλαιο VII: Η Μη-Οδός ως η Μόνη Αληθινή Άφιξη

 

Και έτσι η ψυχή που περιπλανήθηκε πολύ —μέσα από τους λαβυρινθώδεις διαδρόμους της διδασκαλίας και της πρακτικής, μέσα από τα υψηλά περάσματα της μυστικής εμπειρίας και τις ξηρές κοιλάδες της πνευματικής αμφιβολίας, μέσα από τις βιβλιοθήκες των ιερών γραφών και τα εσωτερικά δωμάτια της μοναχικής περισυλλογής— αυτή η ψυχή φτάνει, επιτέλους, στον τόπο που ποτέ δεν άφησε.

 

Δεν υπάρχει τίποτα εδώ για να διεκδικήσει κανείς. Δεν υπάρχει πιστοποιητικό επίτευξης, δεν υπάρχει εσωτερικό φως που να ανακοινώνει τον εαυτό του ως απόδειξη, δεν υπάρχει φωνή από τα βάθη που να λέει: το έκανες, είσαι εδώ. Υπάρχει μόνο η απόλυτη απλότητα του ό,τι είναι — η αναπνοή που κινείται μέσα και έξω από ένα σώμα που δεν χρειάζεται πια να είναι τίποτα άλλο από ό,τι είναι, οι ήχοι του κόσμου που αναδύονται και παρέρχονται χωρίς σχόλιο, η αίσθηση της ύπαρξης που δεν απαιτεί δικαιολόγηση, βελτίωση, συνέχεια σε ένα μέλλον όπου θα είναι επιτέλους πιο πλήρως ο εαυτός της.

 

Η Αληθινή Φώτιση είναι αυτό: το τέλος του εγχειρήματος του γίγνεσθαι. Όχι το τέλος που επιτυγχάνεται μέσω προσπάθειας, αλλά το τέλος που αποκαλύπτεται όταν η προσπάθεια φανερώνεται, καθαρά και πλήρως, για αυτό που πάντα ήταν — το όνειρο ενός χωριστού εαυτού που προσπαθούσε να δραπετεύσει από τη δική του χωριστικότητα γινόμενος αρκετά πνευματικός ώστε να συγχωνευτεί με το όλον. Όταν αυτό το όνειρο φανερώνεται, όχι επικρίνεται αλλά απλώς φανερώνεται — δεν θρυμματίζεται δραματικά. Διαλύεται. Φυσικά όπως η ομίχλη διαλύεται μπροστά στον πρωινό ήλιο που ποτέ, στην πραγματικότητα, δεν ήταν εχθρός της.

 

Αυτό που η ψυχή αναζητούσε στο τέλος κάθε δρόμου ποτέ δεν ήταν στο τέλος κανενός δρόμου. Ήταν εδώ, στον ίδιο τον τόπο όπου άρχισε η αναζήτηση — κάτω από τον αναζητητή, πριν την αναζήτηση, αδιάφορο στο ταξίδι και όμως περιέχοντάς το ολόκληρο. Ήταν πάντα το Έδαφος. Ήταν πάντα η Σιωπή. Ήταν πάντα αυτή η Σκοτεινή, Απέραντη, Άχρονη Ύπαρξη, που κοιτάζει έξω μέσα από κάθε ζευγάρι ανθρώπινα μάτια που ποτέ έκλαψαν από λαχτάρα γι’ αυτήν — χωρίς να γνωρίζει ότι η λαχτάρα και το Αντικείμενο της Λαχτάρας ποτέ, ούτε για μια στιγμή, δεν ήταν δύο πράγματα χωρισμένα από την απόσταση ενός δρόμου.

 

Ο δρόμος τελειώνει εδώ. Ο δρόμος τελειώνει πριν αρχίσει.

 

Και σε αυτό το τέλος —που δεν είναι τέλος— υπάρχει μόνο η Σιωπή.

 

Η Σιωπή που πάντα ήταν ήδη το Σπίτι.

 

«Η Αληθινή Φώτιση δεν έχει Δρόμο. Είναι το άοδο έδαφος πάνω στο οποίο αναδύονται όλοι οι δρόμοι, περπατούν τον εαυτό τους μέχρι τέλους, και επιστρέφουν —σαν κύματα σε έναν ωκεανό που ποτέ δεν ήταν τίποτα άλλο παρά ήρεμος.»

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / The Way of the Real

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE  / The Way of the Real
6. The Eternal Path: Unveiling the Mystical Truth Beyond Perception

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Η Οδός του Πραγματικού

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Η Οδός του Πραγματικού
6. Το Αιώνιο Μονοπάτι: Αποκάλυψη της μυστικιστικής αλήθειας πέρα από την αντίληψη

ESOTERISM STUDIES BOOKS

ESOTERISM STUDIES BOOKS
*BOOKS*
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ESOTERISM ACADEMY NEW ARTICLE

ESOTERISM ACADEMY NEW ARTICLE
Suturday, 14 March, 2026

Saturday, May 4, 2024

Jesus: The Entry into the Kingdom of Heaven, and the Ascension to the Three Heavens


 

Jesus: The Entry into the Kingdom of Heaven, and the Ascension to the Three Heavens

It is evident (from what we have said so far in this series of articles) that Jesus, when he was on earth, was in a State of Consciousness superior to that which people experience in their daily lives. They had a different perception of the reality in which all beings on earth live. For Jesus Reality Is One and Within This Reality All Phenomena Appear without having their own substance or existence outside of this Reality. All that appears as "Creation" are but phenomena, changes of state within Perception. The reality, the "objectivity" of all these phenomena is nothing but a state of perception (a "game" of perception) which perceives what it perceives as real. And when (the perception) is "isolated" (as a perceptual center, in a perceptual "center") and separated from all that it perceives, it gives it the quality of the "objective". Actually all these are within Perception (all subjective and objective states, beings and things). We live in a World of Perception (a Mental World), there is nothing else (even that which appears as solid matter is a "product" of Perception).

Jesus lived outside of this whole process of creation which he perceived as simple phenomena (without this meaning that he did not accept and follow the "law" of phenomena). For Jesus Reality Is One, there is no Inside, Outside. There is only Freedom from it all or "entry" into the lower states of perception where all this is real. Beings who have entered this state of being, of perception, live a limited state, perceive limitedly and isolate themselves in their own perceptual "center" and separate themselves from it all and see it as an "objective" world. For these beings, for man, for most people (if not for all people) there is the perceptual center (the subject, the "I"), the inner and the outer world, the outside. Being in this state (of ignorance, absorption) beings have no Self-Knowledge (of their True Nature, Soul, Consciousness, Existence) but perceive it as a "mere presence", as a shadowy ("empty") presence that she is thrown into an outside world. They conceive of the self in relation to the external world and gain substance from the content of their perception of the world. They conceive of the self as a consciousness, a subject, that perceives, understands, empathizes, feels, and lives within the body and within the world. So, when Jesus spoke to people he was addressing precisely such people who are a (shadow) presence in the body and in the world. For them there is a distinction of Inside (the Spiritual Invisible World) and Outside (the "objective world" of humans).

For Jesus the problem of people is that they do not have a clear full understanding of what their Nature is, what is the Soul (themselves as a spiritual entity), the Consciousness, the Presence here. Jesus Knew that the Soul Is Without Attributes, Free and experiences various states of awareness and can be limited and perceive what it perceives as real. People think in their limited state that they are just that, a presence here, thinking, feeling, living through the body in the outer world. When Jesus said that the Soul has a Spiritual Nature, is a Spirit, and can be where it "wills," He was speaking of the Soul in its Real Nature. And when he said that the Kingdom of Heaven is within us, he meant that it is within the True Soul, that within the Immensity of the Soul there is Freedom and Truth, he did not mean within the limited soul, in what people perceive as a soul, as a self. This is something difficult for the limited man to understand. He must simply "trust" Him who says that Within is the True World and practically experience what the Inner World is and what happens Here. Most people inside see only their empty presence which in order to exist needs the external world, to perceive and exist in the external world. People don't know where or how to look.

So, what Jesus taught to those who were close to him and "trusted" him was precisely that man must start from his present situation. To eliminate the wrong perception, feeling, that it is an empty presence that thinks and feels and lives in the external world. He needs to show confidence, to follow what is indicated to him in order to strengthen his Sense of Presence, to feel that it is a Presence independent of the body, of the world and to understand that it is not he (weak) in the world, on the contrary, he is the only Real and everything else is within his perception, within his awareness. This return to the Self, the strengthening of our presence and the reversal of the sense we have of existence, of the world, is a real reversal, a complete spiritual conversion, an awakening, a spiritual birth and entry into a "new world".

What we are describing is the Return to Self, the Awakening of Self. When man understands that the only real existence is the Presence and that everything is within our awareness he can easily withdraw into the Self. When man is born spiritually, when he begins to withdraw from the outer world he enters the Inner True World.

The second thing that Jesus was teaching his brothers is to understand exactly what is the nature of limitation, what is the subject, the ego, and why we are deceived and misperceived, resulting in a life of darkness. People who are limited to the subject, to the ego, perceive themselves as weak in the external world. Subject is (for them) the self and object is the external world. If you tell them that Truth is Within, they think within the weak subject. There is certainly nothing here. So, the Message is not understood. But when man really awakens, to his Real Presence, and begins to understand that he is not in the world but that the world is in his awareness, he begins to understand that all that he perceives are subjective conceptions of the world and that the True Objective is not within all that we perceive (for these are contents of our perception) but is outside of them. To "enter" the Objective we must precisely stop all these subjective, "external" activities.

Exactly when all subjective activities (intellect, senses, contacts with the external world) cease, when the subject, the ego, dissolves (or more precisely when the "limitations" of perception cease), in the stillness, in the silence (of contemplation, of prayer) we enter an egoless State of Consciousness. Objective then, True Objective, is (for the awakened man) the State of Consciousness without ego. Objective is not what the limited ego perceives as outside the self, This is subjective apprehension of what is happening. This Objective Space into which we enter when the ego dissolves is precisely Inner Space. The limited (to the ego) person characterizes him as an introvert. In reality it is That which the Objective Function of Consciousness reveals, Objective Space, Spiritual Space, the Only Real Space of Existence, Heaven, the Realm of Heaven, which is not what we perceive at first but has an Infinite Depth (and for this distinguish Uranus). And beyond all this is the Supreme Realm of God, the Reality outside of creation, the Reality as One Whole.

The third thing that Jesus taught to his loved ones with whom they shared the Spiritual Experience (Inner for people), the True Life, the Spiritual Life, was that everything is Within us, everything is active from Within, from the Source of Being. The True Guide, the True Master is God Himself who Illuminates all. Jesus Himself never said that He Himself is something. He always professed his Complete Dependence on the Father. And when he confessed that "I and the Father are one" he meant precisely that he himself had "dissolved" in the Gulfs of the Father. He was talking about an Experience he was having. His statement did not mean identity or likeness with God or distinction from the rest of men. These are so perceived by men with their limited perception. Jesus was simply talking about the Supreme State that beings can experience. He spoke of Objective States of Consciousness (experienced as Heavenly Experiences) and of the State Beyond Perception (called Union with God). One must walk this Path and experience these Objective States of Consciousness, as Jesus did. Jesus experiencing the Objective State of Existence, being this, declared that exactly what he was experiencing is the Way, the Truth and the Life. This is what he meant when he said I am the Way. Obviously he was not referring to some subject or limited ego. And not all these situations were experienced by Jesus alone. He Himself declared that every man can enter the Kingdom of Heaven. After all, this was the destination of his Teaching, to those who wanted and could (because most people have more important occupations). And the Good News was just that, the Kingdom of Heaven is Within Us. How many understand?

