Η ΜΥΘΙΚΗ ΣΚΕΨΗ / 1δ. Ζωή και Παραμύθι

Ο άνθρωπος πάντα ζούσε σε κοινωνίες. Και κάθε άνθρωπος που γεννιέται σε μια κοινωνία ανατρέφεται με τις αντιλήψεις αυτής της κοινωνίας και μαθαίνει να συμπεριφέρεται όπως κι οι άλλοι γύρω του. Η κοινωνικοποίηση του κάθε νέου μέλους της κοινωνίας που έρχεται σε αυτή την ζωή, από την μια του εξασφαλίζει, ως ένα σημείο, το περιβάλλον της επιβίωσής του, από την άλλη όμως τον περιορίζει μέσα στα όρια της. Οι άνθρωποι, κι από παλιά, περηφανεύονται για τον πολιτισμό τους, για τις γνώσεις τους, για τις γνώσεις που μεταφέρουν μέσα από την αγωγή και  την εκπαίδευση στις νέες γενιές. Αν κοιτάξουμε όμως προσεκτικά θα δούμε ότι τα πράγματα δεν είναι όπως τα πιστεύουν ή τα φαντάζονται οι άνθρωποι. Ποτέ, καμιά κοινωνία, ποτέ οι άνθρωποι, δεν έφτασαν στην απόλυτη γνώση, ούτε έζησαν ποτέ με την αλήθεια, το δίκαιο, μια αρμονική ζωή. Αυτά που γνωρίζουν οι άνθρωποι, ακόμα και σήμερα, ήταν πάντα λίγα και πολλά που πίστευαν ήταν μονάχα υποθέσεις ή απλά πεποιθήσεις χωρίς αποδείξεις. Στην πραγματικότητα ο κόσμος, το σύμπαν, η πραγματικότητα που ζουν οι άνθρωποι, είναι μυθολογική στο μεγαλύτερο ποσοστό της.

Αν κοιτάξουμε πέρα από την κοινωνία στην οποία γεννηθήκαμε, πέρα από αντιλήψεις στις οποίες μυηθήκαμε από μικρά παιδιά, θα δούμε ότι οι άνθρωποι έχουν διάφορες και διαφορετικές αντιλήψεις για την προέλευση του κόσμου. Έχουν πολλές θρησκείες κι αποδίδουν, ανάλογα με την θρησκεία τους, διάφορες Ιδιότητες ή Δράσεις στην Υπέρτατη Δύναμη ή στον Θεό. Επίσης έχουν διάφορες και διαφορετικές πεποιθήσεις για διάφορα πράγματα, διαφορετικές ηθικές συμπεριφορές, συνήθειες και καθημερινή ζωή. Τι σημαίνει όλη αυτή η «ποικιλία»; Ότι όλα όσα γνωρίζουν, αντιλαμβάνονται, πιστεύουν και κάνουν οι άνθρωποι, είναι σχετικά. Ισχύουν για κάποιους δεν ισχύουν για άλλους, δεν ισχύουν για όλους. Μόνο ένας αφελής θα πίστευε ότι επειδή ανατράφηκε σε μια δυτική χριστιανική κοινωνία, ή σε μια μουσουλμανική κοινωνία ή σε μια βουδιστική κοινωνία ή σε μια ινδοϊστική κοινωνία, ή σε μια μη-θρησκευτική κοινωνία, ότι κατέχει την αλήθεια και ζει την ορθή ζωή. Στην πραγματικότητα όλοι οι άνθρωποι ζουν μέσα στο μυθολογικό σύμπαν της κοινωνίας στην οποία έτυχε να γεννηθούν. Και σε αυτό το μισο-επιστημονικό, μισο-μυθολογικό πλαίσιο που διατηρούν όλες οι κοινωνίες του κόσμου, ο άνθρωπος, ο κάτοικος του πλανήτη, έρχεται να χτίσει την δική του προσωπική ιστορία, την δική του ζωή, με τις δικές του πεποιθήσεις, με τις δικές του εμπειρίες, τα δικά του όνειρα, τις δικές του κατακτήσεις κι απογοητεύσεις. Παρόλο όμως που η κοινωνική κοσμοθεωρία (κάθε κοσμοθεωρία, κάθε κοινωνίας) περιέχει πολλά μυθολογικά στοιχεία από την άλλη μεριά περιορίζεται στην δική της μυθολογία απορρίπτοντας τις άλλες ερμηνείες του κόσμου σαν ψεύτικες και περιορίζοντας ην διαμόρφωση της πραγματικότητας εκ μέρους κάθε μέλους της στην επικρατούσα ερμηνεία. Η πραγματικότητα είναι αυτό που μας λένε (η πολιτεία, η εκπαίδευση, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, τα ήθη και τα έθιμα, η πολιτική επικαιρότητα, κλπ.). Τα γεγονότα, υποτίθεται ότι είναι αυτά και όπως τα ερμηνεύουν οι κοινωνίες, η πολιτεία, οι πολιτικές δυνάμεις. Ο Θεός είναι έτσι όπως μας είπαν κι η θρησκεία και τα κοινωνικά ήθη όπως τα βρήκαμε. Η καθημερινή ζωή είναι αυτή που επιβάλλουν οι οικονομικοί όροι και οι πολιτικοί συσχετισμοί.

Έτσι οι άνθρωποι, οι σύγχρονοι άνθρωποι (και σε κάθε εποχή το ίδιο ισχύει) είναι παγιδευμένοι μέσα στην κοινωνία τους, μέσα στην μυθολογία της κοινωνίας τους και μέσα στην σκληρή απάνθρωπη πραγματικότητα, όπως την διαμορφώνουν τα γεγονότα. Η διέξοδος από μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να γίνει με την «έξοδο» από όλο αυτό το παραμύθι της ζωής μέσα στο οποίο έχουν εγκλωβιστεί οι άνθρωποι. Με την Φιλοσοφική Διαφώτιση της Συνείδησης (όπως έδειξαν οι Σύγχρονοι Υπαρξιστές Φιλόσοφοι), με την Θρησκευτική Πραγματική Εμπειρία του Θεού (όπως την πραγματώνουν όλοι οι Μυστικιστές), με την Διανοητική Διαφώτιση της Συνείδησης (που ξεκίνησε με τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό κι ανάλογα κινήματα σε άλλες περιοχές του κόσμου) που απορρίπτει  την άγνοια, τις προλήψεις και τις ανόητες πεποιθήσεις. Ακόμα και με κοινή επανάσταση, αν υποθέσουμε ότι θα υπήρχαν ώριμοι άνθρωποι που αντιλαμβάνονται τι ακριβώς συμβαίνει και τι θα μπορούσε να γίνει. Αλλά όπως έδειξε ο Τζορτζ Όργουελ στο βιβλίο του «Η φάρμα των ζώων» (1945)  όλες οι επαναστάσεις είναι ανώριμες. Ενώ όμως όλοι αυτοί οι τρόποι που δοκιμάστηκαν πολλές φορές μέσα στην ανθρώπινη ιστορία απαιτούν πολύ κόπο και πολλές δυνάμεις που οι άνθρωποι συνήθως δεν διαθέτουν, Η Αληθινή Μυθολογία, ο Μύθος, το Παραμύθι, έρχεται να χρησιμοποιήσει ένα πολύ πιο ανθρώπινο, φυσικό, απλό κι εύκολο  τρόπο για να μεταφέρει το Μήνυμα μιας άλλης ζωής στους ανθρώπους και να τους διαπαιδαγωγήσει ηθικά. Ο Μύθος, το Παραμύθι, γνωρίζει πολύ καλά την ζωή, την ζωή της δυστυχίας, της απώλειας, της δυσκολίας. Αλλά δεν περιορίζεται σε αυτό, σαν μια απλή καταγραφή και καταγγελία ίσως (όπως κάνει η κοινωνική μυθολογία κι η κοινωνική ηθική). Μιλά για την αντίδραση σε αυτή την κατάσταση, για προσπάθεια να βγούμε από αυτή την κατάσταση, για τις δοκιμασίες, τις επιτυχίες και τις αποτυχίες, μέχρι να φτάσουμε στον Τελικό Στόχο, στην Αληθινή Ζωή.

