Sunday, April 28, 2024

Jesus: The Secret Center of the Heart, the Three Inner Centers and other traditions

True Self-Knowledge is having direct perception, understanding, experience, of "what you really are". In other words, to feel your Existence ("presence", "I am") in all its depth. Or else to experience all possible states of consciousness and not consider a particular state with given conditions as the whole of existence. This means that you experience your existence (what you are, the consciousness of being, your presence, "presence") as a dynamic state that can experience various states. Experiencing a certain state and perceiving that this is existence is "limitation" and leads to wrong conclusions.

The first thing that Jesus taught, that he showed to the brothers of the Group that he had created, was just this, that the Soul (the Consciousness, the "Presence") is something that can only be detected as a presence. The "content" of the Presence, the situations we can experience, the experiences, are something else, and something secondary. This Jesus showed practically, guiding his brothers to experience what it really is and to explore the whole depth of their existence.

Practically, Presence (feeling that we exist, that we "are"), as a consciousness of existence, is defined by its "content", by the perception of space, by the alternation of phenomena, events, its experience. When Consciousness is here, operating in the body, and receiving information from what it perceives as "being here", from the senses, from the world, it experiences a "material existence" in the world. But when it abandons all this and withdraws into itself, it experiences the Presence in the Inner Space where it does not depend on the changes of phenomena, on becoming, on time. Beyond this "feeling" exists in the Immensity of Freedom from all perception.

Therefore what the Soul is, the Consciousness, depends on what it experiences, on what it can experience, on what it decides to experience. So, the important thing is for someone to realize his natural potential and then act. This is exactly what Jesus was showing the people around him. He practically guided them to feel that the Soul is actually (in its True Nature) Indeterminate and at the same time determined, Unlimited and limited, Free and bound, Outside of space and time and at the same time within states. All these are not theoretical descriptions but concrete experiential situations, experiences, that one can have.

We must understand, we, younger wise people, with much information, that Jesus and the people around him not only experienced and understood all these situations that we describe but also discussed the inner states of consciousness and the metaphysical consequences of their experiences. Some of Jesus' brothers had been with him since the time he was in the Desert of Essenes. But the others who gathered around him were not unrelated to religious, theological and philosophical issues. It is completely wrong what they teach in the outside church that the "disciples" of Jesus were uneducated people who suddenly when Jesus called them became enlightened. The people around Jesus were deeply religious people and could understand what Jesus was telling them and not only that. They had also chosen their attitude in life and had found their orientation towards the Inner Reality, towards God. Somehow modern people think they are wiser than those people two thousand years ago. Probably the opposite is happening.

...

What Jesus taught, that the Soul is Indeterminate but also determined when connected to some situations, was not something abstract or something outside (and irrelevant) of the daily life of man, people. Jesus, in his guidance, was starting from the present situation we are experiencing, which is experienced by every person incarnated in a body, here on earth. The Soul is here, working within the body. This is a fact. What needs to be investigated is exactly what it means for the Soul to be here, how it is connected to the body, what exactly is happening and how one should act and behave. The Soul is here, in the body, but it can have experiences beyond the body. So, the need to understand what exactly we are, what exactly is happening, what is the content of the physical experience, what is the true destination, becomes even more imperative.

First Jesus was guiding those around him to realize their present situation, here, now, in the present, in the body. When someone enters (seriously) into this "process" he is forced to "locate" himself at head level (in the brain more specifically). In fact, when one examines carefully what is happening, in moments of calm, when mental activity quiets down, slows down (or we do not pay attention to it), we locate ourselves in the inner brain” and a little lower than the forehead. This means that the real center of existence, the point of "balance" at which the Soul "contacts" the body (or "connects" with the body) is the interior of the brain (and not the cortex or frontal region). This in the Secret Tradition (and in the Teaching of Jesus) is the center of being, the heart of being, the "heart" in its mystical sense. From the position of balance, the Soul can act in the frontal area which is the seat of mental activity or in the senses and in the wider area of the body. For the Soul there is no time. Its action is immediate, it can be momentary (without time) either outside of it all, or in a state of rest in its center, or in thought, sensations or experiences from contact with the external world. That is why there is the "impression" that the Soul is inside the body, it is diffused inside the body. In reality the Soul is both outside the body and inside the body.

The various states that the Soul can experience in its present state connected to the body (out-of-body experience, in-body experience, in-world experience) can be precisely "located" in the body, in the brain, in the nervous system, in the material body. When the Soul turns outward, to the activity of the intellect, to the senses, it is "seen" very clearly "where" it works. In fact, its activity can be recorded in brain waves depending on the situations it experiences. But when one withdraws from the external world, into the self, the external activity slows down (so do the brain waves) and we begin to experience not the body (and the external world) but the Inner States of the Soul. In a first stage the Soul freed from the external connection with the body and the world, we experience a state of unity that includes both the state of Freedom of the Soul and the external experience. When the Soul withdraws deeper it begins to experience its own inner state, in its own inner space. And even more deeply, the Soul realizes that it itself is the space of experience, that it experiences its own content as a space of existence and experience. At an even deeper level of experience there is only the Soul itself as consciousness, as a mirror of reality. In these deeper states we don't know if the Soul is connected to the body (that is, we don't know what our space of experience is). These states, in fact, are completely outside the body. But because there is always the possibility to reconnect directly with the body and the senses, the impression is given that these situations are also experienced inside the body (and inside the brain or only inside the brain). In fact, although the states we experience are said to be deeper or deeper in the brain, they are simply states of consciousness more detached from the body and the external world (that is why they appear to us as something deeper). They are actually stronger states of consciousness (i.e. they rely more on Consciousness itself rather than external information). Ultimately, these experiences are both out of space and within space and the body. Both happen (but this is hard to understand for dualistic logic which says that two "opposite" things or situations cannot be true at the same time). But when the Soul is completely freed from its "content", when it goes completely out of creation, (from the circle of creation), this experience has neither space, nor becoming (as an alternation of phenomena), nor time. It is a state beyond all comprehension.

...

We want to say that Jesus was guiding his brothers in the liberation of the Soul (the detachment from its "content") speaking quite practically and guiding its action within the body itself. He spoke to them about how the Soul is connected and functions within the body (in the center of the heart, in the brain, in the senses, in the world) and explained each mystery that they experienced as inner states of Consciousness, describing them practically as action in the various secret human centers. The Secret Center of the Heart of which Jesus spoke so much, actually includes various actions, states, experiences. Starting from the secret center of balance of existence Jesus led his brothers to the higher states of Consciousness. He was talking to them about the three inner centers of the heart, that is, about the three states of detachment that we experience when we rise to the Experience of Liberation in the Immensity of God. The Experiences in the three secret centers that are simultaneously located inside the brain but are also outside the body and world, in the Inner Space of the Soul, are characterized as Experiences of Consciousness, as Inner Heavens, as States of the Divine Spirit or of the Logos. The entry into these states are also experienced as Mysteries which in the Internal Ritual are characterized as Spiritual Baptism, Spiritual Anointing, Spiritual Holy Communion which have nothing to do with the external ritual acts of the external church (as we have said many times in this series of articles) .

Although these Inner States have been described by both Jesus and other mystics in the esoteric Christian tradition we must understand that they are states of Consciousness that one must experience for oneself to understand what we are talking about. And he should "discuss" his experiences to clarify what he is living with someone who already has those experiences. This is the meaning and purpose of existence of the esoteric tradition. Obviously, in the outer church, they are completely ignorant of all this.

...

True Prayer is the withdrawal from the external world, the senses, the intellect, the unconscious impressions (which spring up without our will), the return to the self, to a state of purity of being. This has been clarified by Jesus and it is written in the Gospels. In such a state of purity where the Consciousness is emptied of its external content, space is created and is given the possibility to the Spirit of God to Illuminate this space, to "Fill" it. The Soul acquires spiritual content. This state, which in the technical terminology of prayer is called "pure mind" or "spiritual state", is also characterized as Spirit. In fact, when the intellect, the cogitations, the ego are extinguished (leaving the spontaneous natural perception unadulterated to function) the situation becomes objective, it is an Objective State of the Soul, that is why it is experienced as a transpersonal spiritual state, a state Illuminated by the Divine Spirit.

The Transition to the Inner States, the Spiritual Birth, the birth from above (about which Jesus discussed with Nicodemus) is only the first step but it is a decisive step for the man of the earth. We actually pass the Gate from becoming through time into the Eternal Inner Spiritual Space, the Spiritual Heaven. What we experience, the Objective State without ego, is a permanent "mental alteration". The Soul acquires spiritual content. The "reunion" with the body is done with the new content of the Soul and we do not fall back into the old state, of duality, of ego, of separation. Thus, the body becomes a House of the Spirit, of God, a Living Temple (and not one made by hand of stones).

But Man's True Destiny is not to simply come into contact with God and live with that experience in the body, in life, in the world. The True Destination is to Deepen Our Being, Experiencing the Mysteries of the Kingdom of the Inner Heavens (as delivered to us by Jesus), i.e. the various inner states that Lead deeper and deeper into the Inner Space until the Final Release from the "Content " of Consciousness, in Freedom Within the Gulfs of the Father. It was precisely in this Inner State that Jesus guided the beloved brothers of his time and about the Experience of the Heavenly States, about the Union with the Father, he spoke to them. And because he himself, Jesus, had been exalted as God, and had been United with the Father, He knew very well that this is the True Destiny of every human being, that is, the Experiencing the Objective States of the Soul (the Inner Heavenly States), that He Himself also expressed to the outer world, the One True Way to our Father (that is, our True Inner Essence).