So then, passing through the Spiritual Gate, walking the Path of Heaven, where is led? The Entrance to Heaven (Internal for people who distinguish between inner and outer) is described in many ways and at many levels of human activity (as we have described repeatedly in these articles), such as States of Consciousness, Spiritual Heavens, Spiritual Mysteries, Mysteries Experiences, etc. Jesus was talking about True Life, about Life Experience that we have when we follow a certain right action and he used the theological terms of his time, God, Heaven, heavens, prayer, inside, outside, to make himself understood by people of his era. If we try here to explain what is the real teaching of Jesus and what he taught about the Mysteries of the Kingdom of Heaven and we use not the classic theological terms but modern psychological terms it is because they are more understandable to the modern man. We are not adding anything to what Jesus said and did, nor are we altering anything with our "interpretation" when we use modern philosophical and psychological terms. On the contrary, we believe that this is how we render the true meaning of Jesus' teaching. We are simply trying to illuminate the same reality that Jesus showed, in a modern language.

So, when someone enters the True Gate, into the True Spiritual Space, that is, into the Objective State of Consciousness without ego, what exactly does he live, where exactly is he? One has to experience it to understand what we are talking about. When man (like me) sees the world he sees a flow of phenomena, a becoming and experiences constant change and time as a flowing present and as memory (past) and as imagination (future). When man "comes" to himself and understands that all these are within his awareness, as subjective perceptions of what is happening, he experiences existence as a Space within which all these phenomena occur. When one, in contemplation, in prayer, passes into the Objective State of Consciousness without ego, what one experiences (in principle) is a Unified Reality, where everything is connected, fits together and has its place in its Common Existential Space. Because there is no ego (separate, limited, perceptual center) there is only awareness of all that and we are all that, and what we thought of as "our body" and other beings and things, and all, are treated the same way. The "use" of the body is objective, enlightened and neither supported by any separation (ego) nor causes any separation by its action. It is a State that in Esotericism is characterized as Universal Consciousness. And He is the First Heaven. Life has Infinite Depth and we can experience deeper states, higher states.

The Transition to Deeper States, to the Higher Heavens and to God, does not mean any real displacement somewhere, but the deeper understanding of all that we perceive to be happening, or otherwise the "change" of our attitude towards all that we perceive. We are always talking about states of consciousness. Our descriptions do not describe any fixed reality but what we experience. In the final analysis, we are only talking about "experiences". At a Deeper Level of Experience then all these phenomena are perceived not in their particular properties but in their Common Essence. They cease to be distinguished into "separate" things within the Universal Unity. They are perceived as movements of Unity in various places, movements of a "body", a "mass". It is like in the sea where we no longer see the waves of the sea but the sea, the mass of water, moving in different parts of it. Here we have not just a different description but a real change in the way we perceive. We perceive from a different situation and therefore perceive differently. This is the Second Heaven, the Deeper Understanding of what is happening.

At an even Deeper Level of Experience we realize that all that exists is Perception as the Background of Life, as Activity, while movements or separate phenomena cease to have any "significance", any "substance", they become invisible shadows, they no longer stand out. It is a State of Deep Understanding, Seeing, Perceiving, all that beings in different states of consciousness see as truly separate phenomena. It must be noted and understood that the "Transition" happens by itself because it is Guided by the Source of Existence Itself, like an Inner Impulse, without our "own" effort (because there is no longer "someone" who thinks and decides and acts). We are simply aware of all this movement which some mystics call a "rapture" in the Heavens. Then it must also be understood that the "Transition" describes nothing but the "Deepening" of our Understanding, or else our gradual liberation from the content of our Perception.

The Supreme Step is to Completely Abandon the perception of all this, (entirely and completely the content of Perception), to completely free ourselves from the content of Perception. And Here is the Miracle. All separation between God and Creation ceases. Everything Exists Within Divine Reality and Everything Is Illuminated Within God's Light. We are Within the Bays of the Father, Completely Free, One with the Father, facing all that happens without any limitation or trace of ignorance. We are One with the Divine Essence, the Divine Essence, Within Which All Exist, as “Movements”, as “Thoughts”, all of mental form, (call it what you will). Here from Experience We know that ultimately there is only Oneness. There is no difference between God and the Soul. It's the same. That is why the Mystics who had this experience said that the Soul is Uncreated, belongs to the Uncreated. This is considered blasphemy by people living in lower states of consciousness. Even the mystics who had such an experience but had not been freed from the influence of the external church justified themselves that all this, the Union with God, is done "by Grace." It doesn't matter what people describe it or call it. The important thing is that it happens.

Speaking in these articles about the Way of Truth of Jesus, about the Mysteries of the Kingdom of Heaven, about the Heavens, Inner Experience or the Depth of our Understanding, we are describing the same reality (the same things) again and again, from a different point of view, from a different point of approach, getting closer and closer (or deeper) to be able to understand them better. What we describe as the Spiritual Experience of Jesus (as his Spiritual Journey) is actually the Journey of Man, the Journey that every human being must take. Never, neither Jesus who had the Experience of Union with God, nor anyone else who had that experience, claimed to be something different from humans. Of course, people who are very fond of making up theories and stories have claimed that Jesus is a Being with a special mission on earth (the same is claimed in other religions for their own "gods"). This is one of the fairy tales of the people. We know that Jesus never claimed any such thing. And whenever he calls himself the son of man, or the Son of God, or affirms that he is one with God, he does so as a Man, not as a "Separate Being". People simply do not even understand what they hear or read.

We described this Spiritual Journey that Jesus Enlightened us as Spiritual States, as States of Prayer (detecting what is happening inside the body, in the secret centers), as Heavenly States, as Heavens, and in the Spiritual Ritual as Spiritual Mysteries, etc. In reality all this is nothing but the Depth of Understanding of what is happening. It is a Spiritual Process of our own.

All that we describe we can experience here, while we are inside the body, because the Spirit is Free and "blows" wherever it wants. But the truth is that as a Soul, We Ourselves, leaving the body will experience all these States after death, according to the degree of understanding we have conquered here on earth. If someone has not Awakened to his Self, if he has not been born Spiritually (Above), if he has not experienced the Inner Space (as people perceive it, as inner), the True Objective Space (according to the Experience of Jesus, the experience of mystics and our own humble experience) will be in a post-mortem state of confusion and misery. This is the true meaning of "hell" or "purgatory." It doesn't matter if we believe in reincarnation or not. Whatever this state that people experience here on earth (of limitation, separation, duality) and also experience after death, it is a state of ignorance and misery. And let no one say why God "permits" all this. God is always present and His love is infinite. Man is completely Free and has Absolute Moral Responsibility for everything he does. Even in the harshest conditions it can raise its head to the sky. And those who suffer without fault, there is always Justice (not as punishment but as restoration of damage).

But when someone has Experience of the True Self here on earth, when he has been born Spiritually, when he has Experience of the Objective States of Consciousness (even of Universal Consciousness), after leaving his body he will be in Heaven And here his course will be Ascending In God's Love.

All that we describe here is the Inner Tradition passed on by word of mouth. If we reveal some truths in public (in violation of the commandment of "silence") we do so neither out of vanity nor out of purpose. We have no earthly purposes. Our Residence is Elsewhere. Having been here we are simply testifying to what we understand, what we have experienced. We have walked the Path of the Truth of Jesus and we know and affirm with our humble experience that it Leads to God, to Union with God.

Each, He Himself walks in Life, in the Understanding of his Nature, within himself. The Only Teacher and Guide he can have is God Himself Within him (the God he can Find, Feel, Within him). In his True Infinite Within, not in the small limited, separated ego, or in the worlds of thought, or of the senses (there only events, phenomena that pass away exist). In order to find freedom within oneself and face God one must abandon the small ego and its vain activities. Only when man abandons the ego and the anchors in the world of phenomena can he open to the Open Immensity of Reality.

May God Enlighten us all.

Ιησούς: Η Είσοδος στη Βασιλεία των Ουρανών, κι η Άνοδος στους Τρεις Ουρανούς

Είναι φανερό (από όσα είπαμε μέχρι τώρα σε αυτή την σειρά άρθρων) ότι ο Ιησούς, όταν ήταν στη γη, ήταν σε μια Κατάσταση Συνείδησης ανώτερη από αυτή που βιώνουν οι άνθρωποι στην καθημερινή ζωή τους. Αντιλαμβάνονταν διαφορετικά την πραγματικότητα μέσα στην οποία ζουν όλα τα όντα της γης. Για τον Ιησού η Πραγματικότητα Είναι Μια κι Εντός Αυτής της Πραγματικότητας Εμφανίζονται όλα τα  Φαινόμενα χωρίς να έχουν δική τους υπόσταση ή ύπαρξη έξω από αυτή την Πραγματικότητα. Ό,τι εμφανίζεται σαν «Δημιουργία» δεν είναι παρά φαινόμενα, εναλλαγές καταστάσεων μέσα στην Αντίληψη. Η πραγματικότητα, η «αντικειμενικότητα» όλων αυτών των φαινομένων δεν είναι παρά μια κατάσταση αντίληψης (ένα «παιχνίδι» της αντίληψης) που εκλαμβάνει αυτό που συλλαμβάνει σαν πραγματικό. Κι όταν (η αντίληψη) «απομονώνεται»  (σαν αντιληπτικό κέντρο, σε αντιληπτικό «κέντρο») και διαχωρίζεται από όλο αυτό που αντιλαμβάνεται του προσδίδει την ιδιότητα του «αντικειμενικού». Στην πραγματικότητα όλα αυτά είναι μέσα στην Αντίληψη (όλες οι υποκειμενικές κι αντικειμενικές καταστάσεις, όντα και πράγματα). Ζούμε σε ένα Κόσμο Αντίληψης (ένα Νοητικό Κόσμο), δεν υπάρχει κάτι άλλο (ακόμα κι ότι εμφανίζεται σαν συμπαγές υλικό είναι «προϊόν» της Αντίληψης).

Ο Ιησούς ζούσε έξω από όλη αυτή την διαδικασία της δημιουργίας την οποία αντιλαμβανόταν σαν απλά φαινόμενα (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν αποδεχόταν και δεν ακολουθούσε τους «νόμου» των φαινομένων). Για τον Ιησού η Πραγματικότητα Είναι Μια, δεν υπάρχει Έσω, Έξω. Υπάρχει μόνο Ελευθερία από όλο αυτό ή «είσοδος» στις κατώτερες καταστάσεις της αντίληψης όπου όλα αυτά είναι πραγματικά. Τα όντα που έχουν εισέλθει σε αυτή την κατάσταση ύπαρξης, αντίληψης, ζουν μια περιορισμένη κατάσταση, αντιλαμβάνονται περιορισμένα κι απομονώνονται στο δικό τους αντιληπτικό «κέντρο» και διαχωρίζονται από όλο αυτό και το βλέπουν σαν «αντικειμενικό» κόσμο. Για αυτά τα όντα, για τον άνθρωπο, για τους περισσότερους ανθρώπους (αν όχι για όλους τους ανθρώπους) υπάρχει το αντιληπτικό κέντρο (το υποκείμενο, το «εγώ»), το έσω κι ο εξωτερικός κόσμος, το έξω. Όντας σε αυτή την κατάσταση (άγνοιας, απορρόφησης) τα όντα δεν έχουν Αυτογνωσία (της Αληθινής Φύσης, της Ψυχής, της Συνείδησης, της Ύπαρξής τους) αλλά τη συλλαμβάνουν σαν μια «απλή παρουσία», σαν μια σκιώδη («άδεια») παρουσία που είναι ριγμένη σε ένα εξωτερικό κόσμο. Συλλαμβάνουν τον εαυτό σε σχέση με τον εξωτερικό κόσμο και αποκτούν υπόσταση από το περιεχόμενο της αντίληψής τους στον κόσμο. Αντιλαμβάνονται τον εαυτό σαν μια συνείδηση, ένα υποκείμενο, που αντιλαμβάνεται, διανοείται, συναισθάνεται, αισθάνεται και ζει μέσα στο σώμα και μέσα στον κόσμο.  Όταν λοιπόν ο Ιησούς μιλούσε στους ανθρώπους απευθυνόταν ακριβώς σε τέτοιους ανθρώπους που είναι μια (σκιώδης) παρουσία μέσα στο σώμα και στο κόσμο. Για αυτούς υπάρχει διάκριση Έσω (ο Πνευματικός Αόρατος Κόσμος) και Έξω (ο «αντικειμενικός κόσμος» των ανθρώπων).

