Esoterism Academy: ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

Sunday, April 17, 2022

ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

Η «ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ» ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Προοίμιο

Ασαμσκρίτα

Σαμσάρα

Καμαβακάρα

«Σατβάρι Αρυάνι Σατυάνι»

Νιρβάνα

…..

Προοίμιο

"Υπάρχει, ω αδελφοί, μία σφαίρα ζωής όπου δεν υπάρχει ούτε γη, ούτε νερό, ούτε φωτιά, ούτε αέρας, ούτε η σφαίρα του ατέλειωτου χώρου, ούτε καν η σφαίρα της συνείδησης. Εκεί που σας λέω δεν υπάρχει πραγματικά ούτε αυτός εδώ ο κόσμος, ούτε ο άλλος κόσμος, ούτε η σφαίρα του απείρου διαστήματος, ούτε η σφαίρα της άπειρης συνείδησης, ούτε η σφαίρα της ανυπαρξίας του οτιδήποτε, ούτε η σφαίρα όπου δεν υπάρχει ούτε αντίληψη, ούτε μη αντίληψη. Μιά τέτοια κατάσταση , ω αδελφοί, εγώ θα την περιέγραφα έτσι: ούτε να έρχεσαι, ούτε να πηγαίνεις, ούτε να στέκεσαι, ούτε να γυρίζεις πίσω, ούτε να κατεβαίνεις, μα ούτε και να ανεβαίνεις. Είναι κάτι σαν μη γεννημένο, μη γινόμενο, μη δημιουργημένο, μη συνθεμένο: είναι το τέλος της οδύνης". Ουντάνα, VIII, I, 1ος αιώνας π.Χ.).

Ασαμσκρίτα

Η Έσχατη Πραγματικότητα στην Βουδιστική Διδασκαλία («Ασαμσκρίτα») δεν μπορεί ούτε να συνειδητοποιηθεί σαν ατομική εμπειρία, ούτε να προσδιορισθεί, ούτε να γίνει αντιληπτή, αισθητή, ή απτή. Η Έσχατη Πραγματικότητα μπορεί να γίνει αντιληπτή μόνο από «αυτόν» που «έφτασε» στο «Νιρβάνα» (από το αρνητικό μόριο «νιρ» και την ρίζα «βα» - πνέω), στο σβήσιμο του γίγνεσθαι (των διαδικασιών εξέλιξης). Έτσι η Έσχατη Πραγματικότητα Είναι Ταυτόσημη με το Νιρβάνα. Όποιος δεν έχει φτάσει στο Νιρβάνα βιώνει μια σχετική πραγματικότητα, ένα συνεχές γίγνεσθαι…

Έτσι λοιπόν η Βουδιστική Διδασκαλία δέχεται ότι υπάρχει Μια Πραγματικότητα που Είναι το Υπόβαθρο των πάντων. Αλλά εφ’ όσον είναι αδύνατον να προσδιορισθεί από κάποιον που δεν την βιώνει αποφεύγει συστηματικά να μιλήσει γι’ Αυτήν Την Πραγματικότητα. Αυτό για το οποίο μπορούμε να μιλήσουμε είναι το γίγνεσθαι. Το Νιρβάνα, το σβήσιμο του γίγνεσθαι, οδηγεί στην Πραγματικότητα, πέρα από το γίγνεσθαι.. Έτσι η Υπέρτατη Πραγματικότητα πρέπει να γίνεται «αντιληπτή» σαν το Απόλυτο κι όχι σαν ανυπαρξία.

Σαμσάρα

Το Σαμσάρα

Για την Βουδιστική Διδασκαλία το μόνο «πραγματικό» είναι η εξελικτική διαδικασία. Ό,τι εμφανίζεται, ό,τι γίνεται αντιληπτό, το φαινόμενο, είναι μια εξελικτική διαδικασία. Η «ύπαρξη» είναι μια εξελικτική διαδικασία, αλλά και οι κόσμοι και τα επιμέρους φαινόμενα, όλα, είναι εξελικτικές διαδικασίες. «Όλο αυτό» είναι το Σαμσάρα.

Η εξελικτική διαδικασία αναλύεται σε διαδοχικές, στιγμιαίες, καταστάσεις, που ονομάζονται «ντάρμα» (από την ρίζα «ντρι», στηρίζω, κρατώ). Τα ντάρμα λοιπόν είναι οι ύστατες πραγματικότητες που μπορούμε να αντιληφθούμε, το πρώτο συνθετικό των φαινομένων. Έτσι λοιπόν το γίγνεσθαι, η εξελικτική διαδικασία, εμφανίζεται σαν μια ροή αυτών των ντάρμα.

Τα ντάρμα είναι εξαρτημένες πραγματικότητες, είναι αποτέλεσμα των προηγούμενων ντάρμα κι είναι αυτά που προκαθορίζουν τα επόμενα ντάρμα, Όλη αυτή η ροή υπακούει σε αυστηρούς νόμους που μπορούν να αναχθούν τελικά στον Νόμο της Παγκόσμιας Αιτιότητας, «Κάρμα» (από την ρίζα «κρι», πράττειν). Το Κάρμα υποδηλώνει την δράση αλλά και το αποτέλεσμα της δράσης, υποδηλώνει έτσι την ευθύνη από την ίδια την δράση και την συμπεριφορά που μεταβιβάζεται μέσα στον χρόνο.

Τα ντάρμα είναι στιγμιαία και δεν διαρκούν παρά ελάχιστο χρόνο. Έτσι το μόνο πραγματικό είναι η ροή, η εξελικτική διαδικασία, το γίγνεσθαι. «Ό,τι υπάρχει είναι στιγμιαίο», όλα είναι παροδικά.

Η εξελικτική διαδικασία εμφανίζεται με διάφορες μορφές. Σαν βιτζνάνα, συνειδησιακή διαδικασία, διαδοχή συνειδησιακών καταστάσεων, σαν σαμσκάρα, νοητική διαδικασία, διαδοχή στιγμιαίων νοητικών καταστάσεων, σαν σάμτζνα, αντιληπτική διαδικασία, διαδοχή αντιληπτικών καταστάσεων, σαν βεντάνα, αισθησιακή διαδικασία, διαδοχή αισθησιακών καταστάσεων, σαν ρούπα, υλική, οργανική διαδικασία, διαδοχή οργανικών δομών. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μία και μόνη διαδικασία που εμφανίζεται με διάφορες μορφές. Δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην συνείδηση και την υλική μορφή, είναι η ίδια διαδικασία σε διαφορετική συχνότητα. Η διαδικασία εμφανίζεται άλλοτε σαν συνείδηση, άλλοτε σαν νόηση, άλλοτε σαν αντίληψη, άλλοτε σαν αίσθηση, άλλοτε σαν μορφή. Πρόκειται όμως για την ίδια διαδικασία πάντα. Έτσι το γίγνεσθαι αποτελεί μια συνέχεια (μέσα στους χωροχρόνους και μέσα στον τοπικό χρόνο). Το «ον» δεν είναι παρά ένας συνδυασμός από εξελικτικές διαδικασίες, ροές από ντάρμας ( «σκάντας») που συνεργάζονται αρμονικά μεταξύ τους.

Οι Περιοχές του Σαμσάρα

Το Σαμσάρα (γίγνεσθαι) διαιρείται σε τρεις Περιοχές, «Βακάρα» (κατάσταση του γίγνεσθαι κι όχι αντικειμενική, σταθερή περιοχή). Οι Περιοχές, καταστάσεις, του γίγνεσθαι είναι: α) Το Αρούπαβακάρα (περιοχή χωρίς μορφή), η κατάσταση της υπερνοητικής διαδικασίας, της διαδοχής στιγμιαίων υπερνοητικών διαδικασιών. β) Το Ρούπαβακάρα (περιοχή με μορφή), η κατάσταση της αντιληπτικής διαδικασίας, της διαδοχής στιγμιαίων αντιληπτικών καταστάσεων. γ) Το Κάμαβακάρα (περιοχή της επιθυμίας και της αισθητηριακής ευχαρίστησης), η κατάσταση της υλικής μορφής, της διαδοχής στιγμιαίων υλικών καταστάσεων.

Ό,τι ονομάζουμε «ον» είναι στην πραγματικότητα ένα γίγνεσθαι, ένα ρεύμα από ντάρμα. Στο Αρούπαβακάρα αυτό το ον είναι ένα ρεύμα από «ντάρμα χωρίς μορφή», Βιτζνάνα, συνείδηση, αυτοσυνείδηση, Σαμσκάρα, βούληση, νοητικά αποτυπώματα που υποκινούν επιθυμίες, Σάμτζνα, αντίληψη, νοητική αντίληψη. Η διαφορά αυτών των κατηγοριών ντάρμα είναι πολύ λεπτή. Το ον αποτελεί μια παρουσία, μια ύπαρξη, χωρίς συγκεκριμένη μορφή, μια νοητική ύπαρξη

Το Αρούπαβακάρα διαιρείται σε Τέσσερις Ουρανούς, καταστάσεις που είναι (απαριθμώντας από τον ανώτερο προς τον κατώτερο): 1) Ναϊβασάμτζνα Σαμγκνιαγιάτανα (περιοχή όπου δεν υπάρχει ούτε αντίληψη ούτε μη-αντίληψη και που στην πραγματικότητα υπερβαίνει το Αρούπαβακάρα και απλώνεται στο Απόλυτο). 2) Ακιντσανιαγιάτανα (περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει μέσα στην ανυπαρξία του οτιδήποτε). 3) Βιγκιαναναντιαγιάτανα (περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει στην άπειρη κατάσταση της συνείδησης). 4) Ακασαναντιαγιάτανα (περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει στο άπειρο διάστημα).

Είναι φανερό ότι υπάρχει πλήρης αντιστοιχία ανάμεσα στις καταστάσεις που βιώνει το ον, το επίπεδο στο οποίο λειτουργεί το ον (Βιτζνάνα, Σαμσκάρα, Σάμτζνα) και τους «ουρανούς».

Στο Ρούπαβακάρα το ον είναι νοητικότητα (ρεύμα από ντάρμα χωρίς μορφή) που εκφράζεται στο πεδίο της «αίσθησης». Δημιουργείται έτσι μια νέα κατηγορία ντάρμα, («Βεντάνα», αισθητικότητα), ένα ρεύμα από ντάρμα με μορφή, μια διαδοχή στιγμιαίων αισθητηριακών καταστάσεων. Εδώ τα ντάρμα χωρίς μορφή (νοητικότητα) δεν έχουν ην ίδια λειτουργία όπως στο Αρούπαβακάρα. Η λειτουργία τους είναι προσαρμοσμένη στο Ρούπαβακάρα, υποβαθμισμένη. Κυριαρχούν τα ντάρμα με μορφή. Το ον εδώ είναι μια νοητικότητα που έχει μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Αρούπαβακάρα και μία εξωτερική δραστηριότητα που φέρνει το «ον» σε επαφή με τον κόσμο των μορφών. Το «ον» εκφράζεται μέσα από ένα λεπτό σώμα (που είναι ένα ρεύμα από αισθητηριακές καταστάσεις δομημένες με τέτοιο τρόπο που εμφανίζονται σαν μια μορφή). Είναι μια ύπαρξη αιθέρια που καταλαμβάνει ωρισμένο χώρο, κλπ.

Το Ρούπαβακάρα διαιρείται σε Δεκαέξη Ουρανούς τακτοποιημένους σε τέσσερα επίπεδα.

Είναι φανερό ότι υπάρχει πλήρης αντιστοιχία ανάμεσα στις καταστάσεις που βιώνει το ον, το επίπεδο στο οποίο λειτουργεί το ον (Βιτζνάνα, Σαμσκάρα, Σάμτζνα προσαρμοσμένα σο Ρούπαβακάρα) και τα «τέσσερα επίπεδα».

Στο Καμαβακάρα το ον είναι αιθέρια ύπαρξη που εκφράζεται στο πεδίο της «ύλης». Δημιουργείται έτσι μια νέα καηγορία από ντάρμα («Ρούπα», σώμα, ένα γίγνεσθαι της ύλης δομημένο με τέτοιο τρόπο που εμφανίζεται σαν στέρεη μορφή), ένα ρεύμα από ντάρμα υλικής μορφής (μια διαδοχή στιγμιαίων καταστάσεων της ύλης που είναι δομημένες έτσι που εμφανίζονται σαν το υλικό σώμα που γνωρίζουμε. Εδώ τα ντάρμα χωρίς μορφή (νοητικότητα) και τα ντάρμα με μορφή (αισθητικότητα) δεν έχουν την ίδια λειτουργία όπως στα ανώτερα πεδία, η λειτουργία τους είναι προσαρμοσμένη στο Κάμαβακάρα, υποβαθμισμένη. Κυριαρχούν τα ντάρμα της υλικής μορφής. Έτσι οι νοητικές λειτουργίες του «όντος» στο Κάμαβακάρα έχουν μία ανώτερη διάσταση που κατάγεται από το Αρούπαβακάρα, μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Ρούπαβακάρα και μία εξωτερική δραστηριότητα που φέρνει το «ον» σε επαφή με τον κόσμο των μορφών.

