CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings

CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings
19. The Eternal Dance of Life, Existence, and Consciousness
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / The Way of the Real

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE  / The Way of the Real
5. The Warrior of Virtue: A Mystical Journey

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Η Οδός του Πραγματικού

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Η Οδός του Πραγματικού
5. Ο Πολεμιστής της Αρετής: Ένα Μυστικιστικό Ταξίδι

ESOTERISM STUDIES BOOKS

ESOTERISM STUDIES BOOKS
*BOOKS*
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ESOTERISM ACADEMY NEW ARTICLE

ESOTERISM ACADEMY NEW ARTICLE
Suturday, 7 March, 2026

Saturday, April 27, 2024

Jesus The Teaching, the Law, the Commandment and man


 

Jesus: The Teaching, the Law, the Commandment and man

When Jesus says "I and the Father are one" (John: 10,30), or that he is in the Father's Bays, or that he came out of the Father to come into the world, when he speaks of Heaven and the world, the Above (from Above) and below, his kingdom (in the heavens) and the world, Light and darkness, or separates that of God from that of the world, obviously refers to situations (or experiences) not experienced by ordinary man. So, how can we understand (and not "interpret") the words of Jesus?

The ordinary man operating with the intellect (within duality and separation) objectifies everything (beings, situations, things). Unable to grasp that Jesus is speaking of Objective States of the Soul, he regards Jesus (who experiences Union with God) as a supernatural being and what he says beyond his own possibility (and experience). And so he builds a whole mythology around God, the Son of God, Heaven, the world and man, etc. But Christian mythology does not describe reality, it describes what people (theologians and ordinary Christians) imagine about reality .

But what is the truth? When Jesus says "I and the father are one" he is directly stating that he is "in" the Gulfs of the Father beyond Creation. But at the same time, this strange man (whose place of origin, his family and his life we know) is here, fully alive, with a body, in Creation, in front of his contemporaries. What exactly is going on? Jesus Experiences a Unique All-Inclusive Reality. It is both outside Creation and at the same time "operating" within it. Obviously for Jesus there is no outside and inside, he does not experience such divisions (because his Consciousness is not subject to such "limitations"). While He is Free from Creation at the same time He acts within phenomena. For him Reality is One, at the same time Transcendent and at the same time encompassing the phenomena. But for people who live "within Creation" there is a separation between Outside Creation and Within Creation (due to the "limitations" of their consciousness).

In fact (for Jesus), "entering" Creation and "exiting" Creation is treated as a "conscious event". There is only the Universal Reality of God and all that appears as phenomena exists and functions within the "Thought of God", as perceptual, conscious events, uncreated in reality, if we give the word creation a literal absolute meaning, as something that it "becomes" outside of God, outside of the Uncreated Essence, as a "created creation", separate from God. In fact, this is the perception of those who experience "separation" and objectify everything with their intellect. The "entry" into Creation is experienced by Jesus (and anyone who has a similar experience) not as a transition to some "objective" creation outside of God but as an "entry" into the "Thought of God", into the "Content" of His "Thought" . In other words, the "entrance" does not describe a real transition somewhere else (outside of God) but the "change" that takes place within the Consciousness to "receive", to "accept" into all of this as if it were real, objective and outside God. We mean to say, in simpler words, that all that appear as "phenomena" are but "perceptions", "experiences", "actions", "solid phenomena" that the ignorant consciousness of man (the "confused mind" of man) treats them as "objective". Speaking in modern language we describe entering a mental textured world, a virtual reality (which the limited minds of people are "convinced" to be real). In the same sense, the "exit" from Creation means the liberation of consciousness from the delusion that everything that happens is outside of God, somewhere else, in an "objective" world. The Uncreated and the built are not realities but experiences of Consciousness. In reality there is only the Divine Reality. It exists from its own, on its own. All so-called creation is but a "dream" (a relative reality). It is of great importance to "understand" all this. Because everything is found and done within God, then everything is "under control". In an objective creation outside of God, things become problematic and "salvation" is doubtful.

Certainly for Jesus to speak about what is really happening was very difficult. Jesus himself in his very important conversation with Nicodemus says "I have told you earthly things and you do not believe; how if I tell you heavenly things will you believe"? (John: 3, 12). There is so much that Jesus cannot communicate because people would not be able to understand. "I have told you many things, but you cannot bear them enough" (John: 16, 12). Even today it is very difficult for people to realize that all the Reality described by Jesus and John and the other mystics is the Reality that Happens Within us, Within the Soul, Within the Divine Essence, Within God. They think that all this, God, creation, worlds, events and experiences are "objective", somewhere out there, while all this is nothing but their own "interpretation" of what is happening.

Certainly, Jesus could not explain to the people what is really happening, what is all that is happening. Only indirectly could he show people what really is and by guiding them practically help them experience, themselves, reality, Divine Reality, True Life. In reality of course since we are talking about "One Reality", about "One Essence", Which ("falsely") is experienced as "many" there is no difference between the All and each separate being. But because people already feel "separated", trapped in duality, it is easier to talk to people "individually" and refer to them themselves, to their special presence in life, to what they themselves experience and can to assimilate, to understand. So, instead of talking about the Divine Essence, the Essence of the Soul in general (which is the same) we are talking about the Soul of everyone for what everyone feels they are, for what everyone experiences. In this way Jesus could, in his conversations, avoid abstract descriptions and theorizing and show directly, practically and in a natural way what man is, what he lives, what he can live, opening the Way to the Real Life.

What is man? this particular person? each of us? Apparently man himself is aware of himself as a Presence, as something that perceives, that is aware first of all of self and environment and then of everything that happens, of thought, feelings, activities, bodily experiences, "contacts" with the outside world. So, how can we or should we perceive ourselves? Obviously to really know something we have to have direct contact with it. The Presence must itself, within itself, directly feel what it is (and not indirectly, through the intellect or through information from outside). This direct contact with the self is a completely natural process and can be characterized as "insight" (the vision of the inner, the essence, directly and not the "vision" of an object). This special action where we turn inward, inwardly explores our very Essence. Thus, man perceives himself directly, of course, as a Presence (in theological language we call this Soul, in the language of psychology we call it Consciousness) and this Presence is here, "operating" in a body.

But what is man, after all? One can be self-aware in many ways, depending on how and to what depth one investigates one's own Presence, one's relationships with the body. When one turns inwards, enhancing the "Sense of Presence", one realizes that it is a Soul that is "connected" (in some way) to the body. When one is "typically present," absorbed in the outside, in external activity (in thought, in the senses, in the external world), one perceives oneself more as a "psycho-body" that is, as an entity that has some higher mental qualities but is in complete union with the body.

Jesus knew that all the states we experience are real, but the True State is the State of Complete Freedom that we experience when we rise to God, when we become One with God. In other words, the Essence, the Presence (the Soul, the Consciousness) can be Purely Spiritual, be Heavenly and Objective Essence (in relation to the false subject), or be soul and body connected. Jesus Himself defines the Nature of the Soul as Spiritual Substance, "Spirit", Spirit of Life, in his conversation with Nicodemus. "Truly I tell you, unless one is born of water and the Spirit, he cannot enter the kingdom of God. That which is born of the flesh is flesh, and that which is born of the Spirit is spirit; do not marvel that they said to you, behold you are born from above;  the spirit breathes wherever it wants, and you hear its voice, but you do not see whence it comes and where it goes; so is he who is born of the Spirit".

After all, what is the Teaching of Jesus? What did he especially teach his brothers? in the wider circle? in the circle of 12? in the circle of 3? to John, his beloved brother? Jesus guided (personally each) the people who were close to him to realize what they really are (as Presence, Soul, Consciousness), how to free themselves from delusions or attachments to lower states, how to rise to the Real Nature of the Soul (expanding the inner awareness) and to Unite with the Father (as far as they were able to do so).

The Secret that Jesus was practically revealing, what anyone could do and see for himself, is that the Soul (What We Really Are) reveals itself as a "different" Essence, depending on the "content", depending on our action. When one is turned (or turned) down (out) the Soul is darkened by "connection" with the body and external activities. When one turns upward (inward) the Soul is freed by abandoning external activity and rises to its own Essence, which is Pure of content and in its ultimate state reflects the Divine Reality. In other words, Jesus was explaining to his brothers not only the secrets of prayer and the secret "alteration" of the Soul, but he was showing practically that Ascension to God, Union with God, Entry into the Divine Kingdom, is not a matter of knowledge or practice of prayer, is primarily a matter of moral action. He who regards God as the Precious (as in the parables) abandons everything and rises naturally to God. On the contrary, he who thinks that his life on earth is more important finds thousands of excuses to stay attached to the world. But as Jesus Himself said, whoever loses his life in the world will find the True Life and whoever gains life in the world has already lost the most important loss, he has lost his Soul.

We finally see that the Circle that Jesus had created it was not just a group of people discussing even religious or theological matters but a secret group of initiates who worked together, prayed the right way, experienced Contact with God and had experiences beyond the experiences of ordinary people. This Esoteric Tradition was continued by the most beloved brothers of Jesus, by word of mouth. The Gospels (even the Gospel of John which is considered the most internal gospel) simply allude to these very important internal matters and yet remain on an external level.