Η Αληθινή Μυθολογία, ο Μύθος, το Παραμύθι, δεν είναι μια «ανάπηρη μυθολογία», όπως η κοινωνική μυθολογία (η μυθολογία της κοινωνίας, που μόνο σκοπό έχει την διατήρηση της συνοχής της κοινωνίας, μιας κοινωνίας ανώριμων υποκριτών). Γνωρίζει ότι διαθέτει ανεξάντλητες δυνάμεις να Κατανοήσει τον κόσμο, να Διακρίνει την Αλήθεια από το ψέμα, το Καλό από το κακό, το Χρήσιμο από το βλαβερό κι άχρηστο, με άλλα λόγια να κάνει Ορθές Ηθικές Επιλογές. Ο Μύθος μπορεί να Ονειρευτεί, να Περιγράψει την ζωή όπως θα έπρεπε να είναι. Κι αυτό δεν γίνεται αυθαίρετα με την διήγηση αλλά με  την αυστηρή και λογική εξιστόρηση συμπεριφορών και δράσεων που οδηγούν στο Αληθινό Τελικό Αποτέλεσμα. Ο Μύθος που Πάντα Προϋποθέτει μια Γενική Κοσμοαντίληψη (όπως έχει διαπιστωθεί από τους ανθρώπους χιλιάδες χρόνια τώρα) Ξαναπλάθει τον κόσμο όπως θα έπρεπε να είναι. Αυτό δεν γίνεται απλά για να «παρηγορήσει» ή να διασκεδάσει τις αγωνίες και τις απογοητεύσεις μας. Δείχνει, μέσα από την δράση και τις περιπέτειες των ηρώων του παραμυθιού, ότι πραγματικά μπορεί ο κόσμος να αλλάξει, η ζωή να γίνει καλύτερη. Έτσι ο Μύθος, το Παραμύθι, γίνεται Υπόδειγμα Ζωής, Οδηγός Ορθής Δράσης, Ηθικής Συμπεριφοράς κι Ενάρετης Πράξης. Το Παραμύθι Δείχνει προς το Ξέφωτο της Αληθινής Ζωής μέσα στο σκοτάδι του κόσμου. Όλα αυτά σημαίνουν ότι το Παραμύθι όχι μόνο μπορεί να διδάξει, έτσι γενικά, στα πλαίσια μιας γενικότερης αγωγής του ανθρώπου, αλλά ότι είναι ένα θαυμαστό και θαυμάσιο εργαλείο παιδαγωγικής. Διαβάζοντας ορθά το Παραμύθι κι εννοώντας όσα υπονοούνται επίσης (γνωρίζοντας δηλαδή τα ιδεολογικά πλαίσια μέσα στα οποία γεννιέται κι αναπτύσσεται η ιστορία) και κατέχοντας το κλειδί της ερμηνείας, των διαφόρων συμβολικών πράξεων μπορούμε να ανακαλύψουμε το Αληθινό Ανθρώπινο Σύμπαν, την Ζωή όπως θα έπρεπε να είναι. Το Παραμύθι δεν είναι ποτέ το παραμύθι, η απλή αφήγηση γεγονότων. Είναι Κοσμοθεωρία, είναι Ανθρωπολογική Αντίληψη, είναι Ηθική, είναι Αξιολογία και Διάκριση του Αληθινού από το ψεύτικο, του Καλού από το κακό. Είναι Υπόδειγμα

Με αφορμή το Παραμύθι μπορούμε να μιλήσουμε για Φιλοσοφία, για Θρησκεία, για Ψυχολογία, για Ηθική και Ορθή Δράση στην ζωή. Το Πως και το Αν αξιοποιούνται όλα αυτά στις κοινωνίες και στα εκπαιδευτικά συστήματα και στην αγωγή των παιδιών είναι μια άλλη υπόθεση. Κάλλιστα όμως το Παραμύθι, ή ένα συγκεκριμένο παραμύθι, από τα χιλιάδες παραμύθια, θα μπορούσε να γίνει αντικείμενο συζήτησης σε μια πανεπιστημιακή αίθουσα, για να δούμε τις Φιλοσοφικές Προεκτάσεις, τα Θρησκευτικά Βιώματα, τις Ψυχολογικές Εμπειρίες και τα Λογικά Περιστατικά που κρύβονται στην αφήγηση. Όπως και να έχει το Παραμύθι, το κάθε παραμύθι, υπονοεί ένα κόσμο, ένα ανθρώπινο σύμπαν, υποδείχνει ηθικές αντιλήψεις κι αξίες, υποκρύπτει μέσα σε συμβολικές δράσεις πραγματικές ανθρώπινες δράσεις και συμπεριφορές. Και χρησιμοποιεί τον χρόνο της εξιστόρησης για να μας οδηγήσει μέσα από την λογοτεχνική ομορφιά στις Εκβολές της Αποκατάστασης, της Ολοκλήρωσης, της Ευτυχίας. Είπαμε ήδη ότι ο άνθρωπος μπορεί να βρει διέξοδο και μέσα από την Αληθινή Έμπρακτη Φιλοσοφία και μέσα από τα Βιώματα της Θρησκείας και μέσα από την Ψυχολογική Ολοκλήρωση και μέσα από άλλες δράσεις (όπως για παράδειγμα το θέατρο το οποίο παρακολουθούμε ή στο οποίο «συμμετέχουμε», κλπ.). Η Μυθολογία, ο Μύθος, το Παραμύθι, η Διδακτική Ιστορία, η Παραβολή, κλπ., είναι ακόμα ένας Δρόμος, ακόμα ένας Τρόπος, Διαφώτισης του Ανθρώπου και Πνευματικής Ανάπτυξης. Δεν πρέπει ούτε να αγνοείται, ούτε να παρεξηγείται. Ο άνθρωπος είναι ένα ον με πολλές δυνάμεις και δυνατότητες. Είναι Ύπαρξη, είναι Πνεύμα, είναι Διανόηση, λογική σκέψη και φαντασία, είναι Συναίσθηση, συναίσθημα κι ηθική, είναι Αρετή και κακία. Αν η Φιλοσοφία σκοπεύει στην Πνευματική Διαφώτιση (κι αν είναι υπέρβαση της απλής διανόησης), αν η Θρησκεία τελειώνεται στην θρησκευτική έκσταση και στην Ένωση με τον Θεό, έχει κι ο Μύθος, το Παραμύθι, τους δικούς του Σκοπούς και Στόχους μέσα στην ανθρώπινη ζωή. Να Διδάξει, να Διαπαιδαγωγήσει Ηθικά, να Καθοδηγήσει Αξιολογικά και να Υποδείξει Τρόπους Ζωής. Ποιος μπορεί να αρνηθεί τον Προορισμό του;