Για τον Ιησού το πρόβλημα των ανθρώπων είναι ότι δεν έχουν σαφή πλήρη  αντίληψη ποια είναι η Φύση τους, τι είναι η Ψυχή (αυτοί οι ίδιοι σαν πνευματική οντότητα), η Συνείδηση, η Παρουσία εδώ. Ο Ιησούς Γνώριζε ότι η Ψυχή Είναι Χωρίς Ιδιότητες, Ελεύθερη και βιώνει διάφορες καταστάσεις επίγνωσης και μπορεί να περιορίζεται και να αντιλαμβάνεται αυτό που συλλαμβάνει σαν πραγματικό. Οι άνθρωποι νομίζουν  μέσα στην περιορισμένη κατάστασή τους ότι είναι απλά αυτό, μια παρουσία εδώ, που σκέφτεται, που αισθάνεται, που ζει μέσω του σώματος στον εξωτερικό κόσμο. Όταν ο Ιησούς έλεγε ότι η Ψυχή έχει Πνευματική Φύση, είναι Πνεύμα και μπορεί να είναι όπου «θέλει», μιλούσε για την Ψυχή στην Πραγματική Φύση της. Κι όταν έλεγε ότι η Βασιλεία των Ουρανών είναι Μέσα μας εννοούσε ότι είναι Μέσα στην Αληθινή Ψυχή, ότι Μέσα στην Απεραντοσύνη της Ψυχής υπάρχει Ελευθερία κι Αλήθεια, δεν εννοούσε μέσα στην περιορισμένη ψυχή, σε αυτό που αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι σαν ψυχή, σαν εαυτό. Αυτό είναι κάτι δύσκολο να το κατανοήσει ο περιορισμένος άνθρωπος. Πρέπει απλά να «εμπιστευτεί» Αυτόν που λέει ότι Έσω είναι ο Αληθινός Κόσμος και πρακτικά να βιώσει τι είναι ο Εσωτερικός Κόσμος και τι συμβαίνει Εδώ. Οι πιο πολλοί άνθρωποι έσω βλέπουν μόνο την άδεια παρουσία τους που για να υπάρξει έχει ανάγκη από τον εξωτερικό κόσμο, να αντιλαμβάνεται και να υπάρχει στον εξωτερικό κόσμο. Οι άνθρωποι δεν ξέρουν που ή πώς να ψάξουν.

Αυτό που δίδασκε λοιπόν ο Ιησούς σε αυτούς που ήταν κοντά του και τον «εμπιστεύονταν» ήταν ακριβώς ότι ο άνθρωπος πρέπει να ξεκινήσει από την παρούσα κατάστασή του. Να αποβάλει την λανθασμένη αντίληψη, αίσθηση, που έχει ότι είναι μια άδεια παρουσία που σκέφτεται κι αισθάνεται και ζει στον εξωτερικό κόσμο. Χρειάζεται να δείξει εμπιστοσύνη, να ακολουθήσει αυτό που του υποδεικνύουν για να δυναμώσει την Αίσθηση Παρουσίας του, να νοιώσει ότι είναι Παρουσία ανεξάρτητη από το σώμα, από τον κόσμο και να κατανοήσει ότι δεν είναι αυτός (αδύναμος) μέσα στον κόσμο, αντίθετα αυτός είναι ο μόνος Πραγματικός κι όλα τα άλλα είναι μέσα στη αντίληψή του, μέσα στην επίγνωσή του. Αυτή η επιστροφή στον Εαυτό, η ενδυνάμωση της παρουσίας μας κι η αντιστροφή της αίσθησης που έχουμε για την ύπαρξη, για τον κόσμο είναι μια πραγματική ανατροπή, μια πλήρης πνευματική μεταστροφή, μια αφύπνιση, μια πνευματική γέννηση κι είσοδος σε ένα «νέο κόσμο».

Αυτό που περιγράφουμε είναι η Επάνοδος στον Εαυτό, το Ξύπνημα του Εαυτού. Όταν ο άνθρωπος κατανοήσει ότι η μόνη πραγματική ύπαρξη είναι η Παρουσία κι ότι όλα είναι μέσα στην επίγνωσή μας μπορεί εύκολα να αποσυρθεί στον Εαυτό. Όταν ο άνθρωπος γεννηθεί πνευματικά, όταν αρχίζει να αποσύρεται από τον εξωτερικό κόσμο εισέρχεται στον Εσωτερικό Αληθινό Κόσμο.

Το δεύτερο που δίδασκε ο Ιησούς στους αδελφούς του είναι να κατανοήσουν ακριβώς ποια είναι η φύση του περιορισμού, τι είναι το υποκείμενο, το εγώ και γιατί ξεγελιόμαστε και αντιλαμβανόμαστε λανθασμένα, με αποτέλεσμα να ζούμε μια ζωή στο σκοτάδι. Οι άνθρωποι που είναι περιορισμένοι στο υποκείμενο, στο εγώ, αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους αδύναμο μέσα στον εξωτερικό κόσμο. Υποκείμενο είναι (για αυτούς) ο εαυτός κι αντικείμενο είναι ο εξωτερικός κόσμος. Αν τους πεις ότι η Αλήθεια είναι Μέσα τους νομίζουν μέσα στο αδύναμο υποκείμενο. Ασφαλώς δεν υπάρχει τίποτα εδώ. Έτσι το Μήνυμα δεν γίνεται κατανοητό. Όταν όμως ο άνθρωπος αφυπνιστεί πραγματικά, στην Πραγματική Παρουσία του, κι αρχίζει να κατανοεί ότι δεν είναι αυτός μέσα στον κόσμο αλλά ότι ο κόσμος είναι μέσα στην επίγνωσή του, αρχίζει να κατανοεί ότι όλα αυτά που αντιλαμβάνεται είναι υποκειμενικές συλλήψεις του κόσμου κι ότι το Αληθινό Αντικειμενικό δεν είναι μέσα σε όλα αυτά που συλλαμβάνουμε (γιατί αυτά είναι περιεχόμενα της αντίληψής μας) αλλά είναι έξω από αυτά. Για να «εισέλθουμε» στο Αντικειμενικό πρέπει ακριβώς να σταματήσουμε όλες αυτές τις υποκειμενικές, «εξωτερικές» δραστηριότητες.

Όταν ακριβώς παύσουν όλες οι υποκειμενικές δραστηριότητες (διανόηση, αισθήσεις, επαφές με τον εξωτερικό κόσμο), όταν διαλυθεί το υποκείμενο, το εγώ (ή ακριβέστερα όταν σταματήσουν οι «περιορισμοί» της αντίληψης), μέσα στην ησυχία, στη σιωπή (της περισυλλογής, της προσευχής) εισερχόμαστε σε μια Κατάσταση Συνείδησης χωρίς εγώ. Αντικειμενικό λοιπόν, Αληθινό Αντικειμενικό, είναι (για τον αφυπνισμένο άνθρωπο) η Κατάσταση της Συνείδησης χωρίς εγώ. Αντικειμενικό δεν είναι αυτό που αντιλαμβάνεται το περιορισμένο εγώ σαν έξω από τον εαυτό, Αυτό είναι υποκειμενική σύλληψη αυτού που συμβαίνει. Αυτός ο Αντικειμενικός Χώρος στον Οποίο εισερχόμαστε όταν διαλυθεί το εγώ είναι ακριβώς ο Εσωτερικός Χώρος. Εσωτερικό τον χαρακτηρίζει ο περιορισμένος (στο εγώ) άνθρωπος. Στην πραγματικότητα είναι Αυτό που αποκαλύπτει η Αντικειμενική Λειτουργία της Συνείδησης, ο Αντικειμενικός Χώρος, ο Πνευματικός Χώρος, ο Μόνος Πραγματικός Χώρος Ύπαρξης, ο Ουρανός, η Βασιλεία των Ουρανών, που δεν είναι αυτό που αντικρίζουμε καταρχήν αλλά έχει ένα Απέραντο Βάθος (και για αυτό διακρίνουμε Ουρανούς). Και πέρα από όλα αυτά υπάρχει το Υπέρτατο Βασίλειο του Θεού, η Πραγματικότητα έξω από τη δημιουργία, η Πραγματικότητα σαν Ένα Όλο.

Το τρίτο που δίδασκε ο Ιησούς στους αγαπημένους του με τους οποίους μοιράζονταν την Πνευματική Εμπειρία (Εσωτερική για τους ανθρώπους), την Αληθινή Ζωή, την Πνευματική Ζωή, ήταν ότι όλα είναι Μέσα μας, όλα δραστηριοποιούνται από Μέσα, από τη Πηγή της Ύπαρξης. Ο Αληθινός Καθοδηγητής, ο Αληθινός Διδάσκαλος είναι ο Ίδιος ο Θεός που τα Φωτίζει όλα. Ο Ίδιος ο Ιησούς δεν είπε ποτέ ότι αυτός ο ίδιος είναι κάτι. Πάντα ομολογούσε την Πλήρη Εξάρτησή του από τον Πατέρα. Κι όταν ομολογούσε ότι «εγώ κι ο Πατέρας είμαστε ένα» εννοούσε ακριβώς ότι αυτός ο ίδιος είχε «διαλυθεί» μέσα στους Κόλπους του Πατέρα. Μιλούσε για μια Εμπειρία που βίωνε. Η δήλωσή του δεν σήμαινε ταυτότητα ή ομοιότητα με τον Θεό ή διάκριση από τους υπόλοιπους ανθρώπους. Αυτά τα αντιλαμβάνονται έτσι οι άνθρωποι με την περιορισμένη αντίληψή τους. Ο Ιησούς μιλούσε απλά για την Υπέρτατη Κατάσταση που μπορούν να βιώσουν τα όντα. Μιλούσε για Αντικειμενικές Καταστάσεις της Συνείδησης (που βιώνονται σαν Ουράνιες Εμπειρίες) και για την Κατάσταση Πέρα από κάθε αντίληψη (που ονομάζεται Ένωση με τον Θεό). Πρέπει κάποιος να βαδίσει αυτή την Οδό και να βιώσει αυτές τις Αντικειμενικές Καταστάσεις της Συνείδησης, όπως έκανε ο Ιησούς. Ο Ιησούς βιώνοντας την Αντικειμενική Κατάσταση της Ύπαρξης, όντας αυτό, δήλωνε ότι ακριβώς αυτό που βίωνε είναι η Οδός η Αλήθεια και η Ζωή. Αυτό εννοούσε όταν έλεγε εγώ είμαι η Οδός. Προφανώς δεν αναφερόταν σε κάποιο υποκείμενο ή περιορισμένο εγώ. Κι ούτε όλες αυτές τις Καταστάσεις τις βίωνε μόνο ο Ιησούς. Ο Ίδιος δήλωνε ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να εισέλθει στη Βασιλεία των Ουρανών. Άλλωστε αυτός ήταν ο προορισμός της Διδασκαλίας του, σε όσους ήθελαν και μπορούσαν (γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν πιο σημαντικές ασχολίες). Και η Χαρμόσυνη Αγγελία ήταν ακριβώς αυτή, η Βασιλεία των Ουρανών είναι Μέσα μας. Πόσοι καταλαβαίνουν;