From all Jesus' teaching it appears that "That" we experience as God is the Unique Essence, the Absolute Reality, the True Life. The Soul experiences this Reality as Absolute Freedom, Absolute Unity, beyond all "separation", as an Invincible Power that dissolves every barrier, every "distinction", spreading the Light of One Reality everywhere. Every delusion, every illusory impression that there is a separate reality in the phenomena dissolves and everything is bathed in the Light of Divine Awareness. So, from the point of view of the Soul, that which expresses the very Essence of the Soul, the Action that leads to Freedom Within God, the Liberating Power that one can use to ascend to God is Love, the Action that frees from separations , the Spirit of Oneness, the Light of One Reality, the Life of One Essence. That is why the Evangelist defines God as Love. "Beloved, let us love one another, for love is from God, and everyone who loves is born of God and comes to know God; He who does not love does not know God, for God is love" (I John: 4, 7 -8).

The Commandment of Love (to which Jesus often refers in John) is the New Commandment that does not abolish the old commandment of the Law, to love God with all your might. "And you shall love the Lord your God with all your heart and with all your soul and with all your strength, (Deuteronomy: 6, 5). He "internalizes" it by turning it into Moral Responsibility. Behold, says Jesus, the Kingdom of Heaven is Here, Within You. You can turn inward and experience Direct Contact with God, or you can scatter out into the world and be consumed in external activities. And it is precisely this Moral Responsibility and Decision of each that He "judges" people, no one else.

Ultimately, however, man, all men, even when you bring them in front of their responsibilities, when you reveal to them that they themselves decide about their lives, about their "fate", even then they remain insensitive, blind and deaf. They look and do not see, they hear and do not understand. Who was troubled by the work and actions of Jesus? who saw who understood?

Ultimately, perhaps the history of humanity, on earth, as perceived from above, is completely different from what people know, from what people imagine, from what people understand And maybe all that people consider important and precious to have no value from the point of view of eternity. Real Life has nothing to do with what people live, what they experience. There is a secret evolution of humanity that remains unknown to humans. And Jesus, his Action and his True Church have nothing to do with what people know, what people say about him. This is their "fairy tale".

Ιησούς: Η Διδασκαλία, ο Νόμος, η Εντολή κι ο άνθρωπος

Όταν ο Ιησούς λέει "εγώ και ο πατήρ εν εσμέν" (Ιωάννης: 10,30), ή ότι είναι στους Κόλπους του Πατέρα, ή ότι εξήλθε από τον Πατέρα για να έρθει στο κόσμο, όταν μιλάει για τον Ουρανό και τον κόσμο, το Άνω (Άνωθεν) και το κάτω, το βασίλειο το δικό του (στους ουρανούς) και τον κόσμο, το Φως και το σκοτάδι, ή διαχωρίζει το εκ Θεού από το εκ του κόσμου, προφανώς αναφέρεται σε καταστάσεις (ή εμπειρίες) που δεν βιώνει ο συνηθισμένος άνθρωπος. Πως μπορούμε λοιπόν να κατανοήσουμε (κι όχι να "ερμηνεύσουμε) τα λόγια του Ιησού;

Ο συνηθισμένος άνθρωπος που λειτουργεί με την διανόηση (μέσα στην δυαδικότητα και τον διαχωρισμό) εξαντικειμενοποιεί τα πάντα (όντα, καταστάσεις, πράγματα). Αδυνατώντας να συλλάβει ότι ο Ιησούς μιλάει για Αντικειμενικές Καταστάσεις της Ψυχής, θεωρεί τον Ιησού (που βιώνει τη Ένωση με τον Θεό) σαν υπερφυσικό ον  και όσα λέει έξω από τη δική του δυνατότητα (κι εμπειρία). Κι έτσι χτίζει μια ολόκληρη μυθολογία γύρω από τον Θεό, τον Υιό του Θεού, τον Ουρανό, τον κόσμο και τον άνθρωπο, κλπ. Αλλά η χριστιανική μυθολογία δεν περιγράφει την πραγματικότητα, περιγράφει όσα φαντάζονται οι άνθρωποι (θεολόγοι κι απλοί χριστιανοί) για την πραγματικότητα.

Ποια είναι όμως η αλήθεια; Όταν ο Ιησούς λέει "εγώ και ο πατήρ εν εσμέν" δηλώνει άμεσα ότι "βρίσκεται" στους Κόλπους του Πατέρα πέραν της Δημιουργίας. Ταυτόχρονα όμως αυτός ο παράξενος άνθρωπος (του οποίου γνωρίζουμε και τον τόπο καταγωγής, και τους δικούς του και την ζωή του) είναι εδώ, ολοζώντανος, με σώμα, μέσα στην Δημιουργία, μπροστά στους συγχρόνους του. Τι ακριβώς συμβαίνει; Ο Ιησούς Βιώνει μια Μοναδική Πραγματικότητα που τα Περιλαμβάνει όλα. Βρίσκεται ταυτόχρονα έξω από την Δημιουργία και παράλληλα "λειτουργεί" μέσα της. Προφανώς για τον Ιησού δεν υπάρχει έξω και μέσα, δεν βιώνει τέτοιους διαχωρισμούς (γιατί η Συνείδησή του δεν υπόκειται σε τέτοιους "περιορισμούς"). Ενώ Είναι Ελεύθερος από την Δημιουργία ταυτόχρονα ενεργεί μέσα στα φαινόμενα. Για αυτόν η Πραγματικότητα είναι Ενιαία, ταυτόχρονα Υπερβατική και ταυτόχρονα περιλαμβάνουσα τα φαινόμενα. Για τους ανθρώπους όμως που ζουν "μέσα στην Δημιουργία" υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στο Εκτός της Δημιουργίας και εντός της Δημιουργίας (λόγω των "περιορισμών" της συνείδησής τους).

Στη πραγματικότητα (για τον Ιησού) η "είσοδος" στην Δημιουργία και η "έξοδος" από την Δημιουργία αντιμετωπίζεται σαν "συνειδησιακό γεγονός". Δεν υπάρχει παρά μονάχα η Παγκόσμια Πραγματικότητα του Θεού κι όλα αυτά που εμφανίζονται σαν φαινόμενα υπάρχουν και λειτουργούν μέσα στη "Σκέψη του Θεού", σαν αντιληπτικά, συνειδησιακά γεγονότα, αδημιούργητα στην πραγματικότητα, αν δώσουμε στην λέξη δημιουργία ένα κυριολεκτικό απόλυτο νόημα, σαν κάτι που "γίνεται" έξω από τον Θεό, έξω από την Άκτιστη Ουσία, σαν "κτιστή δημιουργία", ξεχωριστή από τον Θεό. Στην πραγματικότητα αυτή την αντίληψη έχουν όσοι βιώνουν τον "διαχωρισμό" και με την διανόησή τους εξαντικειμενοποιούν τα πάντα. Η "είσοδος" στην Δημιουργία βιώνεται από τον Ιησού (κι όποιον έχει ανάλογη εμπειρία)  όχι σαν μετάβαση σε κάποια "αντικειμενική" εκτός του Θεού Δημιουργία αλλά σαν "είσοδος" στην "Σκέψη του Θεού", στο "Περιεχόμενο" της "Σκέψης" Του. Με άλλα λόγια η "είσοδος" δεν περιγράφει μια πραγματική μετάβαση κάπου αλλού (εκτός Θεού)  αλλά την "μεταβολή" που γίνεται μέσα στην Συνείδηση για να "δεχθεί", να "αποδεχθεί" μέσα σε όλα αυτά σαν να είναι πραγματικά, αντικειμενικά κι εκτός Θεού. Θέλουμε να πούμε, με πιο απλά λόγια ότι όλα όσα εμφανίζονται σαν "φαινόμενα" δεν είναι παρά "αντιλήψεις", "εμπειρίες", "ενέργειες", "συμπαγή φαινόμενα" που η αγνοούσα συνείδηση του ανθρώπου (ο "συγχυσμένος νους" του ανθρώπου) τα αντιμετωπίζει σαν "αντικειμενικά". Μιλώντας στην σύγχρονη γλώσσα περιγράφουμε την είσοδο σε ένα νοητικής υφής κόσμο, σε μια εικονική πραγματικότητα (που ο περιορισμένος νους των ανθρώπων "πείθεται" ότι είναι αληθινά). Με το ίδιο νόημα η "έξοδος" από τη Δημιουργία σημαίνει την απαλλαγή της συνείδησης από τη αυταπάτη ότι όλα αυτά που συμβαίνουν είναι έξω από τον Θεό, κάπου αλλού, σε ένα "αντικειμενικό" κόσμο. Το Άκτιστο και το κτιστό  δεν είναι πραγματικότητες αλλά εμπειρίες της Συνείδησης. Στη πραγματικότητα υπάρχει μόνο η Θεία Πραγματικότητα. Υπάρχει από Μόνη της, Μόνη της. Όλα η δήθεν δημιουργία δεν είναι παρά ένα "όνειρο" (μια σχετική πραγματικότητα). Έχει τεράστια σημασία να το "κατανοήσουμε" όλο αυτό. Γιατί α όλα βρίσκονται και γίνονται Εντός του Θεού τότε όλα είναι "υπό Έλεγχο". Σε μια αντικειμενική εκτός του Θεού δημιουργία τα πράγματα γίνονται προβληματικά κι η "σωτηρία" είναι αμφίβολη.