 (Βασιλική Προκοπίου)

Η ΜΥΘΙΚΗ ΣΚΕΨΗ / 1γ. Το παραμύθι της ζωής κι η ζωή του παραμυθιού

Από τα πολύ παλιά χρόνια, δεκάδες, ίσως εκατοντάδες χιλιετηρίδες πίσω, από τότε που ο άνθρωπος αποσπάστηκε από το Προσυνειδητό Άγνωστο και σχημάτισε μια ατομική συνείδηση, μια προσωπική αντίληψη, είχε πάντα, στο βάθος της Μνήμης του και της Αντίληψής του, ότι αποσπάστηκε από κάτι Πολύ Μεγαλύτερο, Κάτι Άγνωστο, που το Ονόμασε Πατέρα Θεό, ή Μητέρα Φύση ή με Άλλα Ονόματα. Και πάντα, στην προσπάθειά του να κατανοήσει το Περιβάλλον, την Ύπαρξή του και να ερμηνεύσει όσα συμβαίνουν, πραγματικά γεγονότα ή απλά φαινόμενα, σχημάτιζε μια ανθρώπινη, ατομική, προσωπική αντίληψη, εικόνα, για την Πραγματικότητα. Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησε να εξηγήσει και να «διηγηθεί» στους όμοιούς του, την Δημιουργία του κόσμου, την Σχέση με το Θείο Άγνωστο, την Απώλεια της Παραδεισένιας Κατάστασης όπου υπήρχε Ενότητα στην Ύπαρξη, Ειρήνη και Συνεργασία στην Φύση, μια Ευτυχισμένη Ζωή. Μια Κατάσταση που ίσως να μην υπήρξε ποτέ ιστορικά αλλά ο άνθρωπος πάντα θα ήθελε και πάντα «ονειρευόταν», μια Κατάσταση που ο άνθρωπος έτσι κι αλλιώς «δικαιούται». Με τον ίδιο τρόπο προσπάθησε να εξηγήσει και να «διηγηθεί» τις Προσπάθειες Επανένωσης με την Πηγή της Ζωής, την Αποκατάσταση της Χαμένης Τάξης και την Εναρμόνιση με την Φυσική Πορεία των Πραγμάτων.

Όλες οι διηγήσεις του ανθρώπου, μυθικές στην αρχή τους, πριν την ανατολή της επιστημονικής λογικής σκέψης, έχουν, αναφέρονται, εξιστορούν ή υπονοούν, μια κοσμολογική αντίληψη, μια ερμηνεία των Σχέσεων με την Ύπαρξη και την Πηγή της Ζωής, Ηθικές Επιλογές και Ενάρετες Πράξεις. Όλες οι διηγήσεις στην πραγματικότητα βασίζονται στην Ίδια Αντίληψη και ακολουθούν το ίδιο αντιληπτικό μοτίβο, όσο κι αν διαφοροποιούνται όταν εξιστορούν τα γεγονότα. Όλες οι διηγήσεις δηλαδή έχουν μια Κοσμολογική, μια Ανθρωπολογική, μια Ηθική και μια Πρακτική διάσταση. Στις διάφορες διηγήσεις, που όλες, όπως είπαμε, έχουν ή υπονοούν όλα αυτά τα στοιχεία, μπορεί να υπερισχύει το ενδιαφέρον και να επικεντρώνεται η διήγηση σε μια ιδιαίτερη αντίληψη και σε συγκεκριμένα περιστατικά. Με αυτή την έννοια και μόνο, μέσα στο σύνολο της ανθρώπινης Δημιουργίας, οι Μύθοι χωρίζονται σε Κοσμολογικούς (Θεογονίες, όπως η Θεογονία του Ησιόδου κι άλλες παρόμοιες στους λαούς της Ανατολής ή του Βορά) σε Ανθρωπολογικούς, Μυητικούς Μύθους που μιλούν για την Αποκατάσταση του Ανθρώπου (την Χαμένη Σχέση, με το Θείο, την Γνώση, την Αλήθεια, την Ζωή, την Ευτυχία, το Καλό), σε Ηθικοπλαστικούς (όπου φαίνεται καθαρά ότι οι ηθικές επιλογές έχουν πάντα συγκεκριμένα αποτελέσματα) και σε Πρακτικούς, όπου το αποτέλεσμα των πράξεων είναι αναμενόμενο μέσα σε μια Πραγματική, Φυσική, Ηθική και Δίκαιη Αιτιοκρατία.

Τελικά, σε όλες τις Μυθικές Διηγήσεις του Ανθρώπου, Αυτό που επιζητά ο άνθρωπος είναι η Χαμένη Ακεραιότητα της Ύπαρξης, η Ολοκλήρωση της Αντίληψης και της Γνώσης και της Αλήθειας, η Ευτυχισμένη Ζωή και η Ενάρετη Πράξη, που ξεπερνά τις διαμάχες και τις διαφορές για να φέρει την Ειρήνη στον κόσμο. Η Μυθική Σκέψη που Βασίζεται στις Ανεξάντλητες νοητικές δυνάμεις του ανθρώπου και στην παντοδυναμία της φαντασίας, έχει πάντα την δυνατότητα να Εξηγήσει, να Καθοδηγήσει, να Προσανατολίσει και να Επιλέξει το Ορθό (το Σωστό) από το Λάθος. Με αυτή την έννοια μπορεί όχι απλά να διαφωτίσει την ανθρώπινη συνείδηση αλλά και να δώσει ένα σκοπό στην ζωή και να δείξει την πραγματοποίησή του μέσα από την ηθική επιλογή και την ανθρώπινη (ανθρωπιστική) πράξη. Ως ένα σημείο η Θρησκεία που η Περιοχή της συχνά συγχέεται με την Μυθική Σκέψη, αφού οι ερμηνείες της είναι επίσης αυθαίρετες και μη δικαιολογημένες, έχει τους ίδιους σκοπούς και από αυτή την άποψη Θρησκεία και Μυθολογία προχωρούν παράλληλα. Η Επιστήμη όμως, που θέλει να σέβεται τον εαυτό της και πρέπει πάντα να επαληθεύει όσα λέει, περιορίζει τον χώρο της στην απόλυτη ρεαλιστική πραγματικότητα, γεγονός που αφήνει απ’ έξω  όλη την Ηθική και όλο το Άγνωστο Βάθος της Ύπαρξης, δηλαδή το Μεγαλύτερο κομμάτι της Ανθρώπινης Ύπαρξης, του Ανθρώπου. Είναι κατανοητό λοιπόν ότι η Μυθική Σκέψη, που σαν Γενική Αντίληψη περιλαμβάνει όσα δεν είναι αυστηρά επιστημονικά, όχι μόνο δεν έχει ξεπεραστεί κι είναι παρούσα εδώ, στην ζωή μας, αλλά είναι και χρήσιμη, γιατί συμπληρώνει τα κενά που αφήνει η περιορισμένη επιστημονική αντίληψη. Η Δημιουργική Φαντασία έχει απεριόριστους ορίζοντες αλλά δεν πετά ανεξέλεγκτα, προχωρά και δημιουργεί συντεταγμένα, ακολουθώντας λογικούς νόμους και ηθικές επιλογές. Αυτόν ακριβώς τον απόλυτα ορθολογικό αλλά παρόλα αυτά  συμβολικό, μυθικό, παραμυθένιο, τρόπο  εξιστόρησης της ζωής, χρειάζεται να Δούμε και να αναλύσουμε.