...

We should note (without it being necessary for the understanding of the situations we are describing), by way of observation, that Jesus, although he himself, had an experiential experience of Union with God, nevertheless was born and functioned within a spiritual tradition (of the Essenes) that was expressed within the Greater Jewish Spirituality. In other words, he was "talking" about things that others also knew and lived. But beyond the narrow circle of Jewish esotericism, similar teachings were also handed down in other esoteric traditions.

References to the secret center of the heart and the three inner states are found in the Upanishads. Vyasa, commenting on Patanjali, spoke of concentration on the lotus of the heart locating it in the brain and not in the place of the external heart. This is clarified by Vasaspati Misra who describes in detail the internal states, which he "refers" to the external (in relation to Brahman) Trimurti (Brahma, Vishnu and Shiva) and the Sacred Sound Om (AUM where A corresponds to Shiva, the U to Vishnu and M to Brahma). The theory and description of man's subtle centers (chakras or padmas) as conveyed externally contains many inaccuracies and misinformation.

There are still references in Kabbalah where the three higher inner states are "related" to the inner experience of the three higher sefirot.

Also in the post-Jesus "Sufi tradition" there are references to the "lataif" secret system. The Heart center (Kalb) is described as the Inner Being where the three inner states (hafi, sirr, ihfa) are experienced. And here in the external description there are inaccuracies (some argue deliberately, for reasons of protecting the tradition) in locating the lataif.

Be that as it may, what we ultimately want to say is that Jesus was operating within a Wider Tradition (which may have its Source and Roots outside of this world) and was not saying anything on his own. After all, this is what Jesus himself confesses many times in John (for anyone who has seen the text carefully).

…

Ιησούς: Το Μυστικό Κέντρο της Καρδιάς, τα Τρία Εσωτερικά Κέντρα κι άλλες παραδόσεις

Αληθινή Αυτογνωσία είναι να έχεις άμεση αντίληψη, κατανόηση, εμπειρία, «αυτού που είσαι πραγματικά». Με άλλα λόγια να νοιώθεις την Ύπαρξή σου (την «παρουσία», το «είμαι») σε όλο το βάθος της. Ή αλλιώς να βιώνεις όλες τις δυνατές συνειδησιακές καταστάσεις και να μην θεωρείς μια συγκεκριμένη κατάσταση με δεδομένες συνθήκες σαν τη όλη ύπαρξη. Αυτό σημαίνει ότι βιώνεις την ύπαρξή σου (αυτό που είσαι, την συνείδηση της ύπαρξης, την παρουσία σου, την «παρουσία») σαν μια δυναμική κατάσταση που μπορεί να έχει εμπειρία διαφόρων καταστάσεων. Το να βιώνεις μια συγκεκριμένη κατάσταση και να αντιλαμβάνεσαι ότι αυτή είναι η ύπαρξη, είναι «περιορισμός» και οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα.

Το πρώτο που δίδασκε ο Ιησούς, που έδειχνε στους αδελφούς της Ομάδας που είχε δημιουργήσει, ήταν ακριβώς αυτό, ότι η Ψυχή (η Συνείδηση, η «Παρουσία») είναι κάτι που μπορεί να ανιχνευθεί μονάχα σαν παρουσία. Το «περιεχόμενο» της Παρουσίας, οι καταστάσεις που μπορούμε να βιώσουμε, οι εμπειρίες, είναι κάτι άλλο, και κάτι δευτερεύον. Αυτό ο Ιησούς το έδειχνε πρακτικά, καθοδηγώντας τους αδελφούς του να βιώσουν αυτό που είναι πραγματικά και να διερευνήσουν όλο το βάθος της ύπαρξής τους.

Πρακτικά η Παρουσία (το να νοιώθουμε ότι υπάρχουμε, ότι «είμαστε»), σαν συνείδηση της ύπαρξης, ορίζεται από το «περιεχόμενό» της, από τη αντίληψη του χώρου, από τη εναλλαγή των φαινομένων, τα συμβάντα, την εμπειρία της. Όταν η Συνείδηση είναι εδώ, λειτουργεί στο σώμα, και δέχεται πληροφορίες από αυτό που αντιλαμβάνεται σαν «εδώ ύπαρξη», από τις αισθήσεις, από τον κόσμο, έχει εμπειρία μιας «υλικής ύπαρξης» στον κόσμο. Όταν όμως τα εγκαταλείπει όλα αυτά και αποσύρεται στον εαυτό έχει εμπειρία της Παρουσίας στον Εσωτερικό Χώρο όπου δεν εξαρτάται από τις εναλλαγές των φαινομένων, από το γίγνεσθαι, από τον χρόνο. Πέρα από αυτή τη «αίσθηση» υπάρχει στην Απεραντοσύνη της Ελευθερίας από κάθε αντίληψη.

Συνεπώς το τι είναι η Ψυχή, η Συνείδηση, εξαρτάται από αυτό που βιώνει, από αυτό που μπορεί να βιώσει, από αυτό που αποφασίζει να βιώσει. Το σημαντικό λοιπόν είναι να συνειδητοποιήσει κάποιος τις φυσικές του δυνατότητες και μετά να δράσει. Αυτό ακριβώς έδειχνε ο Ιησούς στους ανθρώπους που είχε κοντά του. Τους καθοδηγούσε πρακτικά να νοιώσουν ότι η Ψυχή είναι στην πραγματικότητα (στη Αληθινή Φύση της) Απροσδιόριστη και ταυτόχρονα προσδιορισμένη, Απεριόριστη και περιορισμένη, Ελεύθερη και δεσμευμένη, Έξω από τον χώρο και τον χρόνο και ταυτόχρονα μέσα στις καταστάσεις. Όλα αυτά δεν είναι θεωρητικές περιγραφές αλλά συγκεκριμένες βιωματικές καταστάσεις, εμπειρίες, που μπορεί κάποιος να έχει.

Πρέπει να κατανοήσουμε, εμείς οι νεότεροι σοφοί άνθρωποι, με τις πολλές πληροφορίες, ότι ο Ιησούς κι οι άνθρωποι γύρω του όχι μόνο βίωναν και κατανοούσαν όλες αυτές τις καταστάσεις που περιγράφουμε αλλά και συζητούσαν σχετικά με τις εσωτερικές καταστάσεις της συνείδησης και τις μεταφυσικές συνέπειες των εμπειριών τους. Κάποιοι από τους αδελφούς του Ιησού ήταν μαζί του από την εποχή που ήταν στην Έρημο των Εσσαίων. Αλλά κι οι άλλοι που συγκεντρώθηκαν γύρω του δεν ήταν άσχετοι από θρησκευτικά, θεολογικά και φιλοσοφικά θέματα. Είναι τελείως λάθος αυτό που διδάσκουν στην εξωτερική εκκλησία ότι οι «μαθητές» του Ιησού ήταν αμόρφωτοι άνθρωποι που ξαφνικά όταν τους κάλεσε ο Ιησούς φωτίσθηκαν. Οι άνθρωποι γύρω από τον Ιησού ήταν βαθιά θρησκευόμενοι άνθρωποι και μπορούσαν να κατανοήσουν αυτά που τους έλεγε ο Ιησούς και όχι μόνο αυτά. Είχαν επίσης επιλέξει την στάση τους στην ζωή κι είχαν βρει τον προσανατολισμό τους προς την Εσωτερική Πραγματικότητα, προς τον Θεό. Κακώς οι σύγχρονοι άνθρωποι νομίζουν ότι είναι πιο σοφοί από εκείνους τους ανθρώπους, πριν δύο χιλιάδες χρόνια. Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει.

...

Αυτό που δίδασκε ο Ιησούς, ότι η Ψυχή είναι Απροσδιόριστη αλλά και προσδιορισμένη όταν συνδέεται με κάποιες καταστάσεις, δεν ήταν κάτι αφηρημένο ή κάτι έξω (και άσχετο) από την καθημερινή ζωή του ανθρώπου, των ανθρώπων. Ο Ιησούς, στη καθοδήγησή του, ξεκινούσε από την παρούσα κατάσταση που βιώνουμε, που βιώνει κάθε άνθρωπος ενσαρκωμένος σε ένα σώμα, εδώ στην γη. Η Ψυχή είναι εδώ, λειτουργεί μέσα στο σώμα. Αυτό είναι δεδομένο. Εκείνο που πρέπει να διερευνηθεί είναι ακριβώς το τι σημαίνει η Ψυχή να είναι εδώ, πως συνδέεται με το σώμα, τι ακριβώς συμβαίνει και πως πρέπει κάποιος να δρα και να συμπεριφέρεται. Η Ψυχή είναι εδώ, στο σώμα, αλλά μπορεί να έχει εμπειρίες πέρα από το σώμα. Έτσι η ανάγκη να κατανοήσουμε τι ακριβώς είμαστε, τι ακριβώς συμβαίνει, ποιο είναι το περιεχόμενο της σωματικής εμπειρίας, ποιος είναι ο αληθινός προορισμός, γίνεται ακόμα πιο επιτακτική.