Ασφαλώς το να μιλά ο Ιησούς για όσα συμβαίνουν πραγματικά ήταν πολύ δύσκολο. Ο ίδιος ο Ιησούς στην πολύ σημαντική του συνομιλία με τον Νικόδημο λέει "ει τα επίγεια είπον υμίν και ου πιστεύετε, πως εάν είπω υμίν τα επουράνια πιστεύσετε"; (Ιωάννης: 3, 12). Υπάρχουν πάρα πολλά που ο Ιησούς δεν μπορεί να κοινοποιήσει γιατί οι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να κατανοήσουν. "Έτι πολλά έχω λέγειν υμίν, αλλ' ου δύνασθε βαστάζειν άρτι" (Ιωάννης: 16, 12). Ακόμα και σήμερα είναι πολύ δύσκολο οι άνθρωποι να συνειδητοποιήσουν ότι όλη η Πραγματικότητα που περιγράφει ο Ιησούς κι ο Ιωάννης κι οι άλλοι μυστικοί είναι η Πραγματικότητα που Συμβαίνει Μέσα μας, Μέσα στη Ψυχή, Μέσα στην Θεία Ουσία, Μέσα στον Θεό. Νομίζουν ότι όλα αυτά, Θεός, δημιουργία, κόσμοι, γεγονότα κι εμπειρίες είναι "αντικειμενικά", κάπου έξω, ενώ όλα αυτά δεν είναι παρά η δική τους "ερμηνεία" για όσα συμβαίνουν.

Ασφαλώς ο Ιησούς δεν θα μπορούσε να εξηγήσει στους ανθρώπους το τι πραγματικά συμβαίνει, τι είναι όλα αυτά που συμβαίνουν. Μονάχα έμμεσα θα μπορούσε να δείξει στους ανθρώπους αυτό που είναι πραγματικά και καθοδηγώντας τους πρακτικά να τους βοηθήσει να βιώσουν, αυτοί οι ίδιοι, τη πραγματικότητα, την Θεία Πραγματικότητα, την Αληθινή Ζωή. Στη πραγματικότητα βέβαια επειδή μιλάμε για "Μία Πραγματικότητα", για "Μία Ουσία", η Οποία ("ψευδώς") βιώνεται σαν "πολλά" δεν υπάρχει καμιά διαφορά ανάμεσα στο Όλο και το καθένα ξεχωριστό ον. Επειδή όμως οι άνθρωποι νοιώθουν ήδη "διαχωρισμένοι", εγκλωβισμένοι μέσα στην δυαδικότητα, είναι πιο εύκολο να μιλήσεις στους ανθρώπους "ατομικά" και να αναφερθείς σε αυτούς τους ίδιους, στην ιδιαίτερη παρουσία τους μέσα στην ζωή, σε αυτό που οι ίδιοι βιώνουν και μπορούν να αφομοιώσουν, να κατανοήσουν. Έτσι αντί να μιλάμε για την Θεία Ουσία, την Ουσία της Ψυχής γενικά (που είναι το ίδιο) μιλάμε για την Ψυχή του καθενός για αυτό που ο καθένας νοιώθει ότι είναι, για αυτό που ο καθένας βιώνει. Με αυτόν τον τρόπο ο Ιησούς μπορούσε, στις συνομιλίες του, να αποφύγει τις αφηρημένες περιγραφές και τις θεωριτικολογίες  και να δείξει άμεσα, πρακτικά και με φυσικό τρόπο αυτό που είναι ο άνθρωπος, αυτό που ζει, αυτό που μπορεί να ζήσει, ανοίγοντας τη Οδό προς τη Αληθινή Ζωή.

Τι είναι ο άνθρωπος; ο συγκεκριμένος άνθρωπος; ο καθένας μας; Προφανώς ο ίδιος ο άνθρωπος συνειδητοποιεί τον εαυτό του σαν Παρουσία, σαν κάτι που αντιλαμβάνεται, που έχει επίγνωση καταρχήν του εαυτού και του περιβάλλοντος και μετά όλων όσων συμβαίνουν, της σκέψης, των συναισθημάτων, των δραστηριοτήτων, των σωματικών εμπειριών, των "επαφών" με τον εξωτερικό κόσμο. Έτσι, πως μπορούμε ή πως πρέπει να αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας; Προφανώς για να γνωρίσουμε κάτι πραγματικά πρέπει να έχουμε άμεση επαφή μαζί του. Η Παρουσία πρέπει αυτή η ίδια, μέσα της, να νοιώσει άμεσα αυτό που είναι (κι όχι έμμεσα, μέσω της διανόησης ή μέσω πληροφοριών από έξω). Αυτή η άμεση επαφή με τον εαυτό είναι μια τελείως φυσική διεργασία και μπορεί να χαρακτηριστεί σαν "ενόραση" (η όραση του έσω, της ουσίας, άμεσα κι όχι η "όραση" ενός αντικειμένου). Αυτή η ειδική δράση όπου στρεφόμαστε έσω, στον εαυτό διερευνά την ίδια την Ουσία μας. Έτσι ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται άμεσα, φυσικά, τον εαυτό του σαν Παρουσία (στη θεολογική γλώσσα αυτό το ονομάζουμε Ψυχή, στη γλώσσα της ψυχολογίας το ονομάζουμε Συνείδηση) κι αυτή η Παρουσία είναι εδώ, "λειτουργεί" μέσα σε ένα σώμα.

Τελικά όμως τι είναι ο άνθρωπος; Κάποιος μπορεί να έχει επίγνωση του εαυτού του με πολλούς τρόπους, ανάλογα με το πως και σε τι βάθος ερευνά τη ίδια τη Παρουσία του, τις σχέσεις με το σώμα. Όταν κάποιος στρέφεται έσω, ενισχύοντας την "Αίσθηση της Παρουσίας", αντιλαμβάνεται ότι είναι Ψυχή που "συνδέεται" (με κάποιο τρόπο) με το σώμα. Όταν κάποιος είναι "τυπικά παρών", απορροφημένος στο έξω, στη εξωτερική δραστηριότητα (στη σκέψη, στις αισθήσεις, στον εξωτερικό κόσμο) αντιλαμβάνεται περισσότερο τον εαυτό σαν "ψυχόσωμα", δηλαδή σαν οντότητα που έχει κάποιες ανώτερες ψυχικές ιδιότητες αλλά είναι σε πλήρη ένωση με το σώμα.

Ο Ιησούς γνώριζε ότι όλες οι καταστάσεις που βιώνουμε είναι πραγματικές αλλά η Αληθινή Κατάσταση είναι η Κατάσταση της Πλήρους Ελευθερίας που βιώνουμε όταν ανυψωνόμαστε ως τον Θεό, όταν γινόμαστε Ένα με τον Θεό. Με άλλα λόγια η Ουσία, η Παρουσία (Η Ψυχή, η Συνείδηση) μπορεί να είναι Καθαρά Πνευματική, να είναι Ουράνια και Αντικειμενική Ουσία(σε σχέση με το ψευδές υποκείμενο), ή να είναι ψυχή και σώμα συνδεδεμένα. Ο Ίδιος ο Ιησούς ορίζει τη Φύση της Ψυχής σαν Πνευματική Ουσία, "Πνεύμα", Πνεύμα Ζωής, στην συζήτησή του με τον Νικόδημο. "Αμὴν αμὴν λέγω σοι, εὰν μη τις γεννηθεί εξ ύδατος και Πνεύματος, ου δύναται εισελθείν εις την βασιλείαν τυῦ Θεοῦ. το γεγεννημένον εκ της σαρκὸς σάρξ ἐστι, και το γεγεννημένον εκ του Πνεύματος πνεύμά ἐστι.  μη θαυμάσεις ότι είπόν σοι, δει υμάς γεννηθήναι άνωθεν.   το πνεύμα όπου θέλει πνει, και την φωνὴν αυτού ακούεις, αλλ' ουκ οίδας πόθεν έρχεται και που υπάγει· ούτως εστὶ πας ο γεγεννημένος εκ του Πνεύματος".

Τελικά ποια είναι η Διδασκαλία του Ιησού; Τι δίδασκε ιδιαίτερα στους αδελφούς του; στον ευρύτερο κύκλο; στον κύκλο των 12; στον κύκλο των 3; στον Ιωάννη, τον αγαπημένο του αδελφό; Ο Ιησούς καθοδηγούσε (προσωπικά τον καθένα) τους ανθρώπους που ήταν κοντά του να αντιληφθούν τι είναι πραγματικά (σαν Παρουσία, Ψυχή, Συνείδηση), πως να απελευθερωθούν από αυταπάτες ή προσκολλήσεις σε κατώτερες καταστάσεις, πως να ανυψωθούν στην Πραγματική Φύση της Ψυχής (διευρύνοντας τη εσωτερική επίγνωση) και να Ενωθούν με τον Πατέρα (στον βαθμό που μπορούσαν να το κάνουν.