Οι πιο βασικοί μύθοι είναι οι Κοσμογονικοί Μύθοι. Μιλούν για την Δημιουργία του Κόσμου από τον Θεό (ή Κάποια Δύναμη), για την Τριμερή Διαίρεση του Κόσμου, σε Θείο Κόσμο, Πνευματικό Κόσμο των Ψυχών και Υλικό Κόσμο των σωμάτων και των μορφών. Αυτή η βασική κοσμοαντίληψη διαπνέει όλες τις μυθικές αφηγήσεις. Ο Κόσμος (αυτός ο Τριμερής Κόσμος) θεωρείται παντού το Παγκόσμιο Πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται κάθε ιστορία. Τέτοιες Κοσμογονίες συναντώνται στην Αρχαία Ελλάδα, στην Αίγυπτο, στην Εγγύς Ανατολή (Σουμέριοι, Βαβυλώνιοι,) στην Ινδία, στην Κίνα, ακόμα και στην Αρχαία Προκολομβιανή Αμερική και στην Πρωτόγονη Αυστραλία. Σχεδόν παντού. Ακόμα και η «Δημιουργία» της Ιουδαϊκής Βίβλου δεν ξεφεύγει από τα μυθολογικά πλαίσια. Αυτού του είδους οι Μύθοι, οι Μεγάλοι Κοσμογονικοί Μύθοι, αξίζει να φέρουν το όνομα του Μεγάλου Μύθου. Οι άλλες δευτερογενείς αφηγήσεις προϋποθέτουν πάντα την Κοσμογονία. Εξελίσσονται στα Πλαίσια των Γενικών Μύθων, είναι «παρά τον Μύθο», Παραμύθια. Κι υπάρχουν Ανθρωπολογικά Μυητικά Παραμύθια, Ηθικοπλαστικά Παραμύθια κι απλές Περιπέτειες της ζωής.

Τα Ανθρωπολογικά Μυητικά Παραμύθια είναι από τα πιο σημαντικά μετά τους Κοσμογονικούς  Μύθους γιατί μιλούν για τον Άνθρωπο, για την Ουσία και την Ζωή. Ο άνθρωπος, από πολύ παλιά, θεωρούνταν σαν το κατ’ εξοχήν δημιούργημα που είχε το προνόμιο του πνεύματος, της επικοινωνίας με την Δημιουργό Δύναμη, διέθετε τις διανοητικές δυνάμεις για να γνωρίσει τον κόσμο και τα ηθικά εφόδια να δημιουργήσει μια ευτυχισμένη ζωή. Η παρούσα κατάσταση του ανθρώπου, σχεδόν σε όλα τα παραμύθια, αποτελεί μια απώλεια, μια πτώση, μια «έλλειψη», ένα τραυματισμό της δημιουργίας και της ζωής, μια ζωή που δεν είναι αυτή που αξίζει στον άνθρωπο. Έτσι βλέπουμε ότι όλοι οι ήρωες των πιο σημαντικών παραμυθιών βρίσκονται σε κάποια κατάσταση και πρέπει να περάσουν από διάφορες δοκιμασίες και περιπέτειες για να κατακτήσουν αυτό που τους «χρωστά» η ζωή. Αυτή η κατάσταση της απώλειας του παραδείσου, όποιο νόημα κι αν δίνουμε στον παράδεισο, είτε τον θεωρούμε σαν τόπο, κατάσταση, γνώση, ολοκλήρωση κι ευτυχία, ή κάποιο πολύτιμο πράγμα, ένα θησαυρό, περιγράφεται σε όλες τις Παραδόσεις, τις Θρησκείες και τα παραμύθια. Όπως στις Θρησκείες ο άνθρωπος ψάχνει το χαμένο παράδεισο, την Ένωση με την Πηγή της Δημιουργίας, την Επιστροφή στην Αρχή της Δημιουργίας, έτσι και στα παραμύθια ο ήρωας αναζητά την χαμένη ευτυχία ή την ευτυχία που του λείπει σαν τον άνθρωπο, στον οποίο απευθύνεται το παραμύθι, ο ήρωας βιώνει μια απώλεια ή μια δυστυχία και χρειάζεται να δοκιμαστεί για να αποδείξει ότι είναι άξιος της ευτυχίας. Οι παραλλαγές του θέματος μπορεί να είναι άπειρες. Ο ήρωας μπορεί να χαθεί ή να χάσε κάτι, να τραυματιστεί ή να χρειάζεται να ταξιδέψει, να ανακαλύψει ή να πολεμήσει με εχθρούς και θηρία. Όλη η διήγηση, που είναι εξιστόρηση των δοκιμασιών δεν είναι αυθαίρετη. Διαθέτει συμβολισμό και ακολουθεί κανόνες. Οι δοκιμασίες, τα ταξίδια, ακολουθούν μια σταδιακή εκλέπτυνση που αποτυπώνει την πνευματική εξέλιξη κι ωριμότητα του ήρωα μέχρι τον τελικό στόχο. Από τους μύθους του Ηρακλή και το μυθικό ταξίδι του Οδυσσέα πίσω στην Ιθάκη, μέχρι τα αγαπημένα παραμύθια της Σταχτοπούτας, της Χιονάτης ή της Πεντάμορφης, όλες οι ιστορίες περνούν τον ήρωα μέσα από τα φώτα της δοκιμασίας για να φτάσει στο τέλος στην Πραγματική Αληθινή Ηθική και Πρακτική Ανταμοιβή, το Ευτυχισμένο Τέλος. Μερικές φορές ο συμβολισμός είναι απλός αν και όχι απλοϊκός, όπως στον μύθο του Ιάσονα που αναζητά στην μακρινή Κολχίδα της Μαύρης Θάλασσας το Χρυσόμαλλο Δέρας ή τον μύθο του Ηρακλή που αναζητά τα Χρυσά Μήλα των Εσπερίδων πέρα από τα Στενά του Γιβραλτάρ ή τον Πάρσιφαλ που αναζητά το Γκράαλ, το Άγιο Δισκοπότηρο του Ιησού, (στο βιβλίο του Κρετιέν ντε Τρουά «Πάρσιφαλ ή το Έπος του Γκράαλ» που αναφέρεται στην ιπποσύνη και στην μυθολογία του Βασιλιά Αρθούρου). Άλλοτε ο συμβολισμός κρύβεται μέσα στην αναζήτηση της χαμένης οικογένειας, ή ενός ή μιας αγαπημένης. Συχνά υπάρχει πρόσθετη βοήθεια από τις καλές δυνάμεις (από τα αποθέματα του πνευματικού κόσμου). Μερικές φορές το Τέλος δίνεται με μια συμβολική μετάληψη, όπως στο αθάνατο νερό που όλοι αναζητούν ή με το φιλί αγάπης που μεταμορφώνει το τέρας σε πρίγκηπα ή ένα φιλί ζωής που ξυπνά την ωραία κοιμωμένη. Όπως όμως κι αν εξιστορηθούν οι διάφορες περιπέτειες του ήρωα όλα καταλήγουν στον Πραγματικό Αληθινό Ηθικό και Πρακτικό Θρίαμβο της Ζωής, στην Ευτυχισμένη Ζωή. Για αυτό κι όλα τα παραμύθια τελειώνουν με μια διαπίστωση, ότι οι ήρωες ζήσαν καλά και με μια ευχή, εμείς να ζήσουμε καλύτερα. Αν βέβαια είχαμε τα αυτιά μας ανοιχτά και διδαχτήκαμε κάτι από την σοφία των παραμυθιών.

