Saturday, June 22, 2024

Objective Consciousness

The Internal Contemplation

Consciousness is the ultimate mystery of existence. Consciousness manifests, emerges, appears, as Perception. It is Perception. And this is a first differentiation that leads to manifestation, to creation. Perception in its physical manifestation is without content. Otherwise, there is a perception of emptiness, an Awareness without attributes. And this is the second differentiation which constitutes the Basis, the background of creation. This Base supports all manifestations and phenomena of existence that appear.

On a more "outer" plane of view the state of emptiness is the Night of Existence (in the Orphic Tradition). It is the Great Mother of Creation (in Indian Mythology) who embraces all. It is the Wider of the Heavens (of the mysteries in Christianity).

This State in an inversion of view can be positively seen as the All that creates everything. It is the Sun of Creation. It is the Phanes of the Orphics, is the Ishvara of Indian Tradition, is the Logos of the Heavens in Christianity.

The State of All is One Open Ocean of Awareness, Sense of Existence, without other qualities. It is the Great Subject which has Objective Status, Content and Behavior. The Differentiation of the Subject leads to the limited subject, to individuality.

The Mechanism that leads from the Universal Subject to the individual is natural, simple and known. Perception has the natural ability, potentiality, to capture naturally, unhindered, without alteration. And this leads to an objective perception. It can just as naturally "interfere" with the processes of conception, in various ways. And this leads from the objective perception, that is always the basis of perceptual action, to a subjective consideration.

Thus, the Greater Subject, which has an objective nature and behavior, leads (by its "differentiation") to the emergence of the limited subject and the individual subject. Perception, always, in all Fields of Manifestation that emerges, operates on an objective basis that is differentiated into subjective considerations. It is precisely these subjective considerations that form the cores of individual existence, and it is these individual existences that manifest in the lower worlds (mental and astral) and are embodied in the material world.

Perception always operates on both an objective basis and a subjective dimension (which is a variation of the objective basis of perception). Embodied Consciousness has by nature the ability to perceive (first) objectively and (then) subjectively. Even the intellect works in the same way. There is objective observation and understanding. And there is subjective consideration and thought. And the senses work that way. In vision, for example, there is general vision (to see) and focused vision (to look).

…

From the beginning of life all creatures on the planet had a unique problem, survival. They had to give it all their attention. Man inherited (from his pre-human and human ancestors) this tendency to shape natural objective perception into a subjective and personal view of reality, in order to be able not only to perceive the environment according to his needs, but also to adapt his action to survive. This is not simply a tendency of man as a species. Humans since the dawn of humanity have understood that they must live in groups. From the beginning, man was born and lived in a society (with any organization). The society, which wanted to preserve itself as a society and as individuals, not only adopted the subjective view of life, as a way of perception, but also always codified it, according to the needs, in "rules" of coexistence and passed it on to the next generations inside, from initiation, education, training and pedagogy. Thus, for thousands of years man has been learning a way of perception, he has been taught how to perceive and what to perceive. Man in all societies is an image of society. And humans, for thousands of years now, have lived as members of their group (which may include many groups).

People are brought up in societies and always follow the "standards" of society. Times change, morals and attitudes change. People who move from old mindsets to new kinds of "perception" think they are evolving, progressing, or freeing themselves from old biases. In reality they are still controlled and directed by society to the new standards. They simply change their "position" in the "prison" of society. They don't go anywhere else.

With the turn of the millennium, Western societies (mainly) have changed morals. There is a general deprecation of everything, a profound breakdown and behaviors that were not tolerated in previous decades. Modern civilized Europeans and Americans think they are freeing themselves from the moral bonds of the past. In fact, they simply adopt the new "standards" imposed on them by those who direct the societies. People have always been herds and always manipulative and directed. Thus, there are few who are in the world but are not of the world.

…

Embodied Consciousness always operates on an objective basis of perception which it shapes according to its understanding. This understanding of life comes from natural possibilities, from upbringing in society, from personal needs and experiences, and from the specific environment. Thus, Consciousness works subjectively, life is always personal and action always particular.

On a practical level, what are the functions we do that embody physical objective perception?

1) We simplify and select information according to our needs and interests. Not only do we give our own interpretation to things (according to our ideological construct) but we prefer and reject situations, people, events and things.

2) We connect our personal states (and our physical states) with the environment. Our actions are planned, guided, organized. Thus, personal needs (and interests) are coordinated with the external world.

3) We set priorities for action with personal criteria. Survival, safety, hunger, health and pain, relationships, social connections, are factors that affect us.

4) We always adjust the information according to our stored knowledge and understanding. We change individual perceptions but hardly change mentality.

Everything we do, we don't always do it right. We often exaggerate the personal element, operate without logical and objective criteria and often without social responsibility and sensitivity. We operate too subjectively. We have a lot of ego. And this is how problems arise both on a social level and on a personal level.

We can fix the situation: The only way is to become more objective, less subjective. This means returning to the Eternal Ancient Values. Truth, Justice, Unity (fellowship of souls and love) and all that arises from the Core Values. Who will do it?

In the Esoteric Tradition (and in the individual religious traditions) the Goal is to go beyond the subjective, to Objective Non-Dual Consciousness. Thus, Consciousness can Emerge into Reality, Freedom (from all limitations), Wholeness (i.e. the Oneness of all).

The means used here are Immobility (on all levels), Renunciation (of limitations), Withdrawal (from all external functions).

The Inner Freedom thus realized Expands Awareness, Illuminates Action and Guides Life on the right path.

The Absolute Definition of Meditation (or Prayer or Spiritual Action) is Stillness. Immobility in the body, Quiet in the senses, Silence in the thought process, Elimination of the ego.

The "New Consciousness" that emerges Experiences Reality, Perceives correctly, Acts when it should, in the right direction. It is a model of life. This is the Enlightened Man. One who has completed his destiny in the Worlds of Form and can, Free, Ascend to the Higher Heavens where is the Real Abode of beings. In the Gulfs of the All, in the All, in the Whole, in the Eternal Mystery of Consciousness (which men call God).

The Religious Approach

For decades now, serious scientists, physiologists-psychologists (who also hold university seats and), who deal with the phenomenon of "awareness" (of consciousness), have established, in principle, the following simple...

The output system of the brain-consciousness (outgoing), affects the input system (incoming): the brain-consciousness is able to "choose its stimuli"...

Do you understand what this means? That the awareness of ordinary man is a "construction"... Consciousness does not coldly "photograph" the physical world, but intervenes in the process of intake, selecting, emphasizing, rejecting, categorizing, composing based on imprinted models, etc., etc. ...

I mean? The awareness we have is constantly shaped, constantly constructed, completely subjective... (Everyone "lives" in his own world...)...

But by doing experiments, the same scientists, with people who were meditating (Christians who were praying, Zen masters who were meditating, yogis who were in samadhi, etc.), found (besides the fact that not everyone's brain was operating at the B frequency of the ordinary human, but at a lower frequency A), the following remarkable…

These people through meditation reached a state of consciousness where they did not interfere with the brain's afferent system (stimuli) and at the same time they all had the same response to a certain stimulus... Consciousness in this state was both empty and not: It was not engaged with its contents, it simply contained them, accepted them, nothing else... Such a consciousness was no longer subjective, like that of the ordinary man.. The only suitable term to describe such a consciousness was: "objective consciousness"...

What we "say", dear friends, is very simple... The ordinary man has an awareness that is the result of "transaction" with the environment... But the people of the world's inner tradition, both in the East and in the West, with the their practices, they reach an objective state of consciousness... The ordinary man works in thought in a state, perception, duality, opposites, subjective-objective, light-dark, up-down, etc., etc... But someone which has gone beyond subjective perception does not operate at the level of thought, but at a deeper level of awareness, at a level of unity: It perceives objectively "what is" without "commenting" it with thought and including it in the system of opposites of thought...

The detachment, then, of consciousness from its contents (whether they exist as information from the external world or not), leads to the Perception of a Universal Objective Existence, the consciousness realizes that it participates, "communicates" with a Greater Reality.. And here we enter the area of the Sanctuary..

Dear friends, there are also specific scientists who have dealt with the phenomenon of awareness in laboratories, and literature (for anyone who reads English well) and whatever you want...

You see, we cannot get lost in the labyrinths of subjective thought... We can move into an "unaffected awareness" where things are illuminated differently, and Reality is revealed to be completely different from what thought sees... We must finally get out from the cave of thought (Plato's myth of cave), outside, in the Light... And the world here is beautiful.

…

Awareness and Logical Analysis

Dear friends, allow "us" to "make" some clarifications about what we "said" in the previous publication, about the experiments of psychophysiologists, with people who were meditating...

The subjects of the experiments reached the meditative state completely spontaneously and realized a deeper awareness (which the researchers called "objective consciousness"). An atheist, without previous practical experience, could never spontaneously carry out this whole process and enter into a higher awareness. So, what did the scientists experiment with? They tried with brain-consciousness interventions to create an artificial meditative state. But this is a scientific error for the simple reason that they were "blackmailing" the brain-consciousness to experience and accept a state that it had not naturally arrived at through personal development and assimilation of experience in the various stages. The result was that, yes there was an artificial meditative state, yes there was some experience, but this brain-consciousness had no physical experience of that state, it could not "assimilate" the state... So, the quality of awareness "looked like ", but it wasn't like the awareness of those who got there naturally. From a scientific point of view, the atheist's "testimony" was useless...