Το Μυστικό που αποκάλυπτε πρακτικά ο Ιησούς, αυτό που μπορούσε ο καθένας να κάνει και να διαπιστώσει, αυτός ο ίδιος ότι συμβαίνει, είναι ότι η Ψυχή (Αυτό που Είμαστε Πραγματικά) αποκαλύπτεται σαν μια Ουσία "διαφορετική", ανάλογα με το "περιεχόμενο", ανάλογα με την δράση μας. Όταν κάποιος είναι στραμμένος (ή στρέφεται)  κάτω (έξω) η Ψυχή σκοτεινιάζει από την "σύνδεση" με το σώμα και τις εξωτερικές δραστηριότητες. Όταν κάποιος στρέφεται άνω (έσω) η Ψυχή απελευθερώνεται εγκαταλείποντας την εξωτερική δραστηριότητα κι ανυψώνεται στην Ίδια την Ουσία της, που είναι Καθαρή από περιεχόμενο και στη ύστατη κατάστασή της αντανακλά την Θεία Πραγματικότητα. Με άλλα λόγια ο Ιησούς εξηγούσε στους αδελφούς του όχι μόνο τα μυστικά της προσευχής και την μυστική "αλλοίωση" της Ψυχής αλλά έδειχνε πρακτικά ότι η Ανύψωση στο Θεό, η Ένωση με τον Θεό, η Είσοδος στο Θείο Βασίλειο, δεν είναι θέμα γνώσης ή πρακτικής εξάσκησης της προσευχής, είναι κυρίως θέμα ηθικής δράσης. Αυτός που θεωρεί τον Θεό σαν το Πολύτιμο (όπως στις παραβολές) εγκαταλείπει τα πάντα κι ανυψώνεται φυσικά προς τον Θεό. Αντίθετα αυτός που νομίζει ότι η ζωή του στην γη είναι πιο σημαντική βρίσκει χιλιάδες δικαιολογίες για να μένει προσκολλημένος στον κόσμο. Αλλά όπως είπε ο Ίδιος ο Ιησούς όποιος χάσει τη ζωή του στον κόσμο θα βρει τη Αληθινή Ζωή κι όποιος κερδίσει την ζωή στον κόσμο έχει ήδη τη σημαντικότερη απώλεια, έχει χάσει την Ψυχή του.

Βλέπουμε τελικά πως ο Κύκλος που είχε δημιουργήσει ο Ιησού δεν ήταν απλά μια ομάδα ανθρώπων που συζητούσε έστω θρησκευτικά ή θεολογικά θέματα αλλά μια μυστική ομάδα μυημένων που εργάζονταν μαζί, προσεύχονταν με τον ορθό τρόπο, βίωναν την Επαφή με τον Θεό κι είχαν εμπειρίες πέρα από τις εμπειρίες των συνηθισμένων ανθρώπων. Αυτή η Εσωτερική Παράδοση συνεχίστηκε από τους πιο αγαπημένους αδελφούς του Ιησού, από στόμα σε στόμα. Τα Ευαγγέλια (ακόμα και το Ευαγγέλιο του Ιωάννη που θεωρείται το πιο εσωτερικό ευαγγέλιο) απλά κάνουν νύξεις για αυτά τα πολύ σημαντικά εσωτερικά θέματα και πάντως παραμένουν σε ένα επίπεδο εξωτερικό.

Από όλη τη διδασκαλία του Ιησού φαίνεται ότι "Αυτό" που βιώνουμε σαν Θεό είναι η Μοναδική Ουσία, η Απόλυτη Πραγματικότητα, η Αληθινή Ζωή. Η Ψυχή βιώνει αυτήν την Πραγματικότητα σαν Απόλυτη Ελευθερία, Απόλυτη Ενότητα, πέρα από κάθε "διαχωρισμό", σαν μια Δύναμη Ακατανίκητη που διαλύει κάθε εμπόδιο, κάθε "διάκριση", σκορπίζοντας το Φως της Μιας Πραγματικότητας παντού. Κάθε αυταπάτη, κάθε απατηλή εντύπωση ότι υπάρχει μια ξεχωριστή πραγματικότητα στα φαινόμενα διαλύεται κι όλα λούζονται στο Φως της Θείας Επίγνωσης. Έτσι από την άποψη της Ψυχής, αυτό που εκφράζει τη ίδια την Ουσία της Ψυχής, η Δράση που οδηγεί στην Ελευθερία Μέσα στον Θεό, η Απελευθερωτική Δύναμη που μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει για να ανυψωθεί στον Θεό είναι η Αγάπη, η Δράση που ελευθερώνει από διαχωρισμούς, το Πνεύμα της Ενότητας, το Φως της Μιας Πραγματικότητας, η Ζωή της Μιας Ουσίας. Για αυτό ο Ευαγγελιστής ορίζει τον Θεό σαν Αγάπη. "Αγαπητοί, αγαπῶμεν αλλήλους, ότι η αγάπη εκ του Θεού έστι, και πας ο αγαπών εκ του Θεού γεγέννηται και γινώσκει τον Θεόν. ο μη αγαπών ουκ έγνω τον Θεόν, ότι ο Θεὸς αγάπη εστίν", (Α' Ιωάννου: 4, 7-8).

Η Εντολή της Αγάπης (στην οποία ο Ιησούς αναφέρεται συχνά μέσα στον Ιωάννη) είναι η Νέα Εντολή που δεν καταργεί την παλιά εντολή του Νόμου, να αγαπάς τον Θεό με όλες σου τις δυνάμεις. "Και θέλεις αγαπά Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της δυνάμεώς σου, (Δευτερονόμιο: 6, 5). Την "εσωτερικοποιεί" μεταβάλλοντάς την σε Ηθική Ευθύνη. Ιδού, λέει ο Ιησούς, η Βασιλεία των Ουρανών είναι Εδώ, Μέσα σας. Μπορείτε να στραφείτε έσω και να βιώσετε τη Άμεση Επαφή με τον Θεό ή μπορείτε να σκορπίζεστε έξω στον κόσμο και να καταναλώνεστε σε εξωτερικές δραστηριότητες. Κι είναι ακριβώς αυτή η Ηθική Ευθύνη κι η Απόφαση του καθενός που "κρίνει" τους ανθρώπους, κανένας άλλος.

Τελικά όμως ο άνθρωπος, όλοι οι άνθρωποι, ακόμα κι όταν τους φέρνεις μπροστά στις ευθύνες τους, όταν τους αποκαλύπτεις ότι αυτοί οι ίδιοι αποφασίζουν για την ζωή τους, για τη "μοίρα" τους, ακόμα και τότε παραμένουν αναίσθητοι, τυφλοί και κουφοί. Κοιτάζουν και δεν βλέπουν, ακούνε και δεν κατανοούν. Ποιος προβληματίστηκε από το έργο και τις πράξεις του Ιησού; ποιος είδε; ποιος κατανόησε;

Τελικά ίσως η ιστορία της ανθρωπότητας, στη γη, έτσι όπως γίνεται αντιληπτή από ψηλά να είναι τελείως διαφορετική από αυτό που γνωρίζουν οι άνθρωποι, από αυτό που φαντάζονται οι άνθρωποι, από αυτό που κατανοούν οι άνθρωποι Κι ίσως όλα αυτά που οι άνθρωποι θεωρούν σημαντικά και πολύτιμα να μην έχουν καμιά αξία από τη άποψη της αιωνιότητας. Η Αληθινή Ζωή δεν έχει καμία σχέση με όσα ζουν, όσα βιώνουν όσα έχουν εμπειρία οι άνθρωποι. Υπάρχει μια μυστική  εξέλιξη της ανθρωπότητας που παραμένει άγνωστη στους ανθρώπους. Κι ο Ιησούς, η Δράση του κι η Αληθινή Εκκλησία του δεν έχει καμία σχέση με όσα γνωρίζουν οι άνθρωποι, όσα λένε οι άνθρωποι για αυτόν. Αυτό είναι το δικό τους "παραμύθι".

 

 

 

 

 

 

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

TAOΪSM / "Tao Te Ching" Commentaries

TAOΪSM / "Tao Te Ching" Commentaries
Chapter 19. The Sacred Return: A Mystical Journey to the Primordial Root
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

BUDDHISM /"Dammapada" Commentaries

BUDDHISM /"Dammapada" Commentaries
Chapter 19. The Just
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

VEDANTA / "Viveka Chudamani, by Adi Sankaracharya" Commentaries

VEDANTA / "Viveka Chudamani, by Adi Sankaracharya" Commentaries
5. The Foundational Virtues on the Path to Brahman
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

KRISHNA (9ος, 8ος αιώνας π.Χ.) / "Bhagavad Gita" Commentaries

KRISHNA (9ος, 8ος αιώνας π.Χ.) / "Bhagavad Gita" Commentaries
1.2. The Sacred Threshold: A Mystical Contemplation on the Despondency of Arjuna: Chapter II — The Trembling of the Bow
Monday, 9 March, 2026

1.2. The Sacred Threshold: A Mystical Contemplation on the Despondency of Arjuna

 

Chapter II — The Trembling of the Bow

 

"My limbs fail and my mouth is parched, my body quivers and my hair stands on end."

— Bhagavad Gita, 1.29

I. The Warrior at the Edge

When Arjuna stands in that divine chariot, poised between the two assembled armies at Kurukshetra, he stands not merely in a geographic or military position — he stands at the precise center of a cosmic drama that has been unfolding since consciousness first became aware of itself. He is the archer supreme, the wielder of Gandiva, that celestial bow gifted by Agni himself and capable of devastating entire armies with the speed of the wind. He is the third Pandava, beloved of the gods, trained in the celestial weapons by Indra himself. He is, by every outward measure, the embodiment of what a warrior is and must be. And yet it is precisely here, in this moment of supreme readiness, that the warrior becomes something else — something the epic's outer narrative does not know how to name, something the mystical reading alone can fully honor.