Στην πραγματικότητα, αν εξετάσουμε λίγο προσεκτικά την φιλολογική παραγωγή του ανθρώπου, χιλιάδες χρόνια τώρα, θα δούμε ότι όλες οι μεγάλες ιστορίες γράφτηκαν στο ίδιο Μοτίβο, με τον ίδιο τρόπο. Το Μυθιστόρημα δεν είναι παρά ένα παραμύθι το οποίο έχει ίσως χάσει την επαφή με ανώτερες εσωτερικές πνευματικές δυνάμεις και περιορίζεται στον άνθρωπο και στην πεζότητα της ζωής. Αλλά βλέπουμε κι εδώ ότι ο ήρωας αναζητά αυτό που απώλεσε ή δικαιούται από την ζωή και περνά από χίλιες δυο δοκιμασίες για να φτάσει στο Τέλος, στο Τελείωμα και στην Τελείωση. Μπορούμε, για παράδειγμα, να δούμε μέσα στην Αθάνατη «Χριστουγεννιάτικη Ιστορία» του Ντίκενς την σταδιακή εξάγνιση του Σκρουτζ, ή να ακολουθήσουμε τις περιπέτειες του Γιάννη Αγιάννη στους «Άθλιους» του Ουγκώ μέχρι την Τελική Δικαίωση. Μολονότι τα Παγκόσμια Αριστουργήματα της Λογοτεχνίας δεν κατατάσσονται στα Παραμύθια στην πραγματικότητα όμως ακολουθούν το Ίδιο Κλασσικό Πρότυπο. Οι Ήρωες του Σαίξπηρ, ο Φάουστ του Γκαίτε και τόσοι άλλοι ήρωες των μυθιστορημάτων ακολουθούν πάντα την ίδια πορεία εξάγνισης, προς την ίδια πάντα ολοκλήρωση της ζωής, μια ζωής που μπορεί να ξεπεράσει τα στενά πλαίσια της γήινης ζωής, γιατί μπορεί η αλήθεια να είναι και στον θάνατο (στον ηρωικό θάνατο), στο Άχρονο, στην Αιωνιότητα, πέρα από τον φθαρτό κόσμο τον μορφών, όπως συχνά συμβαίνει στις Αρχαιοελληνικές Τραγωδίες και στις Σαιξπηρικές Τραγωδίες. Απλά χρειάζεται να διαβάζουμε προσεκτικά.

Τα Παραμύθια όμως, σε αντίθεση με την θρησκευτική αγιολογία (βίοι αγίων) ή τα σύγχρονα μυθιστορήματα, διατηρούν εκείνη την Φυσικότητα, την Απλότητα και την Αμεσότητα της Ίδιας της Ζωής, που είναι ολόκληρη εδώ. Θεός, πνεύματα, ψυχές, μάγοι και τέρατα, καλές και κακές νεράιδες, είναι όλα εδώ, σαν εκφράσεις της Ίδιας της Ζωής, που ζούμε, που αγγίζουμε, που ψηλαφίζουμε. Μόνο που όλα αυτά δεν περιγράφουν εξωτερικά αντικείμενα αλλά εσωτερικές καταστάσεις του ανθρώπου, επίπεδα πνευματικής κατανόησης, ηθικά αισθήματα και επιλογές ανάμεσα στην Οδό της αρετής και τον δρόμο της κακίας. Ο Ηρακλής του Μύθου δεν είχε να διαλέξει ανάμεσα σε δυο πραγματικούς χωμάτινους δρόμους που του έδειχναν κατευθύνσεις στον εξωτερικό κόσμο. Χρειαζόταν να κάνει Ηθικές Επιλογές, να Κατανοήσει Πνευματικά και να Ολοκληρωθεί σαν Ύπαρξη.

(Βασιλική Προκοπίου)

Η ΜΥΘΙΚΗ ΣΚΕΨΗ / 1β. Χιλιάδες παραμύθια, ένα παραμύθι

Τα παραμύθια, το περιεχόμενο των μυθικών διηγήσεων, δεν είναι, όπως εσφαλμένα πιστεύουν πολλοί, παιδικά αφηγήματα, αυθαίρετα ή άστοχα, με σκοπό την απλή διασκέδαση και με κάποιο, ίσως, ηθικό συμβολισμό και συμπέρασμα. Αυτή είναι μια ευτελής, επιφανειακή άποψη. Αντίθετα, κι αυτό το σημειώσαμε ήδη πιο πάνω, τα παραμύθια είναι καταστάλαγμα ζωής, είναι η Σοφία χιλιάδων χρόνων ανθρώπινης ιστορίας, που κατέληξε σε κάποια βασικά συμπεράσματα για τον κόσμο, τις αξίες της ζωής, τον τρόπο που πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα πράγματα. Είναι η Σοφία του Παρελθόντος, ένα σύνολο δεδομένων δοξασιακού χαρακτήρα που όμως επιβεβαιώνει η εμπειρία της ζωής. Αυτή η Σοφία του Παρελθόντος που κατέληξε σε ακλόνητες πεποιθήσεις για την ύπαρξη, την ζωή, την δράση στον κόσμο, διαμόρφωσε σιγά-σιγά κάποια σταθερά θέματα και μια ομοιόμορφη αντίληψη ζωής που διαπιστώνουν όλα τα παραμύθια. Όλα τα παραμύθια μιλάνε για τον ίδιο ηθικό κόσμο. Αυτό θα το αναλύσουμε πιο κάτω.