Καταρχήν ο Ιησούς καθοδηγούσε αυτούς που ήταν κοντά του να συνειδητοποιήσουν την παρούσα κατάστασή τους, εδώ, τώρα, στο παρόν, μέσα στο σώμα. Όταν κάποιος μπαίνει (σοβαρά) σε αυτή την «διαδικασία» είναι αναγκασμένος να «εντοπίσει» τον εαυτό του στο ύψος του κεφαλιού (στον εγκέφαλο πιο συγκεκριμένα). Μάλιστα, όταν κάποιος εξετάσει προσεκτικά τι συμβαίνει, σε στιγμές ηρεμίας, όταν η νοητική δραστηριότητα ησυχάζει, επιβραδύνεται (ή δεν της δίνουμε προσοχή), εντοπίζουμε τον εαυτό μας στον εσωτερικό εγκέφαλο» και λίγο πιο χαμηλά από το μέτωπο. Αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό κέντρο ύπαρξης, το σημείο «ισορροπίας» στο οποίο η Ψυχή «έρχεται σε επαφή» με το σώμα (ή «συνδέεται» με το σώμα) είναι το εσωτερικό του εγκεφάλου (κι όχι ο φλοιός ή η μετωπιαία περιοχή). Αυτό στη Μυστική Παράδοση (και στην Διδασκαλία του Ιησού) είναι το κέντρο της ύπαρξης, η καρδιά της ύπαρξης, η «καρδιά» στο μυστικό νόημά της. Από την θέση ισορροπίας η Ψυχή μπορεί να δρα στην μετωπιαία περιοχή που είναι η έδρα της διανοητικής δραστηριότητας ή στις αισθήσεις και στην ευρύτερη περιοχή του σώματος. Για την Ψυχή δεν υπάρχει χρόνος. Η δράση της είναι άμεση, μπορεί να είναι στιγμιαία (χωρίς χρόνο) είτε έξω από όλο αυτό, είτε σε κατάσταση ηρεμίας στο κέντρο της, είτε στην σκέψη, στις αισθήσεις ή στις εμπειρίες από τη επαφή με τον εξωτερικό κόσμο. Για αυτό υπάρχει η «εντύπωση» ότι η Ψυχή είναι μέσα στο σώμα, διαχέεται μέσα στο σώμα. Στην πραγματικότητα η Ψυχή είναι ταυτόχρονα και έξω από το σώμα και μέσα στο σώμα.

Τις διάφορες καταστάσεις που μπορεί να βιώσει η Ψυχή στη παρούσα κατάστασή της που είναι συνδεδεμένη με το σώμα (την έξω από το σώμα εμπειρία, την εμπειρία μέσα στο σώμα, μέσα στον κόσμο) μπορούμε ακριβώς να τα «εντοπίσουμε» στο σώμα, στον εγκέφαλο, στο νευρικό σύστημα, στο υλικό σώμα. Όταν η Ψυχή στρέφεται έξω, στην δραστηριότητα της διανόησης, στις αισθήσεις, «φαίνεται» πολύ καθαρά «που» λειτουργεί. Μάλιστα η δραστηριότητά της μπορεί να καταγραφεί σε εγκεφαλικά κύματα ανάλογα με τις καταστάσεις που βιώνει. Όταν όμως κάποιος αποσύρεται από τον εξωτερικό κόσμο, στον εαυτό, η εξωτερική δραστηριότητα επιβραδύνεται (το ίδιο και τα εγκεφαλικά κύματα) κι αρχίζουμε να έχουμε εμπειρία όχι του σώματος (και του εξωτερικού κόσμου) αλλά των Εσωτερικών Καταστάσεων της Ψυχής. Σε ένα πρώτο στάδιο η Ψυχή που απελευθερώνεται από την εξωτερική σύνδεση με το σώμα και τον κόσμο, βιώνουμε μια κατάσταση ενότητας που συμπεριλαμβάνει τόσο τη κατάσταση της Ελευθερίας της Ψυχής όσο και την εξωτερική εμπειρία. Όταν η Ψυχή αποσύρεται βαθύτερα αρχίζει να βιώνει την δική της εσωτερική κατάσταση, στον δικό της εσωτερικό χώρο. Κι ακόμα βαθύτερα η Ψυχή συνειδητοποιεί ότι αυτή η ίδια είναι ο χώρος της εμπειρίας, ότι βιώνει το δικό της περιεχόμενο σαν χώρο ύπαρξης κι εμπειρίας. Σε ένα ακόμα βαθύτερο επίπεδο εμπειρίας δεν υπάρχει παρά η ίδια η Ψυχή σαν συνείδηση, σαν καθρέφτης της πραγματικότητας. Σε αυτές τις βαθύτερες καταστάσεις δεν γνωρίζουμε αν η Ψυχή είναι συνδεδεμένη με το σώμα (δεν γνωρίζουμε δηλαδή ποιος είναι ο χώρος εμπειρίας μας). Αυτές οι καταστάσεις, στην πραγματικότητα, είναι τελείως έξω από το σώμα. Επειδή όμως πάντα υπάρχει η δυνατότητα να ξανασυνδεθούμε άμεσα με το σώμα και τις αισθήσεις δίνεται η εντύπωση ότι αυτές οι καταστάσεις βιώνονται και μέσα στο σώμα (και μέσα στον εγκέφαλο ή μόνο μέσα στον εγκέφαλο). Στην πραγματικότητα αν και οι καταστάσεις που βιώνουμε λέμε ότι είναι βαθύτερες ή πιο βαθιά στον εγκέφαλο, είναι απλά συνειδησιακές καταστάσεις πιο αποδεσμευμένες από το σώμα και τον εξωτερικό κόσμο (για αυτό μας εμφανίζονται σαν κάτι πιο βαθύ). Στην πραγματικότητα είναι πιο ισχυρές συνειδησιακές καταστάσεις (δηλαδή στηρίζονται πιο πολύ στην ίδια την Συνείδηση και όχι σε εξωτερικές πληροφορίες). Τελικά αυτές οι εμπειρίες είναι και εκτός χώρου και μέσα στον χώρο και το σώμα. Συμβαίνουν και τα δύο (αλλά αυτό είναι δυσνόητο για την δυαδική λογική που λέει ότι δεν μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα δύο «αντίθετα» πράγματα ή καταστάσεις). Όταν όμως η Ψυχή απελευθερώνεται τελείως από το «περιεχόμενό» της, όταν βγαίνει τελείως έξω από τη δημιουργία, (από τον κύκλο της δημιουργίας), αυτή η εμπειρία δεν έχει ούτε χώρο, ούτε γίγνεσθαι (σαν εναλλαγή φαινομένων), ούτε χρόνο. Είναι μια κατάσταση πέρα από κάθε αντίληψη.

...

Θέλουμε να πούμε ότι ο Ιησούς καθοδηγούσε τους αδελφούς του στην απελευθέρωση της Ψυχής (στην αποδέσμευση από το «περιεχόμενό» της) μιλώντας τελείως πρακτικά και καθοδηγώντας τη δράση της μέσα στο ίδιο το σώμα. Τους μιλούσε για το πώς η Ψυχή συνδέεται και λειτουργεί μέσα στο σώμα (στο κέντρο της καρδιάς, στον εγκέφαλο, στις αισθήσεις, στον κόσμο) κι εξηγούσε κάθε μυστήριο που βίωναν σαν εσωτερικές καταστάσεις της Συνείδησης, περιγράφοντάς τα πρακτικά σαν δράση μέσα στα διάφορα μυστικά κέντρα του ανθρώπου. Το Μυστικό Κέντρο της Καρδιάς για το οποίο μιλούσε τόσο πολύ ο Ιησούς, στην πραγματικότητα περιλαμβάνει διάφορες δράσεις, καταστάσεις, εμπειρίες. Ξεκινώντας από το μυστικό κέντρο ισορροπίας της ύπαρξης ο Ιησούς οδηγούσε τους αδελφούς του στις ανώτερες καταστάσεις της Συνείδησης. Τους μιλούσε για τα τρία εσωτερικά κέντρα της καρδιάς, δηλαδή για τις τρεις καταστάσεις αποδέσμευσης που βιώνουμε όταν ανυψωνόμαστε προς τη Εμπειρία της Απελευθέρωσης στην Απεραντοσύνη του Θεού. Οι Εμπειρίες στα τρία μυστικά κέντρα που ταυτόχρονα εντοπίζονται στο εσωτερικό του εγκεφάλου αλλά είναι και εκτός σώματος και κόσμου, στον Εσωτερικό Χώρο της Ψυχής, χαρακτηρίζονται σαν Εμπειρίες Συνείδησης, σαν Εσωτερικοί Ουρανοί, σαν Καταστάσεις του Θείου Πνεύματος ή του Λόγου. Η είσοδος σε αυτές τις καταστάσεις βιώνονται επίσης σαν Μυστήρια που στο Εσωτερικό Τελετουργικό χαρακτηρίζονται σαν Πνευματικό Βάπτισμα, Πνευματικό Χρίσμα, Πνευματική Θεία Κοινωνία που δεν έχουν καμία σχέση με τις εξωτερικές τελετουργικές πράξεις της εξωτερικής εκκλησίας (όπως έχουμε πει πολλές φορές σε αυτή την σειρά άρθρων).