He asks Krishna to drive the chariot between the two armies. The request seems tactical at first — the warrior surveying the field before battle, the archer measuring the range between himself and his targets. But the mystic hears a different resonance in this request. It is the soul asking to be brought to the threshold, asking to see clearly and completely the full weight of what it is about to do. There is in this a quality of courage that is rarely acknowledged — the courage not to act, but to look. To stand, fully present, in the terrible clarity of what one's choices actually mean.

II. What the Eyes Reveal

And so he looks. And what he sees undoes him entirely.

The armies arrayed before him are not strangers. They are not the faceless masses of an enemy host. They are — and this is the heart of the mystery — his people. On the side of the Kauravas, he sees Bheeshma, the grand patriarch, the man whose silver beard is the color of all the winters Arjuna has ever lived through, whose blessing has been the shelter over his entire boyhood. He sees Drona, the teacher, the man in whose eyes the young Arjuna first saw the reflection of his own potential, who drew out of that gifted child the warrior the world has come to know. He sees Kripa and Salya and Jayadratha and a hundred others — cousins, uncles, kinsmen, companions — all arrayed now in the terrible symmetry of war, all prepared to die or to kill, and he, Arjuna, is the instrument by which so many of them will be struck down.

The Gita tells us that in this moment, Arjuna is overwhelmed by compassion — the Sanskrit word is karuna, which carries within it overtones of sorrow, tenderness, and the ache of a heart that cannot bear the weight of what it perceives. This karuna is not sentimentality. It is not cowardice dressed in the language of feeling. It is the natural response of a soul that has not yet been taught to see through the surfaces of things to the eternal truth beneath. It is the grief of a consciousness still operating within the framework of attachment — the belief that what we love can be lost, that what we are is bound up with the forms in which we find our beloveds, that the end of a body is the end of a soul.

III. The Physiology of Transformation

What follows is one of the most remarkable passages in all of world literature, remarkable not for its philosophy — that comes later — but for its extraordinary physical honesty. Arjuna does not maintain the composed dignity of a hero confronting an impossible situation. He falls apart. His body becomes the language of his interior crisis, and the Gita records this dissolution with a fidelity that feels less like epic convention and more like a direct transcript of spiritual emergency.

His limbs tremble. The great bow Gandiva — that magnificent instrument of his glory and identity, the physical emblem of everything he has been and done — slips from his fingers. His skin burns as though with fever. His hair stands on end. His mouth dries. His body will not obey him. He who has faced demon-kings and celestial opponents without flinching finds himself helpless before the faces of his own beloved.

The mystical traditions have long understood that the body is not separate from the soul's journey — it is the soul's journey made flesh, made palpable, made visible to the world. When the inner ground shifts, the body knows it first. The yogic traditions speak of kriyas — spontaneous physical responses to the movement of spiritual energy — trembling, heat, altered breathing, the sensation of electricity moving through the limbs. The Christian mystical tradition records in its saints the stigmata, the raptures, the levitations — all ways in which the body testifies to what the soul is undergoing. What Arjuna experiences in this moment is no less than this: the body bearing witness to the soul's collision with a reality larger than it has been equipped to hold.

The bow slipping from his hands is perhaps the most symbolically potent detail in the entire first chapter. Gandiva is not merely a weapon — it is Arjuna's identity. The warrior is the one who draws the bow. When the bow falls, the warrior falls. The self that has organized its entire existence around a particular function — around being the best, being the instrument of dharmic victory, being the one who can do what no one else can — finds that self suddenly impossible to sustain. The hands that have held the bow through ten thousand trials cannot hold it now. Not because the hands have weakened, but because something deeper than the hands has given way.

IV. The Sacred Dissolution of Identity

In the language of mystical theology, what Arjuna undergoes in this moment is the beginning of what the great medieval Christian mystic Meister Eckhart called Abgeschiedenheit — detachment, or more precisely, the stripping away of all that is not the essential self. The Sufi traditions speak of fana, annihilation, the necessary dissolution of the ego-constructed self as a precondition for the encounter with the divine. The Hindu tradition knows this process as the burning away of the impurities of ego in the fire of tapas, spiritual discipline, or — as here — in the equally purifying fire of overwhelming crisis.

The identity that Arjuna has built over a lifetime is extraordinarily robust. He is not a man of small self-conception. He is a hero in the full mythological sense — a figure whose excellence partakes of the divine, whose deeds have altered the shape of the world. And yet it is precisely the magnitude of his constructed self, the height and glory of the Arjuna-identity, that makes its dissolution so seismic. Small selves fall quietly. The collapse of a great soul shakes the earth.

When he sinks onto the seat of his chariot, unable to stand, unable to fight, unwilling to act — this sinking is a form of truth-telling that his previous life has never required of him. The warrior's life is organized around forward motion, decisive action, the conquest of opposition. Now, for the first time, Arjuna moves in a different direction entirely: inward. Downward. Into the darkness that has always been there, beneath the gleaming surface of his heroic identity, waiting for exactly this moment of extremity to make itself known.

V. The Question That Cannot Be Avoided

Arjuna speaks to Krishna, and his words cascade in a great torrent of despair and confusion. He speaks of kinsmen, of traditions, of the women left behind when warriors die, of the disruption of family rites and ancestral prayers. He speaks — and here the contemporary reader must listen with particular care — of the pollution of kingdoms and the destruction of families, by which he means something far deeper than social convention. He means the dissolution of the web of relationship and meaning that gives human existence its context, its purpose, its sense of being held within something larger than the isolated individual.

But beneath all these specific arguments, beneath the careful enumeration of social and religious consequences, there throbs a single question — the question that has been present in every human consciousness that has ever grown honest enough to ask it: What is this for? What is any of this for? If I must destroy what I love in order to preserve what I love, what exactly is it that I am preserving? If victory means the death of teachers and grandfathers and beloved cousins, what precisely has been won?

This is not a question born of weakness or confusion, though it arises in a moment of crisis. It is the most serious question a human soul can ask. It is the question that stands behind every great spiritual tradition's central teaching — the question that Buddhism answers with the teaching of impermanence and non-attachment, that Christianity answers with the paradox of losing life to find it, that Vedanta answers with the revelation that the self one fears to lose was never the real self to begin with. Arjuna, in his despondency, has stumbled to the very threshold of the tradition's deepest wisdom — and he has arrived there not through study or discipline but through the irresistible pressure of lived experience pressing him, at last, to his knees.

VI. The Mercy Hidden in Collapse

There is a teaching in the Zen tradition that speaks of the great doubt — the moment when the practitioner's ordinary understanding finally and completely fails, when the frameworks by which the mind has organized reality are revealed as insufficient, when the student realizes, in the full weight of that word, that they do not know. This great doubt is not a problem to be solved. It is a threshold to be crossed. It is the necessary preliminary to genuine understanding — not the understanding that is constructed from concepts and accumulated over years of study, but the understanding that arises when the conceptual mind has exhausted itself and something older and deeper becomes audible.

Arjuna, at this moment, has arrived at his great doubt. The bow — that instrument of certainty, of directed power, of knowing exactly what one is doing and why — has fallen. And in the silence that opens in the wake of its falling, something is made possible that was impossible before. Not immediately — the teaching of the Gita is not given in a single instant of shock, but over the long patient unfolding of eighteen chapters, through which Krishna meets Arjuna exactly where he is and leads him, by graduated degrees, from collapse to comprehension. But the collapse is the condition of the comprehension. The silence created by the fallen bow is the silence into which the divine voice can finally speak and be heard.

The mystic sees in this collapse not a failure but a gift — and moreover, a gift that Arjuna did not choose, could not have chosen, but received by the sheer grace of his own humanity, his own capacity for love. It is his love for Bheeshma that breaks him open. It is his love for Drona, for his cousins, for the intricate human tapestry of his world, that strips from his hands the instrument of his power. Love, in the mystical vision, is always the agent of transformation — not the comfortable, confirming love that says yes to all we already are, but the costly, shattering love that cracks the shell of the self and lets the light in.

And so when the Gita's opening chapter is read with full attention, it reveals itself not as a prelude to something greater but as a complete spiritual event in its own right — a full and sufficient account of the soul's first surrender. Every subsequent teaching of the Gita is present, in seed form, in this single image: the warrior, the fallen bow, the grief that is also love, the chariot poised between two worlds, and, quietly present at the center, the divine companion who holds the reins and waits for the question to become complete.

VII. Between the Armies, Between Two Selves

The two armies facing each other across the field of Kurukshetra have, by the time Arjuna's bow falls, become something more than military formations. They have become the two aspects of a divided self — the self that knows its duty and the self that cannot perform it; the self that understands the eternal and the self that is entangled in the temporal; the self that, as Krishna will later teach, is immortal and indestructible, and the self that identifies with the body and clings to the forms it loves.

Arjuna stands in the chariot between these armies as the contemplative stands in meditation between the thinking mind and the witnessing awareness — caught in that liminal space where the ordinary self has been suspended but the deeper self has not yet fully declared itself. It is the bardo of human consciousness, the transitional state between one mode of being and another. And as in all genuine liminal states, it is characterized by disorientation, by the loss of familiar coordinates, by the dissolution of the certainties that have until now made coherent action possible.