Αυτή η αποκρυστάλλωση της αντίληψης για την ζωή που είναι αποτέλεσμα σοφής εμπειρίας κι εμπειρικής διαπίστωσης της αλήθειας, προφυλάσσει το Παραμύθι, τα παραμύθια, από την διαστρέβλωση και την φθορά. Τα παραμύθια μιλάνε για τις αιώνιες αξίες της ζωής. Αν και φαίνεται ότι η αλήθεια, η Σοφία της Ζωής, κρύβεται μέσα σε διάφορες, διαφορετικές περιγραφές της ζωής, περιπέτειες της ζωής, στην πραγματικότητα το θέμα είναι πάντα ένα, η αποκατάσταση της αλήθειας, της ζωής, η Ίδια η Ζωή τελικά. Σε όλους τους λαούς ης γης βρίσκονται παραλλαγές των ίδιων θεμάτων για τα οποία οι ειδικοί μελετητές έχουν καταρτίσει και ευρετήρια. Κι όλα τα θέματα πάντα καταλήγουν στο ένα και μοναδικό θέμα, το ίδιο θέμα της ζωής. Όλες αυτές οι διηγήσεις δεν είναι παρά διατυπώσεις και επαναδιατυπώσεις του ίδιου βασικού προβλήματος του ανθρώπου, τι είναι αληθινή ζωή, πως πρέπει να ζει ο άνθρωπος. Όλες αυτές οι διηγήσεις δεν είναι παρά πρακτικές εφαρμογές αυτού του βασικού ερωτήματος. Κι όλες οι διηγήσεις διαπνέονται από την ίδια αντίληψη που διαμόρφωσε η Σοφία της Ζωής, η εμπειρία χιλιάδων χρόνων. Τα παραμύθια λοιπόν δεν είναι ούτε  απλά σύμβολα ενός «ομαδικού ασυνειδήτου» (όπως υποστηρίζουν κάποιες ψυχολογικές σχολές) ούτε απλή προγονική μνήμη, όπως θέλουν κάποιες «ερμηνείες». Είναι κάτι πολύ πιο ουσιαστικό. Είναι η Αποκάλυψη της Ζωής όπως είναι, όπως θα έπρεπε να είναι κι όχι όπως την φτιάχνει ο άνθρωπος μέσα στην πολιτισμένη άγνοιά του.

Το Παραμύθι, τα παραμύθια, έχουν στην πραγματικότητα τον ίδιο ανώτερο προορισμό που έχει η Θρησκεία, η Φιλοσοφία κι η Ψυχολογία, να μας αποκαλύψουν την ζωή, την αλήθεια της ζωής. Απλά ακολουθούν άλλο δρόμο. Αντί να ακολουθούν τον δρόμο της άμεσης αποκάλυψης της Θρησκείας ή της εσωτερικής κατανόησης της Φιλοσοφίας και της Ψυχολογίας χρησιμοποιούν την αφηγηματική παραβολή. Αυτή την Ουσία του Παραμυθιού την αποκάλυψε κι ο Ίδιος ο Ιησούς Χριστός στις Παραβολές του. «Είναι σαν», «όπως συμβαίνει εκεί συμβαίνει κι εδώ». Δεν είναι δύσκολο να αναγνωρίσουμε μέσα στο Παραμύθι, μέσα σε όλα τα παραμύθια, το ίδιο Μυητικό Θέμα, την Αποκάλυψη της Αλήθειας, την Κατανόηση της Πραγματικότητας, την Πραγματοποίηση της Αληθινής Ζωής, την Ολοκλήρωση της Ύπαρξης. Σε όλες τις Παραδόσεις γίνεται λόγος για «κάτι που έχει χαθεί». Η ουράνια φύση του ανθρώπου, η επικοινωνία με τον Θεό, ο παράδεισος. Και σε όλες τις Παραδόσεις και τις Φιλοσοφίες αναζητείται ακριβώς αυτό το χαμένο αγαθό.

Εκεί όμως που οι Θρησκείες μιλούν για Μύηση και Μυστήρια και η Φιλοσοφία και η Ψυχολογία για Κατανόηση και Αυτοπραγμάτωση τα παραμύθια δείχνουν πρακτικούς τρόπους δράσης, ηθικές στάσεις και συμπεριφορές, ηρωικές πράξεις που οδηγούν στην Αληθινή Ζωή. Στην πραγματικότητα, κι αυτό έχει σημασία να το προσέξουμε ιδιαίτερα, τα παραμύθια μας μιλούν για κάτι που έχουμε χάσει για κάτι που μπορούμε να βρούμε με την ηθική επιλογή, με τον ηθικό τρόπο ζωής. Δεν είναι θέμα ούτε Γνώσης ή γνώσεων ή πολυμάθειας, αλλά καθαρά θέμα Ηθικής Επιλογής. Πάντα ο Ήρωας του Παραμυθιού, όποιες κι αν είναι οι εξωτερικές περιπέτειές του, φτάνει στο τέλος μπροστά στο δίλλημα μιας ηθικής επιλογής. Και μόνο η Ορθή Επιλογή μπορεί να μας βγάλει από τον λαβύρινθο της άγνοιας στο Φως της Αληθινής Ζωής, στην Αποκατάσταση της Ζωής. Στα παραμύθια, στις διάφορες παραλλαγές του Βασικού Θέματος, της Απώλειας και της Αποκατάστασης, ο Ήρωας πρέπει να αναζητήσει μια χαμένη χώρα, μια χαμένη κατάσταση, ένα πολύτιμο αντικείμενο, μια καλύτερη ζωή. Συχνά ο Ήρωας χάνει την ίδια την ανθρώπινη φύση του και μεταμορφώνεται σε ζώο και πάλι πρέπει να ξαναβρεί την αληθινή φύση του. Άλλοτε χάνει κάποια αίσθηση ή κάποιο μέλος του σώματός του. Στην πραγματικότητα όλα αυτά δεν είναι παρά σύμβολα της ίδιας μας της ζωής, της δικής μας ζωής, πράγματα που συμβαίνουν σε μας τους ίδιους. Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το Μήνυμα του Παραμυθιού και η Λυτρωτική κι Εξαγνιστική Λειτουργία του. Ταυτιζόμενοι με τον Ήρωα μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τις ηθικές επιλογές του και τον ορθό τρόπο δράσης του.