Έτσι λοιπόν, περνώντας κάποιος την Πνευματική Πύλη, βαδίζοντας την Οδό του Ουρανού, που οδηγείται; Η Είσοδος στον Ουρανό (Εσωτερική για τους ανθρώπους που ξεχωρίζουν το έσω και το έξω) περιγράφεται με πολλούς τρόπους και σε πολλά επίπεδα της ανθρώπινης δραστηριότητας (όπως έχουμε περιγράψει επανειλημμένα  σε αυτά τα άρθρα), σαν Καταστάσεις Συνείδησης, Πνευματικοί Ουρανοί, Πνευματικά Μυστήρια, Μυστικές Εμπειρίες, κλπ. Ο Ιησούς μιλούσε για Αληθινή Ζωή, για Εμπειρία Ζωής που έχουμε όταν ακολουθούμε μια συγκεκριμένη ορθή δράση και χρησιμοποιούσε τους θεολογικούς όρους της εποχής του, Θεός, Ουρανός, ουρανοί, προσευχή, έσω, έξω, για να γίνει κατανοητός από τους ανθρώπους της εποχής του. Αν προσπαθούμε εδώ να εξηγήσουμε ποια είναι η πραγματική διδασκαλία του Ιησού και τι δίδασκε για τα Μυστήρια της Βασιλείας των Ουρανών και χρησιμοποιούμε όχι τους κλασσικούς θεολογικούς όρους αλλά σύγχρονους ψυχολογικούς όρους είναι γιατί είναι πιο κατανοητοί στον σύγχρονο άνθρωπο. Δεν προσθέτουμε τίποτα σε όσα είπε και έκανε ο Ιησούς, ούτε αλλοιώνουμε τίποτα με τη «ερμηνεία» μας, όταν χρησιμοποιούμε σύγχρονους φιλοσοφικούς και ψυχολογικούς όρους. Αντίθετα πιστεύουμε ότι έτσι αποδίδουμε το αληθινό νόημα της διδασκαλίας του Ιησού. Απλά προσπαθούμε να φωτίσουμε την ίδια πραγματικότητα που έδειχνε ο Ιησούς, σε μια σύγχρονη γλώσσα.

Όταν λοιπόν κάποιος Εισέλθει από την Αληθινή Πύλη, στον Αληθινό Πνευματικό Χώρο, δηλαδή στην Αντικειμενική Κατάσταση της Συνείδησης χωρίς εγώ, τι ακριβώς ζει, που ακριβώς βρίσκεται; Θα πρέπει κάποιος να το βιώσει για να καταλάβει για τι πράγμα μιλάμε. Όταν ο άνθρωπος (σαν εγώ) βλέπει τον κόσμο βλέπει μια ροή φαινομένων, ένα γίγνεσθαι και βιώνει την συνεχή αλλαγή και τον χρόνο σαν παρόν που ρέει και σαν μνήμη (παρελθόν) και σαν φαντασία (μέλλον). Όταν ο άνθρωπος «έλθει» στον Εαυτό του και κατανοήσει ότι όλα αυτά είναι μέσα στη επίγνωσή του, σαν υποκειμενικές συλλήψεις αυτού που συμβαίνει, βιώνει την ύπαρξη σαν Χώρο εντός του οποίου συμβαίνουν όλα αυτά τα φαινόμενα. Όταν κάποιος, μέσα στη περισυλλογή, στην προσευχή, περάσει στη Αντικειμενική Κατάσταση της Συνείδησης χωρίς εγώ, αυτό που βιώνει (καταρχήν) είναι μια Ενιαία Πραγματικότητα, όπου όλα συνδέονται, συνταιριάζουν κι έχουν την θέση τους στον Κοινό Υπαρξιακό Χώρο τους. Επειδή δεν υπάρχει εγώ (ξεχωριστό, περιορισμένο, αντιληπτικό κέντρο) υπάρχει μόνο επίγνωση όλων αυτών κι είμαστε όλα αυτά, και αυτό που θεωρούσαμε «σώμα μας» και τα άλλα όντα και πράγματα, κι όλα, αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Η «χρήση» του σώματος είναι αντικειμενική, φωτισμένη κι ούτε υποστηρίζεται από κάποιο διαχωρισμό (εγώ) ούτε προκαλεί κάποιο διαχωρισμό με τη δράση του. Είναι μια Κατάσταση που στον Εσωτερισμό χαρακτηρίζεται σαν Παγκόσμια Συνείδηση. Κι Αυτός είναι ο Πρώτος Ουρανός. Η Ζωή έχει Απέραντο Βάθος και μπορούμε να βιώσουμε βαθύτερες καταστάσεις, ανώτερες καταστάσεις.

Η Μετάβαση σε Βαθύτερες Καταστάσεις, στους Ανώτερους Ουρανούς και στον Θεό, δεν σημαίνει κάποια πραγματική μετατόπιση κάπου, αλλά την βαθύτερη κατανόηση όλου αυτού που αντιλαμβανόμαστε να συμβαίνει, ή αλλιώς την «αλλαγή» της στάσης μας απέναντι σε όλα αυτά που αντιλαμβανόμαστε. Μιλάμε πάντα για συνειδησιακές καταστάσεις. Οι περιγραφές μας δεν περιγράφουν κάποια σταθερή πραγματικότητα αλλά αυτά που βιώνουμε. Σε τελευταία ανάλυση μιλάμε μονάχα για «εμπειρίες». Σε ένα Βαθύτερο Επίπεδο Εμπειρίας λοιπόν όλα αυτά τα φαινόμενα γίνονται αντιληπτά όχι στις ιδιαίτερες ιδιότητές τους αλλά στην Κοινή Ουσία τους. Παύουν να διακρίνονται σε «ξεχωριστά» πράγματα εντός της Παγκόσμιας Ενότητας. Γίνονται αντιληπτά σαν κινήσεις της Ενότητας σε διάφορα σημεία, κινήσεις ενός «σώματος», μιας «μάζας». Είναι όπως στην θάλασσα που δεν βλέπουμε πια τα κύματα της θάλασσας αλλά την θάλασσα, την μάζα του νερού, που κινείται σε διάφορα σημεία της. Εδώ δεν έχουμε απλά μια διαφορετική περιγραφή αλλά μια πραγματική αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε. Αντιλαμβανόμαστε από μια διαφορετική κατάσταση και για αυτό αντιλαμβανόμαστε διαφορετικά. Αυτός είναι ο Δεύτερος Ουρανός, η Βαθύτερη Κατανόηση αυτού που συμβαίνει.

Σε ακόμα Βαθύτερο Επίπεδο Εμπειρίας αντιλαμβανόμαστε ότι το μόνο που υπάρχει είναι η Αντίληψη σαν Υπόβαθρο της Ζωής, σαν Δραστηριότητα, ενώ οι κινήσεις ή τα ξεχωριστά φαινόμενα παύουν να έχουν κάποια «σημασία», κάποια «υπόσταση», γίνονται αδιόρατες σκιές, δεν ξεχωρίζουν πια. Είναι μια Κατάσταση Βαθιάς Κατανόησης, Όρασης, Αντίληψης, όλων αυτών που τα όντα σε διαφορετικές καταστάσεις συνείδησης βλέπουν σαν πραγματικά ξεχωριστά φαινόμενα. Πρέπει α σημειώσουμε και να γίνει κατανοητό ότι η «Μετάβαση» γίνεται από μόνη της γιατί Καθοδηγείται από την Ίδια την Πηγή της Ύπαρξης, σαν μια Εσωτερική Ώθηση, χωρίς «δική» μας προσπάθεια (γιατί δεν υπάρχει πλέον «κάποιος» που να σκέφτεται και να αποφασίζει και να πράττει). Απλά έχουμε επίγνωση όλης αυτής της κίνησης που κάποιοι μυστικοί ονομάζουν «αρπαγή» στους Ουρανούς. Μετά πρέπει επίσης να γίνει κατανοητό ότι η «Μετάβαση» δεν περιγράφει παρά την «Εμβάθυνση» της Κατανόησής μας, ή αλλιώς την σταδιακή απελευθέρωσή μας από το περιεχόμενο της Αντίληψής μας.

Το Υπέρτατο Βήμα είναι να Εγκαταλείψουμε Τελείως την αντίληψη όλων αυτών, (ολόκληρο κι ολοκληρωτικά το περιεχόμενο της Αντίληψης), να απελευθερωθούμε τελείως από το περιεχόμενο της Αντίληψης. Κι Εδώ είναι το Θαύμα. Παύει κάθε διαχωρισμός ανάμεσα στον Θεό και τη Δημιουργία. Όλα Υπάρχουν Μέσα στην Θεία Πραγματικότητα κι Όλα Φωτίζονται Μέσα στο Φως του Θεού. Είμαστε Μέσα στους Κόλπους του Πατέρα, Τελείως Ελεύθεροι, Ένα με τον Πατέρα, αντιμετωπίζοντας όλα αυτά που συμβαίνουν χωρίς κανένα περιορισμό ή ίχνος άγνοιας. Είμαστε Ένα με τη Θεία Ουσία, η Θεία Ουσία, Μέσα στην Οποία Υπάρχουν Όλα, σαν «Κινήσεις», σαν «Σκέψεις», όλα νοητικής μορφής, (πείτε το όπως θέλετε). Εδώ από Εμπειρία Γνωρίζουμε ότι τελικά δεν υπάρχει παρά Ενότητα. Δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα στον Θεό και την Ψυχή. Είναι το ίδιο. Για αυτό οι Μυστικοί που είχαν αυτή την εμπειρία έλεγαν ότι η Ψυχή Είναι Άκτιστη, ανήκει στο Άκτιστο. Αυτό οι  άνθρωποι που ζουν σε κατώτερες καταστάσεις συνείδησης το θεωρούν βλασφημία. Ακόμα κι οι μυστικοί που είχαν μια τέτοια εμπειρία αλλά δεν είχαν απαλλαγεί από την επιρροή της εξωτερικής εκκλησίας δικαιολογούνταν ότι όλα αυτά, η Ένωση με τον Θεό, γίνεται «κατά Χάριν». Δεν έχει καμιά σημασία πως θα το περιγράψουν ή θα το ονομάσουν οι άνθρωποι. Το σημαντικό είναι ότι Συμβαίνει.