Διαθέτει επίσης την «αισθητικότητα» που έχει μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Ρούπαβακάρα -διαίσθηση- και μία εξωτερική δραστηριότητα που υποβοηθεί την νοητικότητα στην αντίληψη του Κάμαβακάρα –αισθητικότητα-. Στο Κάμαβακάρα το ον είναι αιθέρια ύπαρξη που εκφράζεται μέσα από ένα υλικό, χονδροειδές σώμα.

Το Κάμαβακάρα διαιρείται σε Τρεις Περιοχές, τον Ουρανό, την γη και τον κάτω κόσμο. Ο Ουρανός είναι ο κόσμος των ντέβας. Η γη είναι ο κόσμος των ανθρώπων, των ασούρας (δαίμονες), των πρέτας (φαντάσματα) και των ζώων. Ο κάτω κόσμος είναι ο κόσμος των κολασμένων.

Είναι φανερό ότι υπάρχει πλήρης αντιστοιχία ανάμεσα στις καταστάσεις που βιώνει το ον, το επίπεδο στο οποίο λειτουργεί το ον (Βιτζνάνα, Σαμσκάρα, Σάμτζνα προσαρμοσμένα σο Κάμαβακάρα) και τις «τρεις περιοχές».

Η ζωή στο Σαμσάρα

Το γίγνεσθαι είναι μια ροή, μια διαδοχή στιγμιαίων καταστάσεων κι αποτελεί μια συνέχεια.. Ουσιαστικά δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην νοητικότητα, την αισθητικότητα, ή το βιολογικό γίγνεσθαι. Πρόκειται για διαφορετικές καταστάσεις του γίγνεσθαι, το γίγνεσθαι είναι μια συνέχεια. Το ον είναι ένα γίγνεσθαι, ένα ρεύμα στιγμιαίων καταστάσεων. Βρίσκεται μέσα στο χώρο του γίγνεσθαι, σε μια από τις τρεις καταστάσεις του γίγνεσθαι. Όταν το ον, σε μια συγκεκριμένη Περιοχή, κλείσει τον κύκλο της εξέλιξής του (ζωή) επέρχεται διάλυση της σύνθεσης (θάνατος). Εφ’ όσον το ον, κατά την διάρκεια της «ζωής» του έφτασε σε ένα ξεπέρασμα του γίγνεσθαι, σε ένα σβήσιμο των ντάρμα της Περιοχής του γίγνεσθαι μέσα στην οποία εξελισσόταν, τότε το ον απελευθερώνεται και μετά τον θάνατο μεταβαίνει σε μια ανώτερη κατάσταση ύπαρξης. Εφ’ όσον όμως το ον κατά την διάρκεια της ζωής παρέμεινε μέσα στο γίγνεσθαι (απορροφημένο στην συνεχή διαδοχή των ντάρμα της Περιοχής του γίγνεσθαι μέσα στην οποία εξελισσόταν) τότε το ον μετά τον θάνατο δεν απελευθερώνεται για να μεταβεί σε ανώτερη κατάσταση ύπαρξης αλλά κάτω από την πίεση των προσκολλήσεων παραμένει ένας «πυρήνας γίγνεσθαι» που οδηγεί αργά ή γρήγορα σε μια νέα σύνθεση από ντάρμα μέσα στην Πριοχή του γίγνεσθαι που εξελισσόταν στην προηγούμενη ζωή το ον, σε μια νέα ενσάρκωση. Έτσι το ον κινείται μέσα στο γίγνεσθαι, στις Περιοχές του γίγνεσθαι. Είναι ένα συνεχές ρεύμα που μεταβαίνει από ύπαρξη σε ύπαρξη, χωρίς σταμάτημα.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι η προηγούμενη εξέλιξη (ζωή) μέσα σε μια κατάσταση του γίγνεσθαι και η επόμενη εξέλιξη (ζωή) μέσα στην ίδια κατάσταση του γίγνεσθαι αν κι αποτελούν συνέχεια εν τούτοις φαίνεται σαν να είναι διαφορετικές. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια νέα σύνθεση ντάρμα αλλά η δομή της εξαρτάται απόλυτα από την ύπαρξη που προηγήθηκε. Εδώ ακριβώς φαίνεται η λειτουργία του Κάρμα, του Νόμου της Αιτιότητας. Το ον αποτελεί ένα συνεχές ρεύμα που μεταβαίνει από ζωή σε ζωή ασταμάτητα. Αυτός είναι ο κύκλος της μετενσάρκωσης. Το ον εξαφανίζεται εδώ, εμφανίζεται εκεί, συνέχεια. Αυτή η εξέλιξη υπακούει αυστηρά στο Νόμο του Κάρμα. Όποια είναι η δράση, αυτό είναι το αποτέλεσμα. Έτσι το ον με την εξέλιξη δημιουργεί τον εαυτό του. Κάθε ον φέρνει ακέραιη την ευθύνη της εξέλιξής του. Το όντα πορεύονται σύμφωνα με τον Νόμο του Κάρμα. Κανένα ον δεν μπορεί να ξεφύγει από τον τροχό της εξέλιξης. Η μόνη διέξοδος είναι η απελευθέρωση.

Έτσι τα όντα είναι παγιδευμένα μέσα στο γίγνεσθαι, στις τρεις Περιοχές του γίγνεσθαι. Επομένως ένα ον, στην πορεία του, έχει να ξεπεράσει τρεις βαθμίδες (που αντιστοιχούν στις τρεις Περιοχές του γίγνεσθαι) μέχρι την τελική απελευθέρωση. Το Νιρβάνα που πετυχαίνεται με το ολοκληρωτικό σβήσιμο κάθε γίγνεσθαι είναι το Αληθινό Νιρβάνα.

Καμαβακάρα

Την στιγμή που ένα ον ξεκινά την ύπαρξή του μέσα στο Καμαβακάρα είναι ήδη αποτέλεσμα ενός προηγούμενου γίγνεσθαι. Το γεγονός ότι αυτό το ον τείνει να εκδηλωθεί στο Καμαβακάρα σημαίνει ότι υπάρχει ήδη μια τάση, μια ώθηση, μέσα του που το οδηγεί στην εκδήλωση στο Κάμαβακάρα. Είναι νοητικότητα (στην Περιοχή του Ρούπαβακάρα) προσανατολισμένη προς τον υλικό κόσμο (μια συσώρευση νοητικών εντυπωμάτων που έχουν εισέλθει από την αντίληψη και σχετίζονται με τον υλικό κόσμο), με μνήμες από τις αισθήσεις, που νοιώθει την ανάγκη να εκδηλωθεί και πάλι μέσα από ντάρμα υλικής υφής, μέσα από ένα σώμα.

Το ον που εκδηλώνεται στο Κάμαβακάρα είναι μια νέα, ολοκληρωμένη, σύνθεση όλων αυτών των ντάρμα, μια ροή αυτών των ντάρμα: Βιτζνάνα, Σαμσκάρα, Σάμτζνα (αυτά τα τρία συνιστούν την νοητικότητα που έχει μία ανώτερη διάσταση που κατάγεται από το Αρούπαβακάρα, μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Ρούπαβακάρα και μία εξωτερική δραστηριότητα που φέρνει το «ον» σε επαφή με τον κόσμο των μορφών), Βεντάνα (αισθητικότητα που έχει μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Ρούπαβακάρα και μία εξωτερική δραστηριότητα που φέρνει το «ον» σε επαφή με τον κόσμο των μορφών), Ρούπα (σώμα, βιολογικό γίγνεσθαι). Η σχέση μεταξύ αυτών των κατηγοριών ντάρμα είναι σαφώς καθορισμένη. Η νοητικότητα είναι η αυτοσυνείδηση που χρησιμοποιεί την αισθητικότητα και το σώμα σαν φορέα μέσα στο Κάμαβακάρα.

Έτσι το «ον» στο Κάμαβακάρα μπορεί (και βιώνει) τις ακόλουθες δραστηριότητες, καταστάσεις.

1) Νιρβάνα

2) Τέσσερις ανώτερες καταστάσεις, Νάϊβασάμτζνα-Σάμτζνιαγιάτανα, Ακιντσάνιαγιάτανα. Βιτζνάνανάντιαγιάτανα, Ακάσανάντιαγιάτανα.

3) Τρεις νοητικές καταστάσεις, βιτζνάνα, σαμσκάρα, σαμτζνα, που έχουν μία εσωτερική λειτουργία και μία εξωτερική δραστηριότητα.

4) Η δραστηριότητα των αισθήσεων, βεντάνα, που έχει μία εσωτερική λειτουργία και μία εξωτερική δραστηριότητα.

5) Μία εξωτερική υλική δραστηριότητα, ρούπα.

Το ον σαν σύνολο δρα, εξελίσσεται, πορεύεται μέσα στην ζωή. Το Νιρβάνα (στο Κάμαβακάρα) σημαίνει την υπέρβαση του γίγνεσθαι στο Κάμαβακάρα. Η υπέρβαση του βιολογικού γίγνεσθαι σημαίνει την υπέρβαση της προσκόλλησης στο σώμα και τα υλικά πράγματα. Η υπέρβαση του αισθησιοκινητικού γίγνεσθαι σημαίνει την υπέρβαση των παθών, έμμονων επιθυμιών, κλπ. Η υπέρβαση του νοητικού γίγνεσθαι έχει τρία στάδια με τρεις βαθμίδες το καθένα. Πρέπει καταρχήν να ξεπερασθεί η εξωτερική νοητικότητα που συνδέεται με την αισθητικότητα (τρεις βαθμίδες). Μετά πρέπει να ξεπερασθούν οι εσωτερικές διεργασίες (τρεις βαθμίδες του ντυάνα και μία τέταρτη βαθμίδα που έχει τον χαρακτήρα της συγκομιδής και οριοθετεί το πέρασμα σε μία ανώτερη κατάσταση). Υπάρχει τέλος ακόμα ένα πιό εσωτερική διαδικασία (τρεις ανώτερες καταστάσεις και μία τέταρτη που είναι το Νιρβάνα). Το Νιρβάνα (στο Κάμαβακάρα) σημαίνει το πέρασμα πέρα από κάθε γίγνεσθαι. Δεν είναι η πραγματοποίηση κάποιας κατάστασης. Δεν υπάρχει η αντίληψη ότι έχει πραγματοποιηθεί κάποια κατάσταση γιατί όσο υπάρχει οποιαδήποτε αντίληψη μιάς πραγματοποίησης το ον είναι ακόμα μέσα στο γίγνεσθαι και δεν έχει περάσει πέρα.

Όταν το ον φτάσει στο Νιρβάνα, πέρα από κάθε γίγνεσθαι τότε έχει απελευθερωθεί από την ζωή στο Κάμαβακάρα κι όταν επέλθει ο θάνατος (όταν εξαντληθούν οι αιτίες που δημιούργησαν αυτή την ζωή) τότε το ον απελευθερώνεται και δεν ξαναγυρνά στο Κάμαβακάρα, μεταβαίνει σε μια ανώτερη κατάσταση ύπαρξης, στο Ρύπαβακάρα.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι το Νιρβάνα στο Κάμαβακάρα δεν είναι αυτό καθεαυτό το Απόλυτο. Αυτό που έχει εξαλειφθεί είναι το γίγνεσθαι στο Κάμαβακάρα, έχουν εξαλειφθεί οι αιτίες που θα οδηγούσαν σε μια νέα ενσάρκωση μέσα στο Κάμαβακάρα. Το Νιρβάνα στο Κάμαβακάρα αν και είναι το Απόλυτο σε σχέση με το γίγνεσθαι στο Κάμαβακάρα και δεν μπορεί να προσδιορισθεί με νοητικούς όρους όμως αποτελεί μια κατάσταση ύπαρξης (στο Ρούπαβακάρα), ένα γίγνεσθαι σε μια ανώτερη διάσταση. Υπάρχει νοητικότητα άλλου είδους και αισθητικότητα σαν φορέας σε αυτή την νέα κατάσταση ύπαρξης. Έτσι το Νιρβάνα στο Κάμαβακάρα είναι η κοινή ύπαρξη σε μια ανώτερη κατάσταση ύπαρξης (στο Ρούπαβακάρα).

Όταν το ον δεν επιτύχει το Νιρβάνα παραμένει μέσα στο γίγνεσθαι κι είναι καταδικασμένο (σύμφωνα με το Νόμο του Κάρμα) μετά τον θάνατο να ξαναγυρίσει στο Κάμαβακάρα.

Όλη αυτή η πορεία του όντος μέσα στο γίγνεσθαι (στο Κάμαβακάρα) περιγράφεται στην βουδιστική γραμματολογία στην «θεωρία της εξαρτώμενης γέννησης των φαινομένων («Πρατίγια Σαμουτπάντα») ή «αλυσίδα των Δώδεκα Αιτιών» («Νιντάνα») ως εξής:

(Προηγούμενη ζωή)

1) Η αβιντίγια (άγνοια, μη-απελευθέρωση, παραμονή μέσα στο γίγνεσθαι) δημιουργεί τα σαμσκάρα (νοητικά εντυπώματα, κατάλοιπα του προηγούμενου γίγνεσθαι).

2) Τα σαμσκάρα δημιουργούν το βιτζνάνα (συνείδηση, αρχικός νοητικός πυρήνας που θα αποτελέσει την βάση του νέου γίγνεσθαι)

(Παρούσα ζωή)

3) Το βιτζνάνα δημιουργεί το νάμα-ρούπα (όνομα και μορφή, σύνθεση των διαφόρων κατηγοριών ντάρμα – βιτζνάνα, σαμσκάρα, σάμτζνα, βεντάνα, ρούπα).

4) Το νάμα-ρούπα δημιουργεί τα σανταγιάτανα (αισθητήρια όργανα, μέσω των οποίων το ον έρχεται σε επαφή με τον κόσμο).

5) Τα σανταγιάτανα δημιουργούν το σπάρσα (επαφή, μεταξύ του όντος και του κόσμου).

6) Το σπάρσα δημιουγεί το βεντάνα (αίσθηση, το συγκεκριμένο γεγονός της αίσθησης).

7) Το βεντάνα δημιουργεί το τρίσνα (δίψα για ζωή, στο Κάμαβακάρα).

8) Το τρίσνα δημιουργεί το ουπαντάνα (προσήλωση στην ζωή, εντατική δίψα, κατάκτηση του κόσμου των αισθήσεων, που συγκρίνεται με την φλόγα που κατατρώει την καύσιμη ύλη).

9) Το ουπαντάνα δημιουργεί το μπχάβα (μέλλον, το κάρμα που παράγεται στην διάρκεια της ζωής στο Κάμαβακάρα, τα σαμσκάρα που θα προκαλέσουν μια νέα ζωή στο Κάμαβακάρα).

10) Το μπχάβα δημιουργεί το ζάτι (γέννηση, ένα νέο γίγνεσθαι μέσα στο Κάμαβακάρα).

(Μέλλουσα ζωή)

11) Το ζάτι δημιουργεί το σμπαμαράνα (γεράματα, μια νέα ύπαρξη που συνοδεύεται από όλα τα χαρακτηριστικά της ύπαρξης στο Κάμαβακάρα, φθορά, πόνο, κλπ.).

12) Το σμπαμαράνα είναι ένας νέος κρίκος στην αλυσίδα του Σαμσάρα.

Σατβάρι Αρυάνι Σατυάνι

Οι Τέσσερις Ευγενείς Αλήθειες

Το ον είναι ένα γίγνεσθαι, που μεταβαίνει από ζωή σε ζωή μέσα στο Κάμαβακάρα χωρίς σταματημό. Δεν υπάρχει τίποτα σταθερό, τίποτα αιώνιο, όλα είναι παροδικά, μια αδιάκοπη ροή καταστάσεων. Κι είναι αυτή ακριβώς η Παροδικότητα που προκαλεί οδύνη (ντούκχα). «Σάρβαμ ντούκχαμ, σάρβαμ ανίτυαμ» (όλα είναι οδύνη, όλα είναι παροδικά). Έτσι ολόκληρη η ύπαρξη, το ίδιο το γίγνεσθαι σε κάθε στιγμή του είναι οδύνη. Η παραμονή μέσα στο γίγνεσθαι, η εμμονή στο γίγνεσθαι, ονομάζεται «τρίσνα» (δίψα για ζωή στο Κάμαβακάρα). Όσο υπάρχει αυτή η δίψα το γίγνεσθαι τροφοδοτείται και η πορεία συνεχίζεται. Επομένως είναι η δίψα για ζωή στο Κάμαβακάρα που κρατά το ον δεμένο μέσα στο γίγνεσθαι, στην συνεχή αναγέννηση μέσα στο Κάμαβακάρα.

Ο ίδιος ο Βούδας διατυπώνοντας τις Τέσσερις Ευγενείς Αλήθειες (Σατβάρι Αρυάνι Σατυάνι) προσδιόρισε:

1) Με την Πρώτη Αλήθεια το γίγνεσθαι και την οδύνη του γίγνεσθαι.

2) Με την Δεύτερη Αλήθεια το αίτιο του γίγνεσθαι που είναι η εμμονή στο γίγνεσθαι (η δίψα για ζωή στο Κάμαβακάρα).

3) Με την Τρίτη Αλήθεια την εξάλειψη του γίγνεσθαι

4) Με την Τέταρτη Αλήθεια την Ατραπό για το Νιρβάνα που είναι ακριβώς:

α) η αντίληψη του γίγνεσθαι, της οδύνης,

β) η συνειδητοποίηση του αιτίου του γίγνεσθαι,

γ) η εξάλειψη του γίγνεσθαι

δ) το Νιρβάνα

Ο δρόμος που οδηγεί στο Νιρβάνα είναι γνωστός σαν «Αρύα Αστάνγκα Μάργκα» (Ευγενής Οκταπλή Ατραπός) και περιλαμβάνει:

Σαμυάκ ντρίστι (ορθή αντίληψη),

Σαμυάκ σανκάλπα (ορθή απόφαση),

Σαμυάκ βακ (ορθή ομιλία),

Σαμυάκ καρμάντα (ορθή συμπεριφορά),

Σαμυάκ ατζίβα (ορθή ζωή),

Σαμυάκ βινυάμα (ορθή προσπάθεια),

Σαμυάκ σμρίτι (ορθή σκέψη),

Σαμυάκ Σαμάντι (ορθός διαλογισμός, τέλεια συγκέντρωση της συνείδησης).

Ειδικότερα η Ατραπός που οδηγεί στο Νιρβάνα, στην Πραγματικότητα, έχει Τρία Στάδια.

Το Πρώτο Στάδιο ονομάζεται Πράτζνα (Γνώση) και περιλαμβάνει την Ορθή Αντίληψη και την Ορθή Διάθεση. Με την είσοδο στο Σάνγκα (Βουδιστική Αδελφότητα) ήδη ο άνθρωπος έχει κάνει ένα βήμα πέρα από τον κόσμο: απαρνιέται όλα τα υλικά πράγματα για να βαδίσει προς το Νιρβάνα. Αυτή η απάρνηση δεν είναι μια τυπική, εξωτερική, αποχή: είναι εσωτερική αποκόλληση, σβήσιμο κάθε ενδιαφέροντος για τα υλικά πράγματα. Αυτό είναι το Στάδιο της καταστροφής των υλικών ντάρμα (ρούπα): υπονοείται εδώ η καταστροφή της προσκόλλησης στα υλικά ντάρμα, η εξουδετέρωσή τους (τα υλικά ντάρμα θα εξακολουθούν να υφίστανται μέχρις ότου εκλείψουν οι αιτίες που τα προκάλεσαν, μέχρι δηλαδή τον θάνατο του υλικού σώματος). Αυτό είναι ένα Προκαταρκτικό Στάδιο και δεν είναι ακόμα η Κύρια Άσκηση.

Το Δεύτερο Στάδιο ονομάζεται Σίλα (Ηθικότητα) και περιλαμβάνει την Ορθή Ομιλία, την Ορθή Συμπεριφορά, την Ορθή Ζωή. Πριν ο βουδιστής μπορέσει να μπει πραγματικά στην Ατραπό χρειάζεται να περάσει από ένα Στάδιο Εσωτερικής Τελειοποίησης, να απαλαχτεί από τα διάφορα πάθη που αποτελούν εμπόδια στην Ατραπό. Πρέπει να ακήσει αυτό που ονομάζεται Πάνκα Σίλα (Πενταπλή Πειθαρχία) που συγκροτείται από πέντε απαγορεύσεις: να μην σκοτώνεις, να μην κλέβεις, να μην έρχεσαι σε σεξουαλική επαφή με άλλο πρόσωπο, να μην ψεύδεσαι, να μην πίνεις οινόπνευμα. Αυτές είναι οι κυριότερες απαγορεύσεις αλλά υπονοείται ότι πρέπει να εξαλειφθούν όλα τα πάθη. Αυτή η κάθαρση από τα πάθη δεν πρέπει να είναι απλή, εξωτερική, αποχή αλλά εσωτερική στάση. Αυτό είναι το Στάδιο της καταστροφής των μορφικών ντάρμα (βεντάνα): υπονοείται εδώ η καταστροφή της προσκόλλησης στα μορφικά ντάρμα, η εξουδετέρωσή τους (ο βουδιστής αισθάνεται τα πάντα αλλά δεν δεσμεύεται πιά).

Το Τρίτο Στάδιο ονομάζεται Σαμάντι (Θεωρία) και περιλαμβάνει την Ορθή Προσπάθεια, την Ορθή Σκέψη, την Ορθή Συγκέντρωση (Σαμάντι). Η Πραγματική Πορεία Προς το Νιρβάνα αρχίζει με την Είσοδο στο Τρίτο Στάδιο. Αυτό είναι το Στάδιο της καταστροφής των ντάρμα χωρίς μορφή (σάμτζνα, σαμσκάρα, βιτζνάνα): υπονοείται εδώ η καταστροφή της προσκόλλησης σε αυτά τα ντάρμα, η εξουδετέρωσή τους. Η Πραγματοποίηση εδώ δεν πρέπει να υπονοείται σαν πνευματική εξέλιξη αλλά σαν προοδευτική καταστροφή του γίγνεσθαι.

Η Ορθή Προσπάθεια αντιστοιχεί στην Βίωση της Πρώτης Ευγενούς Αλήθειας (αντίληψη του γίγνεσθαι, της οδύνης), στην καταστροφή της εξωτερικής δραστηριότητας της νοητικότητας κι έχει τέσσερις βαθμίδες, τρεις βαθμίδες που αντιστοιχούν στην καταστροφή της εξωτερικής δραστηριότητας των σάμτζνα, σαμσκάρα, βιτζνάνα και μία τέταρτη βαθμίδα που αποτελεί την συγκομιδή της όλης προσπάθειας και σηματοδοτεί το πέρασμα στην ανώτερη κατάσταση.

Η Ορθή Σκέψη αντιστοιχεί στην Βίωση της Δεύτερης Ευγενούς Αλήθειας (συνειδητοποίηση του αιτίου του γίγνεσθαι), στην καταστροφή της εσωτερικής δραστηριότητας της νοητικότητας κι έχει τέσσερις βαθμίδες που αντιστοιχούν στην καταστροφή της εσωτερικής δραστηριότητας των σάμτζνα, σαμσκάρα, βιτζνάνα και την συγκομιδή της όλης προσπάθειας που σηματοδοτεί το πέρασμα στην ανώτερη κατάσταση. Ο τεχνικός όρος που χρησιμοποιείται στην Βουδιστική Διδασκαλία για την Άσκηση σε αυτό το στάδιο είναι «Ρούπα Ντυάνα». Ο όρος μεταφράζεται σαν Διαλογισμός, όμως η λέξη δεν είναι ακριβώς η αντίστοιχη και χρειάζεται διευκρινήσεις. Ρούπα Ντυάνα λοιπόν σημαίνει για τους βουδιστές καταστροφή της εσωτερικής δραστηριότητας της νοητικότητας. Υπάρχουν Τρεις Βαθμίδες Ρούπα Ντυάνα και μαζί με την Βαθμίδα Πραγμάτωσης αποτελούν τις Τέσσερις Βαθμίδες της Πραγματοποίησης σε αυτό το στάδιο.

Αναλυτικά τα τέσσερα Ρούπα Ντυάνα:

1) Εξάλειψη του σάμτζνα, της αντίληψης του εξωτερικού κόσμου.

2) Εξάλειψη του σαμσκάρα, της διανόησης που έχει αντικείμενο τα εξωτερικά φαινόμενα.

3) Εξάλειψη της βιτζνάνα, της συνείδησης, της ατομικής ύπαρξης, του εγώ που είναι περιορισμένο στο χώρο, στο σώμα.

4) Όταν εξαλειφθεί το βιτζνάνα φτάνουμε σε μία κατάσταση όπου η συνείδηση ξεπερνά τα όρια του χώρου (του σώματος) κι επεκτείνεται στο άπειρο, σε όλο τον χώρο.

Η Ορθή Συγκέντρωση αντιστοιχεί στην Βίωση της Τρίτης Ευγενούς Αλήθειας (εξάλειψη του γίγνεσθαι), στην καταστροφή της ανώτερης δραστηριότητας της νοητικότητας κι έχει τέσσερις βαθμίδες που αντιστοιχούν στην καταστροφή της ανώτερης δραστηριότητας των σάμτζνα, σαμσκάρα, βιτζνάνα και την συγκομιδή της όλης προσπάθειας που σηματοδοτεί το πέρασμα στην ανώτερη κατάσταση. Ο τεχνικός όρος που χρησιμοποιείται στην Βουδιστική Διδασκαλία για την Άσκηση σε αυτό το στάδιο είναι «Αρούπα Ντυάνα» ή Σαμαπάττι (επιτεύγματα) - διαλογισμοί χωρίς μορφή. Αρούπα Ντυάνα ή Σαμαπάττι σημαίνει την καταστροφή της ανώτερης δραστηριότητας της νοητικότητας. Υπάρχουν Τρεις Βαθμίδες Αρούπα Ντυάνα ή Σαμαπάττι και μαζί με την Βαθμίδα Πραγμάτωσης αποτελούν τις Τέσσερις Βαθμίδες της Πραγματοποίησης σε αυτό το στάδιο.

Αναλυτικά τα τέσσερα Αρούπα Ντυάνα ή Σαμαπάττι:

1) Ακάσα-νάντι-αγιάτανα (Περιοχή του απείρου διαστήματος, περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει στο απέραντο διάστημα). Η συνείδηση (αν και εντοπίζει τον εαυτό της, σαν ένα κέντρο, σε ένα χώρο) επεκτείνεται σε όλο τον χώρο, είναι ένα ευρύτερο, ανώτερο εγώ. (Υπάρχει διάκριση ανάμεσα στην συνείδηση και το περιβάλλον, ανάμεσα στο υποκείμενο και το αντικείμενο). Αυτή η αντίληψη ενός κέντρου που σχετίζεται με την εσωτερική λειτουργία του σάμτζνα πρέπει να ξεπερασθεί.

2) Βιτζνάνα-νάντι-αγιάτανα (Περιοχή της άπειρης συνείδησης, περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει στην άπειρη κατάσταση της συνείδησης). Η συνείδηση απορρίπτει την αντίληψη ενός κέντρου, μπορεί να βρίσκεται οπουδήποτε, σε όλο τον χώρο - έτσι δημιουργείται η αντίληψη ότι η συνείδηση είναι άπειρη. (Δεν υπάρχει πιά διάκριση ανάμεσα στην συνείδηση και το περιβάλλον, ανάμεσα στο υποκείμενο και το αντικείμενο). Η επίτευξη αυτή σχετίζεται με το ξεπέρασμα της εσωτερικής λειτουργίας του σαμσκάρα.

3) Ακιντσάνι-αγιάτανα (Περιοχή ανυπαρξίας, περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει μέσα στην ανυπαρξία του οτιδήποτε). Η συνείδηση δεν μπορεί να αποδώσει στην ύπαρξή της κανένα ιδίωμα. Η συνείδηση αντιλαμβάνεται ότι η ύπαρξή της είναι κενή. Η ύπαρξη είναι «ανυπαρξία», από την σχετική πλευρά. Η επίτευξη αυτή σχετίζεται με το ξεπέρασμα της εσωτερικής λειτουργίας του βιτζνάνα.

4) Νάϊβασάμτζνα-Σάμτζνι-αγιάτανα (Περιοχή της ούτε αντίληψης, ούτε της μη-αντίληψης, περιοχή όπου δεν υπάρχει ούτε αντίληψη, ούτε μη αντίληψη). Με το ξεπέρασμα της εσωτερικής λειτουργίας της βιτζνάνα, φτάνουμε σε μία κατάσταση όπου απουσιάζει οποιαδήποτε διαδικασία ύπαρξης. Αυτό είναι το Νιρβάνα

Στην πραγματικότητα η επίτευξη του τέταρτου σαμαπάττι αντιστοιχεί σε μία Κατάσταση πέραν της σχετικής ύπαρξης, είναι το Ασαμσκρίτα.

Βέβαια, στο Βουδιστικό Ντυάνα χρησιμοποιείται η Ασάνα, η Στάση του Διαλογισμού και άλλα εξωτερικά στοιχεία αλλά η Ουσία του Ντυάνα συνίσταται στην «εσωτερική μεταμόρφωση» κι αυτό είναι που ενδιαφέρει εδώ. Εξ’ άλλου το Ντυάνα δεν είναι κάτι που μπορεί να μπει στον χρόνο. Όταν εισερχόμαστε στην Ατραπό, ασκούμε Ντυάνα όλες τις ώρες, ό,τι κι αν κάνουμε κι όχι μόνο τις ώρες που καθόμαστε σε Ασάνα: το Ντυάνα είναι συνεχές. Με αυτή την έννοια πρέπει να νοείται. Γιατί όπως ήδη είπαμε η Ουσία του Ντυάνα είναι η Βίωση των Ευγενών Αληθειών κι όταν βιώνουμε κάτι το βιώνουμε συνεχώς κι όχι ορισμένες ώρες: Έτσι όλος ο χρόνος είναι Ντυάνα και δεν μπορούμε να χωρίσουμε τον χρόνο σε ώρες Ντυάνα και ώρες που δεν ασκούμε Ντυάνα.

Η Συγκομιδή του καρπού της όλης προσπάθειας είναι το Νιρβάνα. Πρέπει να σημειώσουμε ότι όταν μιλάμε για Πραγματοποίηση των Τριών Αληθειών, δεν εννοούμε καθόλου την διανοητική σύλληψη αυτών των Αληθειών αλλά την Πραγματοποίηση αυτών που υπονοούν οι λέξεις, στην ουσία την «υπέρβαση του γίγνεσθαι»: πρόκειται για βίωμα).

Η υπερβατική εξέλιξη του όντος

Ο άνθρωπος που Πραγματοποίησε το Πρώτο Σαμαπάττι βρίσκεται στην Πρώτη Βαθμίδα της Ατραπού των Ευγενών (Αρύα Μάργκα): στην Βαθμίδα του Σροτοπάνα (αυτού που «έχει εισέλθει στο ρεύμα» για να περάσει στην άλλη όχθη, στο Νιρβάνα).

Ο άνθρωπος που Πραγματοποίησε το Δεύτερο Σαμαπάττι βρίσκεται στην Δεύτερη Βαθμίδα της Ατραπού των Ευγενών: στην Βαθμίδα του Σάκριταγκαμίν (αυτού που θα επιστρέψει μόνο μια φορά ακόμα στο Κάμαβακάρα).

Ο άνθρωπος που Πραγματοποίησε το Τρίτο Σαμαπάττι βρίσκεται στην Τρίτη Βαθμίδα της Ατραπού των Ευγενών: στην Βαθμίδα του Αναγκαμίν (αυτού που δεν επιστρέφει, που ζει την τελευταία του ενσάρκωση στο Κάμαβακάρα και δεν είναι υποχρεωμένος να επιστρέψει στο Κάμαβακάρα).

Αυτός που πέτυχε να πραγματοποιήσει το Τέταρτο Σαμαπάττι, το Νιρβάνα (Μπόντι), να φτάσει στην Βαθμίδα του Αρχάτ, είναι τελείως ελεύθερος από τον κύκλο της γέννησης και του θανάτου μέσα στο Κάμαβακάρα.. Για έναν τέτοιο άνθρωπο (έναν Βούδα) ανοίγεται η προοπτική μιάς ανώτερης εξέλιξης στους αόρατους κόσμους. Όμως μπορεί να απαρνηθεί αυτή την ανώτερη εξέλιξη και θεληματικά να συνεχίσει να ενσαρκώνεται μέσα στο Κάμαβακάρα, τελείως ελεύθερος. Αυτός ο δεύτερος δρόμος είναι ο δρόμος του Μπόντισάττβα, εκείνου που αρνείται την ανώτερη εξέλιξη και παραμένει μέσα στο Κάμαβακάρα για να βοηθήσει τα πλάσματα του Κάμαβακάρα. Πρέπει να σημειώσουμε ότι αυτό που κινεί ένα τέτοιο ελεύθερο ον δεν είναι απλή επιθυμία ή συμπόνια. Ένα τέτοιο ον έχει πραγματοποιήσει την ελευθερία και μέσα από αυτή την καινούργια αντίληψη της Πραγματικότητας που πραγματοποίησε κινείται σε ό,τι κάνει. Δεν μπορεί επομένως να κριθεί με τα μέτρα του κοινού ανθρώπου.

Εκείνος που συνεχίζει την εξέλιξή του σε ανώτερους κόσμους μεταβαίνει στο Ρούπαβακάρα. Τα όντα του Ρούπαβακάρα (αιθέριες υπάρξεις) εξελίσσονται με ένα τρόπο ανάλογο με εκείνον του Κάμαβακάρα. Αυτός που εξελίσσεται στην Ατραπό περνά κι εδώ Τέσσερις Βαθμίδες Πραγματοποίησης κι απελευθερώνεται κι από το Ρούπαβακάρα. Μεταβαίνει στο Αρούπαβακάρα.

Κι εδώ τα όντα (νοητικές οντότητες) εξελίσσονται με ένα τρόπο ανάλογο με εκείνον των δύο κατώτερων κόσμων. Εκείνος που εξελίσσεται στην Ατραπό περνά κι εδώ Τέσσερις Βαθμίδες Πραγματοποίησης κι απελευθερώνεται κι από το Αρούπαβακάρα και βυθίζεται μέσα στο «Ύστατο Νιρβάνα» «Αυτός» που πραγματοποίησε το Τελικό Νιρβάνα δεν είναι πιά μια οντότητα αλλά το Ίδιο το Απόλυτο που αφομοιώνει μέσα στο Μπόντι το Ίδιο το Απόλυτο και την Αυταπάτη, τελείως Ελεύθερο, Αδέσμευτο.

Όμως το να μιλάμε για ανώτερους κόσμους είναι ήδη χωρίς νόημα: Πρέπει να πραγματοποιήσουμε την Αλήθεια στο Κάμαβακάρα. Αυτό είναι που ενδιαφέρει. Η ανώτερη προοπτική είναι έξω από τις δυνάμεις του κοινού ανθρώπου. Γι’ αυτό άλλωστε αποφεύγεται συνήθως κάθε αναφορά σε ανώτερους κόσμους αφού είναι έξω από την προοπτική εξέλιξης του κοινού ανθρώπου.

Νιρβάνα

Σύμφωνα με την «Διδασκαλία του Βουδισμού» Υπάρχει Μία Ενιαία Υποκρυπτόμενη Θεμελιώδης Πραγματικότητα που «αποκαλύπτεται» όταν εξαντλείται το «γίγνεσθαι». Εκδηλώνεται σαν Υπέρτατη Πραγματικότητα, σαν Υπέρτατη Αλήθεια, πιο αληθινή από το άμεσα υπαρκτό που αν και πραγματικό είναι παροδικό και οδυνηρό.

Η Πραγματική Φύση Αυτής της Πραγματικότητας Είναι η Κενότητα. Η Κενότητα δεν προσδιορίζεται (κι έτσι «φαίνεται» σαν να μην υπάρχει). Ό,τι εμφανίζεται (προσδιορίσιμο, υπαρκτό, αντικειμενικό) όταν αναλυθεί στους προσδιορισμούς του δεν μπορεί τελικά να «συγκρατήσει» την αντίληψη, δεν είναι παρά ένα φαινόμενο.

Σε τελευταία ανάλυση υπάρχει μόνο Μία Πραγματικότητα. Αυτή η Πραγματικότητα Αιώνια, Αναλλοίωτη στην Φύση Της, Απροσδιόριστη στην Ουσία Της, Κενότητα, είναι η Μόνη Πραγματικότητα. Ό,τι εμφανίζεται είναι ενέργειες, διαδικασίες, φαινόμενα που πηγάζουν αυθόρμητα από το τίποτα και πάλι εξαφανίζονται μέσα στο τίποτα.

Η Μία και Μοναδική Πραγματικότητα είναι Καθαρό Μπόντι. Δεν γεννιέται, δεν χάνεται, δεν πραγματοποιείται. Είναι η Φύση του παντός και των πάντων. Το Μπόντι είναι η Μία και Μόνη Πραγματικότητα. Δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα στην ηρεμία και την δραστηριότητα. Όλες οι δραστηριότητες, τα φαινόμενα που αναδύονται και εξαφανίζονται εντελώς φυσικά δεν αλλοιώνουν την Φύση του Μπόντι.

Monday, 23 February, 2026

19. The Mirror of Eternity: A Meditation on Enlightenment as Unbounded Perception

The Threshold of the Ineffable

There exists a state of consciousness that the mystics of ages past have sought with the fervor of lovers seeking the Beloved—a condition of the soul so luminous, so unbounded, that language itself trembles at its threshold and falls silent. This state, which spiritual traditions across the span of human history have called enlightenment, awakening, or gnosis, stands as both the destination of the seeker's journey and the eternal present that has never been absent. It is not a prize to be grasped by the ambitious mind, nor a trophy to be displayed before the world. Rather, it reveals itself as what has always been: the original face of reality, unmarred by the veils that the separate self has drawn across perception.

To speak of enlightenment is to attempt the impossible—to capture in words what flows beyond all conceptual boundaries, to map in the language of the finite what belongs to the infinite. Yet the mystic must speak, for silence alone, though it contains all truth, cannot guide those who still wander in the labyrinth of their own thinking. And so, with the humility of one who knows that all descriptions fall short of the reality they attempt to describe, we may approach this mystery not as scholars dissecting a specimen, but as pilgrims standing before a threshold, aware that what lies beyond can only be entered, never fully explained.

The essential nature of enlightenment transcends the personal drama of individual experience. It is not what the ego envisions in its moments of spiritual ambition, nor what it claims when it wraps itself in the garments of attainment. The separate self, that persistent illusion of an isolated "I" standing apart from the flowing river of existence, cannot possess enlightenment any more than a wave can possess the ocean. For enlightenment is not an experience belonging to someone; it is the disappearance of the one who would experience, leaving only the pure activity of perception itself—unowned, unobstructed, free.

The Sea of Stillness

Consider the sea in its perfect stillness, when not even the breath of wind disturbs its surface. In such moments, the water becomes a flawless mirror, reflecting the vastness of the sky with such fidelity that the boundary between above and below dissolves into a seamless unity. This is the nature of enlightened perception—a consciousness so clear, so free from the ripples of egoic disturbance, that it reflects reality exactly as it is, without addition or subtraction, without interpretation or distortion.

But let the smallest breeze touch that surface, and immediately the reflection fragments into a thousand dancing shards of light. The sky is still there, the sea is still there, but now what appears on the surface bears only a broken resemblance to what is. This is the condition of the ordinary mind, perpetually agitated by the winds of desire and aversion, hope and fear, memory and anticipation. Not grossly disturbed, perhaps—for the analogy holds that there is no "more or less" in this clouding—but disturbed nonetheless, and therefore incapable of that perfect mirroring which is enlightenment.

The mystical traditions have long understood this truth: perception is either clear or it is clouded. There exists no intermediate state, no partial enlightenment in which one sees reality "somewhat" accurately. Like the mirror that either reflects truly or distorts, consciousness either rests in its natural clarity or dances with the shadows cast by the self-sense. A single thought claiming "I perceive" already introduces the wrinkle that breaks the surface, that transforms the mirror into something less than a perfect reflection.

This is why the ancient sages spoke of enlightenment not as an acquisition but as a revelation of what already is. The sky has never stopped being the sky; the ocean has never ceased being the ocean. What changes is only the condition of the surface—whether it remains still enough to reflect the truth that has been present all along. And this stillness is not achieved through effort, for effort itself is a form of disturbance. Rather, it emerges naturally when the winds of egoic activity cease to blow, when the separate self relaxes its grip on experience and allows reality to be exactly as it is.

The Dissolution of Boundaries

In the state of enlightened awareness, the conventional boundaries that seem to separate self from world, subject from object, perceiver from perceived, dissolve like morning mist before the rising sun. This is not a matter of philosophical understanding or intellectual conviction, but of direct perception. The mystic does not believe that all is one; the mystic sees it, tastes it, lives it in every moment. The apparent divisions that structure ordinary experience are recognized as conceptual overlays, useful perhaps for navigating the practical demands of daily life, but ultimately no more real than the lines of latitude and longitude that we draw across the face of the earth.

What remains when these boundaries dissolve? Not a blank emptiness, not a void of non-existence, but a fullness beyond description—a single, seamless field of being-consciousness-activity in which all things arise and pass away like waves upon that primordial sea. The enlightened one does not stand apart from this field, observing it from some transcendent vantage point. Rather, the enlightened one is this field, aware of itself in the pure immediacy of each moment, free from the distorting lens of self-centered perception.

This realization carries with it a profound sense of interconnectedness, a direct knowing that one's true nature is not confined to the envelope of skin, not limited to the stream of thoughts and sensations that parade through awareness. The essence of what one is extends infinitely outward, sharing the same fundamental nature as the stars wheeling through space, the ancient mountains wearing away grain by grain, the stranger passing on the street, the blade of grass bending beneath the weight of morning dew. All things participate in the same vast Being, all things emerge from the same mysterious Source, all things dance the same divine dance.

The mystics have given many names to this recognition. They have called it the realization of the Self, the discovery of Buddha-nature, union with God, cosmic consciousness, the recognition of Tao. But names are mere fingers pointing at the moon, and the reality they indicate surpasses all designation. It is at once the most intimate of truths—closer to us than our own breath—and the most transcendent—vaster than the universe itself. It is what we have always been, yet it seems like a revelation because for so long we mistook ourselves for something infinitely smaller, infinitely more separate.

The Harmony of Action

Enlightenment is not merely a passive state of perception, a condition of serene witnessing disconnected from the world of action. Rather, it encompasses an activity-dimension in which doing flows naturally and spontaneously from being, in which action arises not from the calculated intentions of the separate self but from the deep intelligence of reality itself. When perception is clear, when the mirror reflects without distortion, action too becomes clear—aligned with the natural order, harmonious with the flow of existence.

This is what the Taoist sages called wu-wei, action through non-action, the effortless activity that arises when one ceases to impose one's will upon reality and instead allows oneself to be moved by the Tao. It is what the Hindu scriptures describe as nishkama karma, action without attachment to results, performed not for personal gain but as an expression of one's dharma, one's alignment with the cosmic order. In the Christian mystical tradition, it appears as surrender to the will of God, the abandonment of self-will in favor of divine purpose.

In all these formulations, we find the same essential insight: when the illusion of separation dissolves, when the ego no longer occupies the throne of consciousness, what emerges is a way of being in the world that is simultaneously fully engaged and completely free. The enlightened one acts, but there is no one acting—or more precisely, it is reality acting through the form that appears as an individual person. Decisions are made, words are spoken, movements occur, but all of this happens spontaneously, naturally, without the overlay of egoic deliberation and self-concern.

This does not mean that the enlightened one becomes passive or mechanical, a puppet with no autonomy. Quite the opposite: freed from the prison of self-centered thinking, action becomes more creative, more responsive, more perfectly attuned to the needs of each moment. Like water flowing downhill, finding the path of least resistance yet powerful enough to carve canyons through solid rock, the activity that arises from enlightened awareness is both gentle and inexorable, both yielding and transformative.

There is no conflict in such action, no resistance, no internal division between what one wants to do and what one feels compelled to do. The enlightened one does not act against reality but as reality, moving in harmony with the great current of existence. And in this harmony, there is a joy that needs no external justification, a peace that depends on no particular outcome, a love that flows freely toward all beings because the recognition of unity leaves no one outside the circle of compassion.

Beyond the Realm of Thought

The mind that seeks enlightenment through thinking can never find it, for thought itself is the veil that obscures what is sought. Every concept, every belief, every mental image of what enlightenment might be—these are obstacles rather than aids, shadows rather than light. The distinction between enlightenment and ordinary life exists only in the thinking of minds that have not yet awakened to their true nature. In reality, there is no such distinction, for enlightenment is simply life as it actually is when perceived without the distorting filter of self-centered thought.

This is perhaps the most paradoxical aspect of the mystical path: the goal cannot be reached by the means that the ego finds most natural and comfortable—analysis, planning, conceptualization, achievement. These tools of the rational mind, so useful in navigating the practical affairs of the world, become shackles when applied to the spiritual dimension. One cannot think oneself into enlightenment any more than one can lift oneself off the ground by pulling on one's own bootstraps.

Yet this does not mean that enlightenment is irrational or anti-intellectual. Rather, it is trans-rational, beyond the domain where discursive thought holds sway. It involves a different kind of knowing, a direct apprehension that precedes and transcends the mediation of concepts. The mystic does not reject logic or reason, but recognizes their proper place and their inherent limitations. Logic can point the way, can clear away false notions and conceptual confusion, but it cannot deliver the direct experience that is the essence of awakening.

What is required instead is a kind of surrender—not the passive resignation of defeat, but the active letting-go of the one who would control and possess experience. This is why spiritual traditions speak of dying to the self, of losing one's life to find it, of the dark night of the soul that precedes the dawn of illumination. The ego must release its grip, must consent to its own dissolution, must step aside so that what has always been present can reveal itself.

This surrender is not a one-time event but a continuous practice, a moment-by-moment letting-go of the tendency to grasp, to judge, to compare, to seek. In each instant, the invitation is the same: to release the overlay of thought and open to the naked immediacy of what is. To see without the seer, to hear without the hearer, to exist without the one who exists—this is the gateless gate through which one passes into the kingdom of enlightened awareness.

The Sacred Mystery

At the heart of enlightenment lies a mystery that cannot be dispelled by any amount of explanation or description. It is sacred in the deepest sense—set apart from the ordinary, pointing toward a dimension of reality that exceeds all categories and defies all attempts at conceptual capture. To encounter this mystery directly is to stand before the Absolute, the Ground of Being, the Source from which all things emerge and to which all things return.

Different traditions have given different names to this ultimate reality. Some call it God, speaking in the language of theism and devotion. Others call it the Void or Emptiness, emphasizing its transcendence of all attributes and qualities. Still others speak of it as Consciousness itself, the light in which all experience appears. Yet all these names, however exalted, remain fingers pointing at the moon—useful as indicators, but not to be confused with the reality they indicate.

The sacred mystery that reveals itself in enlightenment is at once completely transcendent and utterly immanent. It is beyond the world yet not separate from it, infinite yet present in each finite thing, eternal yet fully expressed in each passing moment. It cannot be grasped by the mind yet is closer to us than our own thoughts. It is the deepest silence and the fullest expression, the darkest darkness and the brightest light, the most absolute stillness and the most dynamic activity.

To touch this mystery, even for a moment, is to be forever changed. One can never again believe fully in the solidity of the separate self, never again accept without question the assumption that reality consists of fundamentally isolated objects bumping against each other in space and time. The veil has been lifted, if only briefly, and though it may fall again, though ordinary consciousness may reassert itself, the memory of what was glimpsed remains, calling one back toward that infinite openness, that boundless freedom.

The Return to Simplicity

Paradoxically, the ultimate fruit of the spiritual journey is a return to a kind of simplicity that was present all along but went unrecognized. After all the seeking, all the practice, all the striving and struggle, what emerges is the discovery that what was sought was never lost, that the treasure was buried in one's own backyard, that enlightenment is nothing other than ordinary reality perceived without the distortion of egoic thought.

This is why the Zen masters say that before one studies Zen, mountains are mountains and rivers are rivers. During the study of Zen, mountains are no longer mountains and rivers are no longer rivers. But after enlightenment, mountains are once again mountains and rivers are once again rivers. Everything appears the same, yet everything is utterly transformed. The world has not changed, but the perceiver has awakened to what was always true.

In this awakening, there is a deep peace—not the peace of escape or withdrawal, but the peace of complete acceptance, of full embrace of reality as it is. There is no longer any need to make experience different, to improve upon what is, to flee from the difficult or grasp at the pleasant. All of life, with its inevitable mixture of joy and sorrow, gain and loss, birth and death, is welcomed equally, for all of it is seen as the play of that one infinite reality expressing itself in endless forms.

This peace does not depend on external circumstances remaining favorable. It is not a fragile equilibrium that must be carefully maintained through control and management. Rather, it is the unshakeable peace of one who has seen through the illusion of separation, who knows directly that no circumstance can touch what one truly is. Like the depths of the ocean that remain calm even when storms rage on the surface, the enlightened consciousness abides in a tranquility that the vicissitudes of life cannot disturb.

The Eternal Present

Enlightenment can be experienced at any moment when one surrenders to reality as it presents itself. This is perhaps the most liberating truth that the mystical traditions convey: awakening is not reserved for some distant future after years of arduous practice, not the special province of saints and sages, not dependent on achieving any particular state or condition. It is available now, in this very instant, for anyone who has the courage and willingness to let go of their attachments to self-image and preconception.

The separate self lives in time, always reaching toward a future that never arrives or dwelling on a past that no longer exists. But enlightenment exists only in the eternal present, in the timeless now that is the only moment that ever is. When one fully surrenders to this moment, accepting it completely without the overlay of desire for it to be different, the door to enlightenment stands open. Not as a dramatic event, not as a special experience, but as the simple recognition of what has always been true.

This does not mean that practice and preparation are useless. The spiritual disciplines—meditation, prayer, contemplation, ethical living—all have their place in clearing away the obscurations that prevent this recognition, in cultivating the qualities of mind and heart that make surrender possible. But ultimately, no amount of preparation can guarantee enlightenment, for enlightenment is not an achievement but a grace, not a result of effort but a gift of reality revealing itself when the conditions are right.

And when it does reveal itself, what is discovered is not something new but something ancient beyond reckoning, not something acquired but something remembered, not something that begins at that moment but something that has been present throughout all moments, waiting patiently for the recognition that brings it into conscious awareness.

The Mirror Never Clouded

And so we return to where we began, to the image of the mirror and the sea, to the fundamental metaphor that captures the essence of enlightenment as unbounded, unobstructed perception. The mirror of consciousness has never truly been clouded; it only appeared so because we mistook the passing images reflected on its surface for its essential nature. The sea has never ceased to be capable of perfect stillness; the winds that disturbed it were the winds of our own egoic agitation.

Enlightenment, then, is not something to be created but something to be allowed, not a distant destination but the ground on which we have always stood. It requires no special gifts, no exceptional abilities, only the willingness to see clearly, to let reality be as it is, to release the death grip of self-centered thinking and open to the infinite expanse of what simply is.

For those with the courage to undertake this surrender, for those willing to let go of the familiar prison of separate selfhood and step into the vast unknown of their true nature, enlightenment waits—not in some far-off spiritual realm, but in the ordinary miracle of this present moment, in the next breath, in the sound of rain on the roof, in the feeling of feet touching the ground. It is always here, always now, always available to those who have eyes to see and hearts to receive it.

May all beings awaken to their true nature. May all beings know the peace that passes understanding. May the mirror remain clear, the sea remain still, and reality shine forth in its naked splendor, undistorted by the dreams of separation that have haunted humanity for so long. This is the prayer of the mystic, the aspiration of the sage, the hope that guides all spiritual seeking—that the light of enlightenment might dawn in every heart, revealing the unity that has never been broken, the wholeness that has never been fragmented, the love that has never been absent.

In the end, enlightenment is simply this: the recognition that nothing needs to be added and nothing needs to be taken away, that reality as it is in this very moment is already complete, already perfect, already the fulfillment of all seeking. To know this directly, beyond thought and belief, is to be free. And this freedom is the birthright of every conscious being, waiting patiently to be claimed.

…

Ο Καθρέφτης της Αιωνιότητας: Ένας Διαλογισμός στον Διαφωτισμό ως Απεριόριστη Αντίληψη

Το Κατώφλι του Ανεκφράστου

Υπάρχει μια κατάσταση συνείδησης που οι μυστικοί των περασμένων αιώνων αναζήτησαν με το πάθος εραστών που ψάχνουν τον Αγαπημένο — μια κατάσταση της ψυχής τόσο φωτεινή, τόσο απεριόριστη, ώστε η ίδια η γλώσσα τρέμει στο κατώφλι της και σωπαίνει. Αυτή η κατάσταση, την οποία οι πνευματικές παραδόσεις σε όλη την έκταση της ανθρώπινης ιστορίας έχουν ονομάσει «διαφωτισμό», «αφύπνιση» ή «γνώση», στέκεται ταυτόχρονα ως ο προορισμός του ταξιδιού του αναζητητή και ως το αιώνιο παρόν που ποτέ δεν έλειψε. Δεν είναι βραβείο που αρπάζει ο φιλόδοξος νους, ούτε τρόπαιο για να επιδειχθεί στον κόσμο. Αντίθετα, αποκαλύπτεται ως αυτό που πάντα υπήρχε: το πρωτότυπο πρόσωπο της πραγματικότητας, αμόλυντο από τα πέπλα που ο ξεχωριστός εαυτός έχει ρίξει πάνω στην αντίληψη.

Το να μιλάμε για τον διαφωτισμό είναι να επιχειρούμε το αδύνατο — να αιχμαλωτίσουμε με λέξεις αυτό που ρέει πέρα από κάθε εννοιολογικό όριο, να χαρτογραφήσουμε με τη γλώσσα του πεπερασμένου αυτό που ανήκει στο άπειρο. Ωστόσο, ο μυστικός πρέπει να μιλήσει, διότι η σιωπή μόνη, παρόλο που περιέχει όλη την αλήθεια, δεν μπορεί να καθοδηγήσει όσους ακόμα περιπλανώνται στον λαβύρινθο της δικής τους σκέψης. Και έτσι, με την ταπείνωση εκείνου που γνωρίζει ότι όλες οι περιγραφές υπολείπονται της πραγματικότητας που προσπαθούν να περιγράψουν, μπορούμε να προσεγγίσουμε αυτό το μυστήριο όχι ως λόγιοι που ανατέμνουν ένα δείγμα, αλλά ως προσκυνητές που στέκονται μπροστά σε ένα κατώφλι, συνειδητοί ότι αυτό που βρίσκεται πέρα μπορεί μόνο να εισαχθεί, ποτέ να εξηγηθεί πλήρως.

Η ουσιαστική φύση του διαφωτισμού υπερβαίνει το προσωπικό δράμα της ατομικής εμπειρίας. Δεν είναι αυτό που ο εγωισμός φαντάζεται στις στιγμές της πνευματικής του φιλοδοξίας, ούτε αυτό που ισχυρίζεται όταν τυλίγεται με τα ενδύματα της επίτευξης. Ο ξεχωριστός εαυτός, αυτή η επίμονη ψευδαίσθηση ενός απομονωμένου «εγώ» που στέκεται χωριστά από το ρέον ποτάμι της ύπαρξης, δεν μπορεί να κατέχει τον διαφωτισμό περισσότερο από ό,τι ένα κύμα μπορεί να κατέχει τον ωκεανό. Διότι ο διαφωτισμός δεν είναι εμπειρία που ανήκει σε κάποιον· είναι η εξαφάνιση εκείνου που θα εμπειριζόταν, αφήνοντας μόνο την καθαρή δραστηριότητα της ίδιας της αντίληψης — αδέσποτη, ανεμπόδιστη, ελεύθερη.

Η Θάλασσα της Νηνεμίας

Σκεφτείτε τη θάλασσα στην τέλεια νηνεμία της, όταν ούτε μια πνοή ανέμου δεν διαταράσσει την επιφάνειά της. Σε τέτοιες στιγμές, το νερό γίνεται ένας άψογος καθρέφτης, αντανακλώντας την απεραντοσύνη του ουρανού με τέτοια πιστότητα που το όριο μεταξύ πάνω και κάτω διαλύεται σε μια απρόσκοπτη ενότητα. Αυτή είναι η φύση της διαφωτισμένης αντίληψης — μια συνείδηση τόσο διαυγής, τόσο ελεύθερη από τα κύματα της εγωικής διαταραχής, ώστε αντανακλά την πραγματικότητα ακριβώς όπως είναι, χωρίς προσθήκη ή αφαίρεση, χωρίς ερμηνεία ή παραμόρφωση.

Αλλά ας αγγίξει την επιφάνεια η μικρότερη αύρα, και αμέσως η αντανάκλαση θρυμματίζεται σε χίλια χορευτικά θραύσματα φωτός. Ο ουρανός είναι ακόμα εκεί, η θάλασσα είναι ακόμα εκεί, αλλά τώρα αυτό που εμφανίζεται στην επιφάνεια μοιάζει μόνο σπασμένα με αυτό που είναι. Αυτή είναι η κατάσταση του συνηθισμένου νου, αέναα ταραγμένου από τους ανέμους της επιθυμίας και της αποστροφής, της ελπίδας και του φόβου, της μνήμης και της προσδοκίας. Όχι χονδροειδώς διαταραγμένου, ίσως — διότι η αναλογία ισχύει ότι δεν υπάρχει «περισσότερο ή λιγότερο» σε αυτή τη θόλωση — αλλά διαταραγμένου παρ' όλα αυτά, και επομένως ανίκανος για εκείνη την τέλεια αντανάκλαση που είναι ο διαφωτισμός.

Οι μυστικές παραδόσεις έχουν από καιρό κατανοήσει αυτή την αλήθεια: η αντίληψη είναι είτε διαυγής είτε θολή. Δεν υπάρχει ενδιάμεση κατάσταση, κανένας μερικός διαφωτισμός στον οποίο βλέπει κανείς την πραγματικότητα «κάπως» ακριβώς. Όπως ο καθρέφτης που είτε αντανακλά αληθινά είτε παραμορφώνει, η συνείδηση είτε αναπαύεται στη φυσική της διαύγεια είτε χορεύει με τις σκιές που ρίχνει η αίσθηση του εαυτού. Μια μόνη σκέψη που ισχυρίζεται «εγώ αντιλαμβάνομαι» εισάγει ήδη τη ρυτίδα που σπάει την επιφάνεια, που μετατρέπει τον καθρέφτη σε κάτι λιγότερο από τέλεια αντανάκλαση.

Γι' αυτό οι αρχαίοι σοφοί μιλούσαν για τον διαφωτισμό όχι ως απόκτηση αλλά ως αποκάλυψη αυτού που ήδη είναι. Ο ουρανός ποτέ δεν έπαψε να είναι ουρανός· ο ωκεανός ποτέ δεν έπαψε να είναι ωκεανός. Αυτό που αλλάζει είναι μόνο η κατάσταση της επιφάνειας — αν παραμένει αρκετά ήρεμη για να αντανακλά την αλήθεια που ήταν πάντα παρούσα. Και αυτή η νηνεμία δεν επιτυγχάνεται με προσπάθεια, διότι η προσπάθεια η ίδια είναι μια μορφή διαταραχής. Αντίθετα, αναδύεται φυσικά όταν οι άνεμοι της εγωικής δραστηριότητας παύουν να πνέουν, όταν ο ξεχωριστός εαυτός χαλαρώνει τη λαβή του στην εμπειρία και επιτρέπει στην πραγματικότητα να είναι ακριβώς όπως είναι.

Η Διάλυση των Ορίων

Στην κατάσταση της διαφωτισμένης επίγνωσης, τα συμβατικά όρια που φαίνονται να χωρίζουν τον εαυτό από τον κόσμο, το υποκείμενο από το αντικείμενο, τον αντιληπτό από το αντιλαμβανόμενο, διαλύονται σαν πρωινή ομίχλη μπροστά στον ανατέλλοντα ήλιο. Αυτό δεν είναι ζήτημα φιλοσοφικής κατανόησης ή διανοητικής πεποίθησης, αλλά άμεσης αντίληψης. Ο μυστικός δεν πιστεύει ότι όλα είναι ένα· ο μυστικός το βλέπει, το γεύεται, το ζει σε κάθε στιγμή. Οι φαινομενικές διαιρέσεις που δομούν τη συνηθισμένη εμπειρία αναγνωρίζονται ως εννοιολογικές επικαλύψεις, χρήσιμες ίσως για την πλοήγηση στις πρακτικές απαιτήσεις της καθημερινής ζωής, αλλά τελικά όχι πιο πραγματικές από τις γραμμές γεωγραφικού πλάτους και μήκους που χαράσσουμε στο πρόσωπο της γης.

Τι απομένει όταν αυτά τα όρια διαλυθούν; Όχι ένα κενό άδειο, όχι ένα κενό μη-ύπαρξης, αλλά μια πληρότητα πέρα από περιγραφή — ένα ενιαίο, απρόσκοπτο πεδίο ύπαρξης-συνείδησης-δραστηριότητας στο οποίο όλα τα πράγματα αναδύονται και παρέρχονται σαν κύματα πάνω σε εκείνη την πρωταρχική θάλασσα. Ο διαφωτισμένος δεν στέκεται χωριστά από αυτό το πεδίο, παρατηρώντας το από κάποιο υπερβατικό πλεονεκτικό σημείο. Αντίθετα, ο διαφωτισμένος είναι αυτό το πεδίο, επίγνωρο του εαυτού του στην καθαρή αμεσότητα κάθε στιγμής, ελεύθερο από τον παραμορφωτικό φακό της εγωκεντρικής αντίληψης.

Αυτή η συνειδητοποίηση φέρει μαζί της μια βαθιά αίσθηση διασυνδεδεμενότητας, μια άμεση γνώση ότι η αληθινή φύση κάποιου δεν περιορίζεται στο περίβλημα του δέρματος, δεν περιορίζεται στη ροή σκέψεων και αισθήσεων που παρελαύνουν μέσα από την επίγνωση. Η ουσία αυτού που είναι κανείς εκτείνεται άπειρα προς τα έξω, μοιραζόμενη την ίδια θεμελιώδη φύση με τα άστρα που περιστρέφονται στο διάστημα, τα αρχαία βουνά που φθείρονται κόκκο τον κόκκο, τον ξένο που περνά στο δρόμο, το λεπίδι του χόρτου που λυγίζει κάτω από το βάρος της πρωινής δροσιάς. Όλα τα πράγματα συμμετέχουν στην ίδια απέραντη Ύπαρξη, όλα τα πράγματα αναδύονται από την ίδια μυστηριώδη Πηγή, όλα τα πράγματα χορεύουν τον ίδιο θεϊκό χορό.

Οι μυστικοί έχουν δώσει πολλά ονόματα σε αυτή την αναγνώριση. Την έχουν αποκαλέσει συνειδητοποίηση του Εαυτού, ανακάλυψη της φύσης του Βούδα, ένωση με τον Θεό, κοσμική συνείδηση, αναγνώριση του Τάο. Αλλά τα ονόματα είναι απλά δάχτυλα που δείχνουν το φεγγάρι, και η πραγματικότητα που υποδεικνύουν υπερβαίνει κάθε ονομασία. Είναι ταυτόχρονα η πιο οικεία αλήθεια — πιο κοντινή σε εμάς από την ίδια μας την αναπνοή — και η πιο υπερβατική — απέραντη από το σύμπαν το ίδιο. Είναι αυτό που πάντα ήμασταν, ωστόσο φαίνεται σαν αποκάλυψη επειδή για τόσο καιρό νομίζαμε ότι είμασταν κάτι άπειρα μικρότερο, άπειρα πιο ξεχωριστό.

Η Αρμονία της Δράσης

Ο διαφωτισμός δεν είναι απλώς μια παθητική κατάσταση αντίληψης, μια κατάσταση γαλήνιας μαρτυρίας αποκομμένη από τον κόσμο της δράσης. Αντίθετα, περιλαμβάνει μια διάσταση δραστηριότητας στην οποία η πράξη ρέει φυσικά και αυθόρμητα από την ύπαρξη, στην οποία η δράση αναδύεται όχι από τους υπολογισμένους σκοπούς του ξεχωριστού εαυτού αλλά από την βαθιά νοημοσύνη της ίδιας της πραγματικότητας. Όταν η αντίληψη είναι διαυγής, όταν ο καθρέφτης αντανακλά χωρίς παραμόρφωση, η δράση επίσης γίνεται διαυγής — ευθυγραμμισμένη με τη φυσική τάξη, αρμονική με τη ροή της ύπαρξης.

Αυτό είναι που οι Ταοϊστές σοφοί αποκαλούσαν «wu-wei», δράση μέσω μη-δράσης, η αβίαστη δραστηριότητα που αναδύεται όταν παύει κανείς να επιβάλλει τη θέλησή του στην πραγματικότητα και αντίθετα επιτρέπει να κινηθεί από το Τάο. Είναι αυτό που οι Ινδουιστικές γραφές περιγράφουν ως «nishkama karma», δράση χωρίς προσκόλληση στα αποτελέσματα, εκτελούμενη όχι για προσωπικό όφελος αλλά ως έκφραση του «dharma» κάποιου, της ευθυγράμμισής του με την κοσμική τάξη. Στην χριστιανική μυστική παράδοση, εμφανίζεται ως παράδοση στη θέληση του Θεού, η εγκατάλειψη της αυτο-θέλησης υπέρ του θεϊκού σκοπού.

Σε όλες αυτές τις διατυπώσεις, βρίσκουμε την ίδια ουσιαστική διορατικότητα: όταν η ψευδαίσθηση της χωριστότητας διαλύεται, όταν ο εγωισμός δεν καταλαμβάνει πλέον τον θρόνο της συνείδησης, αυτό που αναδύεται είναι ένας τρόπος ύπαρξης στον κόσμο που είναι ταυτόχρονα πλήρως εμπλεγμένος και εντελώς ελεύθερος. Ο διαφωτισμένος πράττει, αλλά δεν υπάρχει κανείς που πράττει — ή πιο ακριβώς, είναι η πραγματικότητα που πράττει μέσω της μορφής που εμφανίζεται ως ατομικό πρόσωπο. Αποφάσεις λαμβάνονται, λόγια λέγονται, κινήσεις συμβαίνουν, αλλά όλα αυτά γίνονται αυθόρμητα, φυσικά, χωρίς την επικάλυψη εγωικής σκέψης και αυτο-ανησυχίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο διαφωτισμένος γίνεται παθητικός ή μηχανικός, μια μαριονέτα χωρίς αυτονομία. Ίσα ίσα: ελεύθερος από τη φυλακή της εγωκεντρικής σκέψης, η δράση γίνεται πιο δημιουργική, πιο αποκριτική, πιο τέλεια συντονισμένη με τις ανάγκες κάθε στιγμής. Σαν το νερό που ρέει προς τα κάτω, βρίσκοντας τον δρόμο της μικρότερης αντίστασης ωστόσο αρκετά ισχυρό για να χαράξει φαράγγια μέσα σε στερεό βράχο, η δραστηριότητα που αναδύεται από τη διαφωτισμένη επίγνωση είναι ταυτόχρονα ήπια και ακαταμάχητη, ταυτόχρονα υποχωρητική και μεταμορφωτική.

Δεν υπάρχει σύγκρουση σε τέτοια δράση, καμία αντίσταση, καμία εσωτερική διαίρεση μεταξύ αυτού που θέλει κανείς να κάνει και αυτού που νιώθει υποχρεωμένος να κάνει. Ο διαφωτισμένος δεν πράττει ενάντια στην πραγματικότητα αλλά ως πραγματικότητα, κινούμενος σε αρμονία με το μεγάλο ρεύμα της ύπαρξης. Και σε αυτή την αρμονία, υπάρχει μια χαρά που δεν χρειάζεται εξωτερική δικαιολογία, μια ειρήνη που δεν εξαρτάται από κανένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα, μια αγάπη που ρέει ελεύθερα προς όλα τα όντα επειδή η αναγνώριση της ενότητας δεν αφήνει κανέναν έξω από τον κύκλο της συμπόνιας.

Πέρα από το Βασίλειο της Σκέψης

Ο νους που αναζητά τον διαφωτισμό μέσω της σκέψης δεν μπορεί ποτέ να τον βρει, διότι η σκέψη η ίδια είναι το πέπλο που κρύβει αυτό που αναζητείται. Κάθε έννοια, κάθε πεποίθηση, κάθε νοητική εικόνα για το τι μπορεί να είναι ο διαφωτισμός — αυτά είναι εμπόδια μάλλον παρά βοηθήματα, σκιές μάλλον παρά φως. Η διάκριση μεταξύ διαφωτισμού και συνηθισμένης ζωής υπάρχει μόνο στη σκέψη νου που δεν έχει ακόμα αφυπνιστεί στη αληθινή του φύση. Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει τέτοια διάκριση, διότι ο διαφωτισμός είναι απλώς η ζωή όπως πραγματικά είναι όταν αντιλαμβάνεται χωρίς το παραμορφωτικό φίλτρο της εγωκεντρικής σκέψης.

Αυτή είναι ίσως η πιο παράδοξη πτυχή του μυστικού μονοπατιού: ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί με τα μέσα που ο εγωισμός βρίσκει πιο φυσικά και άνετα — ανάλυση, σχεδιασμός, εννοιοποίηση, επίτευξη. Αυτά τα εργαλεία του ορθολογικού νου, τόσο χρήσιμα στην πλοήγηση των πρακτικών υποθέσεων του κόσμου, γίνονται δεσμά όταν εφαρμόζονται στην πνευματική διάσταση. Κανείς δεν μπορεί να σκεφτεί τον εαυτό του στον διαφωτισμό περισσότερο από ό,τι μπορεί να σηκώσει τον εαυτό του από το έδαφος τραβώντας τις δικές του μπότες.

Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι ο διαφωτισμός είναι παράλογος ή αντι-διανοητικός. Αντίθετα, είναι υπερ-ορθολογικός, πέρα από την περιοχή όπου κυριαρχεί η παρεκβατική σκέψη. Περιλαμβάνει ένα διαφορετικό είδος γνώσης, μια άμεση κατανόηση που προηγείται και υπερβαίνει τη μεσολάβηση των εννοιών. Ο μυστικός δεν απορρίπτει τη λογική ή τον ορθό λόγο, αλλά αναγνωρίζει την κατάλληλη θέση τους και τους εγγενείς περιορισμούς τους. Η λογική μπορεί να δείξει τον δρόμο, μπορεί να καθαρίσει ψευδείς ιδέες και εννοιολογική σύγχυση, αλλά δεν μπορεί να παραδώσει την άμεση εμπειρία που είναι η ουσία της αφύπνισης.

Αυτό που απαιτείται αντίθετα είναι ένα είδος παράδοσης — όχι η παθητική παραίτηση της ήττας, αλλά η ενεργητική απελευθέρωση εκείνου που θα ελέγχει και θα κατέχει την εμπειρία. Γι' αυτό οι πνευματικές παραδόσεις μιλούν για θάνατο στον εαυτό, για απώλεια της ζωής κάποιου για να την βρει, για τη σκοτεινή νύχτα της ψυχής που προηγείται της αυγής του φωτισμού. Ο εγωισμός πρέπει να απελευθερώσει τη λαβή του, πρέπει να συναινέσει στη δική του διάλυση, πρέπει να κάνει στην άκρη ώστε αυτό που πάντα ήταν παρόν να αποκαλυφθεί.

Αυτή η παράδοση δεν είναι ένα εφάπαξ γεγονός αλλά μια συνεχής πρακτική, μια στιγμή-προς-στιγμή απελευθέρωση της τάσης να αρπάζουμε, να κρίνουμε, να συγκρίνουμε, να αναζητούμε. Σε κάθε στιγμή, η πρόσκληση είναι η ίδια: να απελευθερώσουμε την επικάλυψη της σκέψης και να ανοίξουμε στην γυμνή αμεσότητα αυτού που είναι. Να βλέπουμε χωρίς τον βλέποντα, να ακούμε χωρίς τον ακροατή, να υπάρχουμε χωρίς εκείνον που υπάρχει — αυτή είναι η πύλη χωρίς πύλη από την οποία περνά κανείς στο βασίλειο της διαφωτισμένης επίγνωσης.

Το Ιερό Μυστήριο

Στην καρδιά του διαφωτισμού βρίσκεται ένα μυστήριο που δεν μπορεί να διαλυθεί με κανένα ποσό εξήγησης ή περιγραφής. Είναι ιερό με την βαθύτερη έννοια — ξεχωριστό από το συνηθισμένο, δείχνοντας προς μια διάσταση της πραγματικότητας που υπερβαίνει όλες τις κατηγορίες και αψηφά όλες τις προσπάθειες εννοιολογικής αιχμαλωσίας. Να συναντήσει κανείς αυτό το μυστήριο άμεσα είναι να σταθεί μπροστά στο Απόλυτο, το Έδαφος της Ύπαρξης, την Πηγή από την οποία όλα τα πράγματα αναδύονται και στην οποία όλα επιστρέφουν.

Διαφορετικές παραδόσεις έχουν δώσει διαφορετικά ονόματα σε αυτή την υπέρτατη πραγματικότητα. Κάποιοι την αποκαλούν Θεό, μιλώντας στη γλώσσα του θεϊσμού και της αφοσίωσης. Άλλοι την αποκαλούν Κενό ή Κενότητα, τονίζοντας την υπέρβασή της από όλα τα χαρακτηριστικά και ιδιότητες. Άλλοι ακόμα μιλούν γι' αυτήν ως Συνείδηση την ίδια, το φως στο οποίο εμφανίζεται όλη η εμπειρία. Ωστόσο όλα αυτά τα ονόματα, όσο εξυψωμένα, παραμένουν δάχτυλα που δείχνουν το φεγγάρι — χρήσιμα ως ενδείξεις, αλλά όχι να συγχέονται με την πραγματικότητα που υποδεικνύουν.

Το ιερό μυστήριο που αποκαλύπτεται στον διαφωτισμό είναι ταυτόχρονα πλήρως υπερβατικό και απόλυτα εγγενές. Είναι πέρα από τον κόσμο ωστόσο όχι ξεχωριστό από αυτόν, άπειρο ωστόσο παρόν σε κάθε πεπερασμένο πράγμα, αιώνιο ωστόσο πλήρως εκφρασμένο σε κάθε παρερχόμενη στιγμή. Δεν μπορεί να αρπαχθεί από τον νου ωστόσο είναι πιο κοντινό σε εμάς από τις ίδιες μας τις σκέψεις. Είναι η βαθύτερη σιωπή και η πληρέστερη έκφραση, το σκοτεινότερο σκοτάδι και το λαμπρότερο φως, η πιο απόλυτη νηνεμία και η πιο δυναμική δραστηριότητα.

Να αγγίξει κανείς αυτό το μυστήριο, έστω και για μια στιγμή, είναι να αλλάξει για πάντα. Κανείς δεν μπορεί πια να πιστέψει πλήρως στην στερεότητα του ξεχωριστού εαυτού, ποτέ ξανά να δεχτεί χωρίς ερώτηση την υπόθεση ότι η πραγματικότητα αποτελείται από θεμελιωδώς απομονωμένα αντικείμενα που συγκρούονται μεταξύ τους στο χώρο και τον χρόνο. Το πέπλο έχει σηκωθεί, έστω και σύντομα, και παρόλο που μπορεί να πέσει ξανά, παρόλο που η συνηθισμένη συνείδηση μπορεί να επανεπιβληθεί, η μνήμη αυτού που ανεγνώρισε παραμένει, καλώντας κανείς πίσω προς εκείνη την άπειρη ανοιχτότητα, εκείνη την απεριόριστη ελευθερία.

Η Επιστροφή στην Απλότητα

Παραδόξως, ο υπέρτατος καρπός του πνευματικού ταξιδιού είναι μια επιστροφή σε μια απλότητα που ήταν παρούσα από πάντα αλλά δεν αναγνωρίστηκε. Μετά από όλη την αναζήτηση, όλη την πρακτική, όλη την προσπάθεια και τον αγώνα, αυτό που αναδύεται είναι η ανακάλυψη ότι αυτό που αναζητούνταν ποτέ δεν χάθηκε, ότι ο θησαυρός ήταν θαμμένος στην ίδια μας την αυλή, ότι ο διαφωτισμός δεν είναι τίποτε άλλο από τη συνηθισμένη πραγματικότητα αντιληπτή χωρίς την παραμόρφωση της εγωικής σκέψης.

Γι' αυτό οι δάσκαλοι του Ζεν λένε ότι πριν κανείς σπουδάσει Ζεν, τα βουνά είναι βουνά και τα ποτάμια είναι ποτάμια. Κατά τη σπουδή του Ζεν, τα βουνά δεν είναι πια βουνά και τα ποτάμια δεν είναι πια ποτάμια. Αλλά μετά τον διαφωτισμό, τα βουνά είναι ξανά βουνά και τα ποτάμια είναι ξανά ποτάμια. Όλα εμφανίζονται τα ίδια, ωστόσο όλα είναι πλήρως μεταμορφωμένα. Ο κόσμος δεν έχει αλλάξει, αλλά ο αντιληπτής έχει αφυπνιστεί σε αυτό που πάντα ήταν αληθινό.

Σε αυτή την αφύπνιση, υπάρχει μια βαθιά ειρήνη — όχι η ειρήνη της απόδρασης ή της απόσυρσης, αλλά η ειρήνη της πλήρους αποδοχής, της πλήρους αγκαλιάς της πραγματικότητας όπως είναι. Δεν υπάρχει πια ανάγκη να κάνει κανείς την εμπειρία διαφορετική, να βελτιώσει αυτό που είναι, να φύγει από το δύσκολο ή να αρπάξει το ευχάριστο. Όλη η ζωή, με το αναπόφευκτο μείγμα χαράς και λύπης, κέρδους και απώλειας, γέννησης και θανάτου, καλωσορίζεται εξίσου, διότι όλα βλέπονται ως το παιχνίδι εκείνης της μιας άπειρης πραγματικότητας που εκφράζει τον εαυτό της σε ατέλειωτες μορφές.

Αυτή η ειρήνη δεν εξαρτάται από εξωτερικές συνθήκες που παραμένουν ευνοϊκές. Δεν είναι μια εύθραυστη ισορροπία που πρέπει να διατηρείται προσεκτικά μέσω ελέγχου και διαχείρισης. Αντίθετα, είναι η ακλόνητη ειρήνη εκείνου που έχει δει μέσα από την ψευδαίσθηση της χωριστότητας, που γνωρίζει άμεσα ότι καμία συνθήκη δεν μπορεί να αγγίξει αυτό που πραγματικά είναι. Σαν τα βάθη του ωκεανού που παραμένουν ήρεμα ακόμα και όταν καταιγίδες μαίνονται στην επιφάνεια, η διαφωτισμένη συνείδηση μένει σε μια γαλήνη που οι περιπέτειες της ζωής δεν μπορούν να διαταράξουν.

Το Αιώνιο Παρόν

Ο διαφωτισμός μπορεί να βιωθεί σε οποιαδήποτε στιγμή όταν κανείς παραδοθεί στην πραγματικότητα όπως παρουσιάζεται. Αυτή είναι ίσως η πιο απελευθερωτική αλήθεια που μεταδίδουν οι μυστικές παραδόσεις: η αφύπνιση δεν είναι κρατημένη για κάποιο μακρινό μέλλον μετά από χρόνια επίπονης πρακτικής, όχι η ειδική επαρχία αγίων και σοφών, όχι εξαρτώμενη από την επίτευξη κάποιας συγκεκριμένης κατάστασης ή συνθήκης. Είναι διαθέσιμη τώρα, σε αυτή ακριβώς τη στιγμή, για οποιονδήποτε έχει το θάρρος και την προθυμία να απελευθερώσει τις προσκολλήσεις του στην εικόνα εαυτού και στην προκατάληψη.

Ο ξεχωριστός εαυτός ζει στο χρόνο, πάντα φτάνοντας προς ένα μέλλον που ποτέ δεν φτάνει ή μένοντας σε ένα παρελθόν που δεν υπάρχει πια. Αλλά ο διαφωτισμός υπάρχει μόνο στο αιώνιο παρόν, στο άχρονο τώρα που είναι η μόνη στιγμή που ποτέ υπάρχει. Όταν κανείς παραδοθεί πλήρως σε αυτή τη στιγμή, αποδεχόμενος την εντελώς χωρίς την επικάλυψη της επιθυμίας να είναι διαφορετική, η πόρτα στον διαφωτισμό στέκεται ανοιχτή. Όχι ως δραματικό γεγονός, όχι ως ειδική εμπειρία, αλλά ως η απλή αναγνώριση αυτού που πάντα ήταν αληθινό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η πρακτική και η προετοιμασία είναι άχρηστες. Οι πνευματικές πειθαρχίες — διαλογισμός, προσευχή, θεώρηση, ηθική ζωή — όλες έχουν τη θέση τους στο να καθαρίζουν τις αποκρύψεις που εμποδίζουν αυτή την αναγνώριση, στο να καλλιεργούν τις ιδιότητες του νου και της καρδιάς που κάνουν την παράδοση δυνατή. Αλλά τελικά, κανένα ποσό προετοιμασίας δεν μπορεί να εγγυηθεί τον διαφωτισμό, διότι ο διαφωτισμός δεν είναι επίτευγμα αλλά χάρη, όχι αποτέλεσμα προσπάθειας αλλά δώρο της πραγματικότητας που αποκαλύπτει τον εαυτό της όταν οι συνθήκες είναι σωστές.

Και όταν αποκαλυφθεί, αυτό που ανακαλύπτεται δεν είναι κάτι νέο αλλά κάτι αρχαίο πέρα από μέτρημα, όχι κάτι αποκτημένο αλλά κάτι θυμημένο, όχι κάτι που αρχίζει εκείνη τη στιγμή αλλά κάτι που ήταν παρόν σε όλες τις στιγμές, περιμένοντας υπομονετικά την αναγνώριση που το φέρνει σε συνειδητή επίγνωση.

Ο Καθρέφτης Ποτέ Δεν Θόλωσε

Και έτσι επιστρέφουμε εκεί που ξεκινήσαμε, στην εικόνα του καθρέφτη και της θάλασσας, στη θεμελιώδη μεταφορά που αιχμαλωτίζει την ουσία του διαφωτισμού ως απεριόριστη, ανεμπόδιστη αντίληψη. Ο καθρέφτης της συνείδησης ποτέ δεν θόλωσε πραγματικά· μόνο φαινόταν έτσι επειδή νομίσαμε τις παρερχόμενες εικόνες που αντανακλώνται στην επιφάνειά του για την ουσιαστική του φύση. Η θάλασσα ποτέ δεν έπαψε να είναι ικανή για τέλεια νηνεμία· οι άνεμοι που την διατάραξαν ήταν οι άνεμοι της δικής μας εγωικής ταραχής.

Ο διαφωτισμός, λοιπόν, δεν είναι κάτι να δημιουργηθεί αλλά κάτι να επιτραπεί, όχι μακρινός προορισμός αλλά το έδαφος στο οποίο πάντα στεκόμασταν. Δεν απαιτεί ειδικά χαρίσματα, καμία εξαιρετική ικανότητα, μόνο την προθυμία να βλέπει κανείς διαυγώς, να επιτρέπει στην πραγματικότητα να είναι όπως είναι, να απελευθερώνει τη θανατηφόρα λαβή της εγωκεντρικής σκέψης και να ανοίγει στην άπειρη έκταση αυτού που απλώς είναι.

Για όσους έχουν το θάρρος να αναλάβουν αυτή την παράδοση, για όσους είναι πρόθυμοι να αφήσουν τη γνώριμη φυλακή της ξεχωριστής εαυτότητας και να βγουν στο απέραντο άγνωστο της αληθινής τους φύσης, ο διαφωτισμός περιμένει — όχι σε κάποιο μακρινό πνευματικό βασίλειο, αλλά στο συνηθισμένο θαύμα αυτής της παρούσας στιγμής, στην επόμενη αναπνοή, στον ήχο της βροχής στη στέγη, στην αίσθηση των ποδιών που αγγίζουν το έδαφος. Είναι πάντα εδώ, πάντα τώρα, πάντα διαθέσιμος σε όσους έχουν μάτια να δουν και καρδιές να δεχτούν.

Είθε όλα τα όντα να αφυπνιστούν στην αληθινή τους φύση. Είθε όλα τα όντα να γνωρίσουν την ειρήνη που υπερβαίνει την κατανόηση. Είθε ο καθρέφτης να παραμείνει διαυγής, η θάλασσα να παραμείνει ήρεμη, και η πραγματικότητα να λάμψει στην γυμνή της μεγαλοπρέπεια, αδιαμόρφωτη από τα όνειρα της χωριστότητας που στοιχειώνουν την ανθρωπότητα εδώ και τόσο καιρό. Αυτή είναι η προσευχή του μυστικού, η φιλοδοξία του σοφού, η ελπίδα που καθοδηγεί όλη την πνευματική αναζήτηση — ότι το φως του διαφωτισμού μπορεί να ανατείλει σε κάθε καρδιά, αποκαλύπτοντας την ενότητα που ποτέ δεν σπάστηκε, την ολότητα που ποτέ δεν θρυμματίστηκε, την αγάπη που ποτέ δεν έλειψε.

Στο τέλος, ο διαφωτισμός είναι απλώς αυτό: η αναγνώριση ότι τίποτα δεν χρειάζεται να προστεθεί και τίποτα δεν χρειάζεται να αφαιρεθεί, ότι η πραγματικότητα όπως είναι σε αυτή ακριβώς τη στιγμή είναι ήδη πλήρης, ήδη τέλεια, ήδη η εκπλήρωση όλης της αναζήτησης. Να γνωρίζει κανείς αυτό άμεσα, πέρα από σκέψη και πεποίθηση, είναι να είναι ελεύθερος. Και αυτή η ελευθερία είναι το δικαίωμα γέννησης κάθε συνειδητού όντος, περιμένοντας υπομονετικά να διεκδικηθεί.

Intellectual property rights

The entire content of our website, including, but not limited to, texts, news, graphics, photographs, diagrams, illustrations, services provided and generally any kind of files, is subject to intellectual property (copyright) and is governed by the national and international provisions on Intellectual Property, with the exception of the expressly recognized rights of third parties.
Therefore, it is expressly prohibited to reproduce, republish, copy, store, sell, transmit, distribute, publish, perform, "download", translate, modify in any way, in part or in summary, without the express prior written consent of the Foundation. It is known that in case the Foundation consents, the applicant is obliged to explicitly refer via links (hyperlinks) to the relevant content of the Foundation's website. This obligation of the applicant exists even if it is not explicitly stated in the written consent of the Foundation.
Exceptionally, it is permitted to individually store and copy parts of the content on a simple personal computer for strictly personal use (private study or research, educational purposes), without the intention of commercial or other exploitation and always under the condition of indicating the source of its origin, without this in any way implies a grant of intellectual property rights.
It is also permitted to republish material for purposes of promoting the events and activities of the Foundation, provided that the source is mentioned and that no intellectual property rights are infringed, no trademarks are modified, altered or deleted.
Everything else that is included on the electronic pages of our website and constitutes registered trademarks and intellectual property products of third parties is their own sphere of responsibility and has nothing to do with the website of the Foundation.

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας

Το σύνολο του περιεχομένου του Δικτυακού μας τόπου, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, των κειμένων, ειδήσεων, γραφικών, φωτογραφιών, σχεδιαγραμμάτων, απεικονίσεων, παρεχόμενων υπηρεσιών και γενικά κάθε είδους αρχείων, αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) και διέπεται από τις εθνικές και διεθνείς διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με εξαίρεση τα ρητώς αναγνωρισμένα δικαιώματα τρίτων.

Συνεπώς, απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, «λήψη» (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά η περιληπτικά χωρίς τη ρητή προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος. Γίνεται γνωστό ότι σε περίπτωση κατά την οποία το Ίδρυμα συναινέσει, ο αιτών υποχρεούται για την ρητή παραπομπή μέσω συνδέσμων (hyperlinks) στο σχετικό περιεχόμενο του Δικτυακού τόπου του Ιδρύματος. Η υποχρέωση αυτή του αιτούντος υφίσταται ακόμα και αν δεν αναγραφεί ρητά στην έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος.

Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η μεμονωμένη αποθήκευση και αντιγραφή τμημάτων του περιεχομένου σε απλό προσωπικό υπολογιστή για αυστηρά προσωπική χρήση (ιδιωτική μελέτη ή έρευνα, εκπαιδευτικούς σκοπούς), χωρίς πρόθεση εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης και πάντα υπό την προϋπόθεση της αναγραφής της πηγής προέλευσής του, χωρίς αυτό να σημαίνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επίσης, επιτρέπεται η αναδημοσίευση υλικού για λόγους προβολής των γεγονότων και δραστηριοτήτων του Ιδρύματος, με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή και δεν θα θίγονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δεν θα τροποποιούνται, αλλοιώνονται ή διαγράφονται εμπορικά σήματα.

Ό,τι άλλο περιλαμβάνεται στις ηλεκτρονικές σελίδες του Δικτυακού μας τόπου και αποτελεί κατοχυρωμένα σήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων ανάγεται στη δική τους σφαίρα ευθύνης και ουδόλως έχει να κάνει με τον Δικτυακό τόπο του Ιδρύματος.

Esoterism Academy

CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Fivefold Wisdom

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Πενταπλή Σοφία

ESOTERISM STUDIES BOOKS

ESOTERISM ACADEMY NEW ARTICLE

Sunday, April 17, 2022

ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

TAOΪSM / "Tao Te Ching" Commentaries

BUDDHISM /"Dammapada" Commentaries

VEDANTA / "Viveka Chudamani, by Adi Sankaracharya" Commentaries

jKRISHNAMURTI / "The Only Revolution" Commentaries

RELIGION / Religions Commentaries

19. The Mirror of Eternity: A Meditation on Enlightenment as Unbounded Perception

Quotes

Constantinos’s quotes

Copyright