Στα παραμύθια, συχνά, ο Ήρωας βοηθιέται από «υπερφυσικές δυνάμεις», από μαγικά αντικείμενα, με τα οποία κατανικά τους εχθρούς του, ξεπερνά τα εμπόδια και φτάνει στο σκοπό του. Στην πραγματικότητα η Αληθινή Δύναμη, Ανεξάντλητη και Πάντα Διαθέσιμη, βρίσκεται Μέσα μας. Είτε σαν Πνευματική Συγγένεια με τον Δημιουργό κι Επίκληση της Θείας Πρόνοιας, είτε σαν Προσευχή ή Συγκέντρωση των πνευματικών δυνάμεων μας, είτε σαν πνευματική προσπάθεια και ηθική συμπεριφορά. Και τα μαγικά εργαλεία, σαν το μαγικό ραβδί, ή τον μαγικό λίθο ή το πολύτιμο πετράδι ή οτιδήποτε άλλο, δεν είναι παρά η ίδια μας η Θέληση, η Αγνή  Καρδιά της Ύπαρξής μας, η Ηθική μας, το Φως που έχουμε μέσα μας και που όπως έλεγε ο Μέγας Διδάσκαλος των Παραβολών πρέπει να λάμπει και να μην το αφήσουμε να σβήσει, αλλά να το δυναμώσουμε για να φωτίσουμε τον κόσμο. Η Αληθινή Δύναμη που βρίσκεται Μέσα μας γίνεται το Θείο Πνεύμα, η Καλή Μάγισσα ή η Καλή Νεράιδα, ο Σοφός Γέροντας, ο Οδηγός της Οδού της Αλήθειας. Όλα αυτά τα σύμβολα δείχνουν απλά ένα πνευματικό προσανατολισμό και μια πνευματική επίδραση. Είναι πράγματα που βρίσκονται μέσα μας αλλά κρύβονται, μέσα στην αφήγηση, σε «αντικειμενικές» δυνάμεις. Εδώ ακριβώς χρειάζεται να αποσυμβολίσουμε την αφήγηση, να κατανοήσουμε το Μήνυμα, βλέποντας πως εκφράζεται αυτό σε μας τους ίδιους. Το Πνεύμα, ο Μάγος, η Νεράιδα, ο Σοφός, ο Οδηγός είναι η Ανώτερη Κατάσταση Έμπνευσης Μέσα μας κι όχι κάποια «εξωτερικά» όντα. Με τον ίδιο τρόπο πρέπει να κατανοήσουμε ότι η μαγική δύναμη που κρύβεται σε κάποιο αντικείμενο, στο διαμάντι του κόσμου, στο αθάνατο νερό, στο νερό της ζωής, στην ιερή φωτιά όλα είναι η αναζήτηση κι χρήση της Θέλησης μέσα μας. Είναι Εσωτερικές Στάσεις κι Επιλογές κι όχι «εξωτερικά» αντικείμενα.

Στις διάφορες παραλλαγές των παραμυθιών αυτό που αναζητάμε τελικά (αυτό που αναζητά ο Ήρωας) είναι η Ολοκλήρωση, η Ολοκληρωμένη Ζωή. Μπορεί να είναι ο Χαμένος Παράδεισος, η Ευτυχισμένη Ζωή, Η Αληθινή Σχέση, η Οικογένεια, Πολύτιμα Αντικείμενα, ένας Θησαυρός, ή ο ίδιος ο εαυτός μας (αν έχουμε γίνει «ζώα»), ή κάποια αίσθηση ή λειτουργία (η όραση, η φωνή, ο νους, η ομορφιά) ή κάποιο μέλος του σώματος που τον κάνει «ανάπηρο». Στην πραγματικότητα πάντα μιλάμε για την Αποκατάσταση της Ζωής στην Ολότητά της, στην Ενότητά της και στην Αλήθεια της.

Για κάποιον που θέλει πραγματικά να εισχωρήσει στον Μαγικό Κόσμο του Παραμυθιού και των παραμυθιών γίνεται κατανοητό ότι η Πορεία, το Ταξίδι προς τον Σκοπό, η Επίτευξη, δεν οδηγεί απλά σε μια καλύτερη ζωή, σε μια καλή ζωή ή σε μια αποκατάσταση της εξωτερικής ζωής. Οδηγεί στην Ηθική Επιλογή, σε μια Ηθική Λάμψη και σε μια Πνευματική Κατανόηση ταυτόχρονα. Ο άνθρωπος ολοκληρώνεται σε όλα τα επίπεδα της ύπαρξής του και σε όλα τα πεδία της δράσης του. Ολοκληρώνεται  πρακτικά στην εξωτερική ζωή, Ηθικά και Πνευματικά. Αν αυτό σε κάποια παραμύθια υπονοείται σε κάποια άλλα γίνεται σαφής αναφορά. Σαν τον Μυθικό Ερμή που διαθέτει τον πέτασο, το κηρύκειο και τα φτερωτά σανδάλια που του δίνουν κυριαρχία στον κόσμο του νου, στον κόσμο των ηθικών επιλογών και στον εξωτερικό κόσμο, κάθε ήρωας κατακτά τις δικές του δυνάμεις για να κυριαρχήσει στους Τρεις Κόσμους,  και να Επιτύχει την Πνευματική Κατανόηση, την Ηθική Αγνότητα, την Ενάρετη Δράση. Στην Γλώσσα του Παραμυθιού αυτά τα σύμβολα γίνονται ο μαγικός σκούφος που σου δίνει την παντογνωσία, το μαγικό ραβδί που σου δίνει παντοδυναμία και οι μαγικές μπότες ή τα μαγικά παπούτσια που σου δίνουν πανταχού παρουσία, για να μπορείς να ενεργείς όπου υπάρχει ανάγκη κι είναι απαραίτητο.

Στην πραγματικότητα ο Λόγος του Παραμυθιού λέει με απλά λόγια αυτό που στον Θρησκευτικό Συμβολισμό λένε τα Μυστήρια (και η Μύηση), το Βάπτισμα, το Χρίσμα και η Θεία Κοινωνία. Βρίσκουμε αυτόν τον Συμβολισμό σε πολλά Μυητικά Τάγματα (Στέφανος, Σκήπτρο, Υποδήματα) ακόμα και στον Μεσαιωνικό Ιπποτισμό (Περικεφαλαία, Σπαθί, Μπότες με σπιρούνια). Τελικά, όλα τα παραμύθια είναι Ένα Παραμύθι, το Παραμύθι της Ζωής, Μύηση στην Αληθινή Ζωή.

(Βασιλική Προκοπίου)

Η ΜΥΘΙΚΗ ΣΚΕΨΗ / 1α. «Μια φορά κι ένα καιρό»

Από τα πολύ παλιά χρόνια (έτσι αρχίζουν όλα τα παραμύθια) ο άνθρωπος, για λόγους επιβίωσης, προσπαθούσε να αναγνωρίσει το περιβάλλον του, να γνωρίζει που βρίσκεται, που μπορεί να πάει, τι μπορεί να κάνει. Η αναγνώριση, η γνώση του περιβάλλοντος, ήταν πάντα όρος απαραίτητος της επιβίωσης σε μια ζωή εχθρική για τον αδύναμο άνθρωπο.

Συχνά, ίσως πολύ συχνά, οι ερμηνείες που έδιναν οι άνθρωποι για το περιβάλλον και τα φαινόμενα ήταν αυθαίρετες και φανταστικές. Ίσχυαν όσο εξυπηρετούσαν και δεν διαψεύδονταν. Η Μυθική Σκέψη, που προηγήθηκε της Λογικής Ανάλυσης και της Επιστημονικής Γνώσης, στην πραγματικότητα χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα.