But listen to the grossness of the case... There have been pseudo-scientists and marketers who have, even today, in the United States recreational clinics and centers where they induce, by machines artificial, states of meditation and "metaphysics of experience"... Of course, all this has nothing to do with the Esoteric Tradition... Just because there are idiots in the US does not mean that we are all idiots...

Then something else...

People who naturally reach (through meditative practices) a higher level of awareness, where consciousness no longer interferes, by processing, with the information system, simply experience a higher state of consciousness... and so they testify... They do not attempt to interpret anything, encode in a logical language and transmit information (They just "show")... They participate experientially in a common experience...

So, we are talking here about people who experience a non-subjective perception, and they all experience it the same... that is why we speak of "objective consciousness"... At this level of awareness they participate, simply participate, in an objective situation, in something Greater than subjective perception... There are many gradations of such awareness. Consciousnesses do not automatically become “one consciousness” with the exact same experience... This happens at much deeper levels of awareness and we cannot talk about them...

So, when we talk about "objective consciousness", about a "universal objective existence", about a "wider reality" we are talking about something that some people experience... and it is outside the system of thought that "works" with the subject-object opposites, etc...

How can a person integrate the secret experience into the system of thought that "works" with opposites?... Simply, he cannot... Within the system of thought, which is by nature subjective, it is not possible to approach of objectivity... "objective" remains a subjective, mental conception.

He who has Experience "speaks" of an Objectivity he experiences... Man without Experience "speaks" of an "objectivity" to be perceived, of a mental perception of objectivity, of "information" to be communicated to all, or some, to be understood and as long as it is agreed upon by all to be accepted as "objectivity"... They are obviously talking about different things...

The man of Experience "speaks" of something completely outside this whole system of thought...

And something about "religion". The term does not have the same meaning for all people...

For some people it is not a ready-made system of perception to be applied... This is "official" (and often "dirty") religion... Religion, true religion, is the experiential but verifiable and verifiable investigation of our True Nature... which is something far beyond conscious thought... inquiry that extends to higher levels of awareness... And the experience of all esoteric tradition in east and west shows that there are higher levels of awareness... the "enlightened" are not delusional they are not crazy either.. but above all they are not stupid…

…

Αντικειμενική Συνείδηση

Η Εσωτερική Θεώρηση

Η Συνείδηση είναι το απόλυτο μυστήριο της ύπαρξης. Η Συνείδηση εκδηλώνεται, αναδύεται, εμφανίζεται, σαν Αντίληψη. Είναι Αντίληψη. Και αυτή είναι μία πρώτη διαφοροποίηση που οδηγεί στην εκδήλωση, στην δημιουργία. Η Αντίληψη στην φυσική της εκδήλωση είναι χωρίς περιεχόμενο. Αλλιώς υπάρχει μία αντίληψη κενότητας μια Επίγνωση χωρίς ιδιότητες Και αυτή είναι η δεύτερη διαφοροποίηση που αποτελεί την Βάση το υπόβαθρο της δημιουργίας. Αυτή η Βάση υποστηρίζει όλες τις εκδηλώσεις και τα φαινόμενα ύπαρξης που εμφανίζονται.

Σε ένα πιο «εξωτερικό» πεδίο θεώρησης η κατάσταση της κενότητας είναι η Νύχτα της Ύπαρξης (στην Ορφική Παράδοση). Είναι η Μεγάλη Μητέρα της Δημιουργίας (στην Ινδική Μυθολογία) που τα αγκαλιάζει όλα. Είναι η Πλατυτέρα των Ουρανών (των μυστικών στο Χριστιανισμό).

Αυτή η Κατάσταση σε μία αντίστροφή της θεώρηση μπορεί να ιδωθεί θετικά σαν το Όλον που δημιουργεί τα πάντα. Είναι ο Ήλιος της Δημιουργίας. Είναι Ο Φάνης των Ορφικών είναι ο Ισβάρα της Ινδικής Παράδοσης είναι ο Λόγος των Ουρανών στον Χριστιανισμό.

Η Κατάστασή του Όλου είναι Ένας Ανοιχτός Ωκεανός Επίγνωσης, Αίσθησης της Ύπαρξης, χωρίς άλλες ιδιότητες. Είναι το Μεγάλο Υποκείμενο που έχει Αντικειμενική Υπόσταση, Περιεχόμενο και Συμπεριφορά. Η Διαφοροποίηση του Υποκειμένου οδηγεί στο περιορισμένο υποκείμενο, στην ατομικότητα

Ο Μηχανισμός που οδηγεί από το Παγκόσμιο Υποκείμενο στο ατομικό oν είναι φυσικός απλός και γνωστός. Η Αντίληψη έχει την φυσική δυνατότητα, ικανότητα, να συλλαμβάνει φυσικά, ανεμπόδιστα, χωρίς αλλοιώσεις. Και αυτό οδηγεί σε μία αντικειμενική αντίληψη. Μπορεί εξίσου φυσικά να «παρεμβαίνει» στις διαδικασίες της σύλληψης, με διάφορους τρόπους. Και αυτό οδηγεί από την αντικειμενική αντίληψη που αποτελεί πάντα την βάση της αντιληπτικής δράσης σε μία υποκειμενική θεώρηση.

Έτσι το Μεγάλο Υποκείμενο που έχει αντικειμενική φύση και συμπεριφορά οδηγεί (με την «διαφοροποίησή» του) στην ανάδυση του περιορισμένου υποκειμένου και στο ατομικό υποκείμενο. Η Αντίληψη, πάντα, σε όλα τα Πεδία Εκδήλωσης που αναδύονται λειτουργεί σε μία αντικειμενική βάση που διαφοροποιείται σε υποκειμενικές θεωρήσεις. Είναι αυτές ακριβώς οι υποκειμενικές θεωρήσεις που αποτελούν τους πυρήνες της ατομικής ύπαρξης και είναι αυτές οι ατομικές υπάρξεις που εκδηλώνονται στους κατώτερους κόσμους (νοητικό και αστρικό) και ενσωματώνονται στον υλικό κόσμο.

Η Αντίληψη πάντα λειτουργεί και σε αντικειμενική βάση και σε υποκειμενική διάσταση (που αποτελεί μία διαφοροποίηση της αντικειμενικής βάσης της αντίληψης). Η Ενσωματωμένη Συνείδηση έχει από την φύση της την ικανότητα να αντιλαμβάνεται (πρώτα) αντικειμενικά και (μετά) υποκειμενικά Ακόμη και η νόηση λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχει αντικειμενική παρατήρηση και κατανόηση. Και υπάρχει υποκειμενική θεώρηση και σκέψη. Και οι αισθήσεις λειτουργούν έτσι. Στην όραση, για παράδειγμα, υπάρχει η γενική όραση (βλέπω) και η εστιασμένη όραση (κοιτάζω).

…

Από την αρχή της ζωής όλα τα πλάσματα του πλανήτη είχαν ένα μοναδικό πρόβλημα, την επιβίωση. Έπρεπε να δώσουν όλη την προσοχή τους σε αυτό. Ο άνθρωπος κληρονόμησε (από τους προ-ανθρώπινους και ανθρώπινους προγόνους του) αυτή την τάση να διαμορφώνει την φυσική αντικειμενική αντίληψη σε υποκειμενική και προσωπική θεώρηση της πραγματικότητας, για να μπορέσει όχι μόνο να έχει αντίληψη του περιβάλλοντος, σύμφωνα με τις ανάγκες του, αλλά και να προσαρμόζει τη δράση του για να επιβιώσει. Αυτό δεν είναι απλά μία τάση του ανθρώπου σαν είδος. Οι άνθρωποι από την αυγή της ανθρωπότητας κατανόησαν ότι πρέπει να ζουν σε ομάδες. Εξαρχής λοιπόν ο άνθρωπος γεννιόταν και ζούσε μέσα σε μία κοινωνία (με την οποιαδήποτε οργάνωση). Η κοινωνία, που ήθελε να διατηρηθεί σαν κοινωνία και σαν άτομα, όχι μόνο υιοθέτησε την υποκειμενική θεώρηση της ζωής, σαν τρόπο αντίληψης, αλλά και την κωδικοποίησε πάντα, σύμφωνα με τις ανάγκες, σε «κανόνες» συμβίωσης και την περνούσε στις επόμενες γενιές μέσα, από την μύηση, την εκπαίδευση, την αγωγή και την παιδαγωγική. Έτσι εδώ και χιλιάδες χρόνια ο άνθρωπος μαθαίνει ένα τρόπο αντίληψης, διδάσκεται πώς να αντιλαμβάνεται και τι να αντιλαμβάνεται. Ο άνθρωπος σε όλες τις κοινωνίες είναι μία εικόνα της κοινωνίας. Και οι άνθρωποι, χιλιάδες χρόνια τώρα, ζουν σαν μέλη της ομάδας τους (που μπορεί να περιλαμβάνει πολλές ομάδες).

Οι άνθρωποι ανατρέφονται μέσα σε κοινωνίες και ακολουθούν πάντα τα «πρότυπα» της κοινωνίας Οι εποχές αλλάζουν, τα ήθη οι συμπεριφορές αλλάζουν. Οι άνθρωποι που μεταβαίνουν από την παλιά νοοτροπία στα νέα είδη «αντίληψης» νομίζουν ότι εξελίσσονται, προοδεύουν, ή απελευθερώνονται από τις παλιές προκαταλήψεις. Στην πραγματικότητα εξακολουθούν να ελέγχονται και να κατευθύνονται από την κοινωνία στα νέα πρότυπα. Απλά αλλάζουν «θέση» στην «φυλακή» της κοινωνίας. Δεν πηγαίνουν πουθενά αλλού.