This is why the mystic has always found in Arjuna's despondency not an embarrassment to be explained away but a mirror to be contemplated. Every soul that has ever pursued genuine transformation has known this moment — this specific quality of darkness, this exact species of grief that cannot be consoled because it is not asking for consolation. It is asking for truth. It is asking, from the deepest place in a human being that is capable of asking anything, for the one answer that the world's consolations cannot provide.

And in the sacred economy of the Gita, the answer is already present. It has been present from the beginning. It rides in the chariot beside the grief, holds the reins with patient hands, and waits — as the divine always waits, with a patience that encompasses all of time — for the silence that follows the last argument, the stillness that follows the exhaustion of all strategies, the open and empty moment when the soul, having at last relinquished its bow, turns to the one who has always been beside it and asks: Teach me. I do not know. I am yours. Teach me what is real.

 

Το Ιερό Κατώφλι: Μια Μυστική Στοχαστική Προσέγγιση στην Απελπισία του Αρτζούνα

 

Κεφάλαιο ΙΙ — Το Τρέμουλο του Τόξου

 

«Τα μέλη μου λυγίζουν και το στόμα μου στεγνώνει, το σώμα μου τρέμει και οι τρίχες μου ορθώνονται.»

— Μπαγκαβάτ Γκίτα, 1.29

 

I. Ο Πολεμιστής στο Χείλος

 

Όταν ο Αρτζούνα στέκεται σε εκείνο το θεϊκό άρμα, έτοιμος ανάμεσα στους δύο παραταγμένους στρατούς στο Κουρουκσέτρα, δεν βρίσκεται απλώς σε μια γεωγραφική ή στρατιωτική θέση — στέκεται ακριβώς στο κέντρο ενός κοσμικού δράματος που ξετυλίγεται από τότε που η συνείδηση έγινε για πρώτη φορά ενήμερη του εαυτού της. Είναι ο υπέρτατος τοξότης, ο κάτοχος του Γκάντιβα, εκείνου του ουράνιου τόξου που του δόθηκε από τον ίδιο τον Αγνί και μπορεί να καταστρέψει ολόκληρους στρατούς με την ταχύτητα του ανέμου. Είναι ο τρίτος Πάνταβα, αγαπημένος των θεών, εκπαιδευμένος στα ουράνια όπλα από τον ίδιο τον Ίντρα. Είναι, με κάθε εξωτερικό μέτρο, η ενσάρκωση αυτού που πρέπει να είναι ένας πολεμιστής. Και όμως, ακριβώς εδώ, σε αυτή τη στιγμή της απόλυτης ετοιμότητας, ο πολεμιστής γίνεται κάτι άλλο — κάτι που η εξωτερική αφήγηση του έπους δεν ξέρει πώς να ονομάσει, κάτι που μόνο η μυστική ανάγνωση μπορεί να τιμήσει πλήρως.

 

Ζητάει από τον Κρίσνα να οδηγήσει το άρμα ανάμεσα στους δύο στρατούς. Το αίτημα φαίνεται τακτικό στην αρχή — ο πολεμιστής εξετάζει το πεδίο πριν τη μάχη, ο τοξότης μετράει την απόσταση ανάμεσα σε αυτόν και τους στόχους του. Όμως ο μύστης ακούει μια διαφορετική αντήχηση σε αυτό το αίτημα. Είναι η ψυχή που ζητά να οδηγηθεί στο κατώφλι, που ζητά να δει καθαρά και ολοκληρωμένα όλο το βάρος αυτού που πρόκειται να κάνει. Υπάρχει εδώ μια ποιότητα θάρρους που σπάνια αναγνωρίζεται — το θάρρος όχι να δράσει, αλλά να κοιτάξει. Να σταθεί, πλήρως παρών, στη φοβερή διαύγεια του τι σημαίνουν πραγματικά οι επιλογές του.

 

II. Τι Αποκαλύπτουν τα Μάτια

 

Και έτσι κοιτάζει. Και αυτό που βλέπει τον αποσυνθέτει ολοκληρωτικά.

 

Οι στρατοί που παρατάσσονται μπροστά του δεν είναι ξένοι. Δεν είναι άβουλες μάζες ενός εχθρικού στρατού. Είναι — και αυτό είναι η καρδιά του μυστηρίου — ο δικός του λαός. Από την πλευρά των Καουράβα, βλέπει τον Μπχίσμα, τον μεγάλο πατριάρχη, τον άνδρα του οποίου η ασημένια γενειάδα έχει το χρώμα όλων των χειμώνων που έχει ζήσει ποτέ ο Αρτζούνα, του οποίου η ευλογία υπήρξε η στέγη σε όλη την παιδική του ηλικία. Βλέπει τον Ντρόνα, τον δάσκαλο, τον άνδρα στα μάτια του οποίου ο νεαρός Αρτζούνα είδε για πρώτη φορά την αντανάκλαση του δικού του δυναμικού, που έβγαλε από εκείνο το προικισμένο παιδί τον πολεμιστή που γνώρισε ο κόσμος. Βλέπει τον Κρίπα και τον Σάλια και τον Τζαγιαντράθα και εκατό άλλους — ξαδέρφους, θείους, συγγενείς, συντρόφους — όλους παρατεταγμένους τώρα στη φοβερή συμμετρία του πολέμου, όλους έτοιμους να πεθάνουν ή να σκοτώσουν, και αυτός, ο Αρτζούνα, είναι το όργανο με το οποίο τόσοι από αυτούς θα χτυπηθούν.

 

Η Γκίτα μας λέει ότι σε αυτή τη στιγμή ο Αρτζούνα κατακλύζεται από συμπόνια — η σανσκριτική λέξη είναι καρούνα, που φέρει μέσα της αποχρώσεις θλίψης, τρυφερότητας και του πόνου μιας καρδιάς που δεν μπορεί να αντέξει το βάρος αυτού που αντιλαμβάνεται. Αυτή η καρούνα δεν είναι συναισθηματισμός. Δεν είναι δειλία ντυμένη με τη γλώσσα του συναισθήματος. Είναι η φυσική απόκριση μιας ψυχής που δεν έχει ακόμα διδαχθεί να βλέπει πέρα από τις επιφάνειες των πραγμάτων στην αιώνια αλήθεια από κάτω. Είναι η θλίψη μιας συνείδησης που λειτουργεί ακόμα μέσα στο πλαίσιο της προσκόλλησης — την πίστη ότι ό,τι αγαπάμε μπορεί να χαθεί, ότι αυτό που είμαστε συνδέεται με τις μορφές στις οποίες βρίσκουμε τους αγαπημένους μας, ότι το τέλος ενός σώματος είναι το τέλος μιας ψυχής.

 

III. Η Φυσιολογία της Μεταμόρφωσης

 

Αυτό που ακολουθεί είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα αποσπάσματα σε όλη την παγκόσμια λογοτεχνία, αξιοσημείωτο όχι για τη φιλοσοφία του — αυτή έρχεται αργότερα — αλλά για την εξαιρετική φυσική του ειλικρίνεια. Ο Αρτζούνα δεν διατηρεί την ήρεμη αξιοπρέπεια ενός ήρωα που αντιμετωπίζει μια αδύνατη κατάσταση. Διαλύεται. Το σώμα του γίνεται η γλώσσα της εσωτερικής του κρίσης, και η Γκίτα καταγράφει αυτή τη διάλυση με μια πιστότητα που μοιάζει λιγότερο με επική σύμβαση και περισσότερο με άμεση μεταγραφή πνευματικής έκτακτης ανάγκης.

 

Τα μέλη του τρέμουν. Το μεγάλο τόξο Γκάντιβα — εκείνο το μεγαλοπρεπές όργανο της δόξας και της ταυτότητάς του, το φυσικό έμβλημα όλων όσων υπήρξε και έκανε — γλιστράει από τα δάχτυλά του. Το δέρμα του καίει σαν να έχει πυρετό. Οι τρίχες του ορθώνονται. Το στόμα του στεγνώνει. Το σώμα του δεν υπακούει. Αυτός που αντιμετώπισε βασιλιάδες-δαίμονες και ουράνιους αντιπάλους χωρίς να διστάσει, βρίσκεται τώρα ανήμπορος μπροστά στα πρόσωπα των δικών του αγαπημένων.

 

Οι μυστικές παραδόσεις έχουν από καιρό κατανοήσει ότι το σώμα δεν είναι ξεχωριστό από το ταξίδι της ψυχής — είναι το ταξίδι της ψυχής που γίνεται σάρκα, που γίνεται αισθητό, ορατό στον κόσμο. Όταν το εσωτερικό έδαφος μετατοπίζεται, το σώμα το γνωρίζει πρώτο. Οι γιόγκικες παραδόσεις μιλούν για κρίγια — αυθόρμητες σωματικές αντιδράσεις στην κίνηση της πνευματικής ενέργειας — τρέμουλο, θερμότητα, αλλαγμένη αναπνοή, αίσθηση ηλεκτρισμού που διαπερνά τα μέλη. Η χριστιανική μυστική παράδοση καταγράφει στους αγίους της τα στίγματα, τις εκστάσεις, τις αναλήψεις — όλα τρόποι με τους οποίους το σώμα μαρτυρεί αυτό που υφίσταται η ψυχή. Αυτό που βιώνει ο Αρτζούνα σε αυτή τη στιγμή δεν είναι λιγότερο από αυτό: το σώμα να γίνεται μάρτυρας της σύγκρουσης της ψυχής με μια πραγματικότητα μεγαλύτερη από αυτήν που ήταν εξοπλισμένη να συγκρατήσει.