Αν και αυτές οι Εσωτερικές Καταστάσεις έχουν περιγραφεί και από τον Ιησού και από άλλους μυστικούς στην εσωτερική χριστιανική παράδοση πρέπει να κατανοήσουμε ότι είναι καταστάσεις της Συνείδησης που πρέπει κάποιος να βιώσει ο ίδιος για να καταλάβει για τι πράγμα μιλάμε. Και θα πρέπει να "συζητήσει" τις εμπειρίες του για να διευκρινίσει αυτά που ζει με κάποιον που έχει ήδη αυτές τις εμπειρίες. Αυτό είναι το νόημα και ο λόγος ύπαρξης της εσωτερικής παράδοσης. Προφανώς στην εξωτερική εκκλησία έχουν πλήρη άγνοια όλων αυτών.

...

Η Αληθινή Προσευχή είναι η απόσυρση από τον εξωτερικό κόσμο, τις αισθήσεις, την διανόηση, τα ασυνείδητα εντυπώματα (που αναβλύζουν χωρίς τη θέλησή μας), η επιστροφή στον εαυτό, σε μια κατάσταση καθαρότητας της ύπαρξης. Αυτό το έχει διευκρινίσει ο Ιησούς κι υπάρχει γραμμένο στα Ευαγγέλια. Σε μια τέτοια κατάσταση καθαρότητας όπου η Συνείδηση αδειάζει από το εξωτερικό περιεχόμενό της δημιουργείται χώρος και δίνεται η δυνατότητα στο Πνεύμα του Θεού να Φωτίσει αυτόν τον χώρο, να τον "Γεμίσει". Η Ψυχή αποκτά πνευματικό περιεχόμενο. Αυτή η κατάσταση που στην τεχνική ορολογία της προσευχής ονομάζεται "καθαρός νους" ή "πνευματική κατάσταση", χαρακτηρίζεται επίσης σαν Πνεύμα. Στην πραγματικότητα όταν σβήνει η διανόηση, οι λογισμοί, το εγώ (αφήνοντας την αυθόρμητη φυσική αντίληψη ανόθευτη να λειτουργεί) η κατάσταση γίνεται αντικειμενική, είναι Αντικειμενική Κατάσταση της Ψυχής, για αυτό και βιώνεται σαν υπερπροσωπική πνευματική κατάσταση, κατάσταση που Φωτίζεται από το Θείο Πνεύμα.

Η Μετάβαση στις Εσωτερικές Καταστάσεις, η Πνευματική Γέννηση, η γέννηση άνωθεν (για την οποία συζητούσε ο Ιησούς με τον Νικόδημο) δεν είναι παρά το πρώτο βήμα αλλά είναι ένα βήμα αποφασιστικό για τον άνθρωπο της γης. Στην πραγματικότητα περνάμε την Πύλη από το γίγνεσθαι μέσα στον χρόνο στον Αιώνιο Εσωτερικό Πνευματικό Χώρο, στον Πνευματικό Ουρανό. Αυτό που βιώνουμε, η Αντικειμενική Κατάσταση χωρίς εγώ, είναι μια "ψυχική αλλοίωση" μόνιμη. Η Ψυχή αποκτά πνευματικό περιεχόμενο. Η "επανένωση" με το σώμα γίνεται με το νέο περιεχόμενο της Ψυχής και δεν ξαναπέφτουμε πάλι στην παλιά κατάσταση, της δυαδικότητας, του εγώ, του διαχωρισμού. Έτσι το σώμα γίνεται Οίκος του Πνεύματος, του Θεού, Ναός Ζωντανός (κι όχι χειροποίητος από πέτρες).

Αλλά ο Αληθινός Προορισμός του Ανθρώπου δεν είναι να έρθει σε απλή επαφή με τον Θεό και να ζήσει με αυτή την εμπειρία μέσα στο σώμα, στη ζωή, στο κόσμο. Ο Αληθινός Προορισμός είναι να Εμβαθύνουμε στην Ύπαρξή μας, η Βίωση των Μυστηρίων της Βασιλείας των Εσωτερικών Ουρανών (όπως μας το παρέδωσε ο Ιησούς), δηλαδή των διαφόρων εσωτερικών καταστάσεων που Οδηγούν όλο και πιο βαθιά στον Εσωτερικό Χώρο μέχρι την Τελική Αποδέσμευση από το "Περιεχόμενο" της Συνείδησης, στη Ελευθερία Μέσα στους Κόλπους του Πατέρα. Ακριβώς σε αυτή την Εσωτερική Κατάσταση καθοδηγούσε ο Ιησούς τους αγαπημένους αδελφούς της εποχής του και για τη Εμπειρία των Ουράνιων Καταστάσεων, για την Ένωση με τον Πατέρα, τους μιλούσε. Κι επειδή αυτός ο ίδιος, ο Ιησούς, είχε ανυψωθεί Ως τον Θεό, είχε Ενωθεί με τον Πατέρα, Γνώριζε πολύ καλά πως αυτός είναι ο Αληθινός Προορισμός κάθε ανθρώπου, δηλαδή η Βίωση των Αντικειμενικών Καταστάσεων της Ψυχής (των Εσωτερικών Ουράνιων Καταστάσεων) που ο Ίδιος Εξέφραζε στον εξωτερικό κόσμο και η Μόνη Αληθινή Οδός προς τον Πατέρα μας (δηλαδή την Αληθινή Εσωτερική Ουσία μας).

...

Θα πρέπει να σημειώσουμε (χωρίς να είναι απαραίτητο για την κατανόηση των καταστάσεων που περιγράφουμε), με μορφή παρατήρησης, ότι ο Ιησούς, μολονότι είχε αυτός ο ίδιος βιωματική εμπειρία της Ένωσης με τον Θεό, όμως γεννήθηκε και λειτούργησε μέσα σε μια πνευματική παράδοση (των Εσσαίων) που εκφραζόταν μέσα στην Ευρύτερη Ιουδαϊκή Πνευματικότητα. Με άλλα λόγια "μιλούσε" για πράγματα που κι άλλοι γνώριζαν και ζούσαν. Πέρα όμως από τον στενό κύκλο του ιουδαϊκού εσωτερισμού παρόμοιες διδασκαλίες παραδίδονταν και σε άλλες εσωτερικές παραδόσεις.

Αναφορές για το μυστικό κέντρο της καρδιάς και τις τρεις εσωτερικές καταστάσεις υπάρχουν στα Ουπανισάδ. Ο Βυάσα, σχολιάζοντας τον Πανταζάλι μιλούσε για την συγκέντρωση στον λωτό της καρδιάς εντοπίζοντάς τον στον εγκέφαλο κι όχι στη θέση της εξωτερικής καρδιάς. Αυτό το διευκρινίζει ο Βασάσπατι Μίσρα που περιγράφει αναλυτικά τις εσωτερικές καταστάσεις, τις οποίες "αναφέρει" στην εξωτερική (σε σχέση με το Βράχμαν) Τριμούρτι (Βράχμα, Βισνού και Σίβα) και στον Ιερό Ήχο Ομ (AUM όπου το A αντιστοιχεί στον Σίβα, το U στον Βισνού και το M στον Βράχμα). Η θεωρία και η περιγραφή των λεπτών κέντρων του ανθρώπου (τσάκρας ή πάντμας) έτσι όπως μεταφέρεται εξωτερικά περιέχει πολλές ανακρίβειες και λάθος πληροφορίες.

Ακόμα αναφορές υπάρχουν στην Καμπάλα όπου οι τρεις ανώτερες εσωτερικές καταστάσεις "σχετίζονται" με την εσωτερική βίωση των τριών ανώτερων σεφιρώθ.

Επίσης στην μετά τον Ιησού "σουφική παράδοση" υπάρχουν αναφορές στο μυστικό σύστημα των "λατάιφ". Το κέντρο της Καρδιάς (Κάλμπ) περιγράφεται σαν η Εσώτερη Ύπαρξη όπου βιώνονται οι τρεις εσωτερικές καταστάσεις (χαφί, σιρρ, ίχφα). Κι εδώ στην εξωτερική περιγραφή υπάρχουν ανακρίβειες (κάποιοι υποστηρίζουν εσκεμμένα, για λόγους προστασίας της παράδοσης) στον εντοπισμό των λατάιφ.

Όπως και να έχει, αυτό που θέλουμε να πούμε τελικά είναι ότι ο Ιησούς λειτουργούσε μέσα σε μια Ευρύτερη Παράδοση (που ίσως η Πηγή κι οι Ρίζες της να είναι έξω από αυτόν τον κόσμο) και δεν έλεγε τίποτα από μόνος του. Αυτό άλλωστε το ομολογεί ο ίδιος ο Ιησούς πολλές φορές μέσα στον Ιωάννη (για όποιον έχει δει προσεκτικά το κείμενο).

Monday, 9 March, 2026

1.2. The Sacred Threshold: A Mystical Contemplation on the Despondency of Arjuna

Chapter II — The Trembling of the Bow

"My limbs fail and my mouth is parched, my body quivers and my hair stands on end."