Με το γύρισμα της χιλιετηρίδας οι δυτικές κοινωνίες (κατά κύριο λόγο) έχουν αλλάξει ήθη. Υπάρχει μία γενική απαξίωση των πάντων, μία βαθιά χαλάρωση των ηθών και συμπεριφορές που δεν γίνονταν ανεκτές τις προηγούμενες δεκαετίες. Οι σύγχρονοι πολιτισμένοι Ευρωπαίοι και Αμερικάνοι νομίζουν ότι απελευθερώνονται από τις ηθικές δεσμεύσεις του παρελθόντος. Στην πραγματικότητα απλά υιοθετούν τα νέα «πρότυπα» που τους επιβάλλουν αυτοί που κατευθύνουν τις κοινωνίες. Οι άνθρωποι ήταν πάντα αγέλες και πάντα χειραγωγούνταν και κατευθύνονταν. Έτσι ελάχιστοι είναι αυτοί που είναι στον κόσμο αλλά δεν είναι εκ του κόσμου.

…

Η Ενσωματωμένη Συνείδηση λειτουργεί πάντα σε μία αντικειμενική βάση αντίληψης την οποία διαμορφώνει σύμφωνα με την κατανόησή της. Αυτή η κατανόηση της ζωής προέρχεται από φυσικές δυνατότητες, από την ανατροφή μέσα στην κοινωνία, από προσωπικές ανάγκες και εμπειρίες και από το συγκεκριμένο περιβάλλον. Έτσι η Συνείδηση λειτουργεί υποκειμενικά, η ζωή είναι πάντα προσωπική και η δράση πάντα ιδιαίτερη.

Σε πρακτικό επίπεδο, ποιες είναι οι λειτουργίες που κάνουμε και προσωποποιούν την φυσική αντικειμενική αντίληψη;

1) Απλοποιούμε και επιλέγουμε τις πληροφορίες σύμφωνα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα μας. Όχι μόνο δίνουμε την δική μας ερμηνεία στα πράγματα (σύμφωνα με το ιδεολογικό μας οικοδόμημα) αλλά προτιμούμε και απορρίπτουμε καταστάσεις, ανθρώπους, γεγονότα και πράγματα.

2) Συνδέουμε τις προσωπικές καταστάσεις μας (και τις σωματικές καταστάσεις μας) με το περιβάλλον. Οι ενέργειές μας προγραμματίζονται καθοδηγούνται οργανώνονται. Έτσι οι προσωπικές ανάγκες (και ενδιαφέροντα) συντονίζονται με τον εξωτερικό κόσμο.

3) Καθορίζουμε προτεραιότητες για δράση με προσωπικά κριτήρια. Επιβίωση, ασφάλεια, πείνα υγεία και πόνος, σχέσεις, κοινωνικοί συσχετισμοί, είναι παράγοντες που μας επηρεάζουν.

4) Προσαρμόζουμε τις πληροφορίες πάντα σύμφωνα με την αποθηκευμένη γνώση και αντίληψή μας. Μετατρέπουμε επιμέρους αντιλήψεις αλλά δύσκολα αλλάζουμε νοοτροπία.

Όλα αυτά που κάνουμε δεν τα κάνουμε πάντα σωστά. Συχνά υπερβάλλουμε στο προσωπικό στοιχείο, λειτουργούμε χωρίς λογικά και αντικειμενικά κριτήρια και συχνά χωρίς κοινωνική υπευθυνότητα και ευαισθησία. Λειτουργούμε υπερβολικά υποκειμενικά. Έχουμε πολύ εγώ. Και έτσι προκύπτουν τα προβλήματα και σε κοινωνικό επίπεδο και σε προσωπικό επίπεδο.

Μπορούμε να διορθώσουμε την κατάσταση: Ο μόνος δρόμος είναι να γίνουμε πιο αντικειμενικοί, λιγότερο υποκειμενικοί. Αυτό σημαίνει να ξαναγυρίσουμε στις Αιώνιες Αρχαίες Αξίες. Αλήθεια, Δικαιοσύνη, Ενότητα (κοινωνία ψυχών και αγάπη) και όλα όσα προκύπτουν από τις Βασικές Αξίες. Ποιος θα το κάνει;

Στην Εσωτερική Παράδοση (και στις επιμέρους θρησκευτικές παραδόσεις) ο Στόχος είναι να πάμε πέρα από το υποκείμενο, στην Αντικειμενική Μη-δυαδική Συνείδηση. Έτσι η Συνείδηση μπορεί να Αναδυθεί στην Πραγματικότητα, στην Ελευθερία (από όλους τους περιορισμούς), στην Ολότητά (δηλαδή στην Ενότητα των πάντων).

Τα μέσα που χρησιμοποιούνται εδώ είναι η Ακινησία (σε όλα τα επίπεδα), η Απάρνηση (των περιορισμών), η Απόσυρση (από όλες τις εξωτερικές λειτουργίες).

Η Εσωτερική Ελευθερία που πραγματοποιείται έτσι Διευρύνει την Επίγνωση, Φωτίζει την Δράση και Καθοδηγεί τη Ζωή στον ορθό δρόμο.

Ο Απόλυτος Ορισμός του Διαλογισμού (ή της Προσευχής ή της Πνευματικής Δράσης) είναι η Ακινησία. Ακινησία στο σώμα, Ησυχία στις αισθήσεις, Σιωπή στην σκεπτοδιαδικασία, Εξάλειψη του εγώ.

Η «Νέα Συνείδηση» που αναδύεται Βιώνει την Πραγματικότητα, Αντιλαμβάνεται ορθά, Δρα όταν πρέπει, προς τη σωστή κατεύθυνση. Είναι υπόδειγμα ζωής. Αυτό είναι ο Φωτισμένος Άνθρωπος. Κάποιος που ολοκλήρωσε τον προορισμό του στους Κόσμους της Μορφής και μπορεί, Ελεύθερος, να Ανυψωθεί στους Ανωτέρους Ουρανούς όπου είναι η Πραγματική Κατοικία των όντων. Στους Κόλπους του Όλου, στο Όλον, στο Παν, στο Αιώνιο Μυστήριο της Συνείδησης (που οι άνθρωποι ονομάζουν Θεό).

Η Θρησκειολογική Ανάλυση

Δεκαετίες τώρα σοβαροί επιστήμονες φυσιολόγοι-ψυχολόγοι (που κατέχουν και πανεπιστημιακές έδρες και), που ασχολούνται με το φαινόμενο της «επίγνωσης» (της συνείδησης), έχουν διαπιστώσει, καταρχήν, το εξής απλό...

Το σύστημα εξαγωγής του εγκεφάλου-συνείδησης (απαγωγικό), επηρεάζει το σύστημα εισαγωγής (προσαγωγικό): ο εγκέφαλος-συνείδηση είναι ικανός να «εκλέγει τα ερεθίσματά του»...

Καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτό; Ότι η επίγνωση του συνηθισμένου ανθρώπου είναι «κατασκευή»... Η συνείδηση δεν «φωτογραφίζει» ψυχρά τον φυσικό κόσμο, αλλά επεμβαίνει στην διαδικασία πρόσληψης, επιλέγοντας, υπερτονίζοντας, απορρίπτοντας, κατηγοριοποιώντας, συνθέτοντας με βάση εντυπωμένα πρότυπα-μοντέλα, κλπ., κλπ...

Δηλαδή; Η επίγνωση που έχουμε διαμορφώνεται συνεχώς, κατασκευάζεται συνεχώς, είναι τελείως υποκειμενική... (Ο καθένας «ζει» στον κόσμο του...)...

Κάνοντας όμως πειράματα, οι ίδιοι επιστήμονες, με ανθρώπους που διαλογίζονταν (χριστιανούς που προσεύχονταν, δασκάλους του Ζεν που διαλογίζονταν, γιόγκι που ήταν σε σαμάντι, κλπ), διαπίστωσαν (εκτός από το γεγονός ότι, όλων ο εγκέφαλος δεν λειτουργούσε στην συχνότητα Β του συνηθισμένου ανθρώπου, αλλά σε χαμηλότερη συχνότητα Α), το εξής αξιοσημείωτο..

Αυτοί οι άνθρωποι με διαλογισμό έφταναν σε μία κατάσταση συνείδησης όπου δεν παρενέβαιναν στο σύστημα προσαγωγής του εγκεφάλου (ερεθίσματα) κι είχαν ταυτόχρονα όλοι την ίδια ανταπόκριση σε ένα συγκεκριμένο ερέθισμα... Η συνείδηση σε αυτή την κατάσταση και ήταν άδεια και δεν ήταν: Δεν ασχολιόταν με τα περιεχόμενά της, απλά τα περιείχε, τα δέχονταν, τίποτα άλλο... Μία τέτοια συνείδηση δεν ήταν πιά υποκειμενική, όπως του συνηθισμένου ανθρώπου.. Ο μόνος κατάλληλος όρος να περιγράψουν μία τέτοια συνείδηση ήταν: «αντικειμενική συνείδηση»...