 

Το τόξο που γλιστράει από τα χέρια του είναι ίσως η πιο συμβολικά δυνατή λεπτομέρεια σε ολόκληρο το πρώτο κεφάλαιο. Το Γκάντιβα δεν είναι απλώς ένα όπλο — είναι η ταυτότητα του Αρτζούνα. Ο πολεμιστής είναι αυτός που τεντώνει το τόξο. Όταν το τόξο πέφτει, ο πολεμιστής πέφτει. Ο εαυτός που οργάνωσε όλη του την ύπαρξη γύρω από μια συγκεκριμένη λειτουργία — γύρω από το να είναι ο καλύτερος, το όργανο της νίκης του ντάρμα, αυτός που μπορεί να κάνει αυτό που κανείς άλλος δεν μπορεί — βρίσκει ξαφνικά αυτόν τον εαυτό αδύνατο να διατηρηθεί. Τα χέρια που κράτησαν το τόξο σε δέκα χιλιάδες δοκιμασίες δεν μπορούν να το κρατήσουν τώρα. Όχι επειδή τα χέρια αδυνάτισαν, αλλά επειδή κάτι βαθύτερο από τα χέρια έσπασε.

 

IV. Η Ιερή Διάλυση της Ταυτότητας

 

Στη γλώσσα της μυστικής θεολογίας, αυτό που υφίσταται ο Αρτζούνα αυτή τη στιγμή είναι η αρχή αυτού που ο μεγάλος μεσαιωνικός χριστιανός μύστης Μάιστερ Έκχαρτ ονόμασε Abgeschiedenheit — απομάκρυνση, ή πιο ακριβώς, η απογύμνωση από όλα όσα δεν αποτελούν το ουσιώδες Εαυτό. Οι σουφικές παραδόσεις μιλούν για fana, την αφανισμό, την αναγκαία διάλυση του εγω-κτισμένου εαυτού ως προϋπόθεση για τη συνάντηση με το θείο. Η ινδουιστική παράδοση γνωρίζει αυτή τη διαδικασία ως το κάψιμο των ακαθαρσιών του εγώ στη φωτιά του tapas, της πνευματικής πειθαρχίας, ή —όπως εδώ— στην εξίσου εξαγνιστική φωτιά της συντριπτικής κρίσης.

 

Η ταυτότητα που έχει χτίσει ο Αρτζούνα σε όλη του τη ζωή είναι εξαιρετικά στιβαρή. Δεν είναι άνθρωπος μικρής αυτοαντίληψης. Είναι ήρωας με την πλήρη μυθολογική έννοια — μια μορφή της οποίας η αριστεία μετέχει του θείου, των οποίων οι πράξεις έχουν αλλάξει το σχήμα του κόσμου. Και όμως, ακριβώς το μέγεθος του κτισμένου του εαυτού, το ύψος και η δόξα της ταυτότητας-Αρτζούνα, κάνει τη διάλυσή της τόσο σεισμική. Οι μικροί εαυτοί πέφτουν ήσυχα. Η κατάρρευση μιας μεγάλης ψυχής σείει τη γη.

 

Όταν βυθίζεται στο κάθισμα του άρματός του, ανίκανος να σταθεί, ανίκανος να πολεμήσει, απρόθυμος να δράσει — αυτή η βύθιση είναι μια μορφή αλήθειας που η προηγούμενη ζωή του ποτέ δεν του είχε ζητήσει. Η ζωή του πολεμιστή οργανώνεται γύρω από την κίνηση προς τα εμπρός, την αποφασιστική δράση, την κατάκτηση της αντίστασης. Τώρα, για πρώτη φορά, ο Αρτζούνα κινείται προς εντελώς διαφορετική κατεύθυνση: προς τα μέσα. Προς τα κάτω. Στο σκοτάδι που υπήρχε πάντα εκεί, κάτω από την αστραφτερή επιφάνεια της ηρωικής του ταυτότητας, περιμένοντας ακριβώς αυτή τη στιγμή ακρότητας για να αποκαλυφθεί.

 

V. Η Ερώτηση που Δεν Μπορεί να Αποφευχθεί

 

Ο Αρτζούνα μιλάει στον Κρίσνα, και τα λόγια του ξεχύνονται σαν μεγάλος χείμαρρος απόγνωσης και σύγχυσης. Μιλάει για συγγενείς, για παραδόσεις, για τις γυναίκες που μένουν πίσω όταν πεθαίνουν οι πολεμιστές, για τη διατάραξη των οικογενειακών τελετουργιών και των προγονικών προσευχών. Μιλάει — και εδώ ο σύγχρονος αναγνώστης πρέπει να ακούσει με ιδιαίτερη προσοχή — για τη μόλυνση των βασιλείων και την καταστροφή των οικογενειών, με την οποία εννοεί κάτι πολύ βαθύτερο από κοινωνικές συμβάσεις. Εννοεί τη διάλυση του ιστού των σχέσεων και του νοήματος που δίνει στην ανθρώπινη ύπαρξη το πλαίσιο, τον σκοπό, την αίσθηση ότι κρατιέται μέσα σε κάτι μεγαλύτερο από το απομονωμένο άτομο.

 

Όμως κάτω από όλα αυτά τα συγκεκριμένα επιχειρήματα, κάτω από την προσεκτική απαρίθμηση των κοινωνικών και θρησκευτικών συνεπειών, πάλλεται μια μοναδική ερώτηση — η ερώτηση που έχει υπάρξει σε κάθε ανθρώπινη συνείδηση που έγινε ποτέ αρκετά ειλικρινής για να τη θέσει: Για τι είναι όλα αυτά; Για τι είναι οτιδήποτε από αυτά; Αν πρέπει να καταστρέψω αυτό που αγαπώ για να διατηρήσω αυτό που αγαπώ, τι ακριβώς είναι αυτό που διατηρώ; Αν η νίκη σημαίνει τον θάνατο δασκάλων και παππούδων και αγαπημένων ξαδέρφων, τι ακριβώς έχει κερδηθεί;

 

Αυτή δεν είναι ερώτηση που γεννιέται από αδυναμία ή σύγχυση, παρόλο που αναδύεται σε στιγμή κρίσης. Είναι η πιο σοβαρή ερώτηση που μπορεί να θέσει μια ανθρώπινη ψυχή. Είναι η ερώτηση που στέκεται πίσω από την κεντρική διδασκαλία κάθε μεγάλης πνευματικής παράδοσης — η ερώτηση που ο Βουδισμός απαντά με τη διδασκαλία της ατέλειας και της μη-προσκόλλησης, που ο Χριστιανισμός απαντά με το παράδοξο του να χάνεις τη ζωή για να τη βρεις, που η Βεδάντα απαντά με την αποκάλυψη ότι ο εαυτός που φοβάσαι να χάσεις ποτέ δεν ήταν ο πραγματικός εαυτός εξαρχής. Ο Αρτζούνα, στην απελπισία του, έχει φτάσει στο ίδιο το κατώφλι της βαθύτερης σοφίας της παράδοσης — και έφτασε εκεί όχι μέσω μελέτης ή πειθαρχίας αλλά μέσω της ακαταμάχητης πίεσης της βιωμένης εμπειρίας που τον πιέζει, επιτέλους, στα γόνατα.

 

VI. Το Έλεος που Κρύβεται στην Κατάρρευση

 

Υπάρχει μια διδασκαλία στη Ζεν παράδοση που μιλάει για τη μεγάλη αμφιβολία — τη στιγμή που η συνηθισμένη κατανόηση του ασκούμενου αποτυγχάνει τελικά και ολοκληρωτικά, όταν τα πλαίσια με τα οποία ο νους οργάνωνε την πραγματικότητα αποκαλύπτονται ανεπαρκή, όταν ο μαθητής συνειδητοποιεί, με όλο το βάρος αυτής της λέξης, ότι δεν γνωρίζει. Αυτή η μεγάλη αμφιβολία δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση. Είναι κατώφλι προς διάβαση. Είναι η αναγκαία προκαταρκτική φάση για την γνήσια κατανόηση — όχι την κατανόηση που κατασκευάζεται από έννοιες και συσσωρεύεται επί χρόνια μελέτης, αλλά την κατανόηση που αναδύεται όταν ο εννοιολογικός νους έχει εξαντληθεί και κάτι παλαιότερο και βαθύτερο γίνεται ακουστό.

 

Ο Αρτζούνα, αυτή τη στιγμή, έχει φτάσει στη δική του μεγάλη αμφιβολία. Το τόξο — εκείνο το όργανο της βεβαιότητας, της κατευθυνόμενης δύναμης, της ακριβούς γνώσης του τι κάνει και γιατί — έχει πέσει. Και στη σιωπή που ανοίγει μετά την πτώση του, γίνεται δυνατό κάτι που πριν ήταν αδύνατο. Όχι αμέσως — η διδασκαλία της Γκίτα δεν δίνεται σε μια μοναδική στιγμή σοκ, αλλά μέσα από την μακρά υπομονετική ξετύλιξη δεκαοκτώ κεφαλαίων, μέσα από τα οποία ο Κρίσνα συναντά τον Αρτζούνα ακριβώς εκεί που βρίσκεται και τον οδηγεί, βαθμίδα-βαθμίδα, από την κατάρρευση στην κατανόηση. Όμως η κατάρρευση είναι η προϋπόθεση της κατανόησης. Η σιωπή που δημιουργείται από το πεσμένο τόξο είναι η σιωπή μέσα στην οποία η θεϊκή φωνή μπορεί επιτέλους να μιλήσει και να ακουστεί.