— Bhagavad Gita, 1.29

I. The Warrior at the Edge

When Arjuna stands in that divine chariot, poised between the two assembled armies at Kurukshetra, he stands not merely in a geographic or military position — he stands at the precise center of a cosmic drama that has been unfolding since consciousness first became aware of itself. He is the archer supreme, the wielder of Gandiva, that celestial bow gifted by Agni himself and capable of devastating entire armies with the speed of the wind. He is the third Pandava, beloved of the gods, trained in the celestial weapons by Indra himself. He is, by every outward measure, the embodiment of what a warrior is and must be. And yet it is precisely here, in this moment of supreme readiness, that the warrior becomes something else — something the epic's outer narrative does not know how to name, something the mystical reading alone can fully honor.

He asks Krishna to drive the chariot between the two armies. The request seems tactical at first — the warrior surveying the field before battle, the archer measuring the range between himself and his targets. But the mystic hears a different resonance in this request. It is the soul asking to be brought to the threshold, asking to see clearly and completely the full weight of what it is about to do. There is in this a quality of courage that is rarely acknowledged — the courage not to act, but to look. To stand, fully present, in the terrible clarity of what one's choices actually mean.

II. What the Eyes Reveal

And so he looks. And what he sees undoes him entirely.

The armies arrayed before him are not strangers. They are not the faceless masses of an enemy host. They are — and this is the heart of the mystery — his people. On the side of the Kauravas, he sees Bheeshma, the grand patriarch, the man whose silver beard is the color of all the winters Arjuna has ever lived through, whose blessing has been the shelter over his entire boyhood. He sees Drona, the teacher, the man in whose eyes the young Arjuna first saw the reflection of his own potential, who drew out of that gifted child the warrior the world has come to know. He sees Kripa and Salya and Jayadratha and a hundred others — cousins, uncles, kinsmen, companions — all arrayed now in the terrible symmetry of war, all prepared to die or to kill, and he, Arjuna, is the instrument by which so many of them will be struck down.

The Gita tells us that in this moment, Arjuna is overwhelmed by compassion — the Sanskrit word is karuna, which carries within it overtones of sorrow, tenderness, and the ache of a heart that cannot bear the weight of what it perceives. This karuna is not sentimentality. It is not cowardice dressed in the language of feeling. It is the natural response of a soul that has not yet been taught to see through the surfaces of things to the eternal truth beneath. It is the grief of a consciousness still operating within the framework of attachment — the belief that what we love can be lost, that what we are is bound up with the forms in which we find our beloveds, that the end of a body is the end of a soul.

III. The Physiology of Transformation

What follows is one of the most remarkable passages in all of world literature, remarkable not for its philosophy — that comes later — but for its extraordinary physical honesty. Arjuna does not maintain the composed dignity of a hero confronting an impossible situation. He falls apart. His body becomes the language of his interior crisis, and the Gita records this dissolution with a fidelity that feels less like epic convention and more like a direct transcript of spiritual emergency.

His limbs tremble. The great bow Gandiva — that magnificent instrument of his glory and identity, the physical emblem of everything he has been and done — slips from his fingers. His skin burns as though with fever. His hair stands on end. His mouth dries. His body will not obey him. He who has faced demon-kings and celestial opponents without flinching finds himself helpless before the faces of his own beloved.

The mystical traditions have long understood that the body is not separate from the soul's journey — it is the soul's journey made flesh, made palpable, made visible to the world. When the inner ground shifts, the body knows it first. The yogic traditions speak of kriyas — spontaneous physical responses to the movement of spiritual energy — trembling, heat, altered breathing, the sensation of electricity moving through the limbs. The Christian mystical tradition records in its saints the stigmata, the raptures, the levitations — all ways in which the body testifies to what the soul is undergoing. What Arjuna experiences in this moment is no less than this: the body bearing witness to the soul's collision with a reality larger than it has been equipped to hold.

The bow slipping from his hands is perhaps the most symbolically potent detail in the entire first chapter. Gandiva is not merely a weapon — it is Arjuna's identity. The warrior is the one who draws the bow. When the bow falls, the warrior falls. The self that has organized its entire existence around a particular function — around being the best, being the instrument of dharmic victory, being the one who can do what no one else can — finds that self suddenly impossible to sustain. The hands that have held the bow through ten thousand trials cannot hold it now. Not because the hands have weakened, but because something deeper than the hands has given way.

IV. The Sacred Dissolution of Identity

In the language of mystical theology, what Arjuna undergoes in this moment is the beginning of what the great medieval Christian mystic Meister Eckhart called Abgeschiedenheit — detachment, or more precisely, the stripping away of all that is not the essential self. The Sufi traditions speak of fana, annihilation, the necessary dissolution of the ego-constructed self as a precondition for the encounter with the divine. The Hindu tradition knows this process as the burning away of the impurities of ego in the fire of tapas, spiritual discipline, or — as here — in the equally purifying fire of overwhelming crisis.

The identity that Arjuna has built over a lifetime is extraordinarily robust. He is not a man of small self-conception. He is a hero in the full mythological sense — a figure whose excellence partakes of the divine, whose deeds have altered the shape of the world. And yet it is precisely the magnitude of his constructed self, the height and glory of the Arjuna-identity, that makes its dissolution so seismic. Small selves fall quietly. The collapse of a great soul shakes the earth.

When he sinks onto the seat of his chariot, unable to stand, unable to fight, unwilling to act — this sinking is a form of truth-telling that his previous life has never required of him. The warrior's life is organized around forward motion, decisive action, the conquest of opposition. Now, for the first time, Arjuna moves in a different direction entirely: inward. Downward. Into the darkness that has always been there, beneath the gleaming surface of his heroic identity, waiting for exactly this moment of extremity to make itself known.

V. The Question That Cannot Be Avoided

Arjuna speaks to Krishna, and his words cascade in a great torrent of despair and confusion. He speaks of kinsmen, of traditions, of the women left behind when warriors die, of the disruption of family rites and ancestral prayers. He speaks — and here the contemporary reader must listen with particular care — of the pollution of kingdoms and the destruction of families, by which he means something far deeper than social convention. He means the dissolution of the web of relationship and meaning that gives human existence its context, its purpose, its sense of being held within something larger than the isolated individual.

But beneath all these specific arguments, beneath the careful enumeration of social and religious consequences, there throbs a single question — the question that has been present in every human consciousness that has ever grown honest enough to ask it: What is this for? What is any of this for? If I must destroy what I love in order to preserve what I love, what exactly is it that I am preserving? If victory means the death of teachers and grandfathers and beloved cousins, what precisely has been won?

This is not a question born of weakness or confusion, though it arises in a moment of crisis. It is the most serious question a human soul can ask. It is the question that stands behind every great spiritual tradition's central teaching — the question that Buddhism answers with the teaching of impermanence and non-attachment, that Christianity answers with the paradox of losing life to find it, that Vedanta answers with the revelation that the self one fears to lose was never the real self to begin with. Arjuna, in his despondency, has stumbled to the very threshold of the tradition's deepest wisdom — and he has arrived there not through study or discipline but through the irresistible pressure of lived experience pressing him, at last, to his knees.

VI. The Mercy Hidden in Collapse

There is a teaching in the Zen tradition that speaks of the great doubt — the moment when the practitioner's ordinary understanding finally and completely fails, when the frameworks by which the mind has organized reality are revealed as insufficient, when the student realizes, in the full weight of that word, that they do not know. This great doubt is not a problem to be solved. It is a threshold to be crossed. It is the necessary preliminary to genuine understanding — not the understanding that is constructed from concepts and accumulated over years of study, but the understanding that arises when the conceptual mind has exhausted itself and something older and deeper becomes audible.

Arjuna, at this moment, has arrived at his great doubt. The bow — that instrument of certainty, of directed power, of knowing exactly what one is doing and why — has fallen. And in the silence that opens in the wake of its falling, something is made possible that was impossible before. Not immediately — the teaching of the Gita is not given in a single instant of shock, but over the long patient unfolding of eighteen chapters, through which Krishna meets Arjuna exactly where he is and leads him, by graduated degrees, from collapse to comprehension. But the collapse is the condition of the comprehension. The silence created by the fallen bow is the silence into which the divine voice can finally speak and be heard.

The mystic sees in this collapse not a failure but a gift — and moreover, a gift that Arjuna did not choose, could not have chosen, but received by the sheer grace of his own humanity, his own capacity for love. It is his love for Bheeshma that breaks him open. It is his love for Drona, for his cousins, for the intricate human tapestry of his world, that strips from his hands the instrument of his power. Love, in the mystical vision, is always the agent of transformation — not the comfortable, confirming love that says yes to all we already are, but the costly, shattering love that cracks the shell of the self and lets the light in.

And so when the Gita's opening chapter is read with full attention, it reveals itself not as a prelude to something greater but as a complete spiritual event in its own right — a full and sufficient account of the soul's first surrender. Every subsequent teaching of the Gita is present, in seed form, in this single image: the warrior, the fallen bow, the grief that is also love, the chariot poised between two worlds, and, quietly present at the center, the divine companion who holds the reins and waits for the question to become complete.

VII. Between the Armies, Between Two Selves

The two armies facing each other across the field of Kurukshetra have, by the time Arjuna's bow falls, become something more than military formations. They have become the two aspects of a divided self — the self that knows its duty and the self that cannot perform it; the self that understands the eternal and the self that is entangled in the temporal; the self that, as Krishna will later teach, is immortal and indestructible, and the self that identifies with the body and clings to the forms it loves.