Αυτό που «λέμε», αγαπητοί φίλοι, είναι πολύ απλό... Ο συνηθισμένος άνθρωπος έχει μία επίγνωση που είναι αποτέλεσμα «συναλλαγής» με το περιβάλλον... Οι άνθρωποι όμως της παγκόσμιας εσωτερικής παράδοσης, και στη ανατολή και στην δύση, με τις πρακτικές τους, φτάνουν σε μία κατάσταση συνείδησης αντικειμενική... Ο συνηθισμένος άνθρωπος λειτουργεί μέσα στην σκέψη σε μία κατάσταση, αντίληψη, διττότητας, αντιθέτων, υποκειμενικό-αντικειμενικό, φως-σκοτάδι, πάνω-κάτω, κλπ., κλπ... Κάποιος όμως που έχει πάει πέραν της υποκειμενικής αντίληψης δεν λειτουργεί στο επίπεδο της σκέψης, αλλά σε ένα βαθύτερο επίπεδο επίγνωσης, σε ένα επίπεδο ενότητας: Αντιλαμβάνεται αντικειμενικά «αυτό που είναι» χωρίς να το «σχολιάζει» με την σκέψη και να το εντάσσει στο σύστημα των αντιθέτων της σκέψης...

Η αποδέσμευση, στην συνέχεια, της συνείδησης από τα περιεχόμενά της (είτε αυτά υπάρχουν σαν πληροφορίες από τον εξωτερικό κόσμο, είτε όχι), οδηγεί στην Αντίληψη μίας Παγκόσμιας Αντικειμενικής Ύπαρξης, αντιλαμβάνεται η συνείδηση ότι συμμετέχει, «κοινωνεί» με μία Ευρύτερη Πραγματικότητα... Κι εδώ εισερχόμαστε στο χώρο του Ιερού..

Αγαπητοί φίλοι, υπάρχουν και συγκεκριμένοι επιστήμονες που ασχολήθηκαν με το φαινόμενο της επίγνωσης στα εργαστήρια, και βιβλιογραφία (για όποιον διαβάζει καλά αγγλικά) και ό,τι θέλετε...

Καταλαβαίνετε, ότι δεν μπορούμε να χανόμαστε μέσα στους λαβύρινθους της υποκειμενικής σκέψης... Μπορούμε να μεταβούμε σε μία «ανεπηρέαστη επίγνωση» όπου τα πράγματα φωτίζονται διαφορετικά, κι η Πραγματικότητα αποκαλύπτεται τελείως διαφορετική από αυτήν που βλέπει η σκέψη... Πρέπει επιτέλους να βγούμε από την σπηλιά της σκέψης, έξω, στο Φως.. Κι είναι όμορφος ο κόσμος εδώ.

…

Επίγνωση και Λογική Ανάλυση

Αγαπητοί φίλοι, επιτρέψτε «μας», να «κάνουμε» κάποιες διευκρινήσεις γι’ αυτά που «είπαμε» στην προηγούμενη δημοσίευση, για τα πειράματα ψυχοφυσιολόγων, με ανθρώπους που διαλογίζονταν...

Τα υποκείμενα των πειραμάτων έφτασαν τελείως αυθόρμητα στην διαλογιστική κατάσταση και πραγματοποίησαν μία βαθύτερη επίγνωση (που οι ερευνητές ονόμασαν «αντικειμενική συνείδηση»). Κάποιος άθεος, χωρίς προηγούμενη πρακτική εμπειρία, δεν θα μπορούσε ποτέ αυθόρμητα να εκτελέσει όλη αυτή την διαδικασία και να μπει σε μία ανώτερη επίγνωση. Σε τι λοιπόν πειραματίστηκαν οι επιστήμονες; Προσπάθησαν με παρεμβάσεις στον εγκέφαλο-συνείδηση να δημιουργήσουν μία τεχνητή κατάσταση διαλογισμού. Αυτό όμως είναι επιστημονικό σφάλμα για τον απλούστατο λόγο ότι «εκβίαζαν» τον εγκέφαλο-συνείδηση, να βιώσει και να αποδεχτεί μία κατάσταση στην οποία δεν είχε φτάσει φυσικά μέσω προσωπικής εξέλιξης και αφομοίωσης της εμπειρίας στα διάφορα στάδια. Το αποτέλεσμα ήταν ότι, ναι μεν υπήρχε τεχνητή κατάσταση διαλογισμού, ναι, υπήρχε κάποιο βίωμα, αλλά αυτή η συνείδηση-εγκέφαλος δεν είχε φυσική εμπειρία αυτής της κατάστασης, δεν μπορούσε να «αφομοιώσει» την κατάσταση... Έτσι η ποιότητα επίγνωσης «έμοιαζε» αλλά δεν ήταν όπως η επίγνωση εκείνων που έφταναν εκεί φυσιολογικά. Από επιστημονική άποψη η «μαρτυρία» του άθεου, ήταν άχρηστη...

Ακούστε όμως το χυδαίο της υπόθεσης... Υπήρξαν ψευδοεπιστήμονες και έμποροι, που έχουν φτιάξει, ακόμα και σήμερα, στις Ηνωμένες Πολιτείες (από όπου έχουν έλθει πολλά κακά...) κλινικές αναψυχής και κέντρα όπου προκαλούν με μηχανήματα τεχνητές καταστάσεις διαλογισμού και «μεταφυσικής εμπειρίας»... Όλα αυτά βέβαια δεν έχουν καμία σχέση με την Εσωτερική Παράδοση... Επειδή υπάρχουν ηλίθιοι στις ΗΠΑ δεν σημαίνει ότι είμαστε όλοι ηλίθιοι...

Μετά κάτι άλλο...

Οι άνθρωποι που φτάνουν φυσιολογικά (μέσω διαλογιστικών πρακτικών) σε ένα ανώτερο επίπεδο επίγνωσης, όπου, η συνείδηση δεν παρεμβαίνει πιά, με επεξεργασία, στο σύστημα πληροφόρησης, απλά βιώνουν μία ανώτερη κατάσταση συνείδησης... και γι’ αυτό μαρτυρούν... Δεν επιχειρούν να ερμηνεύσουν τίποτα, να κωδικοποιήσουν σε μία λογική γλώσσα και να μεταδώσουν πληροφορία (Απλά «δείχνουν»)... Μετέχουν βιωματικά σε μία κοινή εμπειρία..

Μιλάμε λοιπόν εδώ, για ανθρώπους που βιώνουν μία μη-υποκειμενική αντίληψη και την βιώνουν όλοι το ίδιο. .. γι’ αυτό μιλάμε για «αντικειμενική συνείδηση»... Σε αυτό το επίπεδο επίγνωσης μετέχουν, απλά μετέχουν, σε μία αντικειμενική κατάσταση, σε κάτι Ευρύτερο της υποκειμενικής αντίληψης... Υπάρχουν πολλές διαβαθμίσεις μίας τέτοιας επίγνωσης. Δεν γίνονται αυτόματα οι συνειδήσεις «μία συνείδηση» με την ίδια ακριβώς εμπειρία... Αυτό συμβαίνει σε πολύ βαθύτερα επίπεδα επίγνωσης και δεν μπορούμε να μιλήσουμε γι’ αυτά...

Όταν λοιπόν μιλάμε για «αντικειμενική συνείδηση», για μία «παγκόσμια αντικειμενική ύπαρξη», για μία «ευρύτερη πραγματικότητα» μιλάμε για κάτι που κάποιοι άνθρωποι βιώνουν... κι είναι έξω από το σύστημα σκέψης που «δουλεύει» με τα αντίθετα υποκείμενο-αντικείμενο, κλπ...

Πως, κάποιος άνθρωπος μπορεί να εντάξει την μυστική εμπειρία μέσα στο σύστημα σκέψης που «δουλεύει» με τα αντίθετα;... Απλά, δεν μπορεί...Μέσα στο σύστημα σκέψης, που είναι από την φύση του υποκειμενικό, δεν είναι δυνατή η προσέγγιση της αντικειμενικότητας... το «αντικειμενικό» παραμένει μία υποκειμενική, μία νοητική σύλληψη.

Αυτός που έχει Εμπειρία «μιλά» για μία Αντικειμενικότητα που βιώνει... Ο άνθρωπος χωρίς Εμπειρία «μιλά» για μία «αντικειμενικότητα» που πρέπει να αντιληφθούμε, για μία νοητική αντίληψη της αντικειμενικότητας, για «πληροφορία» που πρέπει να κοινοποιηθεί σε όλους, ή κάποιους, να γίνει κατανοητή κι εφ’ όσον συμφωνηθεί από όλους να γίνει αποδεχτή σαν «αντικειμενικότητα»... Μιλούν, προφανώς, για διαφορετικά πράγματα...

Ο άνθρωπος της Εμπειρίας «μιλά» για κάτι τελείως έξω από όλο αυτό το σύστημα σκέψης...

Και κάτι για την «θρησκεία». Ό όρος δεν έχει για όλους τους ανθρώπους το ίδιο περιεχόμενο...

Για κάποιους ανθρώπους δεν είναι έτοιμο σύστημα αντίληψης που πρέπει να εφαρμοσθεί... Αυτή είναι η «επίσημη» (και συχνά «βρώμικη») θρησκεία... Θρησκεία, αληθινή θρησκεία, είναι η βιωματική αλλά επαληθευόμενη και επαληθεύσιμη διερεύνηση της Πραγματικής Φύσης μας... που είναι κάτι πολύ πέρα από την συνειδητή σκέψη... διερεύνηση που επεκτείνεται σε ανώτερα επίπεδα επίγνωσης... Κι η εμπειρία όλης της εσωτερικής παράδοσης σε ανατολή και δύση δείχνει ότι υπάρχουν ανώτερα επίπεδα επίγνωσης... οι « φωτισμένοι» ούτε φαντασιόπληκτοι είναι, ούτε τρελοί.. αλλά προπάντων δεν είναι ηλίθιοι...