Για παράδειγμα, ενώ η επιστημονική ερμηνεία του κόσμου (με την Θεωρία της Σχετικότητας και την Κβαντική Φυσική) έχει προχωρήσει πολύ μετά τον Νεύτωνα, εμείς εξακολουθούμε (επειδή έτσι μας πληροφορούν οι αισθήσεις μας) να ζούμε και να κινούμαστε στο «Σύμπαν του Νεύτωνα» με τον χώρο σαν «περιβάλλον πλαίσιο» των φαινομένων και τον χρόνο σαν μια απόλυτη γραμμή από το παρελθόν στο παρόν και το μέλλον. Ζούμε σε ένα «φανταστικό» κόσμο, όσο κι αν η αντίληψή μας ακολουθεί κάποιους κανόνες.

Ακόμα και σε προσωπικό επίπεδο πολλά από αυτά που γνωρίζουμε, που πιστεύουμε, που σεβόμαστε κι ακολουθούμε στην ζωή μας δεν είναι πραγματικά. Έτσι οι πιο πολλοί άνθρωποι «ζούνε στον κόσμο» τους, όπως λέει η λαϊκή έκφραση.

Συνεπώς, το Φανταστικό, ο Μύθος, το Παραμύθι, δεν είναι κάτι ξένο από την ζωή μας. Ίσως είναι η ζωή μας. Και συχνά η ζωή μας είναι όχι ένα καλό παραμύθι, σαν αυτά που διηγούνταν παλιά οι παππούδες κι οι γιαγιάδες στα εγγόνια αλλά ένα «κακό» παραμύθι.

Αν έτσι έχουν τα πράγματα τότε τι είναι το «Παραμύθι»; Οι μικρές ή μεγάλες ιστορίες που μαγεύουν όχι μόνο την φαντασία των μικρών παιδιών αλλά εντυπωσιάζουν και την λογική σκέψη των μεγάλων; Τι λέει το Παραμύθι; Τι προσπαθεί να πει; Μιλάει για την ζωή; Ποια ζωή; Την ζωή που ζούμε; Ή την ζωή που θα θέλαμε να ζούμε; Και τελικά τι μας διδάσκει το Παραμύθι; Σαν λόγος ή σχόλιο ζωής αλλά και σαν κάθε ιστορία ξεχωριστά; Γιατί κάθε παραμύθι από τα χιλιάδες παραμύθια κάτι έχει να μας πει. Αρκεί να έχουμε καρδιά καθαρή και αυτιά ανοιχτά. Και πέρα από την ανώτερη επιστημονική γνώση, την βέβαιη και επιβεβαιούμενη γνώση που τα όριά της είναι πάντα λιγοστά, μήπως ο Σοφός Λόγος του Παραμυθιού, της Φαντασίας, δεν είναι χάσιμο χρόνου αλλά Δημιουργική Διαφώτιση της ζωής;

Σίγουρα το Παραμύθι δεν είναι μια ανόητη ή ανούσια ιστορία. Συνήθως είναι Απόσταγμα Ζωής. Η διήγηση ακολουθεί κανόνες κι η εξέλιξη της ιστορίας οδηγεί στο Ξέφωτο της Γνώσης, της Αληθινής Ηθικής Γνώσης. Γιατί ο άνθρωπος δεν είναι μόνο νοητική γνώση. Είναι και Ηθική Συναίσθηση και Ενάρετη ή όχι Συμπεριφορά.

Ασφαλώς το Παραμύθι σαν  λόγος, σαν διήγηση και σαν καταστάλαγμα ζωής δεν υποκαθιστά την θρησκευτική ή φιλοσοφική ή κοινωνική ηθική. Όμως αναδεικνύει με ένα άμεσο, απλό κι ανθρώπινο τρόπο της Βασικές Αξίες της Ζωής: την ζωή και τον θάνατο, την αλήθεια και το ψέμα, το δίκαιο και το άδικο, το καλό και το κακό, την ευτυχία και την στέρησή της, την ηθική ανταμοιβή του καλού και την τιμωρία του κακού. Όλα όσα θα ήθελαν να ζουν οι άνθρωποι και που τόσο στερούνται στον πολιτισμένο κόσμο που έφτιαξαν πολιτικοί και θρησκευτικοί  ηγέτες κι άρχοντες του κόσμου τούτου μαζί με ανώριμους υπηκόους.

Έτσι, το Παραμύθι, σαν λόγος, σαν διήγηση κι εξιστόρηση γεγονότων, δεν είναι ούτε μια φανταστική περιπέτεια χωρίς νόημα, ούτε μια μάταιη μίμηση της αληθινής ζωής, ούτε ένας παράλογος κόσμος χωρίς αντίκρισμα στην πραγματικότητα. Μιλά για την ίδια την ζωή, τις αξίες της ζωής κι ακολουθεί τους χτύπους της ανθρώπινης καρδιάς μέσα στην ερημιά του κόσμου. Είναι το Φως που Οδηγεί μέσα από το σκοτάδι της ιστορίας σε μια πιο Ουσιαστική κι Αληθινή Ζωή. Μιλά με Σύμβολα Αιώνια για τις Πανάρχαιες Άχρονες Αξίες της Αληθινής Ζωής μιας ζωής που πάντα προόριζε ο Θεός στον άνθρωπο και πάντα οι άνθρωποι «πρόδιδαν», μιας ζωής που μπορούν να βρουν οι άνθρωποι αν ήθελαν μόνο να ακούσουν, να διδαχτούν, να καταλάβουν, ότι τα πράγματα είναι πολύ απλά, τόσο απλά όσο το ξετύλιγμα ενός παραμυθιού, σαν την κόκκινη κλωστή του παραμυθιού. Αρκεί να έχεις καθαρή καρδιά, ξάστερο νου και να κρατάς την ανάσα σου, όταν αρχίζει το παραμύθι, έτσι όπως έκαναν πάντα τα παιδιά όταν άρχιζε το παραμύθι. «Μια φορά κι ένα καιρό». Κι εκείνη η φορά κι εκείνος ο καιρός είναι στην πραγματικότητα τώρα. Γιατί κάθε φορά που μπαίνουμε στο Παραμύθι στην πραγματικότητα Εισχωρούμε στον Αληθινό Κόσμο της Ψυχής μας  σε όσα ονειρευόμαστε σαν άνθρωποι, σε όσα αξίζουμε σαν άνθρωποι, σε όσα χάνουμε σαν άνθρωποι γιατί ακριβώς δεν θέλουμε να Ζούμε σε Αυτόν τον Αληθινό Ανθρώπινο Κόσμο του Παραμυθιού αλλά στον παράλογο, βίαιο, απάνθρωπο κι ανόητο κόσμο που φτιάξαμε με την επιστημονική γνώση μας, το πολιτικό ήθος μας και τον μη-ανθρώπινο πολιτισμό μας.

Σσσσς! Ησυχία! Ας Ακούσουμε με Προσοχή τι έχει να μας Πει το Παραμύθι!

(Βασιλική Προκοπίου)