Arjuna stands in the chariot between these armies as the contemplative stands in meditation between the thinking mind and the witnessing awareness — caught in that liminal space where the ordinary self has been suspended but the deeper self has not yet fully declared itself. It is the bardo of human consciousness, the transitional state between one mode of being and another. And as in all genuine liminal states, it is characterized by disorientation, by the loss of familiar coordinates, by the dissolution of the certainties that have until now made coherent action possible.

This is why the mystic has always found in Arjuna's despondency not an embarrassment to be explained away but a mirror to be contemplated. Every soul that has ever pursued genuine transformation has known this moment — this specific quality of darkness, this exact species of grief that cannot be consoled because it is not asking for consolation. It is asking for truth. It is asking, from the deepest place in a human being that is capable of asking anything, for the one answer that the world's consolations cannot provide.

And in the sacred economy of the Gita, the answer is already present. It has been present from the beginning. It rides in the chariot beside the grief, holds the reins with patient hands, and waits — as the divine always waits, with a patience that encompasses all of time — for the silence that follows the last argument, the stillness that follows the exhaustion of all strategies, the open and empty moment when the soul, having at last relinquished its bow, turns to the one who has always been beside it and asks: Teach me. I do not know. I am yours. Teach me what is real.

…

Το Ιερό Κατώφλι: Μια Μυστική Στοχαστική Προσέγγιση στην Απελπισία του Αρτζούνα

Κεφάλαιο ΙΙ — Το Τρέμουλο του Τόξου

«Τα μέλη μου λυγίζουν και το στόμα μου στεγνώνει, το σώμα μου τρέμει και οι τρίχες μου ορθώνονται.»

— Μπαγκαβάτ Γκίτα, 1.29

I. Ο Πολεμιστής στο Χείλος

Όταν ο Αρτζούνα στέκεται σε εκείνο το θεϊκό άρμα, έτοιμος ανάμεσα στους δύο παραταγμένους στρατούς στο Κουρουκσέτρα, δεν βρίσκεται απλώς σε μια γεωγραφική ή στρατιωτική θέση — στέκεται ακριβώς στο κέντρο ενός κοσμικού δράματος που ξετυλίγεται από τότε που η συνείδηση έγινε για πρώτη φορά ενήμερη του εαυτού της. Είναι ο υπέρτατος τοξότης, ο κάτοχος του Γκάντιβα, εκείνου του ουράνιου τόξου που του δόθηκε από τον ίδιο τον Αγνί και μπορεί να καταστρέψει ολόκληρους στρατούς με την ταχύτητα του ανέμου. Είναι ο τρίτος Πάνταβα, αγαπημένος των θεών, εκπαιδευμένος στα ουράνια όπλα από τον ίδιο τον Ίντρα. Είναι, με κάθε εξωτερικό μέτρο, η ενσάρκωση αυτού που πρέπει να είναι ένας πολεμιστής. Και όμως, ακριβώς εδώ, σε αυτή τη στιγμή της απόλυτης ετοιμότητας, ο πολεμιστής γίνεται κάτι άλλο — κάτι που η εξωτερική αφήγηση του έπους δεν ξέρει πώς να ονομάσει, κάτι που μόνο η μυστική ανάγνωση μπορεί να τιμήσει πλήρως.

Ζητάει από τον Κρίσνα να οδηγήσει το άρμα ανάμεσα στους δύο στρατούς. Το αίτημα φαίνεται τακτικό στην αρχή — ο πολεμιστής εξετάζει το πεδίο πριν τη μάχη, ο τοξότης μετράει την απόσταση ανάμεσα σε αυτόν και τους στόχους του. Όμως ο μύστης ακούει μια διαφορετική αντήχηση σε αυτό το αίτημα. Είναι η ψυχή που ζητά να οδηγηθεί στο κατώφλι, που ζητά να δει καθαρά και ολοκληρωμένα όλο το βάρος αυτού που πρόκειται να κάνει. Υπάρχει εδώ μια ποιότητα θάρρους που σπάνια αναγνωρίζεται — το θάρρος όχι να δράσει, αλλά να κοιτάξει. Να σταθεί, πλήρως παρών, στη φοβερή διαύγεια του τι σημαίνουν πραγματικά οι επιλογές του.

II. Τι Αποκαλύπτουν τα Μάτια

Και έτσι κοιτάζει. Και αυτό που βλέπει τον αποσυνθέτει ολοκληρωτικά.

Οι στρατοί που παρατάσσονται μπροστά του δεν είναι ξένοι. Δεν είναι άβουλες μάζες ενός εχθρικού στρατού. Είναι — και αυτό είναι η καρδιά του μυστηρίου — ο δικός του λαός. Από την πλευρά των Καουράβα, βλέπει τον Μπχίσμα, τον μεγάλο πατριάρχη, τον άνδρα του οποίου η ασημένια γενειάδα έχει το χρώμα όλων των χειμώνων που έχει ζήσει ποτέ ο Αρτζούνα, του οποίου η ευλογία υπήρξε η στέγη σε όλη την παιδική του ηλικία. Βλέπει τον Ντρόνα, τον δάσκαλο, τον άνδρα στα μάτια του οποίου ο νεαρός Αρτζούνα είδε για πρώτη φορά την αντανάκλαση του δικού του δυναμικού, που έβγαλε από εκείνο το προικισμένο παιδί τον πολεμιστή που γνώρισε ο κόσμος. Βλέπει τον Κρίπα και τον Σάλια και τον Τζαγιαντράθα και εκατό άλλους — ξαδέρφους, θείους, συγγενείς, συντρόφους — όλους παρατεταγμένους τώρα στη φοβερή συμμετρία του πολέμου, όλους έτοιμους να πεθάνουν ή να σκοτώσουν, και αυτός, ο Αρτζούνα, είναι το όργανο με το οποίο τόσοι από αυτούς θα χτυπηθούν.

Η Γκίτα μας λέει ότι σε αυτή τη στιγμή ο Αρτζούνα κατακλύζεται από συμπόνια — η σανσκριτική λέξη είναι καρούνα, που φέρει μέσα της αποχρώσεις θλίψης, τρυφερότητας και του πόνου μιας καρδιάς που δεν μπορεί να αντέξει το βάρος αυτού που αντιλαμβάνεται. Αυτή η καρούνα δεν είναι συναισθηματισμός. Δεν είναι δειλία ντυμένη με τη γλώσσα του συναισθήματος. Είναι η φυσική απόκριση μιας ψυχής που δεν έχει ακόμα διδαχθεί να βλέπει πέρα από τις επιφάνειες των πραγμάτων στην αιώνια αλήθεια από κάτω. Είναι η θλίψη μιας συνείδησης που λειτουργεί ακόμα μέσα στο πλαίσιο της προσκόλλησης — την πίστη ότι ό,τι αγαπάμε μπορεί να χαθεί, ότι αυτό που είμαστε συνδέεται με τις μορφές στις οποίες βρίσκουμε τους αγαπημένους μας, ότι το τέλος ενός σώματος είναι το τέλος μιας ψυχής.

III. Η Φυσιολογία της Μεταμόρφωσης

Αυτό που ακολουθεί είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα αποσπάσματα σε όλη την παγκόσμια λογοτεχνία, αξιοσημείωτο όχι για τη φιλοσοφία του — αυτή έρχεται αργότερα — αλλά για την εξαιρετική φυσική του ειλικρίνεια. Ο Αρτζούνα δεν διατηρεί την ήρεμη αξιοπρέπεια ενός ήρωα που αντιμετωπίζει μια αδύνατη κατάσταση. Διαλύεται. Το σώμα του γίνεται η γλώσσα της εσωτερικής του κρίσης, και η Γκίτα καταγράφει αυτή τη διάλυση με μια πιστότητα που μοιάζει λιγότερο με επική σύμβαση και περισσότερο με άμεση μεταγραφή πνευματικής έκτακτης ανάγκης.

Τα μέλη του τρέμουν. Το μεγάλο τόξο Γκάντιβα — εκείνο το μεγαλοπρεπές όργανο της δόξας και της ταυτότητάς του, το φυσικό έμβλημα όλων όσων υπήρξε και έκανε — γλιστράει από τα δάχτυλά του. Το δέρμα του καίει σαν να έχει πυρετό. Οι τρίχες του ορθώνονται. Το στόμα του στεγνώνει. Το σώμα του δεν υπακούει. Αυτός που αντιμετώπισε βασιλιάδες-δαίμονες και ουράνιους αντιπάλους χωρίς να διστάσει, βρίσκεται τώρα ανήμπορος μπροστά στα πρόσωπα των δικών του αγαπημένων.