 

Ο μύστης βλέπει σε αυτή την κατάρρευση όχι αποτυχία αλλά δώρο — και μάλιστα δώρο που ο Αρτζούνα δεν το επέλεξε, δεν μπορούσε να το επιλέξει, αλλά το έλαβε χάρη στη δική του ανθρωπιά, στη δική του ικανότητα για αγάπη. Είναι η αγάπη του για τον Μπχίσμα που τον σπάει. Είναι η αγάπη του για τον Ντρόνα, για τους ξαδέρφους του, για τον περίπλοκο ανθρώπινο ιστό του κόσμου του, που του αφαιρεί από τα χέρια το όργανο της δύναμής του. Η αγάπη, στη μυστική όραση, είναι πάντα ο παράγοντας της μεταμόρφωσης — όχι η άνετη, επιβεβαιωτική αγάπη που λέει ναι σε όλα όσα ήδη είμαστε, αλλά η δαπανηρή, συντριπτική αγάπη που σπάει το κέλυφος του εαυτού και αφήνει το φως να μπει.

 

VII. Ανάμεσα στους Στρατούς, Ανάμεσα σε Δύο Εαυτούς

 

Οι δύο στρατοί που αντιμετωπίζονται πέρα από το πεδίο του Κουρουκσέτρα έχουν, τη στιγμή που πέφτει το τόξο του Αρτζούνα, γίνει κάτι περισσότερο από στρατιωτικές παρατάξεις. Έχουν γίνει οι δύο όψεις ενός διχασμένου εαυτού — ο εαυτός που γνωρίζει το καθήκον του και ο εαυτός που δεν μπορεί να το εκτελέσει· ο εαυτός που κατανοεί το αιώνιο και ο εαυτός που είναι μπλεγμένος στο χρονικό· ο εαυτός που, όπως θα διδάξει αργότερα ο Κρίσνα, είναι αθάνατος και άφθαρτος, και ο εαυτός που ταυτίζεται με το σώμα και προσκολλάται στις μορφές που αγαπά.

 

Ο Αρτζούνα στέκεται στο άρμα ανάμεσα σε αυτούς τους στρατούς όπως ο στοχαστής στέκεται στη διαλογιστική κατάσταση ανάμεσα στη σκεπτόμενη διάνοια και στη μαρτυρούσα επίγνωση — παγιδευμένος σε αυτόν τον λιμινικό χώρο όπου ο συνηθισμένος εαυτός έχει ανασταλεί αλλά ο βαθύτερος εαυτός δεν έχει ακόμα πλήρως δηλωθεί. Είναι το bardo της ανθρώπινης συνείδησης, η μεταβατική κατάσταση ανάμεσα σε έναν τρόπο ύπαρξης και σε έναν άλλο. Και όπως σε όλες τις γνήσιες λιμινικές καταστάσεις, χαρακτηρίζεται από αποπροσανατολισμό, από την απώλεια των οικείων συντεταγμένων, από τη διάλυση των βεβαιοτήτων που μέχρι τώρα έκαναν δυνατή τη συνεκτική δράση.

 

Αυτός είναι ο λόγος που ο μύστης έχει πάντα βρει στην απελπισία του Αρτζούνα όχι μια ντροπή που πρέπει να εξηγηθεί μακριά, αλλά έναν καθρέφτη προς στοχασμό. Κάθε ψυχή που έχει ποτέ επιδιώξει γνήσια μεταμόρφωση έχει γνωρίσει αυτή τη στιγμή — αυτή την ειδική ποιότητα σκοταδιού, αυτό το ακριβές είδος θλίψης που δεν μπορεί να παρηγορηθεί επειδή δεν ζητά παρηγοριά. Ζητά αλήθεια. Ζητά, από τον βαθύτερο τόπο ενός ανθρώπινου όντος που είναι ικανός να ζητήσει οτιδήποτε, την μία απάντηση που οι παρηγοριές του κόσμου δεν μπορούν να δώσουν.

 

Και στην ιερή οικονομία της Γκίτα, η απάντηση είναι ήδη παρούσα. Ήταν παρούσα από την αρχή. Ταξιδεύει στο άρμα δίπλα στη θλίψη, κρατά τα ηνία με υπομονετικά χέρια και περιμένει — όπως πάντα περιμένει το θείο, με μια υπομονή που περιλαμβάνει όλο τον χρόνο — τη σιωπή που ακολουθεί το τελευταίο επιχείρημα, την ηρεμία που ακολουθεί την εξάντληση όλων των στρατηγικών, την ανοιχτή και κενή στιγμή όταν η ψυχή, έχοντας επιτέλους αφήσει το τόξο της, στρέφεται προς αυτόν που πάντα ήταν δίπλα της και ρωτά: Δίδαξέ με. Δεν γνωρίζω. Είμαι δικός σου. Δίδαξέ με τι είναι πραγματικό.


 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

jKRISHNAMURTI / "The Only Revolution" Commentaries

jKRISHNAMURTI / "The Only Revolution" Commentaries
California: 4. The Mystery Beyond Memory: A Journey Into Timeless Meditation
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

RELIGION / Religions Commentaries

RELIGION / Religions Commentaries
19. The Mirror of Eternity: A Meditation on Enlightenment as Unbounded Perception
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Quotes

Constantinos’s quotes


"A "Soul" that out of ignorance keeps making mistakes is like a wounded bird with helpless wings that cannot fly high in the sky."— Constantinos Prokopiou

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Copyright

Copyright © Esoterism Academy 2010-2026. All Rights Reserved .

Intellectual property rights


The entire content of our website, including, but not limited to, texts, news, graphics, photographs, diagrams, illustrations, services provided and generally any kind of files, is subject to intellectual property (copyright) and is governed by the national and international provisions on Intellectual Property, with the exception of the expressly recognized rights of third parties.
Therefore, it is expressly prohibited to reproduce, republish, copy, store, sell, transmit, distribute, publish, perform, "download", translate, modify in any way, in part or in summary, without the express prior written consent of the Foundation. It is known that in case the Foundation consents, the applicant is obliged to explicitly refer via links (hyperlinks) to the relevant content of the Foundation's website. This obligation of the applicant exists even if it is not explicitly stated in the written consent of the Foundation.
Exceptionally, it is permitted to individually store and copy parts of the content on a simple personal computer for strictly personal use (private study or research, educational purposes), without the intention of commercial or other exploitation and always under the condition of indicating the source of its origin, without this in any way implies a grant of intellectual property rights.
It is also permitted to republish material for purposes of promoting the events and activities of the Foundation, provided that the source is mentioned and that no intellectual property rights are infringed, no trademarks are modified, altered or deleted.
Everything else that is included on the electronic pages of our website and constitutes registered trademarks and intellectual property products of third parties is their own sphere of responsibility and has nothing to do with the website of the Foundation.

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας

Το σύνολο του περιεχομένου του Δικτυακού μας τόπου, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, των κειμένων, ειδήσεων, γραφικών, φωτογραφιών, σχεδιαγραμμάτων, απεικονίσεων, παρεχόμενων υπηρεσιών και γενικά κάθε είδους αρχείων, αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) και διέπεται από τις εθνικές και διεθνείς διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με εξαίρεση τα ρητώς αναγνωρισμένα δικαιώματα τρίτων.

Συνεπώς, απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, «λήψη» (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά η περιληπτικά χωρίς τη ρητή προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος. Γίνεται γνωστό ότι σε περίπτωση κατά την οποία το Ίδρυμα συναινέσει, ο αιτών υποχρεούται για την ρητή παραπομπή μέσω συνδέσμων (hyperlinks) στο σχετικό περιεχόμενο του Δικτυακού τόπου του Ιδρύματος. Η υποχρέωση αυτή του αιτούντος υφίσταται ακόμα και αν δεν αναγραφεί ρητά στην έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος.

Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η μεμονωμένη αποθήκευση και αντιγραφή τμημάτων του περιεχομένου σε απλό προσωπικό υπολογιστή για αυστηρά προσωπική χρήση (ιδιωτική μελέτη ή έρευνα, εκπαιδευτικούς σκοπούς), χωρίς πρόθεση εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης και πάντα υπό την προϋπόθεση της αναγραφής της πηγής προέλευσής του, χωρίς αυτό να σημαίνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επίσης, επιτρέπεται η αναδημοσίευση υλικού για λόγους προβολής των γεγονότων και δραστηριοτήτων του Ιδρύματος, με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή και δεν θα θίγονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δεν θα τροποποιούνται, αλλοιώνονται ή διαγράφονται εμπορικά σήματα.

Ό,τι άλλο περιλαμβάνεται στις ηλεκτρονικές σελίδες του Δικτυακού μας τόπου και αποτελεί κατοχυρωμένα σήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων ανάγεται στη δική τους σφαίρα ευθύνης και ουδόλως έχει να κάνει με τον Δικτυακό τόπο του Ιδρύματος.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~