Μιλώντας σε αυτά τα άρθρα  για την Οδό της Αλήθειας του Ιησού, για τα Μυστήρια της Βασιλείας των Ουρανών, για τους Ουρανούς, την Εσωτερική Εμπειρία ή το Βάθεμα της Κατανόησής μας, περιγράφουμε ξανά και ξανά την ίδια πραγματικότητα (τα ίδια πράγματα), από διαφορετική σκοπιά, από ένα διαφορετικό σημείο προσέγγισης, πλησιάζοντας όλο και πιο πολύ (ή πιο βαθιά) για να μπορέσουμε να τα κατανοήσουμε καλύτερα. Αυτό που περιγράφουμε σαν Πνευματική Εμπειρία του Ιησού (σαν Δική του Πνευματική Πορεία) είναι στην πραγματικότητα η Πορεία του Ανθρώπου, η Πορεία που πρέπει να κάνει κάθε άνθρωπος. Ποτέ, ούτε ο Ιησούς που είχε την Εμπειρία της Ένωσης με τον Θεό, ούτε κάποιος άλλος που είχε αυτή την εμπειρία, ισχυρίστηκε ότι είναι κάτι διαφορετικό από τους ανθρώπους. Βέβαια, οι άνθρωποι που αγαπούν πολύ το να φτιάχνουν θεωρίες και ιστορίες ισχυρίστηκαν ότι ο Ιησούς είναι ένα Ον με ειδική αποστολή στη γη (το ίδιο ισχυρίζονται και σε άλλες θρησκείες για τους δικούς τους «θεούς»). Αυτό είναι ένα από τα παραμύθια των ανθρώπων. Γνωρίζουμε ότι ο Ιησούς δεν ισχυρίστηκε ποτέ τίποτα τέτοιο. Κι όσες φορές αποκαλεί το εαυτό του υιό του ανθρώπου, ή Υιό του Θεού, ή βεβαιώνει ότι είναι ένα με τον Θεό, το κάνει σαν Άνθρωπος, όχι σαν «Ξεχωριστό Ον». Οι άνθρωποι απλά δεν κατανοούν ούτε αυτά που ακούνε ή διαβάζουν.

Αυτή την Πνευματική Πορεία που μας Φώτισε ο Ιησούς την περιγράψαμε σαν Πνευματικές Καταστάσεις, σαν Καταστάσεις Προσευχής (εντοπίζοντας και μέσα στο σώμα, στα μυστικά κέντρα, αυτό που συμβαίνει), σαν Ουράνιες Καταστάσεις, σαν Ουρανούς, και στο Πνευματικό Τελετουργικό σαν Πνευματικά Μυστήρια, κλπ. Στην πραγματικότητα όλα αυτά δεν είναι τίποτα άλλο από το Βάθεμα της Κατανόησης αυτού που συμβαίνει. Πρόκειται για μια δική μας Πνευματική Διαδικασία.

Όλα αυτά που περιγράφουμε μπορούμε να τα βιώσουμε εδώ, όσο είμαστε μέσα στο σώμα, γιατί το Πνεύμα είναι Ελεύθερο και «πνέει» όπου θέλει. Η αλήθεια όμως είναι ότι σαν Ψυχή, Εμείς οι Ίδιοι, εγκαταλείποντας το σώμα θα βιώσουμε όλες αυτές τις Καταστάσεις μεταθανάτια, ανάλογα με τον βαθμό κατανόησης που έχουμε κατακτήσει εδώ, στη γη. Αν κάποιος δεν έχει Αφυπνισθεί στο Εαυτό του , αν δεν έχει γεννηθεί Πνευματικά (Άνωθεν), αν δεν έχει εμπειρία του Εσωτερικού Χώρου (όπως το αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι, σαν εσωτερικό), του Αληθινού Αντικειμενικού Χώρου (σύμφωνα με την Εμπειρία του Ιησού, τη εμπειρία των μυστικών και τη δική μας ταπεινή εμπειρία) θα είναι σε μια μεταθανάτια κατάσταση σύγχυσης και δυστυχίας. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της «κόλασης» ή του «καθαρτηρίου». Δεν έχει σημασία αν πιστεύουμε ή όχι στην μετενσωμάτωση (στην μετενσάρκωση). Όπως και να έχει αυτή η κατάσταση που βιώνουν οι άνθρωποι εδώ στη γη (του περιορισμού, του διαχωρισμού, της δυαδικότητας) και βιώνουν και μεταθανάτια, είναι μια κατάσταση άγνοιας και δυστυχίας. Κι ας μην πει κάποιος γιατί ο Θεός τα «επιτρέπει» όλα αυτά. Ο Θεός Είναι Πάντα Παρών κι η Αγάπη Του Απέραντη. Ο Άνθρωπος είναι τελείως Ελεύθερος κι έχει την Απόλυτη Ηθική Ευθύνη για ό,τι κάνει. Ακόμα και στις πιο σκληρές συνθήκες μπορεί να σηκώσει το κεφάλι στον ουρανό. Κι όσοι υποφέρουν χωρίς να φταίνε, πάντα υπάρχει Δικαιοσύνη (όχι σαν τιμωρία αλλά σαν αποκατάσταση της βλάβης).

Όταν όμως κάποιος έχει Εμπειρία του Αληθινού Εαυτού εδώ στη γη, όταν έχει γεννηθεί Πνευματικά, όταν έχει Εμπειρία των Αντικειμενικών Καταστάσεων της Συνείδησης (έστω της Παγκόσμιας Συνείδησης), μετά την αποχώρηση από το σώμα του θα είναι στον Ουρανό Κι εδώ η πορεία του θα είναι Ανοδική Μέσα στη Αγάπη του Θεού.

Όλα αυτά που περιγράφουμε εδώ είναι η Εσωτερική Παράδοση που μεταδίδεται από στόμα σε στόμα. Αν αποκαλύπτουμε κάποιες αλήθειες δημόσια (κατά παράβαση της εντολής της «σιωπής») δεν το κάνουμε ούτε από ματαιοδοξία, ούτε από σκοπιμότητα. Δεν έχουμε επίγειους σκοπούς. Η Κατοικία μας είναι Αλλού. Έχοντας βρεθεί εδώ μαρτυρούμε απλά αυτό που κατανοούμε, αυτό που έχουμε εμπειρία. Βαδίσαμε την Οδό της Αλήθειας του Ιησού και γνωρίζουμε και βεβαιώνουμε με την ταπεινή εμπειρία μας ότι Οδηγεί στο Θεό, στην Ένωση με τον Θεό.

Καθένας, Αυτός ο Ίδιος πορεύεται στη Ζωή, στην Κατανόηση της Φύσης του, μέσα στον Εαυτό του. Ο Μόνος Διδάσκαλος και Καθοδηγητής που μπορεί να έχει είναι ο Ίδιος ο Θεός Μέσα του (ο Θεός που μπορεί να Βρει, να Νοιώσει, Μέσα του). Στο Αληθινό Απέραντο Μέσα του, όχι στο μικρό περιορισμένο, διαχωρισμένο εγώ, ή στους κόσμους της σκέψης, ή των αισθήσεων (εκεί μόνο συμβάντα, φαινόμενα που φεύγουν υπάρχουν). Για να Βρει κάποιος την Ελευθερία Μέσα του και να Αντικρύσει τον Θεό πρέπει να εγκαταλείψει το μικρό εγώ και τις μάταιες δραστηριότητές του. Μόνο όταν ο άνθρωπος εγκαταλείψει το εγώ και τις άγκυρες στον κόσμο των φαινομένων μπορεί να ανοιχτεί στην Ανοιχτή Απεραντοσύνη της Πραγματικότητας.

Μακάρι ο Θεός να μας Φωτίσει όλους μας.

 

 

 

 

 

 

 

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

TAOΪSM / "Tao Te Ching" Commentaries

TAOΪSM / "Tao Te Ching" Commentaries
Chapter 19. The Sacred Return: A Mystical Journey to the Primordial Root
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

BUDDHISM /"Dammapada" Commentaries

BUDDHISM /"Dammapada" Commentaries
Chapter 19. The Just
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

VEDANTA / "Viveka Chudamani, by Adi Sankaracharya" Commentaries

VEDANTA / "Viveka Chudamani, by Adi Sankaracharya" Commentaries
5. The Foundational Virtues on the Path to Brahman
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

KRISHNA (9ος, 8ος αιώνας π.Χ.) / "Bhagavad Gita" Commentaries

KRISHNA (9ος, 8ος αιώνας π.Χ.) / "Bhagavad Gita" Commentaries
1.2. The Sacred Threshold: A Mystical Contemplation on the Despondency of Arjuna: Chapter II — The Trembling of the Bow
Monday, 9 March, 2026

1.2. The Sacred Threshold: A Mystical Contemplation on the Despondency of Arjuna

 

Chapter II — The Trembling of the Bow

 

"My limbs fail and my mouth is parched, my body quivers and my hair stands on end."

— Bhagavad Gita, 1.29

I. The Warrior at the Edge

When Arjuna stands in that divine chariot, poised between the two assembled armies at Kurukshetra, he stands not merely in a geographic or military position — he stands at the precise center of a cosmic drama that has been unfolding since consciousness first became aware of itself. He is the archer supreme, the wielder of Gandiva, that celestial bow gifted by Agni himself and capable of devastating entire armies with the speed of the wind. He is the third Pandava, beloved of the gods, trained in the celestial weapons by Indra himself. He is, by every outward measure, the embodiment of what a warrior is and must be. And yet it is precisely here, in this moment of supreme readiness, that the warrior becomes something else — something the epic's outer narrative does not know how to name, something the mystical reading alone can fully honor.

He asks Krishna to drive the chariot between the two armies. The request seems tactical at first — the warrior surveying the field before battle, the archer measuring the range between himself and his targets. But the mystic hears a different resonance in this request. It is the soul asking to be brought to the threshold, asking to see clearly and completely the full weight of what it is about to do. There is in this a quality of courage that is rarely acknowledged — the courage not to act, but to look. To stand, fully present, in the terrible clarity of what one's choices actually mean.

II. What the Eyes Reveal

And so he looks. And what he sees undoes him entirely.

The armies arrayed before him are not strangers. They are not the faceless masses of an enemy host. They are — and this is the heart of the mystery — his people. On the side of the Kauravas, he sees Bheeshma, the grand patriarch, the man whose silver beard is the color of all the winters Arjuna has ever lived through, whose blessing has been the shelter over his entire boyhood. He sees Drona, the teacher, the man in whose eyes the young Arjuna first saw the reflection of his own potential, who drew out of that gifted child the warrior the world has come to know. He sees Kripa and Salya and Jayadratha and a hundred others — cousins, uncles, kinsmen, companions — all arrayed now in the terrible symmetry of war, all prepared to die or to kill, and he, Arjuna, is the instrument by which so many of them will be struck down.

The Gita tells us that in this moment, Arjuna is overwhelmed by compassion — the Sanskrit word is karuna, which carries within it overtones of sorrow, tenderness, and the ache of a heart that cannot bear the weight of what it perceives. This karuna is not sentimentality. It is not cowardice dressed in the language of feeling. It is the natural response of a soul that has not yet been taught to see through the surfaces of things to the eternal truth beneath. It is the grief of a consciousness still operating within the framework of attachment — the belief that what we love can be lost, that what we are is bound up with the forms in which we find our beloveds, that the end of a body is the end of a soul.

III. The Physiology of Transformation

What follows is one of the most remarkable passages in all of world literature, remarkable not for its philosophy — that comes later — but for its extraordinary physical honesty. Arjuna does not maintain the composed dignity of a hero confronting an impossible situation. He falls apart. His body becomes the language of his interior crisis, and the Gita records this dissolution with a fidelity that feels less like epic convention and more like a direct transcript of spiritual emergency.

His limbs tremble. The great bow Gandiva — that magnificent instrument of his glory and identity, the physical emblem of everything he has been and done — slips from his fingers. His skin burns as though with fever. His hair stands on end. His mouth dries. His body will not obey him. He who has faced demon-kings and celestial opponents without flinching finds himself helpless before the faces of his own beloved.

The mystical traditions have long understood that the body is not separate from the soul's journey — it is the soul's journey made flesh, made palpable, made visible to the world. When the inner ground shifts, the body knows it first. The yogic traditions speak of kriyas — spontaneous physical responses to the movement of spiritual energy — trembling, heat, altered breathing, the sensation of electricity moving through the limbs. The Christian mystical tradition records in its saints the stigmata, the raptures, the levitations — all ways in which the body testifies to what the soul is undergoing. What Arjuna experiences in this moment is no less than this: the body bearing witness to the soul's collision with a reality larger than it has been equipped to hold.

The bow slipping from his hands is perhaps the most symbolically potent detail in the entire first chapter. Gandiva is not merely a weapon — it is Arjuna's identity. The warrior is the one who draws the bow. When the bow falls, the warrior falls. The self that has organized its entire existence around a particular function — around being the best, being the instrument of dharmic victory, being the one who can do what no one else can — finds that self suddenly impossible to sustain. The hands that have held the bow through ten thousand trials cannot hold it now. Not because the hands have weakened, but because something deeper than the hands has given way.

IV. The Sacred Dissolution of Identity

In the language of mystical theology, what Arjuna undergoes in this moment is the beginning of what the great medieval Christian mystic Meister Eckhart called Abgeschiedenheit — detachment, or more precisely, the stripping away of all that is not the essential self. The Sufi traditions speak of fana, annihilation, the necessary dissolution of the ego-constructed self as a precondition for the encounter with the divine. The Hindu tradition knows this process as the burning away of the impurities of ego in the fire of tapas, spiritual discipline, or — as here — in the equally purifying fire of overwhelming crisis.

The identity that Arjuna has built over a lifetime is extraordinarily robust. He is not a man of small self-conception. He is a hero in the full mythological sense — a figure whose excellence partakes of the divine, whose deeds have altered the shape of the world. And yet it is precisely the magnitude of his constructed self, the height and glory of the Arjuna-identity, that makes its dissolution so seismic. Small selves fall quietly. The collapse of a great soul shakes the earth.

When he sinks onto the seat of his chariot, unable to stand, unable to fight, unwilling to act — this sinking is a form of truth-telling that his previous life has never required of him. The warrior's life is organized around forward motion, decisive action, the conquest of opposition. Now, for the first time, Arjuna moves in a different direction entirely: inward. Downward. Into the darkness that has always been there, beneath the gleaming surface of his heroic identity, waiting for exactly this moment of extremity to make itself known.

V. The Question That Cannot Be Avoided

Arjuna speaks to Krishna, and his words cascade in a great torrent of despair and confusion. He speaks of kinsmen, of traditions, of the women left behind when warriors die, of the disruption of family rites and ancestral prayers. He speaks — and here the contemporary reader must listen with particular care — of the pollution of kingdoms and the destruction of families, by which he means something far deeper than social convention. He means the dissolution of the web of relationship and meaning that gives human existence its context, its purpose, its sense of being held within something larger than the isolated individual.

But beneath all these specific arguments, beneath the careful enumeration of social and religious consequences, there throbs a single question — the question that has been present in every human consciousness that has ever grown honest enough to ask it: What is this for? What is any of this for? If I must destroy what I love in order to preserve what I love, what exactly is it that I am preserving? If victory means the death of teachers and grandfathers and beloved cousins, what precisely has been won?

This is not a question born of weakness or confusion, though it arises in a moment of crisis. It is the most serious question a human soul can ask. It is the question that stands behind every great spiritual tradition's central teaching — the question that Buddhism answers with the teaching of impermanence and non-attachment, that Christianity answers with the paradox of losing life to find it, that Vedanta answers with the revelation that the self one fears to lose was never the real self to begin with. Arjuna, in his despondency, has stumbled to the very threshold of the tradition's deepest wisdom — and he has arrived there not through study or discipline but through the irresistible pressure of lived experience pressing him, at last, to his knees.

VI. The Mercy Hidden in Collapse

There is a teaching in the Zen tradition that speaks of the great doubt — the moment when the practitioner's ordinary understanding finally and completely fails, when the frameworks by which the mind has organized reality are revealed as insufficient, when the student realizes, in the full weight of that word, that they do not know. This great doubt is not a problem to be solved. It is a threshold to be crossed. It is the necessary preliminary to genuine understanding — not the understanding that is constructed from concepts and accumulated over years of study, but the understanding that arises when the conceptual mind has exhausted itself and something older and deeper becomes audible.

Arjuna, at this moment, has arrived at his great doubt. The bow — that instrument of certainty, of directed power, of knowing exactly what one is doing and why — has fallen. And in the silence that opens in the wake of its falling, something is made possible that was impossible before. Not immediately — the teaching of the Gita is not given in a single instant of shock, but over the long patient unfolding of eighteen chapters, through which Krishna meets Arjuna exactly where he is and leads him, by graduated degrees, from collapse to comprehension. But the collapse is the condition of the comprehension. The silence created by the fallen bow is the silence into which the divine voice can finally speak and be heard.

The mystic sees in this collapse not a failure but a gift — and moreover, a gift that Arjuna did not choose, could not have chosen, but received by the sheer grace of his own humanity, his own capacity for love. It is his love for Bheeshma that breaks him open. It is his love for Drona, for his cousins, for the intricate human tapestry of his world, that strips from his hands the instrument of his power. Love, in the mystical vision, is always the agent of transformation — not the comfortable, confirming love that says yes to all we already are, but the costly, shattering love that cracks the shell of the self and lets the light in.

And so when the Gita's opening chapter is read with full attention, it reveals itself not as a prelude to something greater but as a complete spiritual event in its own right — a full and sufficient account of the soul's first surrender. Every subsequent teaching of the Gita is present, in seed form, in this single image: the warrior, the fallen bow, the grief that is also love, the chariot poised between two worlds, and, quietly present at the center, the divine companion who holds the reins and waits for the question to become complete.

VII. Between the Armies, Between Two Selves

The two armies facing each other across the field of Kurukshetra have, by the time Arjuna's bow falls, become something more than military formations. They have become the two aspects of a divided self — the self that knows its duty and the self that cannot perform it; the self that understands the eternal and the self that is entangled in the temporal; the self that, as Krishna will later teach, is immortal and indestructible, and the self that identifies with the body and clings to the forms it loves.

Arjuna stands in the chariot between these armies as the contemplative stands in meditation between the thinking mind and the witnessing awareness — caught in that liminal space where the ordinary self has been suspended but the deeper self has not yet fully declared itself. It is the bardo of human consciousness, the transitional state between one mode of being and another. And as in all genuine liminal states, it is characterized by disorientation, by the loss of familiar coordinates, by the dissolution of the certainties that have until now made coherent action possible.

This is why the mystic has always found in Arjuna's despondency not an embarrassment to be explained away but a mirror to be contemplated. Every soul that has ever pursued genuine transformation has known this moment — this specific quality of darkness, this exact species of grief that cannot be consoled because it is not asking for consolation. It is asking for truth. It is asking, from the deepest place in a human being that is capable of asking anything, for the one answer that the world's consolations cannot provide.

And in the sacred economy of the Gita, the answer is already present. It has been present from the beginning. It rides in the chariot beside the grief, holds the reins with patient hands, and waits — as the divine always waits, with a patience that encompasses all of time — for the silence that follows the last argument, the stillness that follows the exhaustion of all strategies, the open and empty moment when the soul, having at last relinquished its bow, turns to the one who has always been beside it and asks: Teach me. I do not know. I am yours. Teach me what is real.

 

Το Ιερό Κατώφλι: Μια Μυστική Στοχαστική Προσέγγιση στην Απελπισία του Αρτζούνα

 

Κεφάλαιο ΙΙ — Το Τρέμουλο του Τόξου

 

«Τα μέλη μου λυγίζουν και το στόμα μου στεγνώνει, το σώμα μου τρέμει και οι τρίχες μου ορθώνονται.»

— Μπαγκαβάτ Γκίτα, 1.29

 

I. Ο Πολεμιστής στο Χείλος

 

Όταν ο Αρτζούνα στέκεται σε εκείνο το θεϊκό άρμα, έτοιμος ανάμεσα στους δύο παραταγμένους στρατούς στο Κουρουκσέτρα, δεν βρίσκεται απλώς σε μια γεωγραφική ή στρατιωτική θέση — στέκεται ακριβώς στο κέντρο ενός κοσμικού δράματος που ξετυλίγεται από τότε που η συνείδηση έγινε για πρώτη φορά ενήμερη του εαυτού της. Είναι ο υπέρτατος τοξότης, ο κάτοχος του Γκάντιβα, εκείνου του ουράνιου τόξου που του δόθηκε από τον ίδιο τον Αγνί και μπορεί να καταστρέψει ολόκληρους στρατούς με την ταχύτητα του ανέμου. Είναι ο τρίτος Πάνταβα, αγαπημένος των θεών, εκπαιδευμένος στα ουράνια όπλα από τον ίδιο τον Ίντρα. Είναι, με κάθε εξωτερικό μέτρο, η ενσάρκωση αυτού που πρέπει να είναι ένας πολεμιστής. Και όμως, ακριβώς εδώ, σε αυτή τη στιγμή της απόλυτης ετοιμότητας, ο πολεμιστής γίνεται κάτι άλλο — κάτι που η εξωτερική αφήγηση του έπους δεν ξέρει πώς να ονομάσει, κάτι που μόνο η μυστική ανάγνωση μπορεί να τιμήσει πλήρως.

 

Ζητάει από τον Κρίσνα να οδηγήσει το άρμα ανάμεσα στους δύο στρατούς. Το αίτημα φαίνεται τακτικό στην αρχή — ο πολεμιστής εξετάζει το πεδίο πριν τη μάχη, ο τοξότης μετράει την απόσταση ανάμεσα σε αυτόν και τους στόχους του. Όμως ο μύστης ακούει μια διαφορετική αντήχηση σε αυτό το αίτημα. Είναι η ψυχή που ζητά να οδηγηθεί στο κατώφλι, που ζητά να δει καθαρά και ολοκληρωμένα όλο το βάρος αυτού που πρόκειται να κάνει. Υπάρχει εδώ μια ποιότητα θάρρους που σπάνια αναγνωρίζεται — το θάρρος όχι να δράσει, αλλά να κοιτάξει. Να σταθεί, πλήρως παρών, στη φοβερή διαύγεια του τι σημαίνουν πραγματικά οι επιλογές του.

 

II. Τι Αποκαλύπτουν τα Μάτια

 

Και έτσι κοιτάζει. Και αυτό που βλέπει τον αποσυνθέτει ολοκληρωτικά.

 

Οι στρατοί που παρατάσσονται μπροστά του δεν είναι ξένοι. Δεν είναι άβουλες μάζες ενός εχθρικού στρατού. Είναι — και αυτό είναι η καρδιά του μυστηρίου — ο δικός του λαός. Από την πλευρά των Καουράβα, βλέπει τον Μπχίσμα, τον μεγάλο πατριάρχη, τον άνδρα του οποίου η ασημένια γενειάδα έχει το χρώμα όλων των χειμώνων που έχει ζήσει ποτέ ο Αρτζούνα, του οποίου η ευλογία υπήρξε η στέγη σε όλη την παιδική του ηλικία. Βλέπει τον Ντρόνα, τον δάσκαλο, τον άνδρα στα μάτια του οποίου ο νεαρός Αρτζούνα είδε για πρώτη φορά την αντανάκλαση του δικού του δυναμικού, που έβγαλε από εκείνο το προικισμένο παιδί τον πολεμιστή που γνώρισε ο κόσμος. Βλέπει τον Κρίπα και τον Σάλια και τον Τζαγιαντράθα και εκατό άλλους — ξαδέρφους, θείους, συγγενείς, συντρόφους — όλους παρατεταγμένους τώρα στη φοβερή συμμετρία του πολέμου, όλους έτοιμους να πεθάνουν ή να σκοτώσουν, και αυτός, ο Αρτζούνα, είναι το όργανο με το οποίο τόσοι από αυτούς θα χτυπηθούν.

 

Η Γκίτα μας λέει ότι σε αυτή τη στιγμή ο Αρτζούνα κατακλύζεται από συμπόνια — η σανσκριτική λέξη είναι καρούνα, που φέρει μέσα της αποχρώσεις θλίψης, τρυφερότητας και του πόνου μιας καρδιάς που δεν μπορεί να αντέξει το βάρος αυτού που αντιλαμβάνεται. Αυτή η καρούνα δεν είναι συναισθηματισμός. Δεν είναι δειλία ντυμένη με τη γλώσσα του συναισθήματος. Είναι η φυσική απόκριση μιας ψυχής που δεν έχει ακόμα διδαχθεί να βλέπει πέρα από τις επιφάνειες των πραγμάτων στην αιώνια αλήθεια από κάτω. Είναι η θλίψη μιας συνείδησης που λειτουργεί ακόμα μέσα στο πλαίσιο της προσκόλλησης — την πίστη ότι ό,τι αγαπάμε μπορεί να χαθεί, ότι αυτό που είμαστε συνδέεται με τις μορφές στις οποίες βρίσκουμε τους αγαπημένους μας, ότι το τέλος ενός σώματος είναι το τέλος μιας ψυχής.

 

III. Η Φυσιολογία της Μεταμόρφωσης

 

Αυτό που ακολουθεί είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα αποσπάσματα σε όλη την παγκόσμια λογοτεχνία, αξιοσημείωτο όχι για τη φιλοσοφία του — αυτή έρχεται αργότερα — αλλά για την εξαιρετική φυσική του ειλικρίνεια. Ο Αρτζούνα δεν διατηρεί την ήρεμη αξιοπρέπεια ενός ήρωα που αντιμετωπίζει μια αδύνατη κατάσταση. Διαλύεται. Το σώμα του γίνεται η γλώσσα της εσωτερικής του κρίσης, και η Γκίτα καταγράφει αυτή τη διάλυση με μια πιστότητα που μοιάζει λιγότερο με επική σύμβαση και περισσότερο με άμεση μεταγραφή πνευματικής έκτακτης ανάγκης.

 

Τα μέλη του τρέμουν. Το μεγάλο τόξο Γκάντιβα — εκείνο το μεγαλοπρεπές όργανο της δόξας και της ταυτότητάς του, το φυσικό έμβλημα όλων όσων υπήρξε και έκανε — γλιστράει από τα δάχτυλά του. Το δέρμα του καίει σαν να έχει πυρετό. Οι τρίχες του ορθώνονται. Το στόμα του στεγνώνει. Το σώμα του δεν υπακούει. Αυτός που αντιμετώπισε βασιλιάδες-δαίμονες και ουράνιους αντιπάλους χωρίς να διστάσει, βρίσκεται τώρα ανήμπορος μπροστά στα πρόσωπα των δικών του αγαπημένων.

 

Οι μυστικές παραδόσεις έχουν από καιρό κατανοήσει ότι το σώμα δεν είναι ξεχωριστό από το ταξίδι της ψυχής — είναι το ταξίδι της ψυχής που γίνεται σάρκα, που γίνεται αισθητό, ορατό στον κόσμο. Όταν το εσωτερικό έδαφος μετατοπίζεται, το σώμα το γνωρίζει πρώτο. Οι γιόγκικες παραδόσεις μιλούν για κρίγια — αυθόρμητες σωματικές αντιδράσεις στην κίνηση της πνευματικής ενέργειας — τρέμουλο, θερμότητα, αλλαγμένη αναπνοή, αίσθηση ηλεκτρισμού που διαπερνά τα μέλη. Η χριστιανική μυστική παράδοση καταγράφει στους αγίους της τα στίγματα, τις εκστάσεις, τις αναλήψεις — όλα τρόποι με τους οποίους το σώμα μαρτυρεί αυτό που υφίσταται η ψυχή. Αυτό που βιώνει ο Αρτζούνα σε αυτή τη στιγμή δεν είναι λιγότερο από αυτό: το σώμα να γίνεται μάρτυρας της σύγκρουσης της ψυχής με μια πραγματικότητα μεγαλύτερη από αυτήν που ήταν εξοπλισμένη να συγκρατήσει.

 

Το τόξο που γλιστράει από τα χέρια του είναι ίσως η πιο συμβολικά δυνατή λεπτομέρεια σε ολόκληρο το πρώτο κεφάλαιο. Το Γκάντιβα δεν είναι απλώς ένα όπλο — είναι η ταυτότητα του Αρτζούνα. Ο πολεμιστής είναι αυτός που τεντώνει το τόξο. Όταν το τόξο πέφτει, ο πολεμιστής πέφτει. Ο εαυτός που οργάνωσε όλη του την ύπαρξη γύρω από μια συγκεκριμένη λειτουργία — γύρω από το να είναι ο καλύτερος, το όργανο της νίκης του ντάρμα, αυτός που μπορεί να κάνει αυτό που κανείς άλλος δεν μπορεί — βρίσκει ξαφνικά αυτόν τον εαυτό αδύνατο να διατηρηθεί. Τα χέρια που κράτησαν το τόξο σε δέκα χιλιάδες δοκιμασίες δεν μπορούν να το κρατήσουν τώρα. Όχι επειδή τα χέρια αδυνάτισαν, αλλά επειδή κάτι βαθύτερο από τα χέρια έσπασε.

 

IV. Η Ιερή Διάλυση της Ταυτότητας

 

Στη γλώσσα της μυστικής θεολογίας, αυτό που υφίσταται ο Αρτζούνα αυτή τη στιγμή είναι η αρχή αυτού που ο μεγάλος μεσαιωνικός χριστιανός μύστης Μάιστερ Έκχαρτ ονόμασε Abgeschiedenheit — απομάκρυνση, ή πιο ακριβώς, η απογύμνωση από όλα όσα δεν αποτελούν το ουσιώδες Εαυτό. Οι σουφικές παραδόσεις μιλούν για fana, την αφανισμό, την αναγκαία διάλυση του εγω-κτισμένου εαυτού ως προϋπόθεση για τη συνάντηση με το θείο. Η ινδουιστική παράδοση γνωρίζει αυτή τη διαδικασία ως το κάψιμο των ακαθαρσιών του εγώ στη φωτιά του tapas, της πνευματικής πειθαρχίας, ή —όπως εδώ— στην εξίσου εξαγνιστική φωτιά της συντριπτικής κρίσης.

 

Η ταυτότητα που έχει χτίσει ο Αρτζούνα σε όλη του τη ζωή είναι εξαιρετικά στιβαρή. Δεν είναι άνθρωπος μικρής αυτοαντίληψης. Είναι ήρωας με την πλήρη μυθολογική έννοια — μια μορφή της οποίας η αριστεία μετέχει του θείου, των οποίων οι πράξεις έχουν αλλάξει το σχήμα του κόσμου. Και όμως, ακριβώς το μέγεθος του κτισμένου του εαυτού, το ύψος και η δόξα της ταυτότητας-Αρτζούνα, κάνει τη διάλυσή της τόσο σεισμική. Οι μικροί εαυτοί πέφτουν ήσυχα. Η κατάρρευση μιας μεγάλης ψυχής σείει τη γη.

 

Όταν βυθίζεται στο κάθισμα του άρματός του, ανίκανος να σταθεί, ανίκανος να πολεμήσει, απρόθυμος να δράσει — αυτή η βύθιση είναι μια μορφή αλήθειας που η προηγούμενη ζωή του ποτέ δεν του είχε ζητήσει. Η ζωή του πολεμιστή οργανώνεται γύρω από την κίνηση προς τα εμπρός, την αποφασιστική δράση, την κατάκτηση της αντίστασης. Τώρα, για πρώτη φορά, ο Αρτζούνα κινείται προς εντελώς διαφορετική κατεύθυνση: προς τα μέσα. Προς τα κάτω. Στο σκοτάδι που υπήρχε πάντα εκεί, κάτω από την αστραφτερή επιφάνεια της ηρωικής του ταυτότητας, περιμένοντας ακριβώς αυτή τη στιγμή ακρότητας για να αποκαλυφθεί.

 

V. Η Ερώτηση που Δεν Μπορεί να Αποφευχθεί

 

Ο Αρτζούνα μιλάει στον Κρίσνα, και τα λόγια του ξεχύνονται σαν μεγάλος χείμαρρος απόγνωσης και σύγχυσης. Μιλάει για συγγενείς, για παραδόσεις, για τις γυναίκες που μένουν πίσω όταν πεθαίνουν οι πολεμιστές, για τη διατάραξη των οικογενειακών τελετουργιών και των προγονικών προσευχών. Μιλάει — και εδώ ο σύγχρονος αναγνώστης πρέπει να ακούσει με ιδιαίτερη προσοχή — για τη μόλυνση των βασιλείων και την καταστροφή των οικογενειών, με την οποία εννοεί κάτι πολύ βαθύτερο από κοινωνικές συμβάσεις. Εννοεί τη διάλυση του ιστού των σχέσεων και του νοήματος που δίνει στην ανθρώπινη ύπαρξη το πλαίσιο, τον σκοπό, την αίσθηση ότι κρατιέται μέσα σε κάτι μεγαλύτερο από το απομονωμένο άτομο.

 

Όμως κάτω από όλα αυτά τα συγκεκριμένα επιχειρήματα, κάτω από την προσεκτική απαρίθμηση των κοινωνικών και θρησκευτικών συνεπειών, πάλλεται μια μοναδική ερώτηση — η ερώτηση που έχει υπάρξει σε κάθε ανθρώπινη συνείδηση που έγινε ποτέ αρκετά ειλικρινής για να τη θέσει: Για τι είναι όλα αυτά; Για τι είναι οτιδήποτε από αυτά; Αν πρέπει να καταστρέψω αυτό που αγαπώ για να διατηρήσω αυτό που αγαπώ, τι ακριβώς είναι αυτό που διατηρώ; Αν η νίκη σημαίνει τον θάνατο δασκάλων και παππούδων και αγαπημένων ξαδέρφων, τι ακριβώς έχει κερδηθεί;

 

Αυτή δεν είναι ερώτηση που γεννιέται από αδυναμία ή σύγχυση, παρόλο που αναδύεται σε στιγμή κρίσης. Είναι η πιο σοβαρή ερώτηση που μπορεί να θέσει μια ανθρώπινη ψυχή. Είναι η ερώτηση που στέκεται πίσω από την κεντρική διδασκαλία κάθε μεγάλης πνευματικής παράδοσης — η ερώτηση που ο Βουδισμός απαντά με τη διδασκαλία της ατέλειας και της μη-προσκόλλησης, που ο Χριστιανισμός απαντά με το παράδοξο του να χάνεις τη ζωή για να τη βρεις, που η Βεδάντα απαντά με την αποκάλυψη ότι ο εαυτός που φοβάσαι να χάσεις ποτέ δεν ήταν ο πραγματικός εαυτός εξαρχής. Ο Αρτζούνα, στην απελπισία του, έχει φτάσει στο ίδιο το κατώφλι της βαθύτερης σοφίας της παράδοσης — και έφτασε εκεί όχι μέσω μελέτης ή πειθαρχίας αλλά μέσω της ακαταμάχητης πίεσης της βιωμένης εμπειρίας που τον πιέζει, επιτέλους, στα γόνατα.

 

VI. Το Έλεος που Κρύβεται στην Κατάρρευση

 

Υπάρχει μια διδασκαλία στη Ζεν παράδοση που μιλάει για τη μεγάλη αμφιβολία — τη στιγμή που η συνηθισμένη κατανόηση του ασκούμενου αποτυγχάνει τελικά και ολοκληρωτικά, όταν τα πλαίσια με τα οποία ο νους οργάνωνε την πραγματικότητα αποκαλύπτονται ανεπαρκή, όταν ο μαθητής συνειδητοποιεί, με όλο το βάρος αυτής της λέξης, ότι δεν γνωρίζει. Αυτή η μεγάλη αμφιβολία δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση. Είναι κατώφλι προς διάβαση. Είναι η αναγκαία προκαταρκτική φάση για την γνήσια κατανόηση — όχι την κατανόηση που κατασκευάζεται από έννοιες και συσσωρεύεται επί χρόνια μελέτης, αλλά την κατανόηση που αναδύεται όταν ο εννοιολογικός νους έχει εξαντληθεί και κάτι παλαιότερο και βαθύτερο γίνεται ακουστό.

 

Ο Αρτζούνα, αυτή τη στιγμή, έχει φτάσει στη δική του μεγάλη αμφιβολία. Το τόξο — εκείνο το όργανο της βεβαιότητας, της κατευθυνόμενης δύναμης, της ακριβούς γνώσης του τι κάνει και γιατί — έχει πέσει. Και στη σιωπή που ανοίγει μετά την πτώση του, γίνεται δυνατό κάτι που πριν ήταν αδύνατο. Όχι αμέσως — η διδασκαλία της Γκίτα δεν δίνεται σε μια μοναδική στιγμή σοκ, αλλά μέσα από την μακρά υπομονετική ξετύλιξη δεκαοκτώ κεφαλαίων, μέσα από τα οποία ο Κρίσνα συναντά τον Αρτζούνα ακριβώς εκεί που βρίσκεται και τον οδηγεί, βαθμίδα-βαθμίδα, από την κατάρρευση στην κατανόηση. Όμως η κατάρρευση είναι η προϋπόθεση της κατανόησης. Η σιωπή που δημιουργείται από το πεσμένο τόξο είναι η σιωπή μέσα στην οποία η θεϊκή φωνή μπορεί επιτέλους να μιλήσει και να ακουστεί.

 

Ο μύστης βλέπει σε αυτή την κατάρρευση όχι αποτυχία αλλά δώρο — και μάλιστα δώρο που ο Αρτζούνα δεν το επέλεξε, δεν μπορούσε να το επιλέξει, αλλά το έλαβε χάρη στη δική του ανθρωπιά, στη δική του ικανότητα για αγάπη. Είναι η αγάπη του για τον Μπχίσμα που τον σπάει. Είναι η αγάπη του για τον Ντρόνα, για τους ξαδέρφους του, για τον περίπλοκο ανθρώπινο ιστό του κόσμου του, που του αφαιρεί από τα χέρια το όργανο της δύναμής του. Η αγάπη, στη μυστική όραση, είναι πάντα ο παράγοντας της μεταμόρφωσης — όχι η άνετη, επιβεβαιωτική αγάπη που λέει ναι σε όλα όσα ήδη είμαστε, αλλά η δαπανηρή, συντριπτική αγάπη που σπάει το κέλυφος του εαυτού και αφήνει το φως να μπει.

 

VII. Ανάμεσα στους Στρατούς, Ανάμεσα σε Δύο Εαυτούς

 

Οι δύο στρατοί που αντιμετωπίζονται πέρα από το πεδίο του Κουρουκσέτρα έχουν, τη στιγμή που πέφτει το τόξο του Αρτζούνα, γίνει κάτι περισσότερο από στρατιωτικές παρατάξεις. Έχουν γίνει οι δύο όψεις ενός διχασμένου εαυτού — ο εαυτός που γνωρίζει το καθήκον του και ο εαυτός που δεν μπορεί να το εκτελέσει· ο εαυτός που κατανοεί το αιώνιο και ο εαυτός που είναι μπλεγμένος στο χρονικό· ο εαυτός που, όπως θα διδάξει αργότερα ο Κρίσνα, είναι αθάνατος και άφθαρτος, και ο εαυτός που ταυτίζεται με το σώμα και προσκολλάται στις μορφές που αγαπά.

 

Ο Αρτζούνα στέκεται στο άρμα ανάμεσα σε αυτούς τους στρατούς όπως ο στοχαστής στέκεται στη διαλογιστική κατάσταση ανάμεσα στη σκεπτόμενη διάνοια και στη μαρτυρούσα επίγνωση — παγιδευμένος σε αυτόν τον λιμινικό χώρο όπου ο συνηθισμένος εαυτός έχει ανασταλεί αλλά ο βαθύτερος εαυτός δεν έχει ακόμα πλήρως δηλωθεί. Είναι το bardo της ανθρώπινης συνείδησης, η μεταβατική κατάσταση ανάμεσα σε έναν τρόπο ύπαρξης και σε έναν άλλο. Και όπως σε όλες τις γνήσιες λιμινικές καταστάσεις, χαρακτηρίζεται από αποπροσανατολισμό, από την απώλεια των οικείων συντεταγμένων, από τη διάλυση των βεβαιοτήτων που μέχρι τώρα έκαναν δυνατή τη συνεκτική δράση.

 

Αυτός είναι ο λόγος που ο μύστης έχει πάντα βρει στην απελπισία του Αρτζούνα όχι μια ντροπή που πρέπει να εξηγηθεί μακριά, αλλά έναν καθρέφτη προς στοχασμό. Κάθε ψυχή που έχει ποτέ επιδιώξει γνήσια μεταμόρφωση έχει γνωρίσει αυτή τη στιγμή — αυτή την ειδική ποιότητα σκοταδιού, αυτό το ακριβές είδος θλίψης που δεν μπορεί να παρηγορηθεί επειδή δεν ζητά παρηγοριά. Ζητά αλήθεια. Ζητά, από τον βαθύτερο τόπο ενός ανθρώπινου όντος που είναι ικανός να ζητήσει οτιδήποτε, την μία απάντηση που οι παρηγοριές του κόσμου δεν μπορούν να δώσουν.

 

Και στην ιερή οικονομία της Γκίτα, η απάντηση είναι ήδη παρούσα. Ήταν παρούσα από την αρχή. Ταξιδεύει στο άρμα δίπλα στη θλίψη, κρατά τα ηνία με υπομονετικά χέρια και περιμένει — όπως πάντα περιμένει το θείο, με μια υπομονή που περιλαμβάνει όλο τον χρόνο — τη σιωπή που ακολουθεί το τελευταίο επιχείρημα, την ηρεμία που ακολουθεί την εξάντληση όλων των στρατηγικών, την ανοιχτή και κενή στιγμή όταν η ψυχή, έχοντας επιτέλους αφήσει το τόξο της, στρέφεται προς αυτόν που πάντα ήταν δίπλα της και ρωτά: Δίδαξέ με. Δεν γνωρίζω. Είμαι δικός σου. Δίδαξέ με τι είναι πραγματικό.


 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

jKRISHNAMURTI / "The Only Revolution" Commentaries

jKRISHNAMURTI / "The Only Revolution" Commentaries
California: 4. The Mystery Beyond Memory: A Journey Into Timeless Meditation
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

RELIGION / Religions Commentaries

RELIGION / Religions Commentaries
19. The Mirror of Eternity: A Meditation on Enlightenment as Unbounded Perception
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Quotes

Constantinos’s quotes


"A "Soul" that out of ignorance keeps making mistakes is like a wounded bird with helpless wings that cannot fly high in the sky."— Constantinos Prokopiou

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Copyright

Copyright © Esoterism Academy 2010-2026. All Rights Reserved .

Intellectual property rights


The entire content of our website, including, but not limited to, texts, news, graphics, photographs, diagrams, illustrations, services provided and generally any kind of files, is subject to intellectual property (copyright) and is governed by the national and international provisions on Intellectual Property, with the exception of the expressly recognized rights of third parties.
Therefore, it is expressly prohibited to reproduce, republish, copy, store, sell, transmit, distribute, publish, perform, "download", translate, modify in any way, in part or in summary, without the express prior written consent of the Foundation. It is known that in case the Foundation consents, the applicant is obliged to explicitly refer via links (hyperlinks) to the relevant content of the Foundation's website. This obligation of the applicant exists even if it is not explicitly stated in the written consent of the Foundation.
Exceptionally, it is permitted to individually store and copy parts of the content on a simple personal computer for strictly personal use (private study or research, educational purposes), without the intention of commercial or other exploitation and always under the condition of indicating the source of its origin, without this in any way implies a grant of intellectual property rights.
It is also permitted to republish material for purposes of promoting the events and activities of the Foundation, provided that the source is mentioned and that no intellectual property rights are infringed, no trademarks are modified, altered or deleted.
Everything else that is included on the electronic pages of our website and constitutes registered trademarks and intellectual property products of third parties is their own sphere of responsibility and has nothing to do with the website of the Foundation.

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας

Το σύνολο του περιεχομένου του Δικτυακού μας τόπου, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, των κειμένων, ειδήσεων, γραφικών, φωτογραφιών, σχεδιαγραμμάτων, απεικονίσεων, παρεχόμενων υπηρεσιών και γενικά κάθε είδους αρχείων, αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) και διέπεται από τις εθνικές και διεθνείς διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με εξαίρεση τα ρητώς αναγνωρισμένα δικαιώματα τρίτων.

Συνεπώς, απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, «λήψη» (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά η περιληπτικά χωρίς τη ρητή προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος. Γίνεται γνωστό ότι σε περίπτωση κατά την οποία το Ίδρυμα συναινέσει, ο αιτών υποχρεούται για την ρητή παραπομπή μέσω συνδέσμων (hyperlinks) στο σχετικό περιεχόμενο του Δικτυακού τόπου του Ιδρύματος. Η υποχρέωση αυτή του αιτούντος υφίσταται ακόμα και αν δεν αναγραφεί ρητά στην έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος.

Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η μεμονωμένη αποθήκευση και αντιγραφή τμημάτων του περιεχομένου σε απλό προσωπικό υπολογιστή για αυστηρά προσωπική χρήση (ιδιωτική μελέτη ή έρευνα, εκπαιδευτικούς σκοπούς), χωρίς πρόθεση εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης και πάντα υπό την προϋπόθεση της αναγραφής της πηγής προέλευσής του, χωρίς αυτό να σημαίνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επίσης, επιτρέπεται η αναδημοσίευση υλικού για λόγους προβολής των γεγονότων και δραστηριοτήτων του Ιδρύματος, με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή και δεν θα θίγονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δεν θα τροποποιούνται, αλλοιώνονται ή διαγράφονται εμπορικά σήματα.

Ό,τι άλλο περιλαμβάνεται στις ηλεκτρονικές σελίδες του Δικτυακού μας τόπου και αποτελεί κατοχυρωμένα σήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων ανάγεται στη δική τους σφαίρα ευθύνης και ουδόλως έχει να κάνει με τον Δικτυακό τόπο του Ιδρύματος.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~