Οι μυστικές παραδόσεις έχουν από καιρό κατανοήσει ότι το σώμα δεν είναι ξεχωριστό από το ταξίδι της ψυχής — είναι το ταξίδι της ψυχής που γίνεται σάρκα, που γίνεται αισθητό, ορατό στον κόσμο. Όταν το εσωτερικό έδαφος μετατοπίζεται, το σώμα το γνωρίζει πρώτο. Οι γιόγκικες παραδόσεις μιλούν για κρίγια — αυθόρμητες σωματικές αντιδράσεις στην κίνηση της πνευματικής ενέργειας — τρέμουλο, θερμότητα, αλλαγμένη αναπνοή, αίσθηση ηλεκτρισμού που διαπερνά τα μέλη. Η χριστιανική μυστική παράδοση καταγράφει στους αγίους της τα στίγματα, τις εκστάσεις, τις αναλήψεις — όλα τρόποι με τους οποίους το σώμα μαρτυρεί αυτό που υφίσταται η ψυχή. Αυτό που βιώνει ο Αρτζούνα σε αυτή τη στιγμή δεν είναι λιγότερο από αυτό: το σώμα να γίνεται μάρτυρας της σύγκρουσης της ψυχής με μια πραγματικότητα μεγαλύτερη από αυτήν που ήταν εξοπλισμένη να συγκρατήσει.

Το τόξο που γλιστράει από τα χέρια του είναι ίσως η πιο συμβολικά δυνατή λεπτομέρεια σε ολόκληρο το πρώτο κεφάλαιο. Το Γκάντιβα δεν είναι απλώς ένα όπλο — είναι η ταυτότητα του Αρτζούνα. Ο πολεμιστής είναι αυτός που τεντώνει το τόξο. Όταν το τόξο πέφτει, ο πολεμιστής πέφτει. Ο εαυτός που οργάνωσε όλη του την ύπαρξη γύρω από μια συγκεκριμένη λειτουργία — γύρω από το να είναι ο καλύτερος, το όργανο της νίκης του ντάρμα, αυτός που μπορεί να κάνει αυτό που κανείς άλλος δεν μπορεί — βρίσκει ξαφνικά αυτόν τον εαυτό αδύνατο να διατηρηθεί. Τα χέρια που κράτησαν το τόξο σε δέκα χιλιάδες δοκιμασίες δεν μπορούν να το κρατήσουν τώρα. Όχι επειδή τα χέρια αδυνάτισαν, αλλά επειδή κάτι βαθύτερο από τα χέρια έσπασε.

IV. Η Ιερή Διάλυση της Ταυτότητας

Στη γλώσσα της μυστικής θεολογίας, αυτό που υφίσταται ο Αρτζούνα αυτή τη στιγμή είναι η αρχή αυτού που ο μεγάλος μεσαιωνικός χριστιανός μύστης Μάιστερ Έκχαρτ ονόμασε Abgeschiedenheit — απομάκρυνση, ή πιο ακριβώς, η απογύμνωση από όλα όσα δεν αποτελούν το ουσιώδες Εαυτό. Οι σουφικές παραδόσεις μιλούν για fana, την αφανισμό, την αναγκαία διάλυση του εγω-κτισμένου εαυτού ως προϋπόθεση για τη συνάντηση με το θείο. Η ινδουιστική παράδοση γνωρίζει αυτή τη διαδικασία ως το κάψιμο των ακαθαρσιών του εγώ στη φωτιά του tapas, της πνευματικής πειθαρχίας, ή —όπως εδώ— στην εξίσου εξαγνιστική φωτιά της συντριπτικής κρίσης.

Η ταυτότητα που έχει χτίσει ο Αρτζούνα σε όλη του τη ζωή είναι εξαιρετικά στιβαρή. Δεν είναι άνθρωπος μικρής αυτοαντίληψης. Είναι ήρωας με την πλήρη μυθολογική έννοια — μια μορφή της οποίας η αριστεία μετέχει του θείου, των οποίων οι πράξεις έχουν αλλάξει το σχήμα του κόσμου. Και όμως, ακριβώς το μέγεθος του κτισμένου του εαυτού, το ύψος και η δόξα της ταυτότητας-Αρτζούνα, κάνει τη διάλυσή της τόσο σεισμική. Οι μικροί εαυτοί πέφτουν ήσυχα. Η κατάρρευση μιας μεγάλης ψυχής σείει τη γη.

Όταν βυθίζεται στο κάθισμα του άρματός του, ανίκανος να σταθεί, ανίκανος να πολεμήσει, απρόθυμος να δράσει — αυτή η βύθιση είναι μια μορφή αλήθειας που η προηγούμενη ζωή του ποτέ δεν του είχε ζητήσει. Η ζωή του πολεμιστή οργανώνεται γύρω από την κίνηση προς τα εμπρός, την αποφασιστική δράση, την κατάκτηση της αντίστασης. Τώρα, για πρώτη φορά, ο Αρτζούνα κινείται προς εντελώς διαφορετική κατεύθυνση: προς τα μέσα. Προς τα κάτω. Στο σκοτάδι που υπήρχε πάντα εκεί, κάτω από την αστραφτερή επιφάνεια της ηρωικής του ταυτότητας, περιμένοντας ακριβώς αυτή τη στιγμή ακρότητας για να αποκαλυφθεί.

V. Η Ερώτηση που Δεν Μπορεί να Αποφευχθεί

Ο Αρτζούνα μιλάει στον Κρίσνα, και τα λόγια του ξεχύνονται σαν μεγάλος χείμαρρος απόγνωσης και σύγχυσης. Μιλάει για συγγενείς, για παραδόσεις, για τις γυναίκες που μένουν πίσω όταν πεθαίνουν οι πολεμιστές, για τη διατάραξη των οικογενειακών τελετουργιών και των προγονικών προσευχών. Μιλάει — και εδώ ο σύγχρονος αναγνώστης πρέπει να ακούσει με ιδιαίτερη προσοχή — για τη μόλυνση των βασιλείων και την καταστροφή των οικογενειών, με την οποία εννοεί κάτι πολύ βαθύτερο από κοινωνικές συμβάσεις. Εννοεί τη διάλυση του ιστού των σχέσεων και του νοήματος που δίνει στην ανθρώπινη ύπαρξη το πλαίσιο, τον σκοπό, την αίσθηση ότι κρατιέται μέσα σε κάτι μεγαλύτερο από το απομονωμένο άτομο.

Όμως κάτω από όλα αυτά τα συγκεκριμένα επιχειρήματα, κάτω από την προσεκτική απαρίθμηση των κοινωνικών και θρησκευτικών συνεπειών, πάλλεται μια μοναδική ερώτηση — η ερώτηση που έχει υπάρξει σε κάθε ανθρώπινη συνείδηση που έγινε ποτέ αρκετά ειλικρινής για να τη θέσει: Για τι είναι όλα αυτά; Για τι είναι οτιδήποτε από αυτά; Αν πρέπει να καταστρέψω αυτό που αγαπώ για να διατηρήσω αυτό που αγαπώ, τι ακριβώς είναι αυτό που διατηρώ; Αν η νίκη σημαίνει τον θάνατο δασκάλων και παππούδων και αγαπημένων ξαδέρφων, τι ακριβώς έχει κερδηθεί;

Αυτή δεν είναι ερώτηση που γεννιέται από αδυναμία ή σύγχυση, παρόλο που αναδύεται σε στιγμή κρίσης. Είναι η πιο σοβαρή ερώτηση που μπορεί να θέσει μια ανθρώπινη ψυχή. Είναι η ερώτηση που στέκεται πίσω από την κεντρική διδασκαλία κάθε μεγάλης πνευματικής παράδοσης — η ερώτηση που ο Βουδισμός απαντά με τη διδασκαλία της ατέλειας και της μη-προσκόλλησης, που ο Χριστιανισμός απαντά με το παράδοξο του να χάνεις τη ζωή για να τη βρεις, που η Βεδάντα απαντά με την αποκάλυψη ότι ο εαυτός που φοβάσαι να χάσεις ποτέ δεν ήταν ο πραγματικός εαυτός εξαρχής. Ο Αρτζούνα, στην απελπισία του, έχει φτάσει στο ίδιο το κατώφλι της βαθύτερης σοφίας της παράδοσης — και έφτασε εκεί όχι μέσω μελέτης ή πειθαρχίας αλλά μέσω της ακαταμάχητης πίεσης της βιωμένης εμπειρίας που τον πιέζει, επιτέλους, στα γόνατα.

VI. Το Έλεος που Κρύβεται στην Κατάρρευση

Υπάρχει μια διδασκαλία στη Ζεν παράδοση που μιλάει για τη μεγάλη αμφιβολία — τη στιγμή που η συνηθισμένη κατανόηση του ασκούμενου αποτυγχάνει τελικά και ολοκληρωτικά, όταν τα πλαίσια με τα οποία ο νους οργάνωνε την πραγματικότητα αποκαλύπτονται ανεπαρκή, όταν ο μαθητής συνειδητοποιεί, με όλο το βάρος αυτής της λέξης, ότι δεν γνωρίζει. Αυτή η μεγάλη αμφιβολία δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση. Είναι κατώφλι προς διάβαση. Είναι η αναγκαία προκαταρκτική φάση για την γνήσια κατανόηση — όχι την κατανόηση που κατασκευάζεται από έννοιες και συσσωρεύεται επί χρόνια μελέτης, αλλά την κατανόηση που αναδύεται όταν ο εννοιολογικός νους έχει εξαντληθεί και κάτι παλαιότερο και βαθύτερο γίνεται ακουστό.