Monday, 9 March, 2026

1.2. The Sacred Threshold: A Mystical Contemplation on the Despondency of Arjuna

Chapter II — The Trembling of the Bow

"My limbs fail and my mouth is parched, my body quivers and my hair stands on end."

— Bhagavad Gita, 1.29

I. The Warrior at the Edge

When Arjuna stands in that divine chariot, poised between the two assembled armies at Kurukshetra, he stands not merely in a geographic or military position — he stands at the precise center of a cosmic drama that has been unfolding since consciousness first became aware of itself. He is the archer supreme, the wielder of Gandiva, that celestial bow gifted by Agni himself and capable of devastating entire armies with the speed of the wind. He is the third Pandava, beloved of the gods, trained in the celestial weapons by Indra himself. He is, by every outward measure, the embodiment of what a warrior is and must be. And yet it is precisely here, in this moment of supreme readiness, that the warrior becomes something else — something the epic's outer narrative does not know how to name, something the mystical reading alone can fully honor.

He asks Krishna to drive the chariot between the two armies. The request seems tactical at first — the warrior surveying the field before battle, the archer measuring the range between himself and his targets. But the mystic hears a different resonance in this request. It is the soul asking to be brought to the threshold, asking to see clearly and completely the full weight of what it is about to do. There is in this a quality of courage that is rarely acknowledged — the courage not to act, but to look. To stand, fully present, in the terrible clarity of what one's choices actually mean.

II. What the Eyes Reveal

And so he looks. And what he sees undoes him entirely.

The armies arrayed before him are not strangers. They are not the faceless masses of an enemy host. They are — and this is the heart of the mystery — his people. On the side of the Kauravas, he sees Bheeshma, the grand patriarch, the man whose silver beard is the color of all the winters Arjuna has ever lived through, whose blessing has been the shelter over his entire boyhood. He sees Drona, the teacher, the man in whose eyes the young Arjuna first saw the reflection of his own potential, who drew out of that gifted child the warrior the world has come to know. He sees Kripa and Salya and Jayadratha and a hundred others — cousins, uncles, kinsmen, companions — all arrayed now in the terrible symmetry of war, all prepared to die or to kill, and he, Arjuna, is the instrument by which so many of them will be struck down.

The Gita tells us that in this moment, Arjuna is overwhelmed by compassion — the Sanskrit word is karuna, which carries within it overtones of sorrow, tenderness, and the ache of a heart that cannot bear the weight of what it perceives. This karuna is not sentimentality. It is not cowardice dressed in the language of feeling. It is the natural response of a soul that has not yet been taught to see through the surfaces of things to the eternal truth beneath. It is the grief of a consciousness still operating within the framework of attachment — the belief that what we love can be lost, that what we are is bound up with the forms in which we find our beloveds, that the end of a body is the end of a soul.

III. The Physiology of Transformation

What follows is one of the most remarkable passages in all of world literature, remarkable not for its philosophy — that comes later — but for its extraordinary physical honesty. Arjuna does not maintain the composed dignity of a hero confronting an impossible situation. He falls apart. His body becomes the language of his interior crisis, and the Gita records this dissolution with a fidelity that feels less like epic convention and more like a direct transcript of spiritual emergency.

His limbs tremble. The great bow Gandiva — that magnificent instrument of his glory and identity, the physical emblem of everything he has been and done — slips from his fingers. His skin burns as though with fever. His hair stands on end. His mouth dries. His body will not obey him. He who has faced demon-kings and celestial opponents without flinching finds himself helpless before the faces of his own beloved.

The mystical traditions have long understood that the body is not separate from the soul's journey — it is the soul's journey made flesh, made palpable, made visible to the world. When the inner ground shifts, the body knows it first. The yogic traditions speak of kriyas — spontaneous physical responses to the movement of spiritual energy — trembling, heat, altered breathing, the sensation of electricity moving through the limbs. The Christian mystical tradition records in its saints the stigmata, the raptures, the levitations — all ways in which the body testifies to what the soul is undergoing. What Arjuna experiences in this moment is no less than this: the body bearing witness to the soul's collision with a reality larger than it has been equipped to hold.

The bow slipping from his hands is perhaps the most symbolically potent detail in the entire first chapter. Gandiva is not merely a weapon — it is Arjuna's identity. The warrior is the one who draws the bow. When the bow falls, the warrior falls. The self that has organized its entire existence around a particular function — around being the best, being the instrument of dharmic victory, being the one who can do what no one else can — finds that self suddenly impossible to sustain. The hands that have held the bow through ten thousand trials cannot hold it now. Not because the hands have weakened, but because something deeper than the hands has given way.

IV. The Sacred Dissolution of Identity

In the language of mystical theology, what Arjuna undergoes in this moment is the beginning of what the great medieval Christian mystic Meister Eckhart called Abgeschiedenheit — detachment, or more precisely, the stripping away of all that is not the essential self. The Sufi traditions speak of fana, annihilation, the necessary dissolution of the ego-constructed self as a precondition for the encounter with the divine. The Hindu tradition knows this process as the burning away of the impurities of ego in the fire of tapas, spiritual discipline, or — as here — in the equally purifying fire of overwhelming crisis.

The identity that Arjuna has built over a lifetime is extraordinarily robust. He is not a man of small self-conception. He is a hero in the full mythological sense — a figure whose excellence partakes of the divine, whose deeds have altered the shape of the world. And yet it is precisely the magnitude of his constructed self, the height and glory of the Arjuna-identity, that makes its dissolution so seismic. Small selves fall quietly. The collapse of a great soul shakes the earth.

When he sinks onto the seat of his chariot, unable to stand, unable to fight, unwilling to act — this sinking is a form of truth-telling that his previous life has never required of him. The warrior's life is organized around forward motion, decisive action, the conquest of opposition. Now, for the first time, Arjuna moves in a different direction entirely: inward. Downward. Into the darkness that has always been there, beneath the gleaming surface of his heroic identity, waiting for exactly this moment of extremity to make itself known.

V. The Question That Cannot Be Avoided

Arjuna speaks to Krishna, and his words cascade in a great torrent of despair and confusion. He speaks of kinsmen, of traditions, of the women left behind when warriors die, of the disruption of family rites and ancestral prayers. He speaks — and here the contemporary reader must listen with particular care — of the pollution of kingdoms and the destruction of families, by which he means something far deeper than social convention. He means the dissolution of the web of relationship and meaning that gives human existence its context, its purpose, its sense of being held within something larger than the isolated individual.

But beneath all these specific arguments, beneath the careful enumeration of social and religious consequences, there throbs a single question — the question that has been present in every human consciousness that has ever grown honest enough to ask it: What is this for? What is any of this for? If I must destroy what I love in order to preserve what I love, what exactly is it that I am preserving? If victory means the death of teachers and grandfathers and beloved cousins, what precisely has been won?

This is not a question born of weakness or confusion, though it arises in a moment of crisis. It is the most serious question a human soul can ask. It is the question that stands behind every great spiritual tradition's central teaching — the question that Buddhism answers with the teaching of impermanence and non-attachment, that Christianity answers with the paradox of losing life to find it, that Vedanta answers with the revelation that the self one fears to lose was never the real self to begin with. Arjuna, in his despondency, has stumbled to the very threshold of the tradition's deepest wisdom — and he has arrived there not through study or discipline but through the irresistible pressure of lived experience pressing him, at last, to his knees.

VI. The Mercy Hidden in Collapse

There is a teaching in the Zen tradition that speaks of the great doubt — the moment when the practitioner's ordinary understanding finally and completely fails, when the frameworks by which the mind has organized reality are revealed as insufficient, when the student realizes, in the full weight of that word, that they do not know. This great doubt is not a problem to be solved. It is a threshold to be crossed. It is the necessary preliminary to genuine understanding — not the understanding that is constructed from concepts and accumulated over years of study, but the understanding that arises when the conceptual mind has exhausted itself and something older and deeper becomes audible.

Arjuna, at this moment, has arrived at his great doubt. The bow — that instrument of certainty, of directed power, of knowing exactly what one is doing and why — has fallen. And in the silence that opens in the wake of its falling, something is made possible that was impossible before. Not immediately — the teaching of the Gita is not given in a single instant of shock, but over the long patient unfolding of eighteen chapters, through which Krishna meets Arjuna exactly where he is and leads him, by graduated degrees, from collapse to comprehension. But the collapse is the condition of the comprehension. The silence created by the fallen bow is the silence into which the divine voice can finally speak and be heard.

The mystic sees in this collapse not a failure but a gift — and moreover, a gift that Arjuna did not choose, could not have chosen, but received by the sheer grace of his own humanity, his own capacity for love. It is his love for Bheeshma that breaks him open. It is his love for Drona, for his cousins, for the intricate human tapestry of his world, that strips from his hands the instrument of his power. Love, in the mystical vision, is always the agent of transformation — not the comfortable, confirming love that says yes to all we already are, but the costly, shattering love that cracks the shell of the self and lets the light in.

And so when the Gita's opening chapter is read with full attention, it reveals itself not as a prelude to something greater but as a complete spiritual event in its own right — a full and sufficient account of the soul's first surrender. Every subsequent teaching of the Gita is present, in seed form, in this single image: the warrior, the fallen bow, the grief that is also love, the chariot poised between two worlds, and, quietly present at the center, the divine companion who holds the reins and waits for the question to become complete.

VII. Between the Armies, Between Two Selves

The two armies facing each other across the field of Kurukshetra have, by the time Arjuna's bow falls, become something more than military formations. They have become the two aspects of a divided self — the self that knows its duty and the self that cannot perform it; the self that understands the eternal and the self that is entangled in the temporal; the self that, as Krishna will later teach, is immortal and indestructible, and the self that identifies with the body and clings to the forms it loves.

Arjuna stands in the chariot between these armies as the contemplative stands in meditation between the thinking mind and the witnessing awareness — caught in that liminal space where the ordinary self has been suspended but the deeper self has not yet fully declared itself. It is the bardo of human consciousness, the transitional state between one mode of being and another. And as in all genuine liminal states, it is characterized by disorientation, by the loss of familiar coordinates, by the dissolution of the certainties that have until now made coherent action possible.

This is why the mystic has always found in Arjuna's despondency not an embarrassment to be explained away but a mirror to be contemplated. Every soul that has ever pursued genuine transformation has known this moment — this specific quality of darkness, this exact species of grief that cannot be consoled because it is not asking for consolation. It is asking for truth. It is asking, from the deepest place in a human being that is capable of asking anything, for the one answer that the world's consolations cannot provide.

And in the sacred economy of the Gita, the answer is already present. It has been present from the beginning. It rides in the chariot beside the grief, holds the reins with patient hands, and waits — as the divine always waits, with a patience that encompasses all of time — for the silence that follows the last argument, the stillness that follows the exhaustion of all strategies, the open and empty moment when the soul, having at last relinquished its bow, turns to the one who has always been beside it and asks: Teach me. I do not know. I am yours. Teach me what is real.

…

Το Ιερό Κατώφλι: Μια Μυστική Στοχαστική Προσέγγιση στην Απελπισία του Αρτζούνα

Κεφάλαιο ΙΙ — Το Τρέμουλο του Τόξου

«Τα μέλη μου λυγίζουν και το στόμα μου στεγνώνει, το σώμα μου τρέμει και οι τρίχες μου ορθώνονται.»

— Μπαγκαβάτ Γκίτα, 1.29

I. Ο Πολεμιστής στο Χείλος

Όταν ο Αρτζούνα στέκεται σε εκείνο το θεϊκό άρμα, έτοιμος ανάμεσα στους δύο παραταγμένους στρατούς στο Κουρουκσέτρα, δεν βρίσκεται απλώς σε μια γεωγραφική ή στρατιωτική θέση — στέκεται ακριβώς στο κέντρο ενός κοσμικού δράματος που ξετυλίγεται από τότε που η συνείδηση έγινε για πρώτη φορά ενήμερη του εαυτού της. Είναι ο υπέρτατος τοξότης, ο κάτοχος του Γκάντιβα, εκείνου του ουράνιου τόξου που του δόθηκε από τον ίδιο τον Αγνί και μπορεί να καταστρέψει ολόκληρους στρατούς με την ταχύτητα του ανέμου. Είναι ο τρίτος Πάνταβα, αγαπημένος των θεών, εκπαιδευμένος στα ουράνια όπλα από τον ίδιο τον Ίντρα. Είναι, με κάθε εξωτερικό μέτρο, η ενσάρκωση αυτού που πρέπει να είναι ένας πολεμιστής. Και όμως, ακριβώς εδώ, σε αυτή τη στιγμή της απόλυτης ετοιμότητας, ο πολεμιστής γίνεται κάτι άλλο — κάτι που η εξωτερική αφήγηση του έπους δεν ξέρει πώς να ονομάσει, κάτι που μόνο η μυστική ανάγνωση μπορεί να τιμήσει πλήρως.

Ζητάει από τον Κρίσνα να οδηγήσει το άρμα ανάμεσα στους δύο στρατούς. Το αίτημα φαίνεται τακτικό στην αρχή — ο πολεμιστής εξετάζει το πεδίο πριν τη μάχη, ο τοξότης μετράει την απόσταση ανάμεσα σε αυτόν και τους στόχους του. Όμως ο μύστης ακούει μια διαφορετική αντήχηση σε αυτό το αίτημα. Είναι η ψυχή που ζητά να οδηγηθεί στο κατώφλι, που ζητά να δει καθαρά και ολοκληρωμένα όλο το βάρος αυτού που πρόκειται να κάνει. Υπάρχει εδώ μια ποιότητα θάρρους που σπάνια αναγνωρίζεται — το θάρρος όχι να δράσει, αλλά να κοιτάξει. Να σταθεί, πλήρως παρών, στη φοβερή διαύγεια του τι σημαίνουν πραγματικά οι επιλογές του.

II. Τι Αποκαλύπτουν τα Μάτια

Και έτσι κοιτάζει. Και αυτό που βλέπει τον αποσυνθέτει ολοκληρωτικά.

Οι στρατοί που παρατάσσονται μπροστά του δεν είναι ξένοι. Δεν είναι άβουλες μάζες ενός εχθρικού στρατού. Είναι — και αυτό είναι η καρδιά του μυστηρίου — ο δικός του λαός. Από την πλευρά των Καουράβα, βλέπει τον Μπχίσμα, τον μεγάλο πατριάρχη, τον άνδρα του οποίου η ασημένια γενειάδα έχει το χρώμα όλων των χειμώνων που έχει ζήσει ποτέ ο Αρτζούνα, του οποίου η ευλογία υπήρξε η στέγη σε όλη την παιδική του ηλικία. Βλέπει τον Ντρόνα, τον δάσκαλο, τον άνδρα στα μάτια του οποίου ο νεαρός Αρτζούνα είδε για πρώτη φορά την αντανάκλαση του δικού του δυναμικού, που έβγαλε από εκείνο το προικισμένο παιδί τον πολεμιστή που γνώρισε ο κόσμος. Βλέπει τον Κρίπα και τον Σάλια και τον Τζαγιαντράθα και εκατό άλλους — ξαδέρφους, θείους, συγγενείς, συντρόφους — όλους παρατεταγμένους τώρα στη φοβερή συμμετρία του πολέμου, όλους έτοιμους να πεθάνουν ή να σκοτώσουν, και αυτός, ο Αρτζούνα, είναι το όργανο με το οποίο τόσοι από αυτούς θα χτυπηθούν.

Η Γκίτα μας λέει ότι σε αυτή τη στιγμή ο Αρτζούνα κατακλύζεται από συμπόνια — η σανσκριτική λέξη είναι καρούνα, που φέρει μέσα της αποχρώσεις θλίψης, τρυφερότητας και του πόνου μιας καρδιάς που δεν μπορεί να αντέξει το βάρος αυτού που αντιλαμβάνεται. Αυτή η καρούνα δεν είναι συναισθηματισμός. Δεν είναι δειλία ντυμένη με τη γλώσσα του συναισθήματος. Είναι η φυσική απόκριση μιας ψυχής που δεν έχει ακόμα διδαχθεί να βλέπει πέρα από τις επιφάνειες των πραγμάτων στην αιώνια αλήθεια από κάτω. Είναι η θλίψη μιας συνείδησης που λειτουργεί ακόμα μέσα στο πλαίσιο της προσκόλλησης — την πίστη ότι ό,τι αγαπάμε μπορεί να χαθεί, ότι αυτό που είμαστε συνδέεται με τις μορφές στις οποίες βρίσκουμε τους αγαπημένους μας, ότι το τέλος ενός σώματος είναι το τέλος μιας ψυχής.

III. Η Φυσιολογία της Μεταμόρφωσης

Αυτό που ακολουθεί είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα αποσπάσματα σε όλη την παγκόσμια λογοτεχνία, αξιοσημείωτο όχι για τη φιλοσοφία του — αυτή έρχεται αργότερα — αλλά για την εξαιρετική φυσική του ειλικρίνεια. Ο Αρτζούνα δεν διατηρεί την ήρεμη αξιοπρέπεια ενός ήρωα που αντιμετωπίζει μια αδύνατη κατάσταση. Διαλύεται. Το σώμα του γίνεται η γλώσσα της εσωτερικής του κρίσης, και η Γκίτα καταγράφει αυτή τη διάλυση με μια πιστότητα που μοιάζει λιγότερο με επική σύμβαση και περισσότερο με άμεση μεταγραφή πνευματικής έκτακτης ανάγκης.

Τα μέλη του τρέμουν. Το μεγάλο τόξο Γκάντιβα — εκείνο το μεγαλοπρεπές όργανο της δόξας και της ταυτότητάς του, το φυσικό έμβλημα όλων όσων υπήρξε και έκανε — γλιστράει από τα δάχτυλά του. Το δέρμα του καίει σαν να έχει πυρετό. Οι τρίχες του ορθώνονται. Το στόμα του στεγνώνει. Το σώμα του δεν υπακούει. Αυτός που αντιμετώπισε βασιλιάδες-δαίμονες και ουράνιους αντιπάλους χωρίς να διστάσει, βρίσκεται τώρα ανήμπορος μπροστά στα πρόσωπα των δικών του αγαπημένων.

Οι μυστικές παραδόσεις έχουν από καιρό κατανοήσει ότι το σώμα δεν είναι ξεχωριστό από το ταξίδι της ψυχής — είναι το ταξίδι της ψυχής που γίνεται σάρκα, που γίνεται αισθητό, ορατό στον κόσμο. Όταν το εσωτερικό έδαφος μετατοπίζεται, το σώμα το γνωρίζει πρώτο. Οι γιόγκικες παραδόσεις μιλούν για κρίγια — αυθόρμητες σωματικές αντιδράσεις στην κίνηση της πνευματικής ενέργειας — τρέμουλο, θερμότητα, αλλαγμένη αναπνοή, αίσθηση ηλεκτρισμού που διαπερνά τα μέλη. Η χριστιανική μυστική παράδοση καταγράφει στους αγίους της τα στίγματα, τις εκστάσεις, τις αναλήψεις — όλα τρόποι με τους οποίους το σώμα μαρτυρεί αυτό που υφίσταται η ψυχή. Αυτό που βιώνει ο Αρτζούνα σε αυτή τη στιγμή δεν είναι λιγότερο από αυτό: το σώμα να γίνεται μάρτυρας της σύγκρουσης της ψυχής με μια πραγματικότητα μεγαλύτερη από αυτήν που ήταν εξοπλισμένη να συγκρατήσει.

Το τόξο που γλιστράει από τα χέρια του είναι ίσως η πιο συμβολικά δυνατή λεπτομέρεια σε ολόκληρο το πρώτο κεφάλαιο. Το Γκάντιβα δεν είναι απλώς ένα όπλο — είναι η ταυτότητα του Αρτζούνα. Ο πολεμιστής είναι αυτός που τεντώνει το τόξο. Όταν το τόξο πέφτει, ο πολεμιστής πέφτει. Ο εαυτός που οργάνωσε όλη του την ύπαρξη γύρω από μια συγκεκριμένη λειτουργία — γύρω από το να είναι ο καλύτερος, το όργανο της νίκης του ντάρμα, αυτός που μπορεί να κάνει αυτό που κανείς άλλος δεν μπορεί — βρίσκει ξαφνικά αυτόν τον εαυτό αδύνατο να διατηρηθεί. Τα χέρια που κράτησαν το τόξο σε δέκα χιλιάδες δοκιμασίες δεν μπορούν να το κρατήσουν τώρα. Όχι επειδή τα χέρια αδυνάτισαν, αλλά επειδή κάτι βαθύτερο από τα χέρια έσπασε.

IV. Η Ιερή Διάλυση της Ταυτότητας

Στη γλώσσα της μυστικής θεολογίας, αυτό που υφίσταται ο Αρτζούνα αυτή τη στιγμή είναι η αρχή αυτού που ο μεγάλος μεσαιωνικός χριστιανός μύστης Μάιστερ Έκχαρτ ονόμασε Abgeschiedenheit — απομάκρυνση, ή πιο ακριβώς, η απογύμνωση από όλα όσα δεν αποτελούν το ουσιώδες Εαυτό. Οι σουφικές παραδόσεις μιλούν για fana, την αφανισμό, την αναγκαία διάλυση του εγω-κτισμένου εαυτού ως προϋπόθεση για τη συνάντηση με το θείο. Η ινδουιστική παράδοση γνωρίζει αυτή τη διαδικασία ως το κάψιμο των ακαθαρσιών του εγώ στη φωτιά του tapas, της πνευματικής πειθαρχίας, ή —όπως εδώ— στην εξίσου εξαγνιστική φωτιά της συντριπτικής κρίσης.

Η ταυτότητα που έχει χτίσει ο Αρτζούνα σε όλη του τη ζωή είναι εξαιρετικά στιβαρή. Δεν είναι άνθρωπος μικρής αυτοαντίληψης. Είναι ήρωας με την πλήρη μυθολογική έννοια — μια μορφή της οποίας η αριστεία μετέχει του θείου, των οποίων οι πράξεις έχουν αλλάξει το σχήμα του κόσμου. Και όμως, ακριβώς το μέγεθος του κτισμένου του εαυτού, το ύψος και η δόξα της ταυτότητας-Αρτζούνα, κάνει τη διάλυσή της τόσο σεισμική. Οι μικροί εαυτοί πέφτουν ήσυχα. Η κατάρρευση μιας μεγάλης ψυχής σείει τη γη.

Όταν βυθίζεται στο κάθισμα του άρματός του, ανίκανος να σταθεί, ανίκανος να πολεμήσει, απρόθυμος να δράσει — αυτή η βύθιση είναι μια μορφή αλήθειας που η προηγούμενη ζωή του ποτέ δεν του είχε ζητήσει. Η ζωή του πολεμιστή οργανώνεται γύρω από την κίνηση προς τα εμπρός, την αποφασιστική δράση, την κατάκτηση της αντίστασης. Τώρα, για πρώτη φορά, ο Αρτζούνα κινείται προς εντελώς διαφορετική κατεύθυνση: προς τα μέσα. Προς τα κάτω. Στο σκοτάδι που υπήρχε πάντα εκεί, κάτω από την αστραφτερή επιφάνεια της ηρωικής του ταυτότητας, περιμένοντας ακριβώς αυτή τη στιγμή ακρότητας για να αποκαλυφθεί.

V. Η Ερώτηση που Δεν Μπορεί να Αποφευχθεί

Ο Αρτζούνα μιλάει στον Κρίσνα, και τα λόγια του ξεχύνονται σαν μεγάλος χείμαρρος απόγνωσης και σύγχυσης. Μιλάει για συγγενείς, για παραδόσεις, για τις γυναίκες που μένουν πίσω όταν πεθαίνουν οι πολεμιστές, για τη διατάραξη των οικογενειακών τελετουργιών και των προγονικών προσευχών. Μιλάει — και εδώ ο σύγχρονος αναγνώστης πρέπει να ακούσει με ιδιαίτερη προσοχή — για τη μόλυνση των βασιλείων και την καταστροφή των οικογενειών, με την οποία εννοεί κάτι πολύ βαθύτερο από κοινωνικές συμβάσεις. Εννοεί τη διάλυση του ιστού των σχέσεων και του νοήματος που δίνει στην ανθρώπινη ύπαρξη το πλαίσιο, τον σκοπό, την αίσθηση ότι κρατιέται μέσα σε κάτι μεγαλύτερο από το απομονωμένο άτομο.

Όμως κάτω από όλα αυτά τα συγκεκριμένα επιχειρήματα, κάτω από την προσεκτική απαρίθμηση των κοινωνικών και θρησκευτικών συνεπειών, πάλλεται μια μοναδική ερώτηση — η ερώτηση που έχει υπάρξει σε κάθε ανθρώπινη συνείδηση που έγινε ποτέ αρκετά ειλικρινής για να τη θέσει: Για τι είναι όλα αυτά; Για τι είναι οτιδήποτε από αυτά; Αν πρέπει να καταστρέψω αυτό που αγαπώ για να διατηρήσω αυτό που αγαπώ, τι ακριβώς είναι αυτό που διατηρώ; Αν η νίκη σημαίνει τον θάνατο δασκάλων και παππούδων και αγαπημένων ξαδέρφων, τι ακριβώς έχει κερδηθεί;

Αυτή δεν είναι ερώτηση που γεννιέται από αδυναμία ή σύγχυση, παρόλο που αναδύεται σε στιγμή κρίσης. Είναι η πιο σοβαρή ερώτηση που μπορεί να θέσει μια ανθρώπινη ψυχή. Είναι η ερώτηση που στέκεται πίσω από την κεντρική διδασκαλία κάθε μεγάλης πνευματικής παράδοσης — η ερώτηση που ο Βουδισμός απαντά με τη διδασκαλία της ατέλειας και της μη-προσκόλλησης, που ο Χριστιανισμός απαντά με το παράδοξο του να χάνεις τη ζωή για να τη βρεις, που η Βεδάντα απαντά με την αποκάλυψη ότι ο εαυτός που φοβάσαι να χάσεις ποτέ δεν ήταν ο πραγματικός εαυτός εξαρχής. Ο Αρτζούνα, στην απελπισία του, έχει φτάσει στο ίδιο το κατώφλι της βαθύτερης σοφίας της παράδοσης — και έφτασε εκεί όχι μέσω μελέτης ή πειθαρχίας αλλά μέσω της ακαταμάχητης πίεσης της βιωμένης εμπειρίας που τον πιέζει, επιτέλους, στα γόνατα.

VI. Το Έλεος που Κρύβεται στην Κατάρρευση

Υπάρχει μια διδασκαλία στη Ζεν παράδοση που μιλάει για τη μεγάλη αμφιβολία — τη στιγμή που η συνηθισμένη κατανόηση του ασκούμενου αποτυγχάνει τελικά και ολοκληρωτικά, όταν τα πλαίσια με τα οποία ο νους οργάνωνε την πραγματικότητα αποκαλύπτονται ανεπαρκή, όταν ο μαθητής συνειδητοποιεί, με όλο το βάρος αυτής της λέξης, ότι δεν γνωρίζει. Αυτή η μεγάλη αμφιβολία δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση. Είναι κατώφλι προς διάβαση. Είναι η αναγκαία προκαταρκτική φάση για την γνήσια κατανόηση — όχι την κατανόηση που κατασκευάζεται από έννοιες και συσσωρεύεται επί χρόνια μελέτης, αλλά την κατανόηση που αναδύεται όταν ο εννοιολογικός νους έχει εξαντληθεί και κάτι παλαιότερο και βαθύτερο γίνεται ακουστό.

Ο Αρτζούνα, αυτή τη στιγμή, έχει φτάσει στη δική του μεγάλη αμφιβολία. Το τόξο — εκείνο το όργανο της βεβαιότητας, της κατευθυνόμενης δύναμης, της ακριβούς γνώσης του τι κάνει και γιατί — έχει πέσει. Και στη σιωπή που ανοίγει μετά την πτώση του, γίνεται δυνατό κάτι που πριν ήταν αδύνατο. Όχι αμέσως — η διδασκαλία της Γκίτα δεν δίνεται σε μια μοναδική στιγμή σοκ, αλλά μέσα από την μακρά υπομονετική ξετύλιξη δεκαοκτώ κεφαλαίων, μέσα από τα οποία ο Κρίσνα συναντά τον Αρτζούνα ακριβώς εκεί που βρίσκεται και τον οδηγεί, βαθμίδα-βαθμίδα, από την κατάρρευση στην κατανόηση. Όμως η κατάρρευση είναι η προϋπόθεση της κατανόησης. Η σιωπή που δημιουργείται από το πεσμένο τόξο είναι η σιωπή μέσα στην οποία η θεϊκή φωνή μπορεί επιτέλους να μιλήσει και να ακουστεί.

Ο μύστης βλέπει σε αυτή την κατάρρευση όχι αποτυχία αλλά δώρο — και μάλιστα δώρο που ο Αρτζούνα δεν το επέλεξε, δεν μπορούσε να το επιλέξει, αλλά το έλαβε χάρη στη δική του ανθρωπιά, στη δική του ικανότητα για αγάπη. Είναι η αγάπη του για τον Μπχίσμα που τον σπάει. Είναι η αγάπη του για τον Ντρόνα, για τους ξαδέρφους του, για τον περίπλοκο ανθρώπινο ιστό του κόσμου του, που του αφαιρεί από τα χέρια το όργανο της δύναμής του. Η αγάπη, στη μυστική όραση, είναι πάντα ο παράγοντας της μεταμόρφωσης — όχι η άνετη, επιβεβαιωτική αγάπη που λέει ναι σε όλα όσα ήδη είμαστε, αλλά η δαπανηρή, συντριπτική αγάπη που σπάει το κέλυφος του εαυτού και αφήνει το φως να μπει.

VII. Ανάμεσα στους Στρατούς, Ανάμεσα σε Δύο Εαυτούς

Οι δύο στρατοί που αντιμετωπίζονται πέρα από το πεδίο του Κουρουκσέτρα έχουν, τη στιγμή που πέφτει το τόξο του Αρτζούνα, γίνει κάτι περισσότερο από στρατιωτικές παρατάξεις. Έχουν γίνει οι δύο όψεις ενός διχασμένου εαυτού — ο εαυτός που γνωρίζει το καθήκον του και ο εαυτός που δεν μπορεί να το εκτελέσει· ο εαυτός που κατανοεί το αιώνιο και ο εαυτός που είναι μπλεγμένος στο χρονικό· ο εαυτός που, όπως θα διδάξει αργότερα ο Κρίσνα, είναι αθάνατος και άφθαρτος, και ο εαυτός που ταυτίζεται με το σώμα και προσκολλάται στις μορφές που αγαπά.

Ο Αρτζούνα στέκεται στο άρμα ανάμεσα σε αυτούς τους στρατούς όπως ο στοχαστής στέκεται στη διαλογιστική κατάσταση ανάμεσα στη σκεπτόμενη διάνοια και στη μαρτυρούσα επίγνωση — παγιδευμένος σε αυτόν τον λιμινικό χώρο όπου ο συνηθισμένος εαυτός έχει ανασταλεί αλλά ο βαθύτερος εαυτός δεν έχει ακόμα πλήρως δηλωθεί. Είναι το bardo της ανθρώπινης συνείδησης, η μεταβατική κατάσταση ανάμεσα σε έναν τρόπο ύπαρξης και σε έναν άλλο. Και όπως σε όλες τις γνήσιες λιμινικές καταστάσεις, χαρακτηρίζεται από αποπροσανατολισμό, από την απώλεια των οικείων συντεταγμένων, από τη διάλυση των βεβαιοτήτων που μέχρι τώρα έκαναν δυνατή τη συνεκτική δράση.

Αυτός είναι ο λόγος που ο μύστης έχει πάντα βρει στην απελπισία του Αρτζούνα όχι μια ντροπή που πρέπει να εξηγηθεί μακριά, αλλά έναν καθρέφτη προς στοχασμό. Κάθε ψυχή που έχει ποτέ επιδιώξει γνήσια μεταμόρφωση έχει γνωρίσει αυτή τη στιγμή — αυτή την ειδική ποιότητα σκοταδιού, αυτό το ακριβές είδος θλίψης που δεν μπορεί να παρηγορηθεί επειδή δεν ζητά παρηγοριά. Ζητά αλήθεια. Ζητά, από τον βαθύτερο τόπο ενός ανθρώπινου όντος που είναι ικανός να ζητήσει οτιδήποτε, την μία απάντηση που οι παρηγοριές του κόσμου δεν μπορούν να δώσουν.

Και στην ιερή οικονομία της Γκίτα, η απάντηση είναι ήδη παρούσα. Ήταν παρούσα από την αρχή. Ταξιδεύει στο άρμα δίπλα στη θλίψη, κρατά τα ηνία με υπομονετικά χέρια και περιμένει — όπως πάντα περιμένει το θείο, με μια υπομονή που περιλαμβάνει όλο τον χρόνο — τη σιωπή που ακολουθεί το τελευταίο επιχείρημα, την ηρεμία που ακολουθεί την εξάντληση όλων των στρατηγικών, την ανοιχτή και κενή στιγμή όταν η ψυχή, έχοντας επιτέλους αφήσει το τόξο της, στρέφεται προς αυτόν που πάντα ήταν δίπλα της και ρωτά: Δίδαξέ με. Δεν γνωρίζω. Είμαι δικός σου. Δίδαξέ με τι είναι πραγματικό.

Intellectual property rights

The entire content of our website, including, but not limited to, texts, news, graphics, photographs, diagrams, illustrations, services provided and generally any kind of files, is subject to intellectual property (copyright) and is governed by the national and international provisions on Intellectual Property, with the exception of the expressly recognized rights of third parties.
Therefore, it is expressly prohibited to reproduce, republish, copy, store, sell, transmit, distribute, publish, perform, "download", translate, modify in any way, in part or in summary, without the express prior written consent of the Foundation. It is known that in case the Foundation consents, the applicant is obliged to explicitly refer via links (hyperlinks) to the relevant content of the Foundation's website. This obligation of the applicant exists even if it is not explicitly stated in the written consent of the Foundation.
Exceptionally, it is permitted to individually store and copy parts of the content on a simple personal computer for strictly personal use (private study or research, educational purposes), without the intention of commercial or other exploitation and always under the condition of indicating the source of its origin, without this in any way implies a grant of intellectual property rights.
It is also permitted to republish material for purposes of promoting the events and activities of the Foundation, provided that the source is mentioned and that no intellectual property rights are infringed, no trademarks are modified, altered or deleted.
Everything else that is included on the electronic pages of our website and constitutes registered trademarks and intellectual property products of third parties is their own sphere of responsibility and has nothing to do with the website of the Foundation.

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας

Το σύνολο του περιεχομένου του Δικτυακού μας τόπου, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, των κειμένων, ειδήσεων, γραφικών, φωτογραφιών, σχεδιαγραμμάτων, απεικονίσεων, παρεχόμενων υπηρεσιών και γενικά κάθε είδους αρχείων, αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) και διέπεται από τις εθνικές και διεθνείς διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με εξαίρεση τα ρητώς αναγνωρισμένα δικαιώματα τρίτων.

Συνεπώς, απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, «λήψη» (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά η περιληπτικά χωρίς τη ρητή προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος. Γίνεται γνωστό ότι σε περίπτωση κατά την οποία το Ίδρυμα συναινέσει, ο αιτών υποχρεούται για την ρητή παραπομπή μέσω συνδέσμων (hyperlinks) στο σχετικό περιεχόμενο του Δικτυακού τόπου του Ιδρύματος. Η υποχρέωση αυτή του αιτούντος υφίσταται ακόμα και αν δεν αναγραφεί ρητά στην έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος.

Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η μεμονωμένη αποθήκευση και αντιγραφή τμημάτων του περιεχομένου σε απλό προσωπικό υπολογιστή για αυστηρά προσωπική χρήση (ιδιωτική μελέτη ή έρευνα, εκπαιδευτικούς σκοπούς), χωρίς πρόθεση εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης και πάντα υπό την προϋπόθεση της αναγραφής της πηγής προέλευσής του, χωρίς αυτό να σημαίνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επίσης, επιτρέπεται η αναδημοσίευση υλικού για λόγους προβολής των γεγονότων και δραστηριοτήτων του Ιδρύματος, με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή και δεν θα θίγονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δεν θα τροποποιούνται, αλλοιώνονται ή διαγράφονται εμπορικά σήματα.

Ό,τι άλλο περιλαμβάνεται στις ηλεκτρονικές σελίδες του Δικτυακού μας τόπου και αποτελεί κατοχυρωμένα σήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων ανάγεται στη δική τους σφαίρα ευθύνης και ουδόλως έχει να κάνει με τον Δικτυακό τόπο του Ιδρύματος.

Esoterism Academy

CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / The Way of the Real

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Η Οδός του Πραγματικού

ESOTERISM STUDIES BOOKS