Esoterism Academy: ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

Sunday, April 17, 2022

ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

Η «ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ» ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Προοίμιο

Ασαμσκρίτα

Σαμσάρα

Καμαβακάρα

«Σατβάρι Αρυάνι Σατυάνι»

Νιρβάνα

…..

Προοίμιο

"Υπάρχει, ω αδελφοί, μία σφαίρα ζωής όπου δεν υπάρχει ούτε γη, ούτε νερό, ούτε φωτιά, ούτε αέρας, ούτε η σφαίρα του ατέλειωτου χώρου, ούτε καν η σφαίρα της συνείδησης. Εκεί που σας λέω δεν υπάρχει πραγματικά ούτε αυτός εδώ ο κόσμος, ούτε ο άλλος κόσμος, ούτε η σφαίρα του απείρου διαστήματος, ούτε η σφαίρα της άπειρης συνείδησης, ούτε η σφαίρα της ανυπαρξίας του οτιδήποτε, ούτε η σφαίρα όπου δεν υπάρχει ούτε αντίληψη, ούτε μη αντίληψη. Μιά τέτοια κατάσταση , ω αδελφοί, εγώ θα την περιέγραφα έτσι: ούτε να έρχεσαι, ούτε να πηγαίνεις, ούτε να στέκεσαι, ούτε να γυρίζεις πίσω, ούτε να κατεβαίνεις, μα ούτε και να ανεβαίνεις. Είναι κάτι σαν μη γεννημένο, μη γινόμενο, μη δημιουργημένο, μη συνθεμένο: είναι το τέλος της οδύνης". Ουντάνα, VIII, I, 1ος αιώνας π.Χ.).

Ασαμσκρίτα

Η Έσχατη Πραγματικότητα στην Βουδιστική Διδασκαλία («Ασαμσκρίτα») δεν μπορεί ούτε να συνειδητοποιηθεί σαν ατομική εμπειρία, ούτε να προσδιορισθεί, ούτε να γίνει αντιληπτή, αισθητή, ή απτή. Η Έσχατη Πραγματικότητα μπορεί να γίνει αντιληπτή μόνο από «αυτόν» που «έφτασε» στο «Νιρβάνα» (από το αρνητικό μόριο «νιρ» και την ρίζα «βα» - πνέω), στο σβήσιμο του γίγνεσθαι (των διαδικασιών εξέλιξης). Έτσι η Έσχατη Πραγματικότητα Είναι Ταυτόσημη με το Νιρβάνα. Όποιος δεν έχει φτάσει στο Νιρβάνα βιώνει μια σχετική πραγματικότητα, ένα συνεχές γίγνεσθαι…

Έτσι λοιπόν η Βουδιστική Διδασκαλία δέχεται ότι υπάρχει Μια Πραγματικότητα που Είναι το Υπόβαθρο των πάντων. Αλλά εφ’ όσον είναι αδύνατον να προσδιορισθεί από κάποιον που δεν την βιώνει αποφεύγει συστηματικά να μιλήσει γι’ Αυτήν Την Πραγματικότητα. Αυτό για το οποίο μπορούμε να μιλήσουμε είναι το γίγνεσθαι. Το Νιρβάνα, το σβήσιμο του γίγνεσθαι, οδηγεί στην Πραγματικότητα, πέρα από το γίγνεσθαι.. Έτσι η Υπέρτατη Πραγματικότητα πρέπει να γίνεται «αντιληπτή» σαν το Απόλυτο κι όχι σαν ανυπαρξία.

Σαμσάρα

Το Σαμσάρα

Για την Βουδιστική Διδασκαλία το μόνο «πραγματικό» είναι η εξελικτική διαδικασία. Ό,τι εμφανίζεται, ό,τι γίνεται αντιληπτό, το φαινόμενο, είναι μια εξελικτική διαδικασία. Η «ύπαρξη» είναι μια εξελικτική διαδικασία, αλλά και οι κόσμοι και τα επιμέρους φαινόμενα, όλα, είναι εξελικτικές διαδικασίες. «Όλο αυτό» είναι το Σαμσάρα.

Η εξελικτική διαδικασία αναλύεται σε διαδοχικές, στιγμιαίες, καταστάσεις, που ονομάζονται «ντάρμα» (από την ρίζα «ντρι», στηρίζω, κρατώ). Τα ντάρμα λοιπόν είναι οι ύστατες πραγματικότητες που μπορούμε να αντιληφθούμε, το πρώτο συνθετικό των φαινομένων. Έτσι λοιπόν το γίγνεσθαι, η εξελικτική διαδικασία, εμφανίζεται σαν μια ροή αυτών των ντάρμα.

Τα ντάρμα είναι εξαρτημένες πραγματικότητες, είναι αποτέλεσμα των προηγούμενων ντάρμα κι είναι αυτά που προκαθορίζουν τα επόμενα ντάρμα, Όλη αυτή η ροή υπακούει σε αυστηρούς νόμους που μπορούν να αναχθούν τελικά στον Νόμο της Παγκόσμιας Αιτιότητας, «Κάρμα» (από την ρίζα «κρι», πράττειν). Το Κάρμα υποδηλώνει την δράση αλλά και το αποτέλεσμα της δράσης, υποδηλώνει έτσι την ευθύνη από την ίδια την δράση και την συμπεριφορά που μεταβιβάζεται μέσα στον χρόνο.

Τα ντάρμα είναι στιγμιαία και δεν διαρκούν παρά ελάχιστο χρόνο. Έτσι το μόνο πραγματικό είναι η ροή, η εξελικτική διαδικασία, το γίγνεσθαι. «Ό,τι υπάρχει είναι στιγμιαίο», όλα είναι παροδικά.

Η εξελικτική διαδικασία εμφανίζεται με διάφορες μορφές. Σαν βιτζνάνα, συνειδησιακή διαδικασία, διαδοχή συνειδησιακών καταστάσεων, σαν σαμσκάρα, νοητική διαδικασία, διαδοχή στιγμιαίων νοητικών καταστάσεων, σαν σάμτζνα, αντιληπτική διαδικασία, διαδοχή αντιληπτικών καταστάσεων, σαν βεντάνα, αισθησιακή διαδικασία, διαδοχή αισθησιακών καταστάσεων, σαν ρούπα, υλική, οργανική διαδικασία, διαδοχή οργανικών δομών. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μία και μόνη διαδικασία που εμφανίζεται με διάφορες μορφές. Δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην συνείδηση και την υλική μορφή, είναι η ίδια διαδικασία σε διαφορετική συχνότητα. Η διαδικασία εμφανίζεται άλλοτε σαν συνείδηση, άλλοτε σαν νόηση, άλλοτε σαν αντίληψη, άλλοτε σαν αίσθηση, άλλοτε σαν μορφή. Πρόκειται όμως για την ίδια διαδικασία πάντα. Έτσι το γίγνεσθαι αποτελεί μια συνέχεια (μέσα στους χωροχρόνους και μέσα στον τοπικό χρόνο). Το «ον» δεν είναι παρά ένας συνδυασμός από εξελικτικές διαδικασίες, ροές από ντάρμας ( «σκάντας») που συνεργάζονται αρμονικά μεταξύ τους.

Οι Περιοχές του Σαμσάρα

Το Σαμσάρα (γίγνεσθαι) διαιρείται σε τρεις Περιοχές, «Βακάρα» (κατάσταση του γίγνεσθαι κι όχι αντικειμενική, σταθερή περιοχή). Οι Περιοχές, καταστάσεις, του γίγνεσθαι είναι: α) Το Αρούπαβακάρα (περιοχή χωρίς μορφή), η κατάσταση της υπερνοητικής διαδικασίας, της διαδοχής στιγμιαίων υπερνοητικών διαδικασιών. β) Το Ρούπαβακάρα (περιοχή με μορφή), η κατάσταση της αντιληπτικής διαδικασίας, της διαδοχής στιγμιαίων αντιληπτικών καταστάσεων. γ) Το Κάμαβακάρα (περιοχή της επιθυμίας και της αισθητηριακής ευχαρίστησης), η κατάσταση της υλικής μορφής, της διαδοχής στιγμιαίων υλικών καταστάσεων.

Ό,τι ονομάζουμε «ον» είναι στην πραγματικότητα ένα γίγνεσθαι, ένα ρεύμα από ντάρμα. Στο Αρούπαβακάρα αυτό το ον είναι ένα ρεύμα από «ντάρμα χωρίς μορφή», Βιτζνάνα, συνείδηση, αυτοσυνείδηση, Σαμσκάρα, βούληση, νοητικά αποτυπώματα που υποκινούν επιθυμίες, Σάμτζνα, αντίληψη, νοητική αντίληψη. Η διαφορά αυτών των κατηγοριών ντάρμα είναι πολύ λεπτή. Το ον αποτελεί μια παρουσία, μια ύπαρξη, χωρίς συγκεκριμένη μορφή, μια νοητική ύπαρξη

Το Αρούπαβακάρα διαιρείται σε Τέσσερις Ουρανούς, καταστάσεις που είναι (απαριθμώντας από τον ανώτερο προς τον κατώτερο): 1) Ναϊβασάμτζνα Σαμγκνιαγιάτανα (περιοχή όπου δεν υπάρχει ούτε αντίληψη ούτε μη-αντίληψη και που στην πραγματικότητα υπερβαίνει το Αρούπαβακάρα και απλώνεται στο Απόλυτο). 2) Ακιντσανιαγιάτανα (περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει μέσα στην ανυπαρξία του οτιδήποτε). 3) Βιγκιαναναντιαγιάτανα (περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει στην άπειρη κατάσταση της συνείδησης). 4) Ακασαναντιαγιάτανα (περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει στο άπειρο διάστημα).

Είναι φανερό ότι υπάρχει πλήρης αντιστοιχία ανάμεσα στις καταστάσεις που βιώνει το ον, το επίπεδο στο οποίο λειτουργεί το ον (Βιτζνάνα, Σαμσκάρα, Σάμτζνα) και τους «ουρανούς».

Στο Ρούπαβακάρα το ον είναι νοητικότητα (ρεύμα από ντάρμα χωρίς μορφή) που εκφράζεται στο πεδίο της «αίσθησης». Δημιουργείται έτσι μια νέα κατηγορία ντάρμα, («Βεντάνα», αισθητικότητα), ένα ρεύμα από ντάρμα με μορφή, μια διαδοχή στιγμιαίων αισθητηριακών καταστάσεων. Εδώ τα ντάρμα χωρίς μορφή (νοητικότητα) δεν έχουν ην ίδια λειτουργία όπως στο Αρούπαβακάρα. Η λειτουργία τους είναι προσαρμοσμένη στο Ρούπαβακάρα, υποβαθμισμένη. Κυριαρχούν τα ντάρμα με μορφή. Το ον εδώ είναι μια νοητικότητα που έχει μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Αρούπαβακάρα και μία εξωτερική δραστηριότητα που φέρνει το «ον» σε επαφή με τον κόσμο των μορφών. Το «ον» εκφράζεται μέσα από ένα λεπτό σώμα (που είναι ένα ρεύμα από αισθητηριακές καταστάσεις δομημένες με τέτοιο τρόπο που εμφανίζονται σαν μια μορφή). Είναι μια ύπαρξη αιθέρια που καταλαμβάνει ωρισμένο χώρο, κλπ.

Το Ρούπαβακάρα διαιρείται σε Δεκαέξη Ουρανούς τακτοποιημένους σε τέσσερα επίπεδα.

Είναι φανερό ότι υπάρχει πλήρης αντιστοιχία ανάμεσα στις καταστάσεις που βιώνει το ον, το επίπεδο στο οποίο λειτουργεί το ον (Βιτζνάνα, Σαμσκάρα, Σάμτζνα προσαρμοσμένα σο Ρούπαβακάρα) και τα «τέσσερα επίπεδα».

Στο Καμαβακάρα το ον είναι αιθέρια ύπαρξη που εκφράζεται στο πεδίο της «ύλης». Δημιουργείται έτσι μια νέα καηγορία από ντάρμα («Ρούπα», σώμα, ένα γίγνεσθαι της ύλης δομημένο με τέτοιο τρόπο που εμφανίζεται σαν στέρεη μορφή), ένα ρεύμα από ντάρμα υλικής μορφής (μια διαδοχή στιγμιαίων καταστάσεων της ύλης που είναι δομημένες έτσι που εμφανίζονται σαν το υλικό σώμα που γνωρίζουμε. Εδώ τα ντάρμα χωρίς μορφή (νοητικότητα) και τα ντάρμα με μορφή (αισθητικότητα) δεν έχουν την ίδια λειτουργία όπως στα ανώτερα πεδία, η λειτουργία τους είναι προσαρμοσμένη στο Κάμαβακάρα, υποβαθμισμένη. Κυριαρχούν τα ντάρμα της υλικής μορφής. Έτσι οι νοητικές λειτουργίες του «όντος» στο Κάμαβακάρα έχουν μία ανώτερη διάσταση που κατάγεται από το Αρούπαβακάρα, μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Ρούπαβακάρα και μία εξωτερική δραστηριότητα που φέρνει το «ον» σε επαφή με τον κόσμο των μορφών.

Διαθέτει επίσης την «αισθητικότητα» που έχει μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Ρούπαβακάρα -διαίσθηση- και μία εξωτερική δραστηριότητα που υποβοηθεί την νοητικότητα στην αντίληψη του Κάμαβακάρα –αισθητικότητα-. Στο Κάμαβακάρα το ον είναι αιθέρια ύπαρξη που εκφράζεται μέσα από ένα υλικό, χονδροειδές σώμα.

Το Κάμαβακάρα διαιρείται σε Τρεις Περιοχές, τον Ουρανό, την γη και τον κάτω κόσμο. Ο Ουρανός είναι ο κόσμος των ντέβας. Η γη είναι ο κόσμος των ανθρώπων, των ασούρας (δαίμονες), των πρέτας (φαντάσματα) και των ζώων. Ο κάτω κόσμος είναι ο κόσμος των κολασμένων.

Είναι φανερό ότι υπάρχει πλήρης αντιστοιχία ανάμεσα στις καταστάσεις που βιώνει το ον, το επίπεδο στο οποίο λειτουργεί το ον (Βιτζνάνα, Σαμσκάρα, Σάμτζνα προσαρμοσμένα σο Κάμαβακάρα) και τις «τρεις περιοχές».

Η ζωή στο Σαμσάρα

Το γίγνεσθαι είναι μια ροή, μια διαδοχή στιγμιαίων καταστάσεων κι αποτελεί μια συνέχεια.. Ουσιαστικά δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην νοητικότητα, την αισθητικότητα, ή το βιολογικό γίγνεσθαι. Πρόκειται για διαφορετικές καταστάσεις του γίγνεσθαι, το γίγνεσθαι είναι μια συνέχεια. Το ον είναι ένα γίγνεσθαι, ένα ρεύμα στιγμιαίων καταστάσεων. Βρίσκεται μέσα στο χώρο του γίγνεσθαι, σε μια από τις τρεις καταστάσεις του γίγνεσθαι. Όταν το ον, σε μια συγκεκριμένη Περιοχή, κλείσει τον κύκλο της εξέλιξής του (ζωή) επέρχεται διάλυση της σύνθεσης (θάνατος). Εφ’ όσον το ον, κατά την διάρκεια της «ζωής» του έφτασε σε ένα ξεπέρασμα του γίγνεσθαι, σε ένα σβήσιμο των ντάρμα της Περιοχής του γίγνεσθαι μέσα στην οποία εξελισσόταν, τότε το ον απελευθερώνεται και μετά τον θάνατο μεταβαίνει σε μια ανώτερη κατάσταση ύπαρξης. Εφ’ όσον όμως το ον κατά την διάρκεια της ζωής παρέμεινε μέσα στο γίγνεσθαι (απορροφημένο στην συνεχή διαδοχή των ντάρμα της Περιοχής του γίγνεσθαι μέσα στην οποία εξελισσόταν) τότε το ον μετά τον θάνατο δεν απελευθερώνεται για να μεταβεί σε ανώτερη κατάσταση ύπαρξης αλλά κάτω από την πίεση των προσκολλήσεων παραμένει ένας «πυρήνας γίγνεσθαι» που οδηγεί αργά ή γρήγορα σε μια νέα σύνθεση από ντάρμα μέσα στην Πριοχή του γίγνεσθαι που εξελισσόταν στην προηγούμενη ζωή το ον, σε μια νέα ενσάρκωση. Έτσι το ον κινείται μέσα στο γίγνεσθαι, στις Περιοχές του γίγνεσθαι. Είναι ένα συνεχές ρεύμα που μεταβαίνει από ύπαρξη σε ύπαρξη, χωρίς σταμάτημα.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι η προηγούμενη εξέλιξη (ζωή) μέσα σε μια κατάσταση του γίγνεσθαι και η επόμενη εξέλιξη (ζωή) μέσα στην ίδια κατάσταση του γίγνεσθαι αν κι αποτελούν συνέχεια εν τούτοις φαίνεται σαν να είναι διαφορετικές. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια νέα σύνθεση ντάρμα αλλά η δομή της εξαρτάται απόλυτα από την ύπαρξη που προηγήθηκε. Εδώ ακριβώς φαίνεται η λειτουργία του Κάρμα, του Νόμου της Αιτιότητας. Το ον αποτελεί ένα συνεχές ρεύμα που μεταβαίνει από ζωή σε ζωή ασταμάτητα. Αυτός είναι ο κύκλος της μετενσάρκωσης. Το ον εξαφανίζεται εδώ, εμφανίζεται εκεί, συνέχεια. Αυτή η εξέλιξη υπακούει αυστηρά στο Νόμο του Κάρμα. Όποια είναι η δράση, αυτό είναι το αποτέλεσμα. Έτσι το ον με την εξέλιξη δημιουργεί τον εαυτό του. Κάθε ον φέρνει ακέραιη την ευθύνη της εξέλιξής του. Το όντα πορεύονται σύμφωνα με τον Νόμο του Κάρμα. Κανένα ον δεν μπορεί να ξεφύγει από τον τροχό της εξέλιξης. Η μόνη διέξοδος είναι η απελευθέρωση.

Έτσι τα όντα είναι παγιδευμένα μέσα στο γίγνεσθαι, στις τρεις Περιοχές του γίγνεσθαι. Επομένως ένα ον, στην πορεία του, έχει να ξεπεράσει τρεις βαθμίδες (που αντιστοιχούν στις τρεις Περιοχές του γίγνεσθαι) μέχρι την τελική απελευθέρωση. Το Νιρβάνα που πετυχαίνεται με το ολοκληρωτικό σβήσιμο κάθε γίγνεσθαι είναι το Αληθινό Νιρβάνα.

Καμαβακάρα

Την στιγμή που ένα ον ξεκινά την ύπαρξή του μέσα στο Καμαβακάρα είναι ήδη αποτέλεσμα ενός προηγούμενου γίγνεσθαι. Το γεγονός ότι αυτό το ον τείνει να εκδηλωθεί στο Καμαβακάρα σημαίνει ότι υπάρχει ήδη μια τάση, μια ώθηση, μέσα του που το οδηγεί στην εκδήλωση στο Κάμαβακάρα. Είναι νοητικότητα (στην Περιοχή του Ρούπαβακάρα) προσανατολισμένη προς τον υλικό κόσμο (μια συσώρευση νοητικών εντυπωμάτων που έχουν εισέλθει από την αντίληψη και σχετίζονται με τον υλικό κόσμο), με μνήμες από τις αισθήσεις, που νοιώθει την ανάγκη να εκδηλωθεί και πάλι μέσα από ντάρμα υλικής υφής, μέσα από ένα σώμα.

Το ον που εκδηλώνεται στο Κάμαβακάρα είναι μια νέα, ολοκληρωμένη, σύνθεση όλων αυτών των ντάρμα, μια ροή αυτών των ντάρμα: Βιτζνάνα, Σαμσκάρα, Σάμτζνα (αυτά τα τρία συνιστούν την νοητικότητα που έχει μία ανώτερη διάσταση που κατάγεται από το Αρούπαβακάρα, μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Ρούπαβακάρα και μία εξωτερική δραστηριότητα που φέρνει το «ον» σε επαφή με τον κόσμο των μορφών), Βεντάνα (αισθητικότητα που έχει μία εσωτερική διάσταση που κατάγεται από το Ρούπαβακάρα και μία εξωτερική δραστηριότητα που φέρνει το «ον» σε επαφή με τον κόσμο των μορφών), Ρούπα (σώμα, βιολογικό γίγνεσθαι). Η σχέση μεταξύ αυτών των κατηγοριών ντάρμα είναι σαφώς καθορισμένη. Η νοητικότητα είναι η αυτοσυνείδηση που χρησιμοποιεί την αισθητικότητα και το σώμα σαν φορέα μέσα στο Κάμαβακάρα.

Έτσι το «ον» στο Κάμαβακάρα μπορεί (και βιώνει) τις ακόλουθες δραστηριότητες, καταστάσεις.

1) Νιρβάνα

2) Τέσσερις ανώτερες καταστάσεις, Νάϊβασάμτζνα-Σάμτζνιαγιάτανα, Ακιντσάνιαγιάτανα. Βιτζνάνανάντιαγιάτανα, Ακάσανάντιαγιάτανα.

3) Τρεις νοητικές καταστάσεις, βιτζνάνα, σαμσκάρα, σαμτζνα, που έχουν μία εσωτερική λειτουργία και μία εξωτερική δραστηριότητα.

4) Η δραστηριότητα των αισθήσεων, βεντάνα, που έχει μία εσωτερική λειτουργία και μία εξωτερική δραστηριότητα.

5) Μία εξωτερική υλική δραστηριότητα, ρούπα.

Το ον σαν σύνολο δρα, εξελίσσεται, πορεύεται μέσα στην ζωή. Το Νιρβάνα (στο Κάμαβακάρα) σημαίνει την υπέρβαση του γίγνεσθαι στο Κάμαβακάρα. Η υπέρβαση του βιολογικού γίγνεσθαι σημαίνει την υπέρβαση της προσκόλλησης στο σώμα και τα υλικά πράγματα. Η υπέρβαση του αισθησιοκινητικού γίγνεσθαι σημαίνει την υπέρβαση των παθών, έμμονων επιθυμιών, κλπ. Η υπέρβαση του νοητικού γίγνεσθαι έχει τρία στάδια με τρεις βαθμίδες το καθένα. Πρέπει καταρχήν να ξεπερασθεί η εξωτερική νοητικότητα που συνδέεται με την αισθητικότητα (τρεις βαθμίδες). Μετά πρέπει να ξεπερασθούν οι εσωτερικές διεργασίες (τρεις βαθμίδες του ντυάνα και μία τέταρτη βαθμίδα που έχει τον χαρακτήρα της συγκομιδής και οριοθετεί το πέρασμα σε μία ανώτερη κατάσταση). Υπάρχει τέλος ακόμα ένα πιό εσωτερική διαδικασία (τρεις ανώτερες καταστάσεις και μία τέταρτη που είναι το Νιρβάνα). Το Νιρβάνα (στο Κάμαβακάρα) σημαίνει το πέρασμα πέρα από κάθε γίγνεσθαι. Δεν είναι η πραγματοποίηση κάποιας κατάστασης. Δεν υπάρχει η αντίληψη ότι έχει πραγματοποιηθεί κάποια κατάσταση γιατί όσο υπάρχει οποιαδήποτε αντίληψη μιάς πραγματοποίησης το ον είναι ακόμα μέσα στο γίγνεσθαι και δεν έχει περάσει πέρα.

Όταν το ον φτάσει στο Νιρβάνα, πέρα από κάθε γίγνεσθαι τότε έχει απελευθερωθεί από την ζωή στο Κάμαβακάρα κι όταν επέλθει ο θάνατος (όταν εξαντληθούν οι αιτίες που δημιούργησαν αυτή την ζωή) τότε το ον απελευθερώνεται και δεν ξαναγυρνά στο Κάμαβακάρα, μεταβαίνει σε μια ανώτερη κατάσταση ύπαρξης, στο Ρύπαβακάρα.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι το Νιρβάνα στο Κάμαβακάρα δεν είναι αυτό καθεαυτό το Απόλυτο. Αυτό που έχει εξαλειφθεί είναι το γίγνεσθαι στο Κάμαβακάρα, έχουν εξαλειφθεί οι αιτίες που θα οδηγούσαν σε μια νέα ενσάρκωση μέσα στο Κάμαβακάρα. Το Νιρβάνα στο Κάμαβακάρα αν και είναι το Απόλυτο σε σχέση με το γίγνεσθαι στο Κάμαβακάρα και δεν μπορεί να προσδιορισθεί με νοητικούς όρους όμως αποτελεί μια κατάσταση ύπαρξης (στο Ρούπαβακάρα), ένα γίγνεσθαι σε μια ανώτερη διάσταση. Υπάρχει νοητικότητα άλλου είδους και αισθητικότητα σαν φορέας σε αυτή την νέα κατάσταση ύπαρξης. Έτσι το Νιρβάνα στο Κάμαβακάρα είναι η κοινή ύπαρξη σε μια ανώτερη κατάσταση ύπαρξης (στο Ρούπαβακάρα).

Όταν το ον δεν επιτύχει το Νιρβάνα παραμένει μέσα στο γίγνεσθαι κι είναι καταδικασμένο (σύμφωνα με το Νόμο του Κάρμα) μετά τον θάνατο να ξαναγυρίσει στο Κάμαβακάρα.

Όλη αυτή η πορεία του όντος μέσα στο γίγνεσθαι (στο Κάμαβακάρα) περιγράφεται στην βουδιστική γραμματολογία στην «θεωρία της εξαρτώμενης γέννησης των φαινομένων («Πρατίγια Σαμουτπάντα») ή «αλυσίδα των Δώδεκα Αιτιών» («Νιντάνα») ως εξής:

(Προηγούμενη ζωή)

1) Η αβιντίγια (άγνοια, μη-απελευθέρωση, παραμονή μέσα στο γίγνεσθαι) δημιουργεί τα σαμσκάρα (νοητικά εντυπώματα, κατάλοιπα του προηγούμενου γίγνεσθαι).

2) Τα σαμσκάρα δημιουργούν το βιτζνάνα (συνείδηση, αρχικός νοητικός πυρήνας που θα αποτελέσει την βάση του νέου γίγνεσθαι)

(Παρούσα ζωή)

3) Το βιτζνάνα δημιουργεί το νάμα-ρούπα (όνομα και μορφή, σύνθεση των διαφόρων κατηγοριών ντάρμα – βιτζνάνα, σαμσκάρα, σάμτζνα, βεντάνα, ρούπα).

4) Το νάμα-ρούπα δημιουργεί τα σανταγιάτανα (αισθητήρια όργανα, μέσω των οποίων το ον έρχεται σε επαφή με τον κόσμο).

5) Τα σανταγιάτανα δημιουργούν το σπάρσα (επαφή, μεταξύ του όντος και του κόσμου).

6) Το σπάρσα δημιουγεί το βεντάνα (αίσθηση, το συγκεκριμένο γεγονός της αίσθησης).

7) Το βεντάνα δημιουργεί το τρίσνα (δίψα για ζωή, στο Κάμαβακάρα).

8) Το τρίσνα δημιουργεί το ουπαντάνα (προσήλωση στην ζωή, εντατική δίψα, κατάκτηση του κόσμου των αισθήσεων, που συγκρίνεται με την φλόγα που κατατρώει την καύσιμη ύλη).

9) Το ουπαντάνα δημιουργεί το μπχάβα (μέλλον, το κάρμα που παράγεται στην διάρκεια της ζωής στο Κάμαβακάρα, τα σαμσκάρα που θα προκαλέσουν μια νέα ζωή στο Κάμαβακάρα).

10) Το μπχάβα δημιουργεί το ζάτι (γέννηση, ένα νέο γίγνεσθαι μέσα στο Κάμαβακάρα).

(Μέλλουσα ζωή)

11) Το ζάτι δημιουργεί το σμπαμαράνα (γεράματα, μια νέα ύπαρξη που συνοδεύεται από όλα τα χαρακτηριστικά της ύπαρξης στο Κάμαβακάρα, φθορά, πόνο, κλπ.).

12) Το σμπαμαράνα είναι ένας νέος κρίκος στην αλυσίδα του Σαμσάρα.

Σατβάρι Αρυάνι Σατυάνι

Οι Τέσσερις Ευγενείς Αλήθειες

Το ον είναι ένα γίγνεσθαι, που μεταβαίνει από ζωή σε ζωή μέσα στο Κάμαβακάρα χωρίς σταματημό. Δεν υπάρχει τίποτα σταθερό, τίποτα αιώνιο, όλα είναι παροδικά, μια αδιάκοπη ροή καταστάσεων. Κι είναι αυτή ακριβώς η Παροδικότητα που προκαλεί οδύνη (ντούκχα). «Σάρβαμ ντούκχαμ, σάρβαμ ανίτυαμ» (όλα είναι οδύνη, όλα είναι παροδικά). Έτσι ολόκληρη η ύπαρξη, το ίδιο το γίγνεσθαι σε κάθε στιγμή του είναι οδύνη. Η παραμονή μέσα στο γίγνεσθαι, η εμμονή στο γίγνεσθαι, ονομάζεται «τρίσνα» (δίψα για ζωή στο Κάμαβακάρα). Όσο υπάρχει αυτή η δίψα το γίγνεσθαι τροφοδοτείται και η πορεία συνεχίζεται. Επομένως είναι η δίψα για ζωή στο Κάμαβακάρα που κρατά το ον δεμένο μέσα στο γίγνεσθαι, στην συνεχή αναγέννηση μέσα στο Κάμαβακάρα.

Ο ίδιος ο Βούδας διατυπώνοντας τις Τέσσερις Ευγενείς Αλήθειες (Σατβάρι Αρυάνι Σατυάνι) προσδιόρισε:

1) Με την Πρώτη Αλήθεια το γίγνεσθαι και την οδύνη του γίγνεσθαι.

2) Με την Δεύτερη Αλήθεια το αίτιο του γίγνεσθαι που είναι η εμμονή στο γίγνεσθαι (η δίψα για ζωή στο Κάμαβακάρα).

3) Με την Τρίτη Αλήθεια την εξάλειψη του γίγνεσθαι

4) Με την Τέταρτη Αλήθεια την Ατραπό για το Νιρβάνα που είναι ακριβώς:

α) η αντίληψη του γίγνεσθαι, της οδύνης,

β) η συνειδητοποίηση του αιτίου του γίγνεσθαι,

γ) η εξάλειψη του γίγνεσθαι

δ) το Νιρβάνα

Ο δρόμος που οδηγεί στο Νιρβάνα είναι γνωστός σαν «Αρύα Αστάνγκα Μάργκα» (Ευγενής Οκταπλή Ατραπός) και περιλαμβάνει:

Σαμυάκ ντρίστι (ορθή αντίληψη),

Σαμυάκ σανκάλπα (ορθή απόφαση),

Σαμυάκ βακ (ορθή ομιλία),

Σαμυάκ καρμάντα (ορθή συμπεριφορά),

Σαμυάκ ατζίβα (ορθή ζωή),

Σαμυάκ βινυάμα (ορθή προσπάθεια),

Σαμυάκ σμρίτι (ορθή σκέψη),

Σαμυάκ Σαμάντι (ορθός διαλογισμός, τέλεια συγκέντρωση της συνείδησης).

Ειδικότερα η Ατραπός που οδηγεί στο Νιρβάνα, στην Πραγματικότητα, έχει Τρία Στάδια.

Το Πρώτο Στάδιο ονομάζεται Πράτζνα (Γνώση) και περιλαμβάνει την Ορθή Αντίληψη και την Ορθή Διάθεση. Με την είσοδο στο Σάνγκα (Βουδιστική Αδελφότητα) ήδη ο άνθρωπος έχει κάνει ένα βήμα πέρα από τον κόσμο: απαρνιέται όλα τα υλικά πράγματα για να βαδίσει προς το Νιρβάνα. Αυτή η απάρνηση δεν είναι μια τυπική, εξωτερική, αποχή: είναι εσωτερική αποκόλληση, σβήσιμο κάθε ενδιαφέροντος για τα υλικά πράγματα. Αυτό είναι το Στάδιο της καταστροφής των υλικών ντάρμα (ρούπα): υπονοείται εδώ η καταστροφή της προσκόλλησης στα υλικά ντάρμα, η εξουδετέρωσή τους (τα υλικά ντάρμα θα εξακολουθούν να υφίστανται μέχρις ότου εκλείψουν οι αιτίες που τα προκάλεσαν, μέχρι δηλαδή τον θάνατο του υλικού σώματος). Αυτό είναι ένα Προκαταρκτικό Στάδιο και δεν είναι ακόμα η Κύρια Άσκηση.

Το Δεύτερο Στάδιο ονομάζεται Σίλα (Ηθικότητα) και περιλαμβάνει την Ορθή Ομιλία, την Ορθή Συμπεριφορά, την Ορθή Ζωή. Πριν ο βουδιστής μπορέσει να μπει πραγματικά στην Ατραπό χρειάζεται να περάσει από ένα Στάδιο Εσωτερικής Τελειοποίησης, να απαλαχτεί από τα διάφορα πάθη που αποτελούν εμπόδια στην Ατραπό. Πρέπει να ακήσει αυτό που ονομάζεται Πάνκα Σίλα (Πενταπλή Πειθαρχία) που συγκροτείται από πέντε απαγορεύσεις: να μην σκοτώνεις, να μην κλέβεις, να μην έρχεσαι σε σεξουαλική επαφή με άλλο πρόσωπο, να μην ψεύδεσαι, να μην πίνεις οινόπνευμα. Αυτές είναι οι κυριότερες απαγορεύσεις αλλά υπονοείται ότι πρέπει να εξαλειφθούν όλα τα πάθη. Αυτή η κάθαρση από τα πάθη δεν πρέπει να είναι απλή, εξωτερική, αποχή αλλά εσωτερική στάση. Αυτό είναι το Στάδιο της καταστροφής των μορφικών ντάρμα (βεντάνα): υπονοείται εδώ η καταστροφή της προσκόλλησης στα μορφικά ντάρμα, η εξουδετέρωσή τους (ο βουδιστής αισθάνεται τα πάντα αλλά δεν δεσμεύεται πιά).

Το Τρίτο Στάδιο ονομάζεται Σαμάντι (Θεωρία) και περιλαμβάνει την Ορθή Προσπάθεια, την Ορθή Σκέψη, την Ορθή Συγκέντρωση (Σαμάντι). Η Πραγματική Πορεία Προς το Νιρβάνα αρχίζει με την Είσοδο στο Τρίτο Στάδιο. Αυτό είναι το Στάδιο της καταστροφής των ντάρμα χωρίς μορφή (σάμτζνα, σαμσκάρα, βιτζνάνα): υπονοείται εδώ η καταστροφή της προσκόλλησης σε αυτά τα ντάρμα, η εξουδετέρωσή τους. Η Πραγματοποίηση εδώ δεν πρέπει να υπονοείται σαν πνευματική εξέλιξη αλλά σαν προοδευτική καταστροφή του γίγνεσθαι.

Η Ορθή Προσπάθεια αντιστοιχεί στην Βίωση της Πρώτης Ευγενούς Αλήθειας (αντίληψη του γίγνεσθαι, της οδύνης), στην καταστροφή της εξωτερικής δραστηριότητας της νοητικότητας κι έχει τέσσερις βαθμίδες, τρεις βαθμίδες που αντιστοιχούν στην καταστροφή της εξωτερικής δραστηριότητας των σάμτζνα, σαμσκάρα, βιτζνάνα και μία τέταρτη βαθμίδα που αποτελεί την συγκομιδή της όλης προσπάθειας και σηματοδοτεί το πέρασμα στην ανώτερη κατάσταση.

Η Ορθή Σκέψη αντιστοιχεί στην Βίωση της Δεύτερης Ευγενούς Αλήθειας (συνειδητοποίηση του αιτίου του γίγνεσθαι), στην καταστροφή της εσωτερικής δραστηριότητας της νοητικότητας κι έχει τέσσερις βαθμίδες που αντιστοιχούν στην καταστροφή της εσωτερικής δραστηριότητας των σάμτζνα, σαμσκάρα, βιτζνάνα και την συγκομιδή της όλης προσπάθειας που σηματοδοτεί το πέρασμα στην ανώτερη κατάσταση. Ο τεχνικός όρος που χρησιμοποιείται στην Βουδιστική Διδασκαλία για την Άσκηση σε αυτό το στάδιο είναι «Ρούπα Ντυάνα». Ο όρος μεταφράζεται σαν Διαλογισμός, όμως η λέξη δεν είναι ακριβώς η αντίστοιχη και χρειάζεται διευκρινήσεις. Ρούπα Ντυάνα λοιπόν σημαίνει για τους βουδιστές καταστροφή της εσωτερικής δραστηριότητας της νοητικότητας. Υπάρχουν Τρεις Βαθμίδες Ρούπα Ντυάνα και μαζί με την Βαθμίδα Πραγμάτωσης αποτελούν τις Τέσσερις Βαθμίδες της Πραγματοποίησης σε αυτό το στάδιο.

Αναλυτικά τα τέσσερα Ρούπα Ντυάνα:

1) Εξάλειψη του σάμτζνα, της αντίληψης του εξωτερικού κόσμου.

2) Εξάλειψη του σαμσκάρα, της διανόησης που έχει αντικείμενο τα εξωτερικά φαινόμενα.

3) Εξάλειψη της βιτζνάνα, της συνείδησης, της ατομικής ύπαρξης, του εγώ που είναι περιορισμένο στο χώρο, στο σώμα.

4) Όταν εξαλειφθεί το βιτζνάνα φτάνουμε σε μία κατάσταση όπου η συνείδηση ξεπερνά τα όρια του χώρου (του σώματος) κι επεκτείνεται στο άπειρο, σε όλο τον χώρο.

Η Ορθή Συγκέντρωση αντιστοιχεί στην Βίωση της Τρίτης Ευγενούς Αλήθειας (εξάλειψη του γίγνεσθαι), στην καταστροφή της ανώτερης δραστηριότητας της νοητικότητας κι έχει τέσσερις βαθμίδες που αντιστοιχούν στην καταστροφή της ανώτερης δραστηριότητας των σάμτζνα, σαμσκάρα, βιτζνάνα και την συγκομιδή της όλης προσπάθειας που σηματοδοτεί το πέρασμα στην ανώτερη κατάσταση. Ο τεχνικός όρος που χρησιμοποιείται στην Βουδιστική Διδασκαλία για την Άσκηση σε αυτό το στάδιο είναι «Αρούπα Ντυάνα» ή Σαμαπάττι (επιτεύγματα) - διαλογισμοί χωρίς μορφή. Αρούπα Ντυάνα ή Σαμαπάττι σημαίνει την καταστροφή της ανώτερης δραστηριότητας της νοητικότητας. Υπάρχουν Τρεις Βαθμίδες Αρούπα Ντυάνα ή Σαμαπάττι και μαζί με την Βαθμίδα Πραγμάτωσης αποτελούν τις Τέσσερις Βαθμίδες της Πραγματοποίησης σε αυτό το στάδιο.

Αναλυτικά τα τέσσερα Αρούπα Ντυάνα ή Σαμαπάττι:

1) Ακάσα-νάντι-αγιάτανα (Περιοχή του απείρου διαστήματος, περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει στο απέραντο διάστημα). Η συνείδηση (αν και εντοπίζει τον εαυτό της, σαν ένα κέντρο, σε ένα χώρο) επεκτείνεται σε όλο τον χώρο, είναι ένα ευρύτερο, ανώτερο εγώ. (Υπάρχει διάκριση ανάμεσα στην συνείδηση και το περιβάλλον, ανάμεσα στο υποκείμενο και το αντικείμενο). Αυτή η αντίληψη ενός κέντρου που σχετίζεται με την εσωτερική λειτουργία του σάμτζνα πρέπει να ξεπερασθεί.

2) Βιτζνάνα-νάντι-αγιάτανα (Περιοχή της άπειρης συνείδησης, περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει στην άπειρη κατάσταση της συνείδησης). Η συνείδηση απορρίπτει την αντίληψη ενός κέντρου, μπορεί να βρίσκεται οπουδήποτε, σε όλο τον χώρο - έτσι δημιουργείται η αντίληψη ότι η συνείδηση είναι άπειρη. (Δεν υπάρχει πιά διάκριση ανάμεσα στην συνείδηση και το περιβάλλον, ανάμεσα στο υποκείμενο και το αντικείμενο). Η επίτευξη αυτή σχετίζεται με το ξεπέρασμα της εσωτερικής λειτουργίας του σαμσκάρα.

3) Ακιντσάνι-αγιάτανα (Περιοχή ανυπαρξίας, περιοχή όπου η συνείδηση υπάρχει μέσα στην ανυπαρξία του οτιδήποτε). Η συνείδηση δεν μπορεί να αποδώσει στην ύπαρξή της κανένα ιδίωμα. Η συνείδηση αντιλαμβάνεται ότι η ύπαρξή της είναι κενή. Η ύπαρξη είναι «ανυπαρξία», από την σχετική πλευρά. Η επίτευξη αυτή σχετίζεται με το ξεπέρασμα της εσωτερικής λειτουργίας του βιτζνάνα.

4) Νάϊβασάμτζνα-Σάμτζνι-αγιάτανα (Περιοχή της ούτε αντίληψης, ούτε της μη-αντίληψης, περιοχή όπου δεν υπάρχει ούτε αντίληψη, ούτε μη αντίληψη). Με το ξεπέρασμα της εσωτερικής λειτουργίας της βιτζνάνα, φτάνουμε σε μία κατάσταση όπου απουσιάζει οποιαδήποτε διαδικασία ύπαρξης. Αυτό είναι το Νιρβάνα

Στην πραγματικότητα η επίτευξη του τέταρτου σαμαπάττι αντιστοιχεί σε μία Κατάσταση πέραν της σχετικής ύπαρξης, είναι το Ασαμσκρίτα.

Βέβαια, στο Βουδιστικό Ντυάνα χρησιμοποιείται η Ασάνα, η Στάση του Διαλογισμού και άλλα εξωτερικά στοιχεία αλλά η Ουσία του Ντυάνα συνίσταται στην «εσωτερική μεταμόρφωση» κι αυτό είναι που ενδιαφέρει εδώ. Εξ’ άλλου το Ντυάνα δεν είναι κάτι που μπορεί να μπει στον χρόνο. Όταν εισερχόμαστε στην Ατραπό, ασκούμε Ντυάνα όλες τις ώρες, ό,τι κι αν κάνουμε κι όχι μόνο τις ώρες που καθόμαστε σε Ασάνα: το Ντυάνα είναι συνεχές. Με αυτή την έννοια πρέπει να νοείται. Γιατί όπως ήδη είπαμε η Ουσία του Ντυάνα είναι η Βίωση των Ευγενών Αληθειών κι όταν βιώνουμε κάτι το βιώνουμε συνεχώς κι όχι ορισμένες ώρες: Έτσι όλος ο χρόνος είναι Ντυάνα και δεν μπορούμε να χωρίσουμε τον χρόνο σε ώρες Ντυάνα και ώρες που δεν ασκούμε Ντυάνα.

Η Συγκομιδή του καρπού της όλης προσπάθειας είναι το Νιρβάνα. Πρέπει να σημειώσουμε ότι όταν μιλάμε για Πραγματοποίηση των Τριών Αληθειών, δεν εννοούμε καθόλου την διανοητική σύλληψη αυτών των Αληθειών αλλά την Πραγματοποίηση αυτών που υπονοούν οι λέξεις, στην ουσία την «υπέρβαση του γίγνεσθαι»: πρόκειται για βίωμα).

Η υπερβατική εξέλιξη του όντος

Ο άνθρωπος που Πραγματοποίησε το Πρώτο Σαμαπάττι βρίσκεται στην Πρώτη Βαθμίδα της Ατραπού των Ευγενών (Αρύα Μάργκα): στην Βαθμίδα του Σροτοπάνα (αυτού που «έχει εισέλθει στο ρεύμα» για να περάσει στην άλλη όχθη, στο Νιρβάνα).

Ο άνθρωπος που Πραγματοποίησε το Δεύτερο Σαμαπάττι βρίσκεται στην Δεύτερη Βαθμίδα της Ατραπού των Ευγενών: στην Βαθμίδα του Σάκριταγκαμίν (αυτού που θα επιστρέψει μόνο μια φορά ακόμα στο Κάμαβακάρα).

Ο άνθρωπος που Πραγματοποίησε το Τρίτο Σαμαπάττι βρίσκεται στην Τρίτη Βαθμίδα της Ατραπού των Ευγενών: στην Βαθμίδα του Αναγκαμίν (αυτού που δεν επιστρέφει, που ζει την τελευταία του ενσάρκωση στο Κάμαβακάρα και δεν είναι υποχρεωμένος να επιστρέψει στο Κάμαβακάρα).

Αυτός που πέτυχε να πραγματοποιήσει το Τέταρτο Σαμαπάττι, το Νιρβάνα (Μπόντι), να φτάσει στην Βαθμίδα του Αρχάτ, είναι τελείως ελεύθερος από τον κύκλο της γέννησης και του θανάτου μέσα στο Κάμαβακάρα.. Για έναν τέτοιο άνθρωπο (έναν Βούδα) ανοίγεται η προοπτική μιάς ανώτερης εξέλιξης στους αόρατους κόσμους. Όμως μπορεί να απαρνηθεί αυτή την ανώτερη εξέλιξη και θεληματικά να συνεχίσει να ενσαρκώνεται μέσα στο Κάμαβακάρα, τελείως ελεύθερος. Αυτός ο δεύτερος δρόμος είναι ο δρόμος του Μπόντισάττβα, εκείνου που αρνείται την ανώτερη εξέλιξη και παραμένει μέσα στο Κάμαβακάρα για να βοηθήσει τα πλάσματα του Κάμαβακάρα. Πρέπει να σημειώσουμε ότι αυτό που κινεί ένα τέτοιο ελεύθερο ον δεν είναι απλή επιθυμία ή συμπόνια. Ένα τέτοιο ον έχει πραγματοποιήσει την ελευθερία και μέσα από αυτή την καινούργια αντίληψη της Πραγματικότητας που πραγματοποίησε κινείται σε ό,τι κάνει. Δεν μπορεί επομένως να κριθεί με τα μέτρα του κοινού ανθρώπου.

Εκείνος που συνεχίζει την εξέλιξή του σε ανώτερους κόσμους μεταβαίνει στο Ρούπαβακάρα. Τα όντα του Ρούπαβακάρα (αιθέριες υπάρξεις) εξελίσσονται με ένα τρόπο ανάλογο με εκείνον του Κάμαβακάρα. Αυτός που εξελίσσεται στην Ατραπό περνά κι εδώ Τέσσερις Βαθμίδες Πραγματοποίησης κι απελευθερώνεται κι από το Ρούπαβακάρα. Μεταβαίνει στο Αρούπαβακάρα.

Κι εδώ τα όντα (νοητικές οντότητες) εξελίσσονται με ένα τρόπο ανάλογο με εκείνον των δύο κατώτερων κόσμων. Εκείνος που εξελίσσεται στην Ατραπό περνά κι εδώ Τέσσερις Βαθμίδες Πραγματοποίησης κι απελευθερώνεται κι από το Αρούπαβακάρα και βυθίζεται μέσα στο «Ύστατο Νιρβάνα» «Αυτός» που πραγματοποίησε το Τελικό Νιρβάνα δεν είναι πιά μια οντότητα αλλά το Ίδιο το Απόλυτο που αφομοιώνει μέσα στο Μπόντι το Ίδιο το Απόλυτο και την Αυταπάτη, τελείως Ελεύθερο, Αδέσμευτο.

Όμως το να μιλάμε για ανώτερους κόσμους είναι ήδη χωρίς νόημα: Πρέπει να πραγματοποιήσουμε την Αλήθεια στο Κάμαβακάρα. Αυτό είναι που ενδιαφέρει. Η ανώτερη προοπτική είναι έξω από τις δυνάμεις του κοινού ανθρώπου. Γι’ αυτό άλλωστε αποφεύγεται συνήθως κάθε αναφορά σε ανώτερους κόσμους αφού είναι έξω από την προοπτική εξέλιξης του κοινού ανθρώπου.

Νιρβάνα

Σύμφωνα με την «Διδασκαλία του Βουδισμού» Υπάρχει Μία Ενιαία Υποκρυπτόμενη Θεμελιώδης Πραγματικότητα που «αποκαλύπτεται» όταν εξαντλείται το «γίγνεσθαι». Εκδηλώνεται σαν Υπέρτατη Πραγματικότητα, σαν Υπέρτατη Αλήθεια, πιο αληθινή από το άμεσα υπαρκτό που αν και πραγματικό είναι παροδικό και οδυνηρό.

Η Πραγματική Φύση Αυτής της Πραγματικότητας Είναι η Κενότητα. Η Κενότητα δεν προσδιορίζεται (κι έτσι «φαίνεται» σαν να μην υπάρχει). Ό,τι εμφανίζεται (προσδιορίσιμο, υπαρκτό, αντικειμενικό) όταν αναλυθεί στους προσδιορισμούς του δεν μπορεί τελικά να «συγκρατήσει» την αντίληψη, δεν είναι παρά ένα φαινόμενο.

Σε τελευταία ανάλυση υπάρχει μόνο Μία Πραγματικότητα. Αυτή η Πραγματικότητα Αιώνια, Αναλλοίωτη στην Φύση Της, Απροσδιόριστη στην Ουσία Της, Κενότητα, είναι η Μόνη Πραγματικότητα. Ό,τι εμφανίζεται είναι ενέργειες, διαδικασίες, φαινόμενα που πηγάζουν αυθόρμητα από το τίποτα και πάλι εξαφανίζονται μέσα στο τίποτα.

Η Μία και Μοναδική Πραγματικότητα είναι Καθαρό Μπόντι. Δεν γεννιέται, δεν χάνεται, δεν πραγματοποιείται. Είναι η Φύση του παντός και των πάντων. Το Μπόντι είναι η Μία και Μόνη Πραγματικότητα. Δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα στην ηρεμία και την δραστηριότητα. Όλες οι δραστηριότητες, τα φαινόμενα που αναδύονται και εξαφανίζονται εντελώς φυσικά δεν αλλοιώνουν την Φύση του Μπόντι.

Monday, 2 March, 2026

1. PART I. THE SACRED THRESHOLD

A Mystical Contemplation on the Despondency of Arjuna

Chapter I

The Battlefield as the Soul's Mirror

"The battlefield is the soul. The armies are the forces within every human consciousness: the forces of attachment and the forces of liberation, the love that binds and the love that sets free."

I. The Invisible Frontier

In the deepest strata of spiritual tradition — across the Vedic forests where rishis sat in sustained contemplation, across the desert silences where prophets received their searing visions, across the candlelit cells of medieval mystics — there exists a recurring recognition: that the most decisive geography of the human journey is not external but interior. There is, in the language of perennial wisdom, a threshold. It is not found upon any map drawn by human hands, not marked by stone or river or the boundary lines of kingdoms. It is, rather, the invisible frontier of the soul itself — a trembling edge where the ordinary self dissolves and something ancient and vast begins to speak.

This threshold has been named in many ways across the traditions. The Sufis called it the station of annihilation — fana — where the small self is emptied of its habitual contents. The Christian contemplatives spoke of the dark night, that terrible passage through which the soul moves from the consolations of the surface life toward the abyss where God alone remains. The Zen tradition points to it through its impossible questions, its koans that crash like waves against the wall of the rational mind until that wall, at last, begins to give way. In every case, the threshold is recognized not as a comfortable crossing but as a shattering one — not as a gentle transition but as a radical rupture with everything the constructed self has taken for solid ground.

It is upon such a threshold that the warrior Arjuna found himself — not merely upon the sacred plain of Kurukshetra where the two great armies stood arrayed in the morning light, but within the infinite interior landscape of his own being. The outer drama — the horses, the conches, the terrible symmetry of armies prepared for slaughter — was real. But it was also symbolic, in the deepest sense of that word: it was a visible image of something that had always been invisibly true. The battle that was about to be fought had been gathering, in one form or another, in the soul of Arjuna — and in the soul of every human being who has ever stood at a crossroads that matters — for a very long time.

II. Kurukshetra: The Sacred Field of Inner Warfare

Kurukshetra — whose very name means the field of sacred action — is presented to the outward eye as a battlefield, vast and terrible, lined with armies whose banners snap in the morning wind. The scene is one of extraordinary sensory intensity: the roar of conch-shells splitting the dawn, the restless stamping of horses, the glitter of armor and the cold gleam of weapons, the faces of warriors hardened by years of preparation for precisely this moment. To the strategic mind, it is a complex military situation, pregnant with tactical possibilities and mortal dangers. To the political mind, it is the culmination of a dynastic struggle with profound consequences for the future of a civilization.

But to the mystic's vision — to the eye that has learned to read the outer world as a text written in the language of the soul — every detail of that scene speaks a deeper language. The conches that cry out across the field are not merely instruments of war: they are the voices of creation and dissolution, the sound of the sacred syllable that underlies all existence, the primordial vibration that both initiates and consummates every cycle of manifestation. The white horses drawing the divine chariot are not merely animals bred for speed and endurance: they are symbols of the purified senses, the faculties of perception disciplined and consecrated for the journey toward truth. And the two armies, arranged in their perfect and terrible symmetry, are not merely historical actors in a political conflict: they are the forces within every human consciousness, locked in the eternal struggle that is the very essence of the spiritual life.

For there is no one who does not carry within themselves these two armies. On one side stand the Kauravas — and in their symbolic meaning, they represent attachment, ego, the grasping of the small self after the pleasures and securities and identities it has fashioned for itself. On the other side stand the Pandavas — representing the deeper impulses of the soul: the longing for truth, the capacity for sacrifice, the courageous willingness to surrender what must be surrendered in order to become what one is truly called to be. The battlefield of Kurukshetra is the soul. The war is the war that has always been waging within every human heart that is honest enough to acknowledge it.

III. The Charioteer Who Holds the Stars

There is no detail in this opening chapter of the Bhagavad Gita more astonishing, more theologically audacious, more mystically precise than the role assigned to the Lord Shri Krishna. He who is, in the fullness of the Gita's revelation, the Absolute itself — that infinite, inexhaustible, self-luminous presence from which all existence arises and into which all existence returns — takes the role not of a warrior, not of a king, not of a general marshaling the forces of righteousness. He takes the role of a charioteer. He drives the horses. He holds the reins. He waits, with perfect patience and perfect love, for the moment when his despairing passenger is ready to receive what only the Absolute can give.

This image — the infinite made humble, the absolute made intimate, the Divine choosing to serve — is not merely a narrative device. It is one of the most profound teachings that spiritual wisdom has ever offered to the human soul. It tells us something essential about the nature of the sacred: that the Divine does not impose. That the highest presence is also, in some mysterious and inexhaustible way, the most patient. That the light which created the galaxies and breathes life into every particle of existence is content to wait — at the center of every human heart, at the still point around which all the tumult of the world revolves — until the soul, exhausted and emptied and honest at last, turns and asks its deepest question.

Krishna does not fight in the battle of Kurukshetra. He holds the reins. And in holding them, he demonstrates what the mystics of all traditions have affirmed: that the deepest form of guidance is not coercion but presence. It is not the voice that commands but the stillness that invites. It is not the force that drives the soul forward but the love that calls it home. The Divine Charioteer is the image of that inexhaustible divine patience — that quality of the sacred which the Psalmist glimpsed when he wrote that even in the valley of death's shadow, a presence walks beside us, not eliminating the darkness but transforming its meaning entirely.

IV. The Trembling of the Bow and the Birth of Genuine Seeing

When Arjuna stands in the chariot between the two armies and gazes upon the faces arrayed before him, something extraordinary occurs. The hero — celebrated for his skill, his valor, his unmatched mastery of the bow — is suddenly undone. His limbs tremble. His throat becomes parched. The magnificent bow Gandiva slips from fingers that have held it unwavering through a thousand trials. His skin burns. His mind whirls in a darkness it cannot name. And crucially, impossibly — he sees.

For the first time, perhaps, in all his years of training and warfare and preparation, Arjuna truly sees what is arrayed before him. Not enemies. Not abstractions. Not strategic obstacles to be neutralized by superior technique. He sees faces. Beloved faces. The grandfather Bheeshma, whose white hair is the color of wisdom and whose blessings have been the shelter of Arjuna's entire life. Teachers and uncles and brothers and sons — all the intricate weaving of love and memory and shared existence that constitutes what human beings know as home. The very ones for whose sake, in some earlier chapter of his life, he had desired glory and victory. He sees them, and in seeing them with the full force of his humanity — as vulnerable, mortal, beloved — he is pierced to the very core of his being by a grief so vast it is almost indistinguishable from love.

The trembling of Arjuna's body is the trembling of a soul standing at the very edge of transformation. It is the shudder that precedes illumination, the darkness that comes just before the dawn breaks over an unsuspected horizon. When the self that has been constructed through years of duty and identity and attachment is suddenly confronted with the enormity of what it is asked to do, it does not merely hesitate — it collapses. And in that collapse, something sacred becomes possible. For it is only in the moment when the old self cannot go forward that the deeper self — the one that has always been present, always been watching, always been waiting — is given room to emerge.

V. The Ancient Question at the Heart of Things

Arjuna speaks, and his words are not merely the words of a warrior paralyzed by sentiment. They are the words of a soul sounding the depths of an ancient question — the question that has always haunted human consciousness wherever it is honest enough to ask it: What is worth suffering for? What is worth killing for? What, in truth, is worth living for? These questions are not rhetorical. They are not evasions of duty or symptoms of weakness. They are the honest cries of a soul suddenly awake to the terrible cost of existence, suddenly aware that the victories the world offers are purchased at a price the heart finds impossible to pay.

He speaks of kingdoms and pleasures — and in speaking of them, reveals how hollow they have become in this moment of searing clarity. What use is a kingdom, he asks, when those for whose sake one desired it stand on the opposite shore, preparing to die? What use is pleasure when it is built upon the ruins of those one loves? The words carry within them, almost despite themselves, a recognition that the contemplative traditions have always understood: that the things of the world, pursued for their own sake, can never satisfy the longing that drives the human soul. They are not wrong in themselves — but they are incomplete. They point toward something they cannot contain.

In this despairing inquiry, Arjuna unknowingly becomes a teacher. His very confusion is a form of wisdom, for it arises from a refusal to pretend that the easy answers are sufficient. The warrior who has slain ten thousand enemies is undone not by an enemy but by love — by the impossibility of the choice that love places before him. And it is precisely this undoing, this radical honesty about the cost of things, that prepares the ground for the teaching that follows. For the Divine has always spoken most clearly to souls that have stopped pretending they already know the answers.

VI. The Silence That Holds Everything

There is a moment of extraordinary significance in this opening chapter that is easily overlooked in the drama of what surrounds it. It is the moment of silence — the moment after Arjuna has spoken all his sorrow and all his confusion, after he has laid down his bow and sunk, broken-hearted, onto the seat of the chariot. For a breath — perhaps for many breaths — nothing is said. The vast armies wait in their terrible stillness. The drums are silent. The conch-shells are still. And in that silence, which is both the lowest point of Arjuna's despair and the highest point of his readiness, the Divine prepares to speak.

This silence is itself a teaching. It is the silence that every genuine seeker eventually encounters — the silence that follows the exhaustion of every argument, every strategy, every attempt to think one's way through the mystery of existence. It is the silence that the Zen tradition evokes with its koans — those impossible questions designed to bring the rational mind to its knees before a reality that exceeds it. It is the silence of the Quaker meeting, where gathered souls wait in shared expectation of a word that arises not from human cleverness but from the deep well of presence that underlies all things. It is the silence that the desert fathers and mothers cultivated through decades of solitude and prayer — not the silence of absence, but the silence of a fullness so complete it has no need of words.

In this silence, the entire tradition of mystical inquiry finds its most concentrated expression. For the mystic has always understood that the most important movements in the life of the soul happen not in the noise of activity but in the stillness that activity has made impossible until now. The falling of the bow is the falling away of everything Arjuna has used to define and sustain himself. And in the space left by that falling, in the emptiness that the ego cannot fill, the divine voice — patient as eternity, tender as the first light of morning — begins its inexhaustible work.

VII. The Gift Hidden in the Fall

The despondency of Arjuna — the title of this first chapter of the Gita — might seem at first glance to be something merely preliminary, a weakness to be corrected by the wisdom that follows, a darkness valued only for the light it makes possible. But the deeper mystical reading refuses this dismissal. The despondency is not merely the darkness before the dawn; it is itself a form of light. It is the light of radical honesty, the light of a soul that will no longer pretend, that can no longer maintain the comfortable fictions by which ordinary life sustains itself. It is, in its own way, an act of seeing — the most costly and courageous kind of seeing, the kind that does not spare itself the full weight of what it perceives.

When Arjuna sinks in his chariot and lets the bow fall from his hands, he performs — unknowingly, involuntarily, in the very depths of his despair — the most profound spiritual act it is possible to perform: he surrenders. Not the surrender of defeat. Not the surrender of a spirit broken beyond recovery. But the surrender of self-sufficiency, the surrender of the illusion that human beings can navigate the deepest waters of existence by the power of their own understanding alone. He surrenders the bow — and in surrendering it, he opens his hands to receive something infinitely more potent than any weapon the world can offer.

The mystical traditions of East and West have recognized this moment, this dark gift hidden within apparent catastrophe, this grace that arrives precisely when the human soul has exhausted every other resource. The Sufi poet Rumi, whose verses pulse with the ache of divine longing, understood it: the wound is the place where the light enters. The Christian mystic Meister Eckhart understood it: God cannot fill what is already full; the soul must be empty before it can be filled with the divine. The Buddhist traditions understand it in the teaching of beginner's mind — that the mind which knows nothing is the mind open to everything. What all these traditions are pointing toward is precisely the gift hidden in Arjuna's fall: that the collapse of the ego's certainties is not the end of the spiritual life but its true beginning.

VIII. The Threshold Crossed — The Teaching Begins

And so it is that this ancient text — preserved across millennia, carried through the long history of human longing and seeking — begins not with triumph but with collapse, not with certainty but with confusion, not with the answer but with the question. In this choice of beginning, the Gita reveals its deepest wisdom: that the question, asked with sufficient honesty and sufficient desperation, is already a form of prayer. That the falling of the bow is already a kind of worship. That the moment when the hero becomes, for the first time, genuinely lost — is the moment when the possibility of being genuinely found becomes real.

Arjuna's despondency is not an obstacle to the sacred encounter; it is its very precondition. The divine cannot give what the human refuses to receive, and the human cannot receive what the ego's hands are too full to hold. Only when those hands are empty — only when the bow has fallen, the identity has shattered, the comfortable certainties have dissolved in the heat of what cannot be avoided — can the gift that was always being offered find its way home. This is not merely the teaching of the Gita. It is the unanimous testimony of every soul that has ever traveled far enough into the interior to discover what waits at the center of all things.

The great battlefield falls silent. The armies wait, suspended in a moment that contains all of time. Arjuna sits in his chariot, emptied of everything that he thought he was, everything that he thought he wanted, everything that he thought he knew. And beside him — patient as the stars, present as breath, as intimate as the pulse of his own bewildered heart — the Divine Charioteer turns, and speaks.

"Arjuna sinks. The bow falls. The silence descends. And in that silence — vast as the sky above Kurukshetra, still as the eye of the divine storm — the teaching begins."

…

1. ΜΕΡΟΣ Ι: ΤΟ ΙΕΡΟ ΚΑΤΩΦΛΙ

Μια Μυστική Στοχαστική Προσέγγιση στην Απελπισία του Αρτζούνα

Κεφάλαιο Ι

Το Πεδίο της Μάχης ως Καθρέφτης της Ψυχής

«Το πεδίο της μάχης είναι η ψυχή. Οι στρατοί είναι οι δυνάμεις μέσα σε κάθε ανθρώπινη συνείδηση: οι δυνάμεις της προσκόλλησης και οι δυνάμεις της απελευθέρωσης, η αγάπη που δένει και η αγάπη που ελευθερώνει.»

I. Το Αόρατο Σύνορο

Στα βαθύτερα στρώματα της πνευματικής παράδοσης — μέσα στα βεδικά δάση όπου οι ρίσι κάθονταν σε αδιάκοπη περισυλλογή, μέσα στις ερημικές σιωπές όπου οι προφήτες δέχονταν τις καυτές οράσεις τους, μέσα στα κελιά με τα κεριά των μεσαιωνικών μυστικών — υπάρχει μια επαναλαμβανόμενη αναγνώριση: ότι η πιο αποφασιστική γεωγραφία του ανθρώπινου ταξιδιού δεν είναι εξωτερική αλλά εσωτερική. Υπάρχει, στη γλώσσα της αιώνιας σοφίας, ένα κατώφλι. Δεν βρίσκεται σε κανέναν χάρτη που χάραξαν ανθρώπινα χέρια, δεν σημειώνεται από πέτρα ή ποτάμι ή από τα σύνορα βασιλείων. Είναι, αντιθέτως, το αόρατο σύνορο της ίδιας της ψυχής — μια τρεμάμενη άκρη όπου το συνηθισμένο εγώ διαλύεται και κάτι αρχαίο και απέραντο αρχίζει να μιλά.

Αυτό το κατώφλι έχει ονομαστεί με πολλούς τρόπους μέσα στις παραδόσεις. Οι Σούφι το ονόμασαν σταθμό της αφανίσεως — fana — όπου το μικρό εγώ αδειάζει από τα συνήθη περιεχόμενά του. Οι χριστιανοί στοχαστές μίλησαν για τη σκοτεινή νύχτα, εκείνο τον τρομερό διάδρομο μέσα από τον οποίο η ψυχή περνά από τις παρηγοριές της επιφανειακής ζωής προς την άβυσσο όπου παραμένει μόνο ο Θεός. Η παράδοση του Ζεν το δείχνει μέσα από αδύνατες ερωτήσεις, τα κοάν της που σκάνε σαν κύματα στον τοίχο του λογικού νου μέχρι που ο τοίχος, επιτέλους, αρχίζει να υποχωρεί. Σε κάθε περίπτωση, το κατώφλι αναγνωρίζεται όχι ως μια άνετη διάβαση αλλά ως μια συντριπτική — όχι ως μια ήπια μετάβαση αλλά ως μια ριζική ρήξη με ό,τι ο κατασκευασμένος εαυτός έχει θεωρήσει στέρεο έδαφος.

Πάνω σε ένα τέτοιο κατώφλι βρέθηκε ο πολεμιστής Αρτζούνα — όχι απλώς στο ιερό πεδίο του Κουρουξέτρα όπου οι δύο μεγάλοι στρατοί στέκονταν παρατεταγμένοι στο πρωινό φως, αλλά μέσα στο άπειρο εσωτερικό τοπίο της ίδιας του της ύπαρξης. Το εξωτερικό δράμα — τα άλογα, οι σάλπιγγες, η τρομερή συμμετρία των στρατών έτοιμων για σφαγή — ήταν πραγματικό. Αλλά ήταν επίσης συμβολικό, με την πιο βαθιά έννοια της λέξης: ήταν μια ορατή εικόνα κάτι που πάντοτε ήταν αόρατα αληθινό. Η μάχη που επρόκειτο να δοθεί είχε συγκεντρωθεί, με τη μια ή την άλλη μορφή, στην ψυχή του Αρτζούνα — και στην ψυχή κάθε ανθρώπου που έχει σταθεί ποτέ σε ένα σταυροδρόμι που πραγματικά μετράει — εδώ και πολύ καιρό.

II. Κουρουξέτρα: Το Ιερό Πεδίο του Εσωτερικού Πολέμου

Το Κουρουξέτρα — του οποίου το ίδιο το όνομα σημαίνει το πεδίο της ιερής δράσης — παρουσιάζεται στο εξωτερικό μάτι ως πεδίο μάχης, απέραντο και τρομερό, γεμάτο στρατούς των οποίων οι σημαίες ανεμίζουν στον πρωινό άνεμο. Η σκηνή είναι γεμάτη εξαιρετική αισθητηριακή ένταση: ο βρυχηθμός των κελυφών κονχών που σχίζουν την αυγή, το ανήσυχο χτύπημα των αλόγων, η λάμψη της πανοπλίας και η κρύα λάμψη των όπλων, τα πρόσωπα των πολεμιστών σκληραγωγημένα από χρόνια προετοιμασίας ακριβώς γι’ αυτή τη στιγμή. Για τον στρατηγικό νου, είναι μια περίπλοκη στρατιωτική κατάσταση, έγκυος με τακτικές δυνατότητες και θανάσιμους κινδύνους. Για τον πολιτικό νου, είναι η κορύφωση μιας δυναστικής διαμάχης με βαθιές συνέπειες για το μέλλον ενός πολιτισμού.

Αλλά για την όραση του μύστη — για το μάτι που έχει μάθει να διαβάζει τον εξωτερικό κόσμο σαν κείμενο γραμμένο στη γλώσσα της ψυχής — κάθε λεπτομέρεια αυτής της σκηνής μιλά μια βαθύτερη γλώσσα. Οι κέλυφες κόνχες που κραυγάζουν πάνω από το πεδίο δεν είναι απλώς όργανα πολέμου: είναι οι φωνές της δημιουργίας και της διάλυσης, ο ήχος της ιερής συλλαβής που υποβόσκει σε όλη την ύπαρξη, η πρωταρχική δόνηση που και ξεκινά και ολοκληρώνει κάθε κύκλο εκδήλωσης. Τα λευκά άλογα που τραβούν το θεϊκό άρμα δεν είναι απλώς ζώα εκτραφέντα για ταχύτητα και αντοχή: είναι σύμβολα των εξαγνισμένων αισθήσεων, των ικανοτήτων της αντίληψης που έχουν πειθαρχηθεί και αφιερωθεί για το ταξίδι προς την αλήθεια. Και οι δύο στρατοί, παραταγμένοι στην τέλεια και τρομερή συμμετρία τους, δεν είναι απλώς ιστορικοί δρώντες σε μια πολιτική σύγκρουση: είναι οι δυνάμεις μέσα σε κάθε ανθρώπινη συνείδηση, κλειδωμένες στον αιώνιο αγώνα που αποτελεί την ίδια την ουσία της πνευματικής ζωής.

Γιατί δεν υπάρχει κανείς που να μην κουβαλάει μέσα του αυτούς τους δύο στρατούς. Από τη μια πλευρά στέκονται οι Καουράβα — και στο συμβολικό τους νόημα, αντιπροσωπεύουν την προσκόλληση, το εγώ, την αρπαγή του μικρού εαυτού μετά τις ηδονές, τις ασφάλειες και τις ταυτότητες που έχει φτιάξει για τον εαυτό του. Από την άλλη πλευρά στέκονται οι Πάνταβα — αντιπροσωπεύοντας τις βαθύτερες παρορμήσεις της ψυχής: την λαχτάρα για αλήθεια, την ικανότητα για θυσία, το θαρραλέο πρόθυμο να παραδώσει ό,τι πρέπει να παραδοθεί για να γίνει αυτό που πραγματικά καλείται να είναι. Το πεδίο μάχης του Κουρουξέτρα είναι η ψυχή. Ο πόλεμος είναι ο πόλεμος που πάντοτε μαίνεται μέσα σε κάθε ανθρώπινη καρδιά που είναι αρκετά ειλικρινής για να το αναγνωρίσει.

III. Ο Ηνίοχος που Κρατά τα Άστρα

Δεν υπάρχει λεπτομέρεια σε αυτό το πρώτο κεφάλαιο της Μπαγκάβαντ Γκίτα πιο εκπληκτική, πιο θεολογικά τολμηρή, πιο μυστικά ακριβής από τον ρόλο που αποδίδεται στον Κύριο Σρι Κρίσνα. Εκείνος που είναι, στην πληρότητα της αποκάλυψης της Γκίτα, το Απόλυτο το ίδιο — εκείνη η άπειρη, ανεξάντλητη, αυτοφώτιστη παρουσία από την οποία αναδύεται όλη η ύπαρξη και στην οποία επιστρέφει όλη η ύπαρξη — παίρνει τον ρόλο όχι πολεμιστή, όχι βασιλιά, όχι στρατηγού που παρατάσσει τις δυνάμεις της δικαιοσύνης. Παίρνει τον ρόλο του ηνιόχου. Οδηγεί τα άλογα. Κρατά τα ηνία. Περιμένει, με τέλεια υπομονή και τέλεια αγάπη, τη στιγμή που ο απελπισμένος επιβάτης του είναι έτοιμος να δεχτεί αυτό που μόνο το Απόλυτο μπορεί να δώσει.

Αυτή η εικόνα — το άπειρο να γίνεται ταπεινό, το απόλυτο να γίνεται οικείο, το Θείο να επιλέγει να υπηρετήσει — δεν είναι απλώς αφηγηματική τεχνική. Είναι μία από τις πιο βαθιές διδασκαλίες που η πνευματική σοφία έχει προσφέρει ποτέ στην ανθρώπινη ψυχή. Μας λέει κάτι ουσιώδες για τη φύση του ιερού: ότι το Θείο δεν επιβάλλεται. Ότι η υψηλότερη παρουσία είναι επίσης, με κάποιο μυστηριώδη και ανεξάντλητο τρόπο, η πιο υπομονετική. Ότι το φως που δημιούργησε τους γαλαξίες και δίνει ζωή σε κάθε σωματίδιο της ύπαρξης είναι πρόθυμο να περιμένει — στο κέντρο κάθε ανθρώπινης καρδιάς, στο ακίνητο σημείο γύρω από το οποίο περιστρέφεται όλος ο θόρυβος του κόσμου — μέχρι η ψυχή, εξαντλημένη και αδειανή και ειλικρινής επιτέλους, να στραφεί και να θέσει την πιο βαθιά της ερώτηση.

Ο Κρίσνα δεν πολεμά στο πεδίο του Κουρουξέτρα. Κρατά τα ηνία. Και κρατώντας τα, δείχνει αυτό που οι μύστες όλων των παραδόσεων έχουν επιβεβαιώσει: ότι η βαθύτερη μορφή καθοδήγησης δεν είναι εξαναγκασμός αλλά παρουσία. Δεν είναι η φωνή που διατάζει αλλά η ησυχία που προσκαλεί. Δεν είναι η δύναμη που ωθεί την ψυχή μπροστά αλλά η αγάπη που την καλεί σπίτι. Ο Θεϊκός Ηνίοχος είναι η εικόνα εκείνης της ανεξάντλητης θεϊκής υπομονής — εκείνης της ιδιότητας του ιερού που ο Ψαλμωδός διείδε όταν έγραψε ότι ακόμα και στη κοιλάδα της σκιάς του θανάτου, μια παρουσία περπατά δίπλα μας, όχι εξαλείφοντας το σκοτάδι αλλά μεταμορφώνοντας εντελώς το νόημά του.

IV. Το Τρέμουλο του Τόξου και η Γέννηση της Γνήσιας Όρασης

Όταν ο Αρτζούνα στέκεται στο άρμα ανάμεσα στους δύο στρατούς και κοιτάζει τα πρόσωπα που παρατάσσονται μπροστά του, συμβαίνει κάτι εξαιρετικό. Ο ήρωας — διάσημος για την ικανότητά του, την ανδρεία του, την απαράμιλλη μαεστρία του στο τόξο — ξαφνικά καταρρέει. Τα μέλη του τρέμουν. Ο λαιμός του ξεραίνεται. Το μεγαλοπρεπές τόξο Γκάντιβα γλιστράει από δάχτυλα που το κρατούσαν ακλόνητο μέσα από χίλιες δοκιμασίες. Το δέρμα του καίει. Ο νους του στροβιλίζεται μέσα σε ένα σκοτάδι που δεν μπορεί να ονομάσει. Και καθοριστικά, αδύνατα — βλέπει.

Για πρώτη φορά, ίσως, σε όλα τα χρόνια της εκπαίδευσής του, του πολέμου και της προετοιμασίας του, ο Αρτζούνα βλέπει πραγματικά τι είναι παραταγμένο μπροστά του. Όχι εχθρούς. Όχι αφηρημένες έννοιες. Όχι στρατηγικά εμπόδια που πρέπει να εξουδετερωθούν με ανώτερη τεχνική. Βλέπει πρόσωπα. Αγαπημένα πρόσωπα. Τον παππού Μπίσιμα, του οποίου τα λευκά μαλλιά είναι το χρώμα της σοφίας και οι ευλογίες του υπήρξαν το καταφύγιο όλης της ζωής του Αρτζούνα. Δασκάλους και θείους και αδελφούς και γιους — όλο το περίπλοκο πλέγμα αγάπης και μνήμης και κοινής ύπαρξης που αποτελεί αυτό που οι άνθρωποι γνωρίζουν ως σπίτι. Ακριβώς εκείνους για χάρη των οποίων, σε κάποιο προηγούμενο κεφάλαιο της ζωής του, είχε επιθυμήσει δόξα και νίκη. Τους βλέπει, και βλέποντάς τους με όλη τη δύναμη της ανθρωπιάς του — ευάλωτους, θνητούς, αγαπημένους — διαπερνάται μέχρι τον πυρήνα της ύπαρξής του από μια θλίψη τόσο τεράστια που είναι σχεδόν αδιαχώριστη από την αγάπη.

Το τρέμουλο του σώματος του Αρτζούνα είναι το τρέμουλο μιας ψυχής που στέκεται στην ίδια την άκρη της μεταμόρφωσης. Είναι το ρίγος που προηγείται του φωτισμού, το σκοτάδι που έρχεται ακριβώς πριν η αυγή σπάσει πάνω από έναν ανυποψίαστο ορίζοντα. Όταν ο εαυτός που έχει κατασκευαστεί μέσα από χρόνια καθήκοντος, ταυτότητας και προσκόλλησης βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπος με το μέγεθος αυτού που του ζητείται να κάνει, δεν διστάζει απλώς — καταρρέει. Και σε αυτή την κατάρρευση, κάτι ιερό γίνεται δυνατό. Γιατί μόνο τη στιγμή που ο παλιός εαυτός δεν μπορεί να προχωρήσει μπροστά, ο βαθύτερος εαυτός — εκείνος που πάντοτε ήταν παρών, πάντοτε παρακολουθούσε, πάντοτε περίμενε — βρίσκει χώρο να αναδυθεί.

V. Η Αρχαία Ερώτηση στην Καρδιά των Πραγμάτων

Ο Αρτζούνα μιλά, και τα λόγια του δεν είναι απλώς τα λόγια ενός πολεμιστή που παραλύει από συναίσθημα. Είναι τα λόγια μιας ψυχής που βυθίζεται στα βάθη μιας αρχαίας ερώτησης — της ερώτησης που πάντοτε στοίχειωνε την ανθρώπινη συνείδηση όπου ήταν αρκετά ειλικρινής για να τη θέσει: Τι αξίζει να υποφέρει κανείς γι’ αυτό; Τι αξίζει να σκοτώσει κανείς γι’ αυτό; Τι, στην πραγματικότητα, αξίζει να ζήσει κανείς γι’ αυτό; Αυτές οι ερωτήσεις δεν είναι ρητορικές. Δεν είναι αποφυγές του καθήκοντος ούτε συμπτώματα αδυναμίας. Είναι οι ειλικρινείς κραυγές μιας ψυχής που ξύπνησε ξαφνικά στο τρομερό κόστος της ύπαρξης, ξαφνικά συνειδητοποιώντας ότι οι νίκες που προσφέρει ο κόσμος αγοράζονται με μια τιμή που η καρδιά βρίσκει αδύνατο να πληρώσει.

Μιλά για βασίλεια και ηδονές — και μιλώντας γι’ αυτά, αποκαλύπτει πόσο κούφια έχουν γίνει αυτή τη στιγμή της καυτής διαύγειας. Τι χρησιμότητα έχει ένα βασίλειο, ρωτά, όταν εκείνοι για χάρη των οποίων το επιθύμησε στέκονται στην απέναντι όχθη, έτοιμοι να πεθάνουν; Τι χρησιμότητα έχει η ηδονή όταν χτίζεται πάνω στα ερείπια εκείνων που αγαπά; Τα λόγια του κουβαλούν μέσα τους, σχεδόν παρά τη θέλησή τους, μια αναγνώριση που οι στοχαστικές παραδόσεις πάντοτε κατανοούσαν: ότι τα πράγματα του κόσμου, όταν επιδιώκονται για τον εαυτό τους, δεν μπορούν ποτέ να ικανοποιήσουν τη λαχτάρα που οδηγεί την ανθρώπινη ψυχή. Δεν είναι λάθος από μόνα τους — αλλά είναι ελλιπή. Δείχνουν προς κάτι που δεν μπορούν να περιέχουν.

Σε αυτή την απελπισμένη έρευνα, ο Αρτζούνα γίνεται άθελά του δάσκαλος. Η ίδια του η σύγχυση είναι μια μορφή σοφίας, γιατί προκύπτει από την άρνηση να προσποιηθεί ότι οι εύκολες απαντήσεις αρκούν. Ο πολεμιστής που έχει σκοτώσει δέκα χιλιάδες εχθρούς καταρρέει όχι από εχθρό αλλά από αγάπη — από την αδυναμία της επιλογής που η αγάπη τοποθετεί μπροστά του. Και είναι ακριβώς αυτή η κατάρρευση, αυτή η ριζική ειλικρίνεια για το κόστος των πραγμάτων, που προετοιμάζει το έδαφος για τη διδασκαλία που ακολουθεί. Γιατί το Θείο πάντοτε μιλά πιο καθαρά σε ψυχές που έχουν σταματήσει να προσποιούνται ότι ήδη γνωρίζουν τις απαντήσεις.

VI. Η Σιωπή που Κρατά τα Πάντα

Υπάρχει μια στιγμή εξαιρετικής σημασίας σε αυτό το πρώτο κεφάλαιο που εύκολα παραβλέπεται μέσα στο δράμα όσων την περιβάλλουν. Είναι η στιγμή της σιωπής — η στιγμή μετά την οποία ο Αρτζούνα έχει πει όλη τη θλίψη του και όλη τη σύγχυσή του, μετά την οποία έχει αφήσει το τόξο του και έχει βυθιστεί, με σπασμένη καρδιά, στο κάθισμα του άρματος. Για μια ανάσα — ίσως για πολλές ανάσες — δεν λέγεται τίποτα. Οι απέραντοι στρατοί περιμένουν στην τρομερή ακινησία τους. Τα τύμπανα σιωπούν. Οι κέλυφες κόνχες είναι ακίνητες. Και σε αυτή τη σιωπή, που είναι ταυτόχρονα το χαμηλότερο σημείο της απελπισίας του Αρτζούνα και το υψηλότερο σημείο της ετοιμότητάς του, το Θείο ετοιμάζεται να μιλήσει.

Αυτή η σιωπή είναι η ίδια διδασκαλία. Είναι η σιωπή που συναντά κάθε γνήσιος αναζητητής τελικά — η σιωπή που ακολουθεί την εξάντληση κάθε επιχειρήματος, κάθε στρατηγικής, κάθε προσπάθειας να σκεφτεί κανείς τον τρόπο μέσα από το μυστήριο της ύπαρξης. Είναι η σιωπή που η παράδοση του Ζεν επικαλείται με τα κοάν της — εκείνες τις αδύνατες ερωτήσεις σχεδιασμένες να φέρουν τον λογικό νου στα γόνατα μπροστά σε μια πραγματικότητα που τον ξεπερνά. Είναι η σιωπή της συνάντησης των Κουάκερ, όπου συγκεντρωμένες ψυχές περιμένουν σε κοινή προσδοκία ενός λόγου που αναδύεται όχι από ανθρώπινη ευφυΐα αλλά από το βαθύ πηγάδι της παρουσίας που υποβόσκει σε όλα τα πράγματα. Είναι η σιωπή που οι πατέρες και οι μητέρες της ερήμου καλλιέργησαν μέσα από δεκαετίες μοναξιάς και προσευχής — όχι η σιωπή της απουσίας, αλλά η σιωπή μιας πληρότητας τόσο πλήρους που δεν έχει ανάγκη από λόγια.

Σε αυτή τη σιωπή, ολόκληρη η παράδοση της μυστικής έρευνας βρίσκει την πιο συμπυκνωμένη έκφρασή της. Γιατί ο μύστης πάντοτε κατανοούσε ότι οι πιο σημαντικές κινήσεις στη ζωή της ψυχής συμβαίνουν όχι στον θόρυβο της δραστηριότητας αλλά στην ησυχία που η δραστηριότητα έχει κάνει αδύνατη μέχρι τώρα. Η πτώση του τόξου είναι η πτώση όσων ο Αρτζούνα χρησιμοποιούσε για να ορίσει και να συντηρήσει τον εαυτό του. Και στον χώρο που αφήνει αυτή η πτώση, στο κενό που το εγώ δεν μπορεί να γεμίσει, η θεϊκή φωνή — υπομονετική σαν την αιωνιότητα, τρυφερή σαν το πρώτο φως του πρωινού — αρχίζει το ανεξάντλητο έργο της.

VII. Το Δώρο Κρυμμένο στην Πτώση

Η απελπισία του Αρτζούνα — ο τίτλος αυτού του πρώτου κεφαλαίου της Γκίτα — μπορεί στην πρώτη ματιά να φαίνεται κάτι απλώς προκαταρκτικό, μια αδυναμία που πρέπει να διορθωθεί από τη σοφία που ακολουθεί, ένα σκοτάδι που εκτιμάται μόνο για το φως που καθιστά δυνατό. Αλλά η βαθύτερη μυστική ανάγνωση αρνείται αυτή την απόρριψη. Η απελπισία δεν είναι απλώς το σκοτάδι πριν την αυγή· είναι η ίδια μια μορφή φωτός. Είναι το φως της ριζικής ειλικρίνειας, το φως μιας ψυχής που δεν θα προσποιηθεί πια, που δεν μπορεί πια να διατηρήσει τις άνετες φαντασιώσεις με τις οποίες η συνηθισμένη ζωή συντηρείται. Είναι, με τον δικό της τρόπο, μια πράξη όρασης — η πιο δαπανηρή και θαρραλέα μορφή όρασης, εκείνη που δεν χαρίζει στον εαυτό της το πλήρες βάρος αυτού που αντιλαμβάνεται.

Όταν ο Αρτζούνα βυθίζεται στο άρμα του και αφήνει το τόξο να πέσει από τα χέρια του, εκτελεί — άθελά του, ακούσια, στα ίδια τα βάθη της απελπισίας του — την πιο βαθιά πνευματική πράξη που είναι δυνατό να εκτελέσει: παραδίδεται. Όχι η παράδοση της ήττας. Όχι η παράδοση ενός πνεύματος σπασμένου πέρα από κάθε ανάκαμψη. Αλλά η παράδοση της αυτοδυναμίας, η παράδοση της ψευδαίσθησης ότι οι άνθρωποι μπορούν να πλοηγηθούν στα βαθύτερα νερά της ύπαρξης μόνο με τη δύναμη της δικής τους κατανόησης. Παραδίδει το τόξο — και παραδίδοντάς το, ανοίγει τα χέρια του για να δεχτεί κάτι απείρως πιο ισχυρό από κάθε όπλο που μπορεί να προσφέρει ο κόσμος.

Οι μυστικές παραδόσεις της Ανατολής και της Δύσης έχουν αναγνωρίσει αυτή τη στιγμή, αυτό το σκοτεινό δώρο κρυμμένο μέσα στην φαινομενική καταστροφή, αυτή τη χάρη που φτάνει ακριβώς όταν η ανθρώπινη ψυχή έχει εξαντλήσει κάθε άλλο πόρο. Ο Σούφι ποιητής Ρουμί, του οποίου οι στίχοι πάλλονται με τον πόνο της θεϊκής λαχτάρας, το κατανοούσε: η πληγή είναι ο τόπος όπου μπαίνει το φως. Ο χριστιανός μύστης Μάιστερ Έκχαρτ το κατανοούσε: ο Θεός δεν μπορεί να γεμίσει ό,τι είναι ήδη γεμάτο· η ψυχή πρέπει να είναι άδεια πριν γεμίσει με το θείο. Οι βουδιστικές παραδόσεις το κατανοούν στη διδασκαλία του νου του αρχάριου — ότι ο νους που δεν γνωρίζει τίποτα είναι ο νους ανοιχτός σε όλα. Αυτό προς το οποίο όλες αυτές οι παραδόσεις δείχνουν είναι ακριβώς το δώρο κρυμμένο στην πτώση του Αρτζούνα: ότι η κατάρρευση των βεβαιοτήτων του εγώ δεν είναι το τέλος της πνευματικής ζωής αλλά η αληθινή αρχή της.

VIII. Το Κατώφλι Διασχίζεται — Η Διδασκαλία Αρχίζει

Και έτσι αυτό το αρχαίο κείμενο — διατηρημένο μέσα από χιλιετίες, μεταφερόμενο μέσα από τη μακριά ιστορία της ανθρώπινης λαχτάρας και αναζήτησης — αρχίζει όχι με θρίαμβο αλλά με κατάρρευση, όχι με βεβαιότητα αλλά με σύγχυση, όχι με την απάντηση αλλά με την ερώτηση. Σε αυτή την επιλογή αρχής, η Γκίτα αποκαλύπτει τη βαθύτερη σοφία της: ότι η ερώτηση, όταν τεθεί με αρκετή ειλικρίνεια και αρκετή απελπισία, είναι ήδη μια μορφή προσευχής. Ότι η πτώση του τόξου είναι ήδη μια μορφή λατρείας. Ότι η στιγμή που ο ήρωας γίνεται, για πρώτη φορά, πραγματικά χαμένος — είναι η στιγμή που η δυνατότητα να βρεθεί πραγματικά γίνεται αληθινή.

Η απελπισία του Αρτζούνα δεν είναι εμπόδιο στη συνάντηση με το ιερό· είναι η ίδια η προϋπόθεσή της. Το θείο δεν μπορεί να δώσει ό,τι ο άνθρωπος αρνείται να δεχτεί, και ο άνθρωπος δεν μπορεί να δεχτεί ό,τι τα χέρια του εγώ είναι πολύ γεμάτα για να κρατήσουν. Μόνο όταν αυτά τα χέρια είναι άδεια — μόνο όταν το τόξο έχει πέσει, η ταυτότητα έχει θρυμματιστεί, οι άνετες βεβαιότητες έχουν διαλυθεί στη ζέστη αυτού που δεν μπορεί να αποφευχθεί — το δώρο που πάντοτε προσφερόταν μπορεί να βρει τον δρόμο του σπίτι. Αυτό δεν είναι απλώς η διδασκαλία της Γκίτα. Είναι η ομόφωνη μαρτυρία κάθε ψυχής που έχει ταξιδέψει αρκετά βαθιά στο εσωτερικό για να ανακαλύψει τι περιμένει στο κέντρο όλων των πραγμάτων.

Το μεγάλο πεδίο μάχης πέφτει σε σιωπή. Οι στρατοί περιμένουν, αιωρούμενοι σε μια στιγμή που περιέχει όλο τον χρόνο. Ο Αρτζούνα κάθεται στο άρμα του, αδειανός από ό,τι νόμιζε ότι ήταν, ό,τι νόμιζε ότι ήθελε, ό,τι νόμιζε ότι γνώριζε. Και δίπλα του — υπομονετικός σαν τα άστρα, παρών σαν η ανάσα, οικείος σαν ο παλμός της ίδιας της αμήχανης καρδιάς του — ο Θεϊκός Ηνίοχος στρέφεται και μιλά.

«Ο Αρτζούνα βυθίζεται. Το τόξο πέφτει. Η σιωπή κατεβαίνει. Και σε αυτή τη σιωπή — απέραντη σαν τον ουρανό πάνω από το Κουρουξέτρα, ήρεμη σαν το μάτι της θεϊκής καταιγίδας — η διδασκαλία αρχίζει.»

Intellectual property rights

The entire content of our website, including, but not limited to, texts, news, graphics, photographs, diagrams, illustrations, services provided and generally any kind of files, is subject to intellectual property (copyright) and is governed by the national and international provisions on Intellectual Property, with the exception of the expressly recognized rights of third parties.
Therefore, it is expressly prohibited to reproduce, republish, copy, store, sell, transmit, distribute, publish, perform, "download", translate, modify in any way, in part or in summary, without the express prior written consent of the Foundation. It is known that in case the Foundation consents, the applicant is obliged to explicitly refer via links (hyperlinks) to the relevant content of the Foundation's website. This obligation of the applicant exists even if it is not explicitly stated in the written consent of the Foundation.
Exceptionally, it is permitted to individually store and copy parts of the content on a simple personal computer for strictly personal use (private study or research, educational purposes), without the intention of commercial or other exploitation and always under the condition of indicating the source of its origin, without this in any way implies a grant of intellectual property rights.
It is also permitted to republish material for purposes of promoting the events and activities of the Foundation, provided that the source is mentioned and that no intellectual property rights are infringed, no trademarks are modified, altered or deleted.
Everything else that is included on the electronic pages of our website and constitutes registered trademarks and intellectual property products of third parties is their own sphere of responsibility and has nothing to do with the website of the Foundation.

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας

Το σύνολο του περιεχομένου του Δικτυακού μας τόπου, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, των κειμένων, ειδήσεων, γραφικών, φωτογραφιών, σχεδιαγραμμάτων, απεικονίσεων, παρεχόμενων υπηρεσιών και γενικά κάθε είδους αρχείων, αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) και διέπεται από τις εθνικές και διεθνείς διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με εξαίρεση τα ρητώς αναγνωρισμένα δικαιώματα τρίτων.

Συνεπώς, απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, «λήψη» (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά η περιληπτικά χωρίς τη ρητή προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος. Γίνεται γνωστό ότι σε περίπτωση κατά την οποία το Ίδρυμα συναινέσει, ο αιτών υποχρεούται για την ρητή παραπομπή μέσω συνδέσμων (hyperlinks) στο σχετικό περιεχόμενο του Δικτυακού τόπου του Ιδρύματος. Η υποχρέωση αυτή του αιτούντος υφίσταται ακόμα και αν δεν αναγραφεί ρητά στην έγγραφη συναίνεση του Ιδρύματος.

Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η μεμονωμένη αποθήκευση και αντιγραφή τμημάτων του περιεχομένου σε απλό προσωπικό υπολογιστή για αυστηρά προσωπική χρήση (ιδιωτική μελέτη ή έρευνα, εκπαιδευτικούς σκοπούς), χωρίς πρόθεση εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης και πάντα υπό την προϋπόθεση της αναγραφής της πηγής προέλευσής του, χωρίς αυτό να σημαίνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επίσης, επιτρέπεται η αναδημοσίευση υλικού για λόγους προβολής των γεγονότων και δραστηριοτήτων του Ιδρύματος, με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή και δεν θα θίγονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δεν θα τροποποιούνται, αλλοιώνονται ή διαγράφονται εμπορικά σήματα.

Ό,τι άλλο περιλαμβάνεται στις ηλεκτρονικές σελίδες του Δικτυακού μας τόπου και αποτελεί κατοχυρωμένα σήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων ανάγεται στη δική τους σφαίρα ευθύνης και ουδόλως έχει να κάνει με τον Δικτυακό τόπο του Ιδρύματος.

Esoterism Academy

CIRCLE OF LIGHT / Perennial Sayings

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / The Way of the Real

ESOTERISM STUDIES YOUTUBE / Η Οδός του Πραγματικού

ESOTERISM STUDIES BOOKS

ESOTERISM ACADEMY NEW ARTICLE

Sunday, April 17, 2022

ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

TAOΪSM / "Tao Te Ching" Commentaries

BUDDHISM /"Dammapada" Commentaries

VEDANTA / "Viveka Chudamani, by Adi Sankaracharya" Commentaries

KRISHNA (9ος, 8ος αιώνας π.Χ.) / "Bhagavad Gita" Commentaries

1. PART I. THE SACRED THRESHOLD

jKRISHNAMURTI / "The Only Revolution" Commentaries

RELIGION / Religions Commentaries

Quotes

Constantinos’s quotes

Copyright