Ο Αρτζούνα, αυτή τη στιγμή, έχει φτάσει στη δική του μεγάλη αμφιβολία. Το τόξο — εκείνο το όργανο της βεβαιότητας, της κατευθυνόμενης δύναμης, της ακριβούς γνώσης του τι κάνει και γιατί — έχει πέσει. Και στη σιωπή που ανοίγει μετά την πτώση του, γίνεται δυνατό κάτι που πριν ήταν αδύνατο. Όχι αμέσως — η διδασκαλία της Γκίτα δεν δίνεται σε μια μοναδική στιγμή σοκ, αλλά μέσα από την μακρά υπομονετική ξετύλιξη δεκαοκτώ κεφαλαίων, μέσα από τα οποία ο Κρίσνα συναντά τον Αρτζούνα ακριβώς εκεί που βρίσκεται και τον οδηγεί, βαθμίδα-βαθμίδα, από την κατάρρευση στην κατανόηση. Όμως η κατάρρευση είναι η προϋπόθεση της κατανόησης. Η σιωπή που δημιουργείται από το πεσμένο τόξο είναι η σιωπή μέσα στην οποία η θεϊκή φωνή μπορεί επιτέλους να μιλήσει και να ακουστεί.

Ο μύστης βλέπει σε αυτή την κατάρρευση όχι αποτυχία αλλά δώρο — και μάλιστα δώρο που ο Αρτζούνα δεν το επέλεξε, δεν μπορούσε να το επιλέξει, αλλά το έλαβε χάρη στη δική του ανθρωπιά, στη δική του ικανότητα για αγάπη. Είναι η αγάπη του για τον Μπχίσμα που τον σπάει. Είναι η αγάπη του για τον Ντρόνα, για τους ξαδέρφους του, για τον περίπλοκο ανθρώπινο ιστό του κόσμου του, που του αφαιρεί από τα χέρια το όργανο της δύναμής του. Η αγάπη, στη μυστική όραση, είναι πάντα ο παράγοντας της μεταμόρφωσης — όχι η άνετη, επιβεβαιωτική αγάπη που λέει ναι σε όλα όσα ήδη είμαστε, αλλά η δαπανηρή, συντριπτική αγάπη που σπάει το κέλυφος του εαυτού και αφήνει το φως να μπει.

VII. Ανάμεσα στους Στρατούς, Ανάμεσα σε Δύο Εαυτούς

Οι δύο στρατοί που αντιμετωπίζονται πέρα από το πεδίο του Κουρουκσέτρα έχουν, τη στιγμή που πέφτει το τόξο του Αρτζούνα, γίνει κάτι περισσότερο από στρατιωτικές παρατάξεις. Έχουν γίνει οι δύο όψεις ενός διχασμένου εαυτού — ο εαυτός που γνωρίζει το καθήκον του και ο εαυτός που δεν μπορεί να το εκτελέσει· ο εαυτός που κατανοεί το αιώνιο και ο εαυτός που είναι μπλεγμένος στο χρονικό· ο εαυτός που, όπως θα διδάξει αργότερα ο Κρίσνα, είναι αθάνατος και άφθαρτος, και ο εαυτός που ταυτίζεται με το σώμα και προσκολλάται στις μορφές που αγαπά.

Ο Αρτζούνα στέκεται στο άρμα ανάμεσα σε αυτούς τους στρατούς όπως ο στοχαστής στέκεται στη διαλογιστική κατάσταση ανάμεσα στη σκεπτόμενη διάνοια και στη μαρτυρούσα επίγνωση — παγιδευμένος σε αυτόν τον λιμινικό χώρο όπου ο συνηθισμένος εαυτός έχει ανασταλεί αλλά ο βαθύτερος εαυτός δεν έχει ακόμα πλήρως δηλωθεί. Είναι το bardo της ανθρώπινης συνείδησης, η μεταβατική κατάσταση ανάμεσα σε έναν τρόπο ύπαρξης και σε έναν άλλο. Και όπως σε όλες τις γνήσιες λιμινικές καταστάσεις, χαρακτηρίζεται από αποπροσανατολισμό, από την απώλεια των οικείων συντεταγμένων, από τη διάλυση των βεβαιοτήτων που μέχρι τώρα έκαναν δυνατή τη συνεκτική δράση.

Αυτός είναι ο λόγος που ο μύστης έχει πάντα βρει στην απελπισία του Αρτζούνα όχι μια ντροπή που πρέπει να εξηγηθεί μακριά, αλλά έναν καθρέφτη προς στοχασμό. Κάθε ψυχή που έχει ποτέ επιδιώξει γνήσια μεταμόρφωση έχει γνωρίσει αυτή τη στιγμή — αυτή την ειδική ποιότητα σκοταδιού, αυτό το ακριβές είδος θλίψης που δεν μπορεί να παρηγορηθεί επειδή δεν ζητά παρηγοριά. Ζητά αλήθεια. Ζητά, από τον βαθύτερο τόπο ενός ανθρώπινου όντος που είναι ικανός να ζητήσει οτιδήποτε, την μία απάντηση που οι παρηγοριές του κόσμου δεν μπορούν να δώσουν.

Και στην ιερή οικονομία της Γκίτα, η απάντηση είναι ήδη παρούσα. Ήταν παρούσα από την αρχή. Ταξιδεύει στο άρμα δίπλα στη θλίψη, κρατά τα ηνία με υπομονετικά χέρια και περιμένει — όπως πάντα περιμένει το θείο, με μια υπομονή που περιλαμβάνει όλο τον χρόνο — τη σιωπή που ακολουθεί το τελευταίο επιχείρημα, την ηρεμία που ακολουθεί την εξάντληση όλων των στρατηγικών, την ανοιχτή και κενή στιγμή όταν η ψυχή, έχοντας επιτέλους αφήσει το τόξο της, στρέφεται προς αυτόν που πάντα ήταν δίπλα της και ρωτά: Δίδαξέ με. Δεν γνωρίζω. Είμαι δικός σου. Δίδαξέ με τι είναι πραγματικό.

Intellectual property rights

The entire content of our website, including, but not limited to, texts, news, graphics, photographs, diagrams, illustrations, services provided and generally any kind of files, is subject to intellectual property (copyright) and is governed by the national and international provisions on Intellectual Property, with the exception of the expressly recognized rights of third parties.
Therefore, it is expressly prohibited to reproduce, republish, copy, store, sell, transmit, distribute, publish, perform, "download", translate, modify in any way, in part or in summary, without the express prior written consent of the Foundation. It is known that in case the Foundation consents, the applicant is obliged to explicitly refer via links (hyperlinks) to the relevant content of the Foundation's website. This obligation of the applicant exists even if it is not explicitly stated in the written consent of the Foundation.
Exceptionally, it is permitted to individually store and copy parts of the content on a simple personal computer for strictly personal use (private study or research, educational purposes), without the intention of commercial or other exploitation and always under the condition of indicating the source of its origin, without this in any way implies a grant of intellectual property rights.
It is also permitted to republish material for purposes of promoting the events and activities of the Foundation, provided that the source is mentioned and that no intellectual property rights are infringed, no trademarks are modified, altered or deleted.
Everything else that is included on the electronic pages of our website and constitutes registered trademarks and intellectual property products of third parties is their own sphere of responsibility and has nothing to do with the website of the Foundation.

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας

Το σύνολο του περιεχομένου του Δικτυακού μας τόπου, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, των κειμένων, ειδήσεων, γραφικών, φωτογραφιών, σχεδιαγραμμάτων, απεικονίσεων, παρεχόμενων υπηρεσιών και γενικά κάθε είδους αρχείων, αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) και διέπεται από τις εθνικές και διεθνείς διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με εξαίρεση τα ρητώς αναγνωρισμένα δικαιώματα τρίτων.

Συνεπώς, απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, «λήψη» (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά η περιληπτικά χωρίς τη ρητή προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος. Γίνεται γνωστό ότι σε περίπτωση κατά την οποία το Ίδρυμα συναινέσει, ο αιτών υποχρεούται για την ρητή παραπομπή μέσω συνδέσμων (hyperlinks) στο σχετικό περιεχόμενο του Δικτυακού τόπου του Ιδρύματος. Η υποχρέωση αυτή του αιτούντος υφίσταται ακόμα και αν δεν αναγραφεί ρητά στην έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος.

Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η μεμονωμένη αποθήκευση και αντιγραφή τμημάτων του περιεχομένου σε απλό προσωπικό υπολογιστή για αυστηρά προσωπική χρήση (ιδιωτική μελέτη ή έρευνα, εκπαιδευτικούς σκοπούς), χωρίς πρόθεση εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης και πάντα υπό την προϋπόθεση της αναγραφής της πηγής προέλευσής του, χωρίς αυτό να σημαίνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επίσης, επιτρέπεται η αναδημοσίευση υλικού για λόγους προβολής των γεγονότων και δραστηριοτήτων του Ιδρύματος, με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή και δεν θα θίγονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δεν θα τροποποιούνται, αλλοιώνονται ή διαγράφονται εμπορικά σήματα.

Ό,τι άλλο περιλαμβάνεται στις ηλεκτρονικές σελίδες του Δικτυακού μας τόπου και αποτελεί κατοχυρωμένα σήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων ανάγεται στη δική τους σφαίρα ευθύνης και ουδόλως έχει να κάνει με τον Δικτυακό τόπο του Ιδρύματος.

Esoterism Academy

CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / The Way of the Real

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Η Οδός του Πραγματικού

ESOTERISM STUDIES